ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · ៣ តុលា — ថ្ងៃដែលអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត និងអាល្លឺម៉ង់ខាងលិចរួបរួមគ្នាឡើងវិញជាផ្លូវការជាប្រទេសតែមួយ បន្ទាប់ពីជិតប្រាំទសវត្សរ៍ក្រោមរបបនយោបាយផ្ទុយគ្នាទាំងស្រុងចាប់តាំងពីចុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២
នៅអធ្រាត្រថ្ងៃទី ២ ឆ្លងទៅថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៩០ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាល្លឺម៉ង់ (អាល្លឺម៉ង់ខាងកើត) បានឈប់មានអត្ថិភាពជាផ្លូវការ ហើយចូលរួមបញ្ចូលទៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ (អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច) ក្លាយជាប្រទេសអាល្លឺម៉ង់តែមួយ បន្ទាប់ពីការបែងចែកជាផ្លូវការអស់រយៈពេល ៤១ ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៩ និងបន្ទាប់ពីជញ្ជាំងប៊ែកឡាំងត្រូវរលំក្នុងខែវិច្ឆិកា ១៩៨៩។
សេចក្តីផ្តើម
អត្ថបទនេះនឹងពិនិត្យមើលដំណើរការនយោបាយ និងផ្លូវច្បាប់ស្មុគស្មាញដែលនាំមកដល់ការរួបរួមនេះ ចាប់ពីការចរចាសន្ធិសញ្ញា «ពីរបូកបួន» រវាងអាល្លឺម៉ង់ទាំងពីរ និងមហាអំណាចទី៤ក្រោយសង្គ្រាមលោក រហូតដល់ពិធីលើកទង់នៅអគារសភា Reichstag។ អត្ថបទក៏នឹងរំឭកព្រឹត្តិការណ៍ទីពីរនៅថ្ងៃដដែល៖ ការសាកល្បងបាញ់មីស៊ីល A-4 (ក្រោយមកហៅ V-2) ដោយជោគជ័យជាលើកដំបូងកាលពីថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ១៩៤២ នៅមូលដ្ឋាន Peenemünde ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដែលក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេឡើងដល់លំហអវកាស។ លើសពីនេះ អត្ថបទនឹងបង្ហាញព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតដែលកើតឡើងនៅថ្ងៃ ៣ តុលា ក្នុងឆ្នាំផ្សេងៗ ព្រមទាំងជីវប្រវត្តិខ្លីៗនៃមនុស្សសំខាន់ៗដែលកើត និងទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃនេះ រួមទាំងជីវិត និងការងាររបស់តន្ត្រីករបទចម្រៀងប្រជាប្រិយ Woody Guthrie ជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកមានឥទ្ធិពលបំផុតលើតន្ត្រីអាមេរិកសម័យទំនើប។ អត្ថបទក៏នឹងលើកឡើងអំពីមនុស្សសំខាន់ៗផ្សេងទៀតដែលកើត ឬស្លាប់នៅថ្ងៃដដែល ដូចជា St. Francis of Assisi Thomas Wolfe Gore Vidal Chubby Checker និង Alicia Vikander ព្រមទាំងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតដូចជាការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដំបូងរបស់អង់គ្លេស និងការប្រកាសទិវាអរព្រះគុណជាតិដំបូងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ព័ត៌មានទាំងអស់ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពប្រវត្តិសាស្ត្រ និងស្ថាប័នផ្លូវការច្រើនជាងមួយ រួមទាំងចំណុចដែលអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រនៅតែជជែកគ្នា។
០១ · រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃរឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ៖ អាល្លឺម៉ង់រួបរួមគ្នាឡើងវិញ
ក្រោយបរាជ័យរបស់នាហ្ស៊ីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ឆ្នាំ ១៩៤៥ ទឹកដីអាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានបែងចែកជាតំបន់កាន់កាប់ ៤ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក អង់គ្លេស បារាំង និងសហភាពសូវៀត។ ភាពតានតឹងរវាងសម្ព័ន្ធមិត្តខាងលិច និងសហភាពសូវៀតបានពន្លាតតំបន់កាន់កាប់ទាំង៤ ឲ្យក្លាយជាប្រទេសពីរផ្សេងគ្នាក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៩៖ សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ (Bundesrepublik Deutschland ហៅកាត់ថា FRG ឬអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច) ដែលមានរបបប្រជាធិបតេយ្យសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ និងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាល្លឺម៉ង់ (Deutsche Demokratische Republik ហៅកាត់ថា GDR ឬអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត) ដែលជាប្រទេសសង្គមនិយមស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលសូវៀត។ ក្រុងប៊ែកឡាំងខ្លួនឯង ទោះមានទីតាំងស្ថិតនៅជម្រៅក្នុងទឹកដីអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត ក៏ត្រូវបានបែងចែកជា ២ ភាគដូចគ្នា។ នៅឆ្នាំ ១៩៦១ រដ្ឋាភិបាល GDR បានសាងសង់ជញ្ជាំងប៊ែកឡាំង ដើម្បីបញ្ឈប់ចរន្តជនភៀសខ្លួនដ៏ធំធេងទៅកាន់ខាងលិច ជាសញ្ញាសម្គាល់រូបវន្តដ៏ខ្លាំងបំផុតមួយនៃសង្គ្រាមត្រជាក់រវាងពិភពសេរីនិយម និងពិភពសង្គមនិយម។ អស់រយៈពេលជិត ៣ ទសវត្សរ៍បន្ទាប់មក ជនរាប់រយនាក់ត្រូវបានបាញ់សម្លាប់ ឬស្លាប់ ខណៈព្យាយាមឆ្លងជញ្ជាំងនេះ តាមការកត់ត្រារបស់ Encyclopaedia Britannica។ ជញ្ជាំងនេះបានកាត់ផ្តាច់គ្រួសារជាច្រើនពាន់គ្រួសារ បំបែកមិត្តភក្តិ និងសាច់ញាតិឲ្យនៅឆ្ងាយពីគ្នារាប់ទសវត្សរ៍ ចំណុចឆ្លងកាត់ Checkpoint Charlie បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃសង្គ្រាមត្រជាក់ដ៏ល្បីមួយ។ ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៧០ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Willy Brandt បានដឹកនាំគោលនយោបាយ Ostpolitik បើកទំនាក់ទំនងការទូតកាន់តែជិតស្និទ្ធជាមួយអឺរ៉ុបខាងកើត ជាមូលដ្ឋានវិលមកបញ្ចប់ដោយអព្យាក្រឹតជាមួយភាគីទាំងសងខាង ខណៈប្រធានាធិបតីអាមេរិក Ronald Reagan វិញ បានស្នើសុំជាសាធារណៈនៅមុខច្រកទ្វារ Brandenburg ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៧ ឲ្យអគ្គលេខាធិការសូវៀត Gorbachev «រំលំជញ្ជាំងនេះចោល»។
ចាប់ពីពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ ១៩៨០ គោលនយោបាយកំណែទម្រង់ Glasnost (បើកចំហ) និង Perestroika (កែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធ) របស់អគ្គលេខាធិការសូវៀត Mikhail Gorbachev បានបន្ធូរបន្ថយការគ្រប់គ្រងម៉ូស្គូលើប្រទេសបូព៌ាអឺរ៉ុប។ នៅឆ្នាំ ១៩៨៩ ចលនាតវ៉ាដ៏ធំសម្រាប់សេរីភាព ជាពិសេសការតវ៉ាថ្ងៃច័ន្ទនៅទីក្រុង Leipzig បានរីករាលដាលទូទាំង GDR ខណៈហុងគ្រី និងឆេកូស្លូវ៉ាគី បានចាប់ផ្តើមបើកព្រំដែនរបស់ខ្លួន ដែលធ្វើឲ្យជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតរាប់ម៉ឺននាក់អាចភៀសខ្លួនទៅខាងលិចតាមផ្លូវប្រយោល។ ភាពតានតឹងនេះឈានដល់ចំណុចកំពូលនៅថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ១៩៨៩ នៅពេលមន្ត្រី GDR បានប្រកាសកំហុសដោយចៃដន្យថា ច្បាប់ធ្វើដំណើរថ្មីមានប្រសិទ្ធភាពភ្លាមៗ ដែលនាំឲ្យហ្វូងមហាជនរាប់ម៉ឺននាក់ជិះជាន់ចំណុចឆ្លងកាត់ជញ្ជាំង រហូតឆ្មាំយាមត្រូវបើកច្រកទាំងអស់។ ជញ្ជាំងប៊ែកឡាំងបានដួលរលំជាសញ្ញាណដ៏ធំបំផុតនៃចុងបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រជាក់នៅអឺរ៉ុប។ តែប៉ុន្មានសប្តាហ៍ក្រោយមក នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែវិច្ឆិកា ១៩៨៩ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Helmut Kohl បានប្រកាសនៅសភាសហព័ន្ធនូវ «កម្មវិធីដប់ចំណុច» ស្នើផែនការជាដំណាក់កាលសម្រាប់សម្ព័ន្ធភាព និងទីបញ្ចប់គឺការរួបរួមអាល្លឺម៉ង់ ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសជិតខាង និងមហាអំណាចខ្លះមានការព្រួយបារម្ភថា ដំណើរការនេះលឿនពេក។
ក្រោយជញ្ជាំងរលំ រដ្ឋាភិបាល GDR ដែលទើបជាប់ឆ្នោតដោយសេរីលើកដំបូងក្នុងខែមីនា ១៩៩០ បានចាប់ផ្តើមចរចាដំណើរការរួបរួមជាមួយអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច។ ដំបូង នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែឧសភា ១៩៩០ អាល្លឺម៉ង់ទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាសហភាពរូបិយវត្ថុ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ដែលចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ១៩៩០ ដោយប្តូររូបិយប័ណ្ណ Ostmark របស់ខាងកើតទៅជា Deutsche Mark របស់ខាងលិច។ ស្របពេលដដែល មហាអំណាចទាំង ៤ ដែលធ្លាប់កាន់កាប់អាល្លឺម៉ង់ក្រោយសង្គ្រាមលោក (សហរដ្ឋអាមេរិក អង់គ្លេស បារាំង និងសហភាពសូវៀត) បានចរចាជាមួយអាល្លឺម៉ង់ទាំងពីរ តាមទម្រង់ហៅថា «ការចរចាពីរបូកបួន» (Two Plus Four Talks) ដើម្បីលុបចោលសិទ្ធិអំណាចដែលមហាអំណាចទាំង៤នៅតែរក្សាទុកលើអាល្លឺម៉ង់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៥។ សន្ធិសញ្ញាចុងក្រោយត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងម៉ូស្គូនាថ្ងៃទី ១២ ខែកញ្ញា ១៩៩០ ដោយធានាព្រំដែនចុងក្រោយរបស់អាល្លឺម៉ង់ថ្មី និងកម្រិតកម្លាំងទ័ពជាអតិបរមា។ ចំណុចមួយក្នុងចំណោមចំណុចរសើបបំផុតនៃការចរចាគឺការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវព្រំដែនអូឌែរ-ណេស (Oder-Neisse) ជាព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍រវាងអាល្លឺម៉ង់ និងប៉ូឡូញ ដែលបានកំណត់តាំងពីចុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជាការធានាដែលរដ្ឋាភិបាលប៉ូឡូញទាមទារយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ មុននឹងព្រមព្រៀងគាំទ្រការរួបរួមអាល្លឺម៉ង់។
«អ្វីដែលជាកម្មសិទ្ធិរួមគ្នា ឥឡូវនេះកំពុងលូតលាស់ចូលគ្នាវិញ» — Willy Brandt អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីអាល្លឺម៉ង់ខាងលិច ថ្ងៃទី ១០ ខែវិច្ឆិកា ១៩៨៩ (មួយថ្ងៃក្រោយជញ្ជាំងប៊ែកឡាំងបើកច្រក)
០២ · រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃរឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ (បន្ត)៖ ថ្ងៃរួបរួម និងអ្វីកើតឡើងបន្ទាប់
យោងតាមមាត្រា ២៣ នៃច្បាប់មូលដ្ឋាន (Basic Law) របស់អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច GDR មិនបានចូលរួមបញ្ចូលក្នុងនាមរដ្ឋតែមួយឡើយ តែជំនួសមកវិញ រដ្ឋចំនួន ៥ ដែលទើបស្តារឡើងវិញនៅលើទឹកដីខាងកើត (Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Saxony, Saxony-Anhalt, Thuringia) រួមជាមួយក្រុងប៊ែកឡាំងខាងកើត បានចូលរួម «ចូលជាសមាជិក» (Beitritt) ទៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ដែលមានស្រាប់។ ពេលវេលាដែលកំណត់សម្រាប់ការចូលរួមនេះ គឺម៉ោង ០០:០០ ថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ១៩៩០។ នៅអធ្រាត្រនោះ បណ្តាជនរាប់សែននាក់បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមុខអគារសភា Reichstag ក្រុងប៊ែកឡាំង ដើម្បីមើលទង់ជាតិខ្មៅ-ក្រហម-មាស ត្រូវបានលើកឡើងជាផ្លូវការ ខណៈកណ្តឹងព្រះវិហារនៅទូទាំងអាល្លឺម៉ង់បន្លឺឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ ប្រធានាធិបតី Richard von Weizsäcker និងនាយករដ្ឋមន្រ្តី Helmut Kohl បានថ្លែងសុន្ទរកថាសំខាន់ៗ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើទំនួលខុសត្រូវប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភាពស្ថិតស្ថេររបស់អឺរ៉ុប។
| ២ ខែធ្នូ ១៩៩០ | ការបោះឆ្នោតសភាសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ទាំងមូលលើកដំបូង ក្រោយការរួបរួម |
| ៣១ សីហា ១៩៩៤ | កងទ័ពរុស្ស៊ីចុងក្រោយចាកចេញពីទឹកដីអាល្លឺម៉ង់ដោយពេញលេញ |
| ១៩ មេសា ១៩៩៩ | សភាសហព័ន្ធ (Bundestag) ប្រជុំជាលើកដំបូងនៅអគារ Reichstag ដែលទើបជួសជុលរួចនៅប៊ែកឡាំង ក្រោយផ្លាស់ទីធ្វើការពី Bonn |
អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ និងអ្នកវិភាគនយោបាយនៅតែជជែកគ្នាថា តើការរួបរួមអាល្លឺម៉ង់ជាការ «បញ្ចូលគ្នាស្មើភាព» រវាងរដ្ឋពីរ ឬគ្រាន់តែជាការ «ចូលរួម» (Beitritt) របស់ GDR ចូលទៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធច្បាប់ និងស្ថាប័នដែលមានស្រាប់របស់អាល្លឺម៉ង់ខាងលិចទាំងស្រុង។ ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតមួយចំនួនធំមានអារម្មណ៍ថា ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថាប័នរបស់ខ្លួនត្រូវបានលុបចោលភ្លាមៗ ជាជាងការចរចាបញ្ចូលគ្នា ដែលជាប្រធានបទស្រាវជ្រាវសង្គមវិទ្យា និងនយោបាយវិទ្យាដែលនៅតែបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ ចំនួនទឹកប្រាក់សរុបដែលអាល្លឺម៉ង់ខាងលិចផ្ទេរជូនអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩០ ក៏មានការប៉ាន់ស្មានខុសគ្នារវាងអ្នកសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗ អាស្រ័យលើវិធីសាស្ត្រគណនា។
ដើម្បីគាំទ្រការស្តារសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ខាងកើត រដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់បានដាក់ចេញកម្មវិធីហៅថា «Aufbau Ost» (សាងសង់ខាងកើតឡើងវិញ) ដោយវិនិយោគទុនយ៉ាងច្រើនលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផ្លូវថ្នល់ បណ្តាញរថភ្លើង និងប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍ ខណៈពន្ធសាមគ្គីភាព (Solidaritätszuschlag) ត្រូវដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩១ លើប្រាក់ចំណូលពន្ធរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេស ដើម្បីផ្តល់មូលនិធិដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះ។ សហគ្រាសរដ្ឋចាស់ៗរាប់ពាន់កន្លែងនៅអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតត្រូវបានលក់ ឬបិទដំណើរការដោយទីភ្នាក់ងារកិច្ចទ្រព្យ Treuhandanstalt ដែលនាំឲ្យអត្រាគ្មានការងារធ្វើកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់នៅតំបន់ខាងកើតក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ ជាដំណើរការឈឺចាប់ផ្នែកសង្គមមួយដែលបន្សល់ស្នាមមួយចំនួនរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។
០៣ · រឿងទីពីរនៃថ្ងៃរឿងទីពីរនៃថ្ងៃ៖ ១៩៤២ — ការសាកល្បងមីស៊ីល A-4/V-2 ជោគជ័យដំបូង
ចាប់ពីចុងទសវត្សរ៍ ១៩៣០ កងទ័ពនាហ្ស៊ីអាល្លឺម៉ង់បានផ្តល់មូលនិធិដល់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍមីស៊ីលរាវ ដឹកនាំដោយវិស្វករវ័យក្មេង Wernher von Braun និងឧត្តមសេនីយ៍ Walter Dornberger នៅមូលដ្ឋានស្រាវជ្រាវ Peenemünde លើកោះ Usedom ឆ្នេរសមុទ្របាល់ទិក។ គោលដៅគឺបង្កើតមីស៊ីលដែលហៅថា A-4 (Aggregat-4) ដែលក្រោយមកត្រូវរដ្ឋមន្ត្រីផ្សព្វផ្សាយ Joseph Goebbels ប្តូរឈ្មោះជា V-2 (Vergeltungswaffe 2 ឬ «អាវុធសងសឹកលេខ២») សម្រាប់ការផ្សព្វផ្សាយផ្នែកសង្គ្រាម។ ការសាកល្បងបាញ់ពីរដងដំបូងក្នុងខែសីហា និងកញ្ញា ១៩៤២ បានបរាជ័យ៖ លើកទី១ផ្ទុះនៅលើកម្រាលបាញ់ ខណៈលើកទី២បាត់បង់ការគ្រប់គ្រងទិសដៅមិនយូរប៉ុន្មាននាទីក្រោយបាញ់។
នៅថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ១៩៤២ ការសាកល្បងលើកទី៣ទើបទទួលបានជោគជ័យ។ មីស៊ីលបានហោះឡើងដល់កម្ពស់ប្រមាណ ៨៤,៥ គីឡូម៉ែត្រ ហើយធ្វើដំណើរចម្ងាយ ១៩០ គីឡូម៉ែត្រ មុននឹងធ្លាក់ចុះក្នុងសមុទ្របាល់ទិក ស្ថិតក្នុងចម្ងាយត្រឹមតែ ៤ គីឡូម៉ែត្រពីគោលដៅដែលកំណត់ទុក។ តាមកំណត់ត្រារបស់ Encyclopaedia Britannica កម្ពស់នេះលើសពីព្រំដែន ១០០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលក្រោយមកអង្គការអវកាសអន្តរជាតិ FAI បានកំណត់ជាបន្ទាត់ Kármán សម្គាល់ព្រំដែនរវាងបរិយាកាសផែនដី និងអវកាស — ធ្វើឲ្យ A-4 ក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដែលឡើងដល់លំហអវកាស ទោះជាព្រំដែននេះមិនទាន់ត្រូវបានកំណត់ជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៤២ក៏ដោយ។ Dornberger បានកត់ត្រាទុកក្រោយមកក្នុងសៀវភៅចងចាំរបស់លោកថា ថ្ងៃនោះជា «ថ្ងៃដំបូងនៃយុគសម័យថ្មីនៃការធ្វើដំណើរ គឺការធ្វើដំណើរតាមអវកាស»។
ជោគជ័យនេះបានផ្តល់លទ្ធភាពឲ្យកម្មវិធីមីស៊ីលអាល្លឺម៉ង់បន្តអភិវឌ្ឍ រហូតដល់ការផលិតជាបរិមាណច្រើននៅរោងចក្រក្រោមដីមួយឈ្មោះ Mittelwerk ក្បែរ Nordhausen ដោយប្រើកម្លាំងពលកម្មបង្ខំពីជនជាប់ឃុំឃាំងជំរំ Mittelbau-Dora ជាច្រើនពាន់នាក់ ដែលរាប់ពាន់នាក់បានស្លាប់ដោយសារលក្ខខណ្ឌធ្វើការដ៏សាហាវ — ជាចំណុចងងឹតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃបច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីលដែលមិនអាចមិនរំឭកបានឡើយ។ ចាប់ពីខែកញ្ញា ១៩៤៤ V-2 ជាង ៣.០០០ គ្រឿងត្រូវបានបាញ់ទៅលើទីក្រុងអង់គ្លេស បែលហ្ស៊ិក និងបារាំង ដោយទីក្រុងឡុងដ៍ និងកំពង់ផែ Antwerp ប្រទេសបែលហ្ស៊ិក ត្រូវទទួលរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេ ធ្វើឲ្យមានអ្នកស្លាប់ជាច្រើនពាន់នាក់ខាងភាគីទទួលរងគ្រោះ។ ក្រោយសង្គ្រាមបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥ ទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក (តាមរយៈប្រតិបត្តិការសម្ងាត់ Operation Paperclip) និងសហភាពសូវៀត បានប្រណាំងគ្នាចាប់យកវិស្វករ ឯកសារបច្ចេកទេស និងគ្រឿងបន្សល់ទុករបស់កម្មវិធី V-2 ដើម្បីអភិវឌ្ឍកម្មវិធីមីស៊ីល និងអវកាសផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្លួន។
ខាងបច្ចេកទេស A-4/V-2 គឺជាមីស៊ីលឥន្ធនៈរាវដំបូងគេលើពិភពលោកដែលអាចដឹកគ្រាប់បែកទៅចម្ងាយឆ្ងាយ ដោយប្រើប្រព័ន្ធបញ្ជាទិសដៅតាមហ្គីរូស្កូប (gyroscope) និងម៉ាស៊ីនចំហេះឥន្ធនៈ Ethanol លាយជាមួយអុកស៊ីសែនរាវ។ ចម្ងាយហោះឆ្ងាយបំផុតដែលមីស៊ីលអាចទៅដល់គឺប្រមាណ ៣២០ គីឡូម៉ែត្រ ដោយប្រើល្បឿនចុងក្រោយលើសពី ១,៦ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី — លឿនជាងសំឡេងច្រើនដង ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនគោលដៅមិនអាចលឺសំឡេងព្រមានណាមួយឡើយ មុននឹងគ្រាប់បែកមកដល់។ គុណវិបត្តិសំខាន់គឺភាពមិនច្បាស់លាស់នៃទិសដៅ ដែលធ្វើឲ្យមីស៊ីលជាច្រើនធ្លាក់ខុសពីគោលដៅយោធាដែលកំណត់ទុក ហើយធ្លាក់ចំកន្លែងស៊ីវិលជាមួយអគារលំនៅដ្ឋាន ផ្សារទំនើប និងសាលារៀន ដែលបង្កឲ្យមានអ្នករងគ្រោះស៊ីវិលច្រើនជាងគោលដៅយោធាដើម។ វិស្វករសូវៀត Sergei Korolev ដែលបានស្រាវជ្រាវឯកសារ និងឧបករណ៍ដែលនៅសល់ខ្លះនៅតំបន់ Peenemünde ក្រោយសង្គ្រាម បានយកចំណេះដឹងនេះទៅអភិវឌ្ឍជាមូលដ្ឋានកម្មវិធីមីស៊ីល និងអវកាសសូវៀត ដែលចុងក្រោយនាំឲ្យសហភាពសូវៀតឈានមុខគេក្នុងការប្រណាំងអវកាសដំបូង ដោយបញ្ជូនផ្កាយរណប Sputnik 1 ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ និងអវកាសយានិក Yuri Gagarin ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១។
០៤ · ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃដដែលព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃ ៣ តុលា
កាលបរិច្ឆេទខាងក្រោមប្រើប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ានបច្ចុប្បន្ន។ ព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ ១២២៦ កើតឡើងមុនកំណែទម្រង់ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន (១៥៨២) ដូច្នេះកាលបរិច្ឆេទដើមកត់ត្រាតាមប្រតិទិនជូលីយ៉ានដែលប្រើប្រាស់នៅសម័យនោះ ហើយប្រវត្តិវិទូសម័យទំនើបភាគច្រើនរក្សាទុកលេខកាលបរិច្ឆេទដើមតាមទម្លាប់សិក្សា។
មរណភាព St. Francis of Assisi — ស្ថាបនិកគណៈហ្រ្វានស៊ីស្កាំង ទទួលមរណភាពនៅ Assisi ប្រទេសអ៊ីតាលី ត្រូវបានប្រកាសជាបុគ្គលបរិសុទ្ធតែ ២ ឆ្នាំក្រោយមក។ សូមមើលផ្នែក D។
ប្រធានាធិបតី George Washington ប្រកាសទិវាអរព្រះគុណជាតិដំបូង — តាមសំណើសភា Washington បានប្រកាសថ្ងៃទី ២៦ ខែវិច្ឆិកា ១៧៨៩ ជាទិវាអរព្រះគុណជាតិដំបូងគេរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកថ្មីបង្កើត ដោយសេចក្តីប្រកាសខ្លួនឯងចុះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ១៧៨៩។
ការសាកល្បងមីស៊ីល A-4/V-2 ជោគជ័យដំបូង — សូមមើលផ្នែក B។
ចក្រភពអង់គ្លេសក្លាយជាប្រទេសអាវុធនុយក្លេអ៊ែរទី៣ — ការសាកល្បង Operation Hurricane នៅកោះ Monte Bello ប្រទេសអូស្ត្រាលី បានធ្វើឲ្យចក្រភពអង់គ្លេសក្លាយជាប្រទេសទី៣បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត ដែលកាន់កាប់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរជោគជ័យ។
អាល្លឺម៉ង់រួបរួមគ្នាឡើងវិញ — សូមមើលផ្នែក A។
ការចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធនៅ Mogadishu ប្រទេស Somalia — កងកម្លាំងពិសេសអាមេរិកបានចូលប្រយុទ្ធនឹងកងកម្លាំងស្មោគស្មាញនៅទីក្រុង Mogadishu ក្នុងប្រតិបត្តិការចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំក្រុមប្រដាប់អាវុធមូលដ្ឋាន ដែលបន្តអូសបន្លាយរហូតដល់ថ្ងៃបន្ទាប់ ក្រោយឧទ្ធម្ភាគចក្រ Black Hawk ចំនួន ២ គ្រឿងត្រូវបានបាញ់ធ្លាក់ ធ្វើឲ្យទាហានអាមេរិកចំនួន ១៨ នាក់ស្លាប់ ព្រឹត្តិការណ៍ដែលក្រោយមកត្រូវស្គាល់ជាទូទៅតាមឈ្មោះ «Black Hawk Down» និងបានផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយអន្តរាគមន៍យោធាអាមេរិកនៅអាហ្វ្រិកអស់ជាច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់មក។
សាលក្រមក្នុងសំណុំរឿងឧក្រិដ្ឋកម្ម O.J. Simpson — គណៈវិនិច្ឆ័យបានប្រកាសសាលក្រមក្នុងសំណុំរឿងឧក្រិដ្ឋកម្មដ៏ជាប់ការចាប់អារម្មណ៍សាធារណជនអាមេរិកយ៉ាងទូលំទូលាយមួយ ដែលមានអ្នកមើលទូរទស្សន៍ផ្ទាល់រាប់សិបលាននាក់ ជាកំណត់ត្រាចំនួនអ្នកមើលកម្មវិធីព័ត៌មានទូរទស្សន៍ដ៏ខ្ពស់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក។
០៥ · កើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះកើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះ
🌱 កើតនៅថ្ងៃ ៣ តុលា
- ១៩០០ Thomas Wolfe — អ្នកនិពន្ធប្រលោមលោកអាមេរិកាំង
- ១៩២៥ Gore Vidal — អ្នកនិពន្ធ និងអ្នកអត្ថាធិប្បាយអាមេរិកាំង
- ១៩៤១ Chubby Checker — តន្ត្រីករ ជាម្ចាស់បទ «The Twist»
- ១៩៨៨ Alicia Vikander — តារាសម្តែងស៊ុយអែត ជើងឯក Oscar
🕯️ ស្លាប់នៅថ្ងៃ ៣ តុលា
- ១២២៦ St. Francis of Assisi — បព្វជិត ស្ថាបនិកគណៈហ្រ្វានស៊ីស្កាំង
- ១៩៦៧ Woody Guthrie — តន្ត្រីករបទចម្រៀងប្រជាប្រិយអាមេរិកាំង
- ២០០៤ Janet Leigh — តារាសម្តែងខ្សែភាពយន្តអាមេរិកាំង
Woody Guthrie កើតនៅ Okemah រដ្ឋ Oklahoma ក្នុងឆ្នាំ ១៩១២ ធំធាត់ក្នុងគ្រួសារដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយទុគ៌តសេដ្ឋកិច្ច និងគ្រោះធូលី (Dust Bowl) ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅភាគខាងត្បូងរដ្ឋ Great Plains ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៣០។ លោកបានធ្វើដំណើរឆ្លងសហរដ្ឋអាមេរិកជាមួយកម្មករចំណាកស្រុក តែងបទចម្រៀងកត់ត្រាជីវិតរបស់ប្រជាជនក្រីក្រ និងកម្មករចំណាកស្រុក។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤០ លោកបានតែងបទចម្រៀង «This Land Is Your Land» ជាការឆ្លើយតបចំពោះបទ «God Bless America» របស់ Irving Berlin ដែលលោកយល់ថាមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីជីវិតជាក់ស្តែងរបស់ជនក្រីក្រអាមេរិកាំង។ តន្ត្រី និងវិធីតែងបទចម្រៀងរបស់ Guthrie មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើតន្ត្រីករជំនាន់ក្រោយ រួមទាំង Bob Dylan ដែលធ្លាប់ថ្លែងថា Guthrie ជាមូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឲ្យលោកសម្រេចចិត្តក្លាយជាតន្ត្រីករ។ ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៥០ សុខភាព Guthrie ចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយ ព្រោះជំងឺ Huntington’s disease ជាជំងឺហ្សែនកម្រមួយដែលម្តាយរបស់លោកក៏ធ្លាប់ទទួលរងផងដែរ។ លោកបានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំចុងក្រោយក្នុងមន្ទីរពេទ្យ មុននឹងទទួលមរណភាពនៅមណ្ឌលព្យាបាល Creedmoor ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉កនៅថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ១៩៦៧ តាមការកត់ត្រារបស់ Encyclopaedia Britannica។
០៦ · ហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃ
ថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា គឺជា Tag der Deutschen Einheit (ទិវាឯកភាពអាល្លឺម៉ង់) ថ្ងៃឈប់សម្រាកជាតិផ្លូវការតែមួយគត់របស់អាល្លឺម៉ង់ ដែលប្រារព្ធធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំតាមទីក្រុងផ្សេងៗគ្នាដោយវេន។ អាល្លឺម៉ង់រួបរួមបានក្លាយជាសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតនៅអឺរ៉ុប ជាសមាជិកស្នូលនៃសហភាពអឺរ៉ុប និង NATO ខណៈក្រុងប៊ែកឡាំងបានក្លាយជារដ្ឋធានីវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩៩។ ក៏ប៉ុន្តែគម្លាតសេដ្ឋកិច្ចរវាងតំបន់ខាងកើត និងខាងលិចនៅតែជាប្រធានបទសិក្សាសកម្មរបស់ការិយាល័យស្ថិតិសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ បើទោះបីជាបានថយចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់ក៏ដោយ។
ចំណែកឯកម្មវិធី V-2 ក៏បន្សល់ទុកមរតកបច្ចេកវិទ្យាដ៏ជ្រាលជ្រៅផងដែរ។ Wernher von Braun និងសមាជិកក្រុមការងាររបស់លោកជាច្រើននាក់ដែលបានផ្ទេរទៅសហរដ្ឋអាមេរិកតាមរយៈ Operation Paperclip បានក្លាយជាស្នូលនៃកម្មវិធីមីស៊ីល Redstone និងក្រោយមកកម្មវិធីអវកាស Saturn V ដែលដឹកអវកាសយានិក Apollo ទៅព្រះច័ន្ទ។ ស្របពេលដដែល សហភាពសូវៀតក៏បានប្រមូលឯកសារ និងឧបករណ៍ខ្លះពី Peenemünde ដើម្បីអភិវឌ្ឍកម្មវិធីមីស៊ីល R-7 ដែលក្រោយមកបានបញ្ជូនផ្កាយរណប Sputnik និងអវកាសយានិក Yuri Gagarin ទៅអវកាស។ បច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីលឆ្លងទ្វីបគ្រប់ប្រភេទនាសព្វថ្ងៃ ក៏ដូចជាមីស៊ីលនាំយានអវកាសដឹកមនុស្ស សុទ្ធតែមានប្រភពដើមឆ្លុះបញ្ចាំងពីការងារនៅ Peenemünde។ ក៏ប៉ុន្តែមរតកនេះមិនអាចផ្តាច់ចេញពីរឿងអំពើឃោរឃៅនៅ Mittelbau-Dora បានឡើយ ដែលការចងចាំវាបានក្លាយជាផ្នែកសំខាន់នៃការអប់រំប្រវត្តិសាស្ត្រនៅសារមន្ទីរអវកាសនានាទូទាំងពិភពលោក។ តួនាទីរបស់ von Braun ក្នុងអំឡុងសម័យនាហ្ស៊ី ព្រមទាំងកម្រិតដែលលោកបានដឹង ឬចូលរួមក្នុងការប្រើប្រាស់ពលកម្មបង្ខំ នៅតែជាប្រធានបទស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ចម្រូងចម្រាស រហូតដល់សព្វថ្ងៃ បើទោះបីជាលោកបានក្លាយជាតួអង្គសាធារណៈគាំទ្រកម្មវិធីអវកាសដ៏ល្បីនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបន្ទាប់ពីនោះក៏ដោយ។
ព្រំដែនរវាងអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត និងខាងលិចដែលធ្លាប់ជាបន្ទាត់ជញ្ជាំង ឥឡូវក្លាយជាព្រំដែនរដ្ឋខាងក្នុងសហព័ន្ធតែមួយ ហើយសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់នៅតែជាសំឡេងសំខាន់មួយក្នុងគោលនយោបាយបញ្ចូលគ្នារបស់សហភាពអឺរ៉ុប។
រាល់ការបញ្ជូនផ្កាយរណប ឬយានអវកាសដឹកមនុស្សនាសព្វថ្ងៃ សុទ្ធតែពឹងផ្អែកលើគោលការណ៍មូលដ្ឋានដែលរកឃើញដំបូងនៅ Peenemünde ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៤០។
រៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះនៃពិធីជាតិ Bürgerfest ដែលផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នារវាងរដ្ឋសហព័ន្ធនីមួយៗ រៀបចំពិធីជប់លៀងសាធារណៈធំមួយបើកឲ្យប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមដោយឥតគិតថ្លៃ ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវរាប់សែននាក់ ជាឱកាសសម្រាប់រំឭកអំពីផលវិបាកនៃការបែងចែក និងអបអរដល់ដំណើរការឯកភាពជាតិដែលនៅតែបន្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ចំណែកឯមរតកបច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីលវិញ សារមន្ទីរអវកាសនានា ដូចជា Deutsches Museum ក្រុងមុយនិច និង National Air and Space Museum នៅសហរដ្ឋអាមេរិក បន្តតាំងបង្ហាញនៅសល់នៃមីស៊ីល V-2 ជាមួយបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រពេញលេញ រួមទាំងផ្នែកងងឹតអំពីពលកម្មបង្ខំនៅ Mittelbau-Dora ដើម្បីធានាថា រឿងបច្ចេកវិទ្យា និងរឿងសីលធម៌ត្រូវបានចងចាំរួមគ្នា មិនត្រូវញែកដាច់ពីគ្នាឡើយ។
០៧ · ដឹងឬទេ?ដឹងឬទេ?
ហេតុអ្វីមិនជ្រើសរើសថ្ងៃទី ៩ វិច្ឆិកា?
ថ្ងៃដែលជញ្ជាំងប៊ែកឡាំងបើកច្រកមិនត្រូវជ្រើសរើសជាទិវាឯកភាពជាតិទេ ព្រោះថ្ងៃទី ៩ វិច្ឆិកា ក៏ជាខួបនៃ Kristallnacht ឆ្នាំ ១៩៣៨ ព្រឹត្តិការណ៍បៀតបៀនជនជាតិយូដាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។
«ថ្ងៃកំណើតនៃការធ្វើដំណើរអវកាស»។
Walter Dornberger បានហៅថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ១៩៤២ ថាជាការចាប់ផ្តើមយុគសម័យអវកាស ១៥ ឆ្នាំមុននឹង Sputnik ត្រូវបានបញ្ជូនឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧។
ចម្រៀងដែលមានឃ្លាដែលច្រើនតែលុបចោល។
កំណែដើមនៃ «This Land Is Your Land» របស់ Woody Guthrie មានឃ្លាមួយចំនួនរិះគន់ភាពក្រីក្រ និងកម្មសិទ្ធិឯកជន ដែលច្រើនតែមិនត្រូវច្រៀងក្នុងកំណែប្រជាប្រិយសព្វថ្ងៃ។
លេខ១លើតារាងចម្រៀងពីរដងផ្សេងគ្នា។
បទ «The Twist» របស់ Chubby Checker ឡើងដល់លេខ១លើតារាង Billboard ពីរដងផ្សេងគ្នា (១៩៦០ និង ១៩៦២) ជាកម្រិតកម្រនៅសម័យនោះ ហើយបទនេះនៅតែជាបទចម្រៀងតែមួយគត់ដែលធ្វើបែបនេះបានរហូតដល់ជាង ៦ ទសវត្សរ៍ក្រោយមក។
០៨ · សំណួរញឹកញាប់សំណួរញឹកញាប់
ហេតុអ្វីជ្រើសរើសថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ជាទិវាឯកភាពអាល្លឺម៉ង់ ជាជាងថ្ងៃដែលជញ្ជាំងបើកច្រក?
ថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ជាកាលបរិច្ឆេទផ្លូវច្បាប់ដែល GDR ចូលរួមទៅក្នុងសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ជាផ្លូវការ ខណៈថ្ងៃទី ៩ វិច្ឆិកា ជាខួបនៃ Kristallnacht ឆ្នាំ ១៩៣៨ ដែលអ្នកនយោបាយចង់ជៀសវាងកុំឲ្យច្រឡំគ្នា។ សូមមើលផ្នែក A។
តើសន្ធិសញ្ញា «ពីរបូកបួន» គឺជាអ្វី?
ជាកិច្ចចរចារវាងអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច និងមហាអំណាចទី៤ក្រោយសង្គ្រាមលោក (សហរដ្ឋអាមេរិក អង់គ្លេស បារាំង សហភាពសូវៀត) ដើម្បីលុបចោលសិទ្ធិអំណាចដែលមហាអំណាចទាំង៤នៅតែរក្សាទុកលើអាល្លឺម៉ង់ ចុះហត្ថលេខានៅម៉ូស្គូថ្ងៃទី ១២ ខែកញ្ញា ១៩៩០។ សូមមើលផ្នែក A។
តើអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត និងខាងលិចរួបរួមគ្នាស្មើភាព ឬក៏ខាងកើតគ្រាន់តែចូលរួម?
តាមផ្លូវច្បាប់ រដ្ឋខាងកើត ៥ រួមជាមួយប៊ែកឡាំងខាងកើត បានចូលរួម (Beitritt) ទៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធដែលមានស្រាប់របស់អាល្លឺម៉ង់ខាងលិចទាំងស្រុង មិនមែនបង្កើតរដ្ឋថ្មីរួមគ្នាទេ — ជាចំណុចដែលនៅតែជជែកគ្នាផ្នែកអារម្មណ៍ និងសង្គមរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ សូមមើលផ្នែក A។
តើមីស៊ីល A-4/V-2 ហោះឡើងដល់កម្ពស់ប៉ុន្មាននៅថ្ងៃទី ៣ ខែតុលា ១៩៤២?
ប្រមាណ ៨៤,៥ គីឡូម៉ែត្រ ដែលលើសពីព្រំដែន ១០០ គីឡូម៉ែត្រនៃបន្ទាត់ Kármán ដែលក្រោយមកកំណត់ជាព្រំដែនផ្លូវការនៃអវកាស — ធ្វើឲ្យវាក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេទៅដល់អវកាស។ សូមមើលផ្នែក B។
តើ Wernher von Braun ទៅជាយ៉ាងណាក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២?
លោកបានចុះចាញ់ជាមួយកងទ័ពអាមេរិក ហើយត្រូវផ្ទេរទៅសហរដ្ឋអាមេរិកតាមរយៈ Operation Paperclip ព្រមជាមួយវិស្វករជាច្រើនរូបទៀត ជាកន្លែងលោកបានក្លាយជាស្នូលនៃកម្មវិធីមីស៊ីល Redstone នៅ Huntsville រដ្ឋ Alabama និងក្រោយមកជានាយកកម្មវិធីអវកាស Saturn V របស់ NASA រហូតដល់ចូលនិវត្តន៍ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៧០។ សូមមើលផ្នែក E។
តើ Mittelbau-Dora គឺជាអ្វី?
ជាជំរំជាប់ឃុំឃាំងកន្លែងកម្មករបង្ខំជាច្រើនពាន់នាក់ត្រូវបានបង្ខំធ្វើការផលិត V-2 នៅរោងចក្រក្រោមដីមួយ ក្នុងលក្ខខណ្ឌដ៏សាហាវ ធ្វើឲ្យមានអ្នកស្លាប់ជាច្រើនពាន់នាក់ — ជាផ្នែកមួយនៃមរតកមីស៊ីលនេះដែលមិនអាចលើកលែងបាន។ សូមមើលផ្នែក B។
ហេតុអ្វី Woody Guthrie ត្រូវចងចាំទាក់ទងនឹងជំងឺ Huntington’s disease?
Guthrie ទទួលរងជំងឺហ្សែនកម្រនេះដូចម្តាយរបស់លោក ដែលធ្វើឲ្យសុខភាពចុះខ្សោយបន្តិចម្តងៗអស់ជាងមួយទសវត្សរ៍ មុននឹងទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៦៧ — រឿងរបស់លោកជួយបង្កើនការយល់ដឹងសាធារណៈអំពីជំងឺនេះ។ សូមមើលផ្នែក D។
តើមានព្រឹត្តិការណ៍អ្វីផ្សេងទៀត កើតឡើងនៅថ្ងៃ ៣ តុលា?
រួមមានមរណភាព St. Francis of Assisi (១២២៦) ការប្រកាសទិវាអរព្រះគុណជាតិដំបូងរបស់ George Washington (១៧៨៩) ការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដំបូងរបស់អង់គ្លេស (១៩៥២) ការចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធនៅ Mogadishu (១៩៩៣) និងសាលក្រមក្នុងសំណុំរឿង O.J. Simpson (១៩៩៥)។ សូមមើលផ្នែក C។
០៩ · ប្រភពប្រភព
- Encyclopaedia Britannica — German Reunification
- US Department of State, Office of the Historian — German Unification, 1989–1990
- German Missions in the USA — Day of German Unity
- BBC On This Day — 3 October
- Encyclopaedia Britannica — Wernher von Braun
- Smithsonian National Air and Space Museum — V-2 Missile (A-4)
- Encyclopaedia Britannica — V-2 Rocket
- Encyclopaedia Britannica — Saint Francis of Assisi
- US National Archives — George Washington’s Thanksgiving Proclamation (1789)
- Encyclopaedia Britannica — Woody Guthrie
- Library of Congress — Woody Guthrie Photograph, NYWT&S Collection
- Encyclopaedia Britannica — Chubby Checker
- Encyclopaedia Britannica — Alicia Vikander
- History.com — This Day in History, October 3
- NASA — Apollo 11 Mission Overview
- Library of Congress — Berlin Wall Photograph, after 1990
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៦ ប្រភព
📅 ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · Eksastra
អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃ រំឭកព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោកតាមកាលបរិច្ឆេទ ជាភាសាខ្មែរ។
អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់ →← ម្សិលមិញ · ២ តុលាថ្ងៃស្អែក · ៤ តុលា →ថ្ងៃដែលមន្ត្រីសូវៀត ស្តាំនីស្លាវ ពែត្រូវ សម្រេចមិនរាយការណ៍ការជូនដំណឹងមីស៊ីលក្លែងក្លាយថ្ងៃដែលយាន Luna 2 របស់សូវៀត ក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេដែលទៅដល់ព្រះច័ន្ទអត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់