សញ្ញាតម្លៃ៖ របៀបដែលតម្លៃដឹកនាំសេដ្ឋកិច្ច
ក្នុងភាគមុន យើងបានឃើញថា តម្លៃស្ថិតនៅត្រង់ចំណុចលំនឹង (equilibrium)។ ប៉ុន្តែតម្លៃធ្វើអ្វីច្រើនជាងគ្រាន់តែជាលេខមួយ — វា ផ្ទុកព័ត៌មាន។ រាល់ស្លាកតម្លៃ គឺជាសារតូចមួយ ដែលអ្នកទិញ និងអ្នកលក់ទាំងអស់អាចអានបាន ហើយសារនោះ ជួយសម្របសម្រួលសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល ដោយគ្មាននរណាម្នាក់ចេញបញ្ជាពីលើ។
«តម្លៃ គឺជាសញ្ញាដ៏សាមញ្ញ ដែលកាត់បន្ថយចំណេះដឹងដ៏ស្មុគស្មាញ ឱ្យទៅជាលេខតែមួយ — ដែលមនុស្សរាប់លាននាក់អាចអានបាន ក្នុងពេលតែមួយ។»
របៀបដែលតម្លៃដឹកនាំធនធាន ទៅកន្លែងដែលត្រូវការបំផុត។
សង្ខេបសំខាន់ៗ · Key Takeaways
- តម្លៃ = សញ្ញា៖ វាផ្ទុកព័ត៌មានអំពីភាពខ្វះខាត និងតម្រូវការ
- បីមុខងារ៖ ព័ត៌មាន (information), លើកទឹកចិត្ត (incentive), បែងចែក (rationing)
- Hayek (1945)៖ តម្លៃសរុបចំណេះដឹងខ្ចាត់ខ្ចាយ ឱ្យទៅជាលេខតែមួយ
- ដៃមើលមិនឃើញ៖ តម្លៃសម្របសម្រួលសេដ្ឋកិច្ច ដោយគ្មានអ្នករៀបចំកណ្តាល
- ការគ្រប់គ្រងតម្លៃ៖ តាមទ្រឹស្តីទូទៅ អាចបង្កកង្វះ ឬលើសបាន
ក្នុងភាគទី ៥ យើងបានឃើញថា ផ្គត់ផ្គង់ និងតម្រូវការ ជួបគ្នានៅចំណុចមួយ ដែលហៅថា លំនឹងទីផ្សារ (market equilibrium) — ជាតម្លៃ និងបរិមាណ ដែលទីផ្សារមានទំនោរឆ្ពោះទៅរក។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើយើងឈប់ត្រឹមនោះ យើងនឹងខកខានចំណុចដ៏អស្ចារ្យបំផុតមួយ៖ តម្លៃ មិនមែនគ្រាន់តែជាលទ្ធផលនៃទីផ្សារទេ — វាថែមទាំងជាសារ ដែលដឹកនាំទីផ្សារនោះទៀតផង។ រាល់ស្លាកតម្លៃ ប្រាប់អ្នកទិញ និងអ្នកលក់ ថាតើអ្វីខ្វះ អ្វីលើស និងគួរធ្វើអ្វីបន្ត។ ភាគនេះ នឹងបង្ហាញពីរបៀបដែលព័ត៌មាននេះ ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់សេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល ដោយស្ងាត់ស្ងៀម។
ហេតុអ្វីប្រធានបទនេះសំខាន់?
ស្រមៃថា អ្នកដើរចូលទីផ្សារ ហើយឃើញថា តម្លៃស្ករ ស្រាប់តែឡើងខ្ពស់ជាងសប្តាហ៍មុនច្រើន។ អ្នកមិនដឹងទេថា ហេតុអ្វី — ប្រហែលមានគ្រោះរាំងស្ងួតនៅកន្លែងដាំអំពៅ ប្រហែលមានបញ្ហាដឹកជញ្ជូន ឬប្រហែលមនុស្សភ្លាមៗចង់ធ្វើនំច្រើន។ ប៉ុន្តែ អ្នកមិនចាំបាច់ដឹងមូលហេតុពិតឡើយ។ តម្លៃខ្ពស់នោះ បានប្រាប់អ្នករួចហើយនូវអ្វីដែលអ្នកត្រូវដឹង៖ ស្ករកំពុងខ្វះ ដូច្នេះគួរប្រើវាឱ្យសន្សំសំចៃ ឬរកជម្រើសផ្សេង។
នេះគឺជាមូលហេតុ ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃ ជាបាតុភូតដ៏អស្ចារ្យ។ តម្លៃ គឺជាសារតូចមួយ ដែលមនុស្សគ្រប់រូបអានបាន — ដោយមិនចាំបាច់រៀនសេដ្ឋកិច្ច ដោយមិនចាំបាច់អានព័ត៌មាន និងដោយមិនចាំបាច់ស្គាល់គ្នាឡើយ។ អ្នកលក់នៅម្ខាងពិភពលោក និងអ្នកទិញនៅម្ខាងទៀត អាចសម្របសម្រួលសកម្មភាពរបស់ខ្លួន តាមរយៈតម្លៃតែមួយ ដោយមិនធ្លាប់ជួបគ្នា។ បើគ្មានតម្លៃទេ តើមនុស្សរាប់លាននាក់ ធ្វើដូចម្តេចទើបដឹងថា ត្រូវផលិតអ្វី ប៉ុន្មាន និងសម្រាប់នរណា? ចម្លើយ គឺ សញ្ញាតម្លៃ (price signals)។
ការយល់ដឹងពីមុខងារនេះ ជួយឱ្យយើងមើលឃើញសេដ្ឋកិច្ច ជាបណ្តាញទំនាក់ទំនងដ៏ធំមួយ — ដែលក្នុងនោះ ព័ត៌មានហូរឆ្លងកាត់ជាបន្តបន្ទាប់ តាមរយៈលេខតូចៗនៅលើស្លាកតម្លៃ។ វាក៏ជួយយើងយល់ផងដែរ ថាហេតុអ្វី ការជ្រៀតជ្រែកលើតម្លៃ (ដូចជាការកំណត់ពិដាន ឬបាតតម្លៃ) អាចមានផលប៉ះពាល់ដែលមិននឹកស្មានដល់។
គោលគំនិតសំខាន់៖ តម្លៃជាសញ្ញា
តម្លៃ ដើរតួនាទីបីយ៉ាងក្នុងពេលតែមួយ។ ទីមួយ វាជាសញ្ញា (signal) — វាផ្តល់ព័ត៌មាន។ ទីពីរ វាជាការលើកទឹកចិត្ត (incentive) — វាជំរុញឱ្យមនុស្សធ្វើសកម្មភាព។ ទីបី វាជាមធ្យោបាយបែងចែក (rationing) — វាកំណត់ថា ធនធានខ្វះខាត គួរធ្លាក់ទៅដល់នរណា។ មុខងារទាំងបីនេះ ភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ហើយកើតឡើងស្ទើរតែក្នុងពេលដំណាលគ្នា។
អ្វីដែលពិសេសបំផុតអំពីតម្លៃ គឺថា វាសរុបព័ត៌មានខ្ចាត់ខ្ចាយ។ ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចមួយ ចំណេះដឹង មិនស្ថិតនៅកន្លែងតែមួយឡើយ — វារាយប៉ាយក្នុងក្បាលមនុស្សរាប់លាននាក់។ កសិករម្នាក់ដឹងពីលក្ខខណ្ឌដីស្រែរបស់គាត់; អ្នកលក់ម្នាក់ដឹងពីតម្រូវការក្នុងតំបន់របស់គាត់; អ្នកដឹកជញ្ជូនម្នាក់ដឹងពីថ្លៃប្រេង។ គ្មាននរណាម្នាក់ ដឹងទាំងអស់ឡើយ។ ប៉ុន្តែ តម្លៃ រួមបញ្ចូលចំណេះដឹងទាំងអស់នេះ ឱ្យទៅជាលេខតែមួយ ដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាអាចប្រើបាន។
សេដ្ឋវិទូអូទ្រីស Friedrich Hayek បានពន្យល់គំនិតនេះ ក្នុងអត្ថបទដ៏ល្បីល្បាញឆ្នាំ ១៩៤៥ ចំណងជើង «The Use of Knowledge in Society» (ការប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងក្នុងសង្គម) ដែលបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី The American Economic Review [1]។ Hayek បានប្រើឧទាហរណ៍ទីផ្សារសំណប៉ាហាំង (tin)៖ ប្រសិនបើមានការរអាក់រអួលក្នុងការផ្គត់ផ្គង់សំណប៉ាហាំង មនុស្សប្រើប្រាស់វា មិនចាំបាច់ដឹងទេថា តើកើតឡើងព្រោះមូលហេតុអ្វី។ ពួកគេគ្រាន់តែឃើញថា តម្លៃឡើង ហើយពួកគេចាប់ផ្តើមប្រើវាកាន់តែសន្សំ ឬរកវត្ថុជំនួស។ តម្លៃ ធ្វើការងារជូនពួកគេ — វាបញ្ជូនព័ត៌មានចាំបាច់ ដោយមិនចាំបាច់ពន្យល់លម្អិត។
«ចំណេះដឹង» ក្នុងសង្គម មិនស្ថិតនៅកន្លែងតែមួយឡើយ — តម្លៃ ជាឧបករណ៍ដ៏អស្ចារ្យ ដែលរួបរួមចំណេះដឹងខ្ចាត់ខ្ចាយនោះ ឱ្យទៅជាសញ្ញាតែមួយ។
ការពន្យល់ជាជំហានៗ
ដើម្បីយល់ឱ្យច្បាស់ យើងបំបែកមុខងាររបស់តម្លៃ ជាបីផ្នែក៖
៣.១ មុខងារព័ត៌មាន (Information)
តម្លៃ ប្រាប់យើងពីភាពខ្វះខាត និងតម្រូវការ។ នៅពេលតម្លៃទំនិញមួយឡើងខ្ពស់ វាជាសញ្ញាថា វត្ថុនោះកំពុងខ្វះ ធៀបនឹងបំណងចង់បាន (ឬតម្រូវការកើនឡើង)។ នៅពេលតម្លៃធ្លាក់ចុះ វាជាសញ្ញាថា វត្ថុនោះមានច្រើន (ឬតម្រូវការថយចុះ)។ អ្នកទិញ និងអ្នកលក់ អានសញ្ញានេះភ្លាមៗ ដោយមិនចាំបាច់ស៊ើបអង្កេតមូលហេតុ។
៣.២ មុខងារលើកទឹកចិត្ត (Incentive)
តម្លៃ មិនគ្រាន់តែផ្តល់ព័ត៌មានទេ — វាជំរុញឱ្យមនុស្សធ្វើសកម្មភាព។ តម្លៃខ្ពស់ លើកទឹកចិត្តអ្នកផលិត ឱ្យផលិតកាន់តែច្រើន (ព្រោះមានចំណេញច្រើន) ហើយក្នុងពេលដំណាលគ្នា វាជំរុញអ្នកទិញ ឱ្យទិញកាន់តែតិច (ព្រោះថ្លៃ)។ តម្លៃទាប ធ្វើផ្ទុយពីនេះ។ ការលើកទឹកចិត្តនេះ ជាកម្លាំងដ៏សំខាន់ ដែលនាំទីផ្សារត្រឡប់ទៅរកលំនឹងវិញ។
៣.៣ មុខងារបែងចែក (Rationing)
ធនធានមានកំណត់ ដូច្នេះត្រូវមានវិធីបែងចែក ថាតើអ្នកណាទទួលបានវា។ តម្លៃ ធ្វើការងារនេះ។ នៅពេលអ្វីមួយខ្វះ តម្លៃឡើងខ្ពស់ ដែលមានន័យថា មានតែអ្នកដែលឱ្យតម្លៃវាខ្ពស់បំផុត (ត្រូវការវាបំផុត ឬសុខចិត្តបង់ច្រើនបំផុត) ទើបទទួលបាន។ នេះជាមធ្យោបាយបែងចែកមួយ — មិនល្អឥតខ្ចោះទេ ប៉ុន្តែវាដំណើរការដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយគ្មានអ្នកគ្រប់គ្រងកណ្តាល។
ឧទាហរណ៍សាមញ្ញ
ស្រមៃថា ក្នុងឆ្នាំមួយ ការប្រមូលផលដំណាំមួយ (ឧ. កាហ្វេ) មិនល្អ ដោយសារអាកាសធាតុ។ ផលិតផលក្នុងទីផ្សារ ស្រាប់តែតិច ខណៈពេលមនុស្សនៅតែចង់ផឹកកាហ្វេដដែល។ តើមានអ្វីកើតឡើង? តម្លៃកាហ្វេឡើងខ្ពស់។ តម្លៃខ្ពស់នេះ ធ្វើការងារពីរយ៉ាងក្នុងពេលតែមួយ៖ ម្ខាង វាធ្វើឱ្យអ្នកទិញ ប្រើកាហ្វេឱ្យសន្សំ ឬប្តូរទៅភេសជ្ជៈផ្សេង (rationing); ម្ខាងទៀត វាបញ្ជូនសញ្ញាទៅកសិករ ថាការដាំកាហ្វេ ពេលនេះមានចំណេញច្រើន។
លទ្ធផល? រដូវកាលបន្ទាប់ កសិករជាច្រើន ដាំកាហ្វេកាន់តែច្រើន ដើម្បីទាញយកតម្លៃខ្ពស់នោះ។ ការផ្គត់ផ្គង់កើនឡើង ហើយបន្តិចម្តងៗ តម្លៃ ចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះទៅរកលំនឹងវិញ។ គ្មាននរណាម្នាក់ ចេញបញ្ជាឱ្យកសិករដាំបន្ថែមឡើយ — គ្រាន់តែសញ្ញាតម្លៃ បានប្រាប់ពួកគេថា សង្គមកំពុងត្រូវការកាហ្វេច្រើនជាងមុន។ នេះជាឧទាហរណ៍ដ៏ច្បាស់លាស់ ដែលបង្ហាញពីរបៀបដែលតម្លៃ ដឹកនាំធនធាន ទៅកន្លែងដែលពួកវាត្រូវការបំផុត។
រូបភាពបង្ហាញ · មុខងារបីនៃតម្លៃ
| មុខងារ | អត្ថន័យ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| ព័ត៌មាន (Information) | តម្លៃប្រាប់ពីភាពខ្វះខាត ឬតម្រូវការ | តម្លៃស្ករឡើង = ស្ករកំពុងខ្វះ |
| លើកទឹកចិត្ត (Incentive) | តម្លៃជំរុញឱ្យផលិតច្រើន និងទិញតិច | តម្លៃខ្ពស់ = កសិករដាំបន្ថែម |
| បែងចែក (Rationing) | តម្លៃកំណត់ថា នរណាទទួលបានធនធានខ្វះ | អ្នកត្រូវការបំផុត សុខចិត្តបង់ច្រើន |
តារាងខាងលើ បង្ហាញថា មុខងារទាំងបី មិនដាច់ដោយឡែកពីគ្នាឡើយ — វាកើតឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា ជុំវិញលេខតែមួយ គឺ តម្លៃ។ នៅពេលអ្នកឃើញស្លាកតម្លៃមួយ អ្នកកំពុងអានព័ត៌មាន កំពុងទទួលការលើកទឹកចិត្ត និងកំពុងចូលរួមក្នុងការបែងចែក — ទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ ដោយមិនដឹងខ្លួន។
ពាក្យគន្លឹះ
សញ្ញាតម្លៃ (Price Signal)
ព័ត៌មានដែលតម្លៃផ្ទុក — ប្រាប់អ្នកទិញ និងអ្នកលក់ ពីភាពខ្វះខាត តម្រូវការ និងអ្វីគួរធ្វើបន្ត។
ការបែងចែកធនធាន (Resource Allocation)
ដំណើរការសម្រេចថា ធនធានខ្វះខាត គួរធ្លាក់ទៅផលិតអ្វី និងទៅដល់នរណា។
ការលើកទឹកចិត្ត (Incentive)
កម្លាំងជំរុញ ដែលនាំមនុស្សឱ្យធ្វើសកម្មភាព — តម្លៃខ្ពស់ជំរុញផលិត តម្លៃទាបជំរុញប្រើប្រាស់។
ដៃមើលមិនឃើញ (Invisible Hand)
គំនិតរបស់ Adam Smith — ថាតម្លៃ និងទីផ្សារ សម្របសម្រួលសកម្មភាព ដោយគ្មានអ្នករៀបចំកណ្តាល។
ចំណេះដឹងខ្ចាត់ខ្ចាយ (Dispersed Knowledge)
គំនិត Hayek — ថាព័ត៌មានក្នុងសង្គម រាយប៉ាយក្នុងក្បាលមនុស្សរាប់លាននាក់ ហើយតម្លៃរួបរួមវា។
លំនឹង (Equilibrium)
ចំណុចដែលផ្គត់ផ្គង់ ស្មើនឹងតម្រូវការ — សញ្ញាតម្លៃ នាំទីផ្សារឆ្ពោះទៅរកចំណុចនេះ។
កំហុសយល់ច្រឡំទូទៅ
«តម្លៃខ្ពស់ = លោភលន់»
មិនត្រឹមត្រូវទាំងស្រុងទេ។ ជាញឹកញាប់ តម្លៃខ្ពស់ គ្រាន់តែជាសញ្ញានៃភាពខ្វះខាត — វាប្រាប់ថា វត្ថុនោះកម្រ ហើយជំរុញឱ្យផលិតបន្ថែម។ ការស្តីបន្ទោសតែម្ចាស់លក់ ធ្វើឱ្យយើងខកខានសញ្ញាព័ត៌មានពិត។
«គ្រប់គ្រងតម្លៃ តែងតែជួយ»
តាមទ្រឹស្តីទូទៅ ការកំណត់ពិដានតម្លៃ (ក្រោមលំនឹង) អាចបង្កកង្វះ ខណៈការកំណត់បាតតម្លៃ (លើសលំនឹង) អាចបង្កការលើស — ព្រោះវាបំបិទសញ្ញាតម្លៃ។
«ត្រូវការអ្នករៀបចំកណ្តាល»
មិនចាំបាច់ទេ។ ចំណុចសំខាន់នៃសញ្ញាតម្លៃ គឺថា វាសម្របសម្រួលមនុស្សរាប់លាននាក់ ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយគ្មាននរណាម្នាក់ចាំបាច់ដឹងគ្រប់យ៉ាង។
«តម្លៃឆ្លុះបញ្ចាំងតម្លៃពិត ១០០%»
មិនតែងតែទេ។ សញ្ញាតម្លៃ អាចមិនច្បាស់ ពេលមានព័ត៌មានមិនពេញលេញ ឬផលប៉ះពាល់ខាងក្រៅ (externalities) ដែលមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូល។
ការពន្យល់ទូលំទូលាយ
អ្វីដែលពិសេសបំផុតអំពីសញ្ញាតម្លៃ គឺថា វាសម្របសម្រួលសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល ដោយគ្មានអ្នករៀបចំកណ្តាល។ គិតឱ្យសព្វគ្រប់៖ ដើម្បីធ្វើនំបុ័ងមួយដុំ ត្រូវការស្រូវសាលី ម្សៅ ថាមពល ការដឹកជញ្ជូន កម្មករ ម៉ាស៊ីន និងអ្នកលក់រាយ — ដែលរាល់ធាតុទាំងអស់នេះ មកពីមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ ខ្ចាត់ខ្ចាយពាសពេញពិភពលោក ដែលមិនស្គាល់គ្នា។ គ្មាននរណាម្នាក់ ចេញបញ្ជាឱ្យពួកគេសហការគ្នាឡើយ។ អ្វីដែលភ្ជាប់ពួកគេ គឺតម្លៃ — លេខតូចៗ ដែលប្រាប់ម្នាក់ៗ ថាគួរធ្វើអ្វី និងប៉ុន្មាន។
នេះជាអ្វីដែល Adam Smith ហៅថា «ដៃមើលមិនឃើញ» (invisible hand) — គំនិតថា នៅពេលបុគ្គលម្នាក់ៗ ដេញតាមផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ក្នុងទីផ្សារ ព័ត៌មានផ្ទុកក្នុងតម្លៃ នាំសកម្មភាពរបស់ពួកគេ ឱ្យស៊ីសង្វាក់គ្នា ជាប្រយោជន៍ដល់សង្គមទាំងមូល [4]។ តម្លៃ គឺជា«ភាសា»ដ៏សាមញ្ញ ដែលធ្វើឱ្យកិច្ចសហការដ៏ស្មុគស្មាញនេះ អាចកើតមាន។
ជាចំណុចអព្យាក្រឹតមួយ តាមទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចទូទៅ ការជ្រៀតជ្រែកលើតម្លៃ អាចមានផលរំខានដល់សញ្ញានេះ។ ការកំណត់ពិដានតម្លៃ (price ceiling) ក្រោមចំណុចលំនឹង ជាទូទៅនាំឱ្យកង្វះ (តម្រូវការលើសផ្គត់ផ្គង់) ខណៈការកំណត់បាតតម្លៃ (price floor) លើសចំណុចលំនឹង ជាទូទៅនាំឱ្យការលើស (ផ្គត់ផ្គង់លើសតម្រូវការ)។ នេះមិនមែនជាការវិនិច្ឆ័យលើគោលនយោបាយប្រទេសណាមួយឡើយ — គ្រាន់តែជាលទ្ធផលនៃទ្រឹស្តីផ្គត់ផ្គង់-តម្រូវការ ដែលបង្ហាញថា ពេលសញ្ញាតម្លៃ ត្រូវបានបំបិទ ធនធានលែងហូរទៅកន្លែងដែលត្រូវការ។
ករណីសិក្សាខ្លី
ស្រមៃថា មានផលិតផលថ្មីមួយ (ឧ. ប្រដាប់ក្មេងលេងម៉ូតថ្មី ឬឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកពេញនិយម) ដែលស្រាប់តែក្លាយជាការពេញនិយមភ្លាមៗ។ តម្រូវការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ខណៈស្តុកមានកំណត់។ តើមានអ្វីកើតឡើង? តម្លៃឡើងខ្ពស់។ តម្លៃខ្ពស់នេះ ដើរតួជាសញ្ញាទៅអ្នកផលិត — ប្រាប់ថា មនុស្សកំពុងចង់បានវាខ្លាំង ដូច្នេះគួរផលិតបន្ថែម។ ក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀត ក៏ឃើញឱកាសនេះ ហើយចាប់ផ្តើមផលិតទំនិញស្រដៀងគ្នា។ បន្តិចម្តងៗ ការផ្គត់ផ្គង់កើនឡើង តម្លៃ ចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះ ហើយផលិតផលនោះ ក្លាយជាមានលក់ទូទៅ។ គ្មាននរណាម្នាក់ គ្រប់គ្រងដំណើរការនេះទេ — សញ្ញាតម្លៃ បានដឹកនាំធនធាន ទៅកន្លែងដែលមនុស្សត្រូវការវាបំផុត។
យើងបានឃើញថា តម្លៃ មិនមែនគ្រាន់តែជាលេខ ដែលយើងបង់ទេ — វាជាឧបករណ៍ទំនាក់ទំនងដ៏អស្ចារ្យ ដែលដឹកនាំសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល។ ក្នុង ភាគបន្ទាប់ យើងនឹងស្វែងយល់ពី ការបត់បែននៃតម្រូវការ (elasticity) — ថាតើតម្រូវការ ឆ្លើយតបខ្លាំង ឬខ្សោយ ចំពោះការប្រែប្រួលតម្លៃ។
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- តើមានផលិតផលណាមួយ ដែលអ្នកកត់សម្គាល់ថា តម្លៃវាឡើង ឬចុះ ថ្មីៗនេះ? តើសញ្ញានោះ ប្រាប់អ្នកអំពីអ្វី?
- ពេលអ្នកឃើញអ្វីមួយថ្លៃខ្លាំង តើអ្នកគិតថា វាជា«ភាពខ្វះខាត» ឬ«លោភលន់»? ហេតុអ្វី?
ឯកសារយោង
- [1] F. A. Hayek (1945), The Use of Knowledge in Society. The American Economic Review, Vol. 35, No. 4, pp. 519–530. en.wikipedia.org
- [2] Price Signal. Investopedia. investopedia.com
- [3] Demand, Supply, and Efficiency · Price Signals. OpenStax Principles of Economics. openstax.org
- [4] Invisible Hand · Adam Smith. Britannica. britannica.com
- [5] Information and Prices. Econlib (The Library of Economics and Liberty). econlib.org
អានបន្ត — ស៊េរីចំណេះដឹងសេដ្ឋកិច្ច
បន្តដំណើរសិក្សាសេដ្ឋកិច្ច ពីមូលដ្ឋានទៅកម្រិតខ្ពស់។
មើលស៊េរីទាំង ២០ ភាគ →