«Webb’s First Deep Field» (SMACS 0723)។ រូបភាព៖ NASA, ESA, CSA, STScI · Public domain · Wikimedia CommonsJames Webb Space Telescope (JWST) គឺជាកែវយឺតអវកាសផ្នែក infrared ដ៏ធំ និងមានឥទ្ធិពលបំផុតដែលមនុស្សជាតិធ្លាប់បង្កើត។ វាដំណើរការដោយ NASA ក្នុងភាពជាដៃគូជាមួយ ESA (អឺរ៉ុប) និង CSA (កាណាដា) ហើយត្រូវបានបាញ់បង្ហោះនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២១។
ខុសពីកែវយឺត Hubble ដែលសង្កេតជាចម្បងក្នុងពន្លឺមើលឃើញ (visible light), JWST ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីចាប់យកពន្លឺ infrared។ នេះអនុញ្ញាតឱ្យវាមើលឃើញវត្ថុដ៏ឆ្ងាយ និងចាស់បំផុតក្នុងសាកលលោក រួមទាំងកាឡាក់ស៊ីដំបូងៗ ព្រមទាំងអាចមើលទម្លុះពពកធូលី។
ចាប់តាំងពី NASA បញ្ចេញរូបភាពវិទ្យាសាស្ត្រពណ៌ដំបូងក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២ មក JWST បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ពេញនិយមជុំវិញពិភពលោក ដោយសាររូបភាពដ៏ច្បាស់ និងស្រស់ស្អាតរបស់វា។
📌 ព័ត៌មានសង្ខេប
- ឈ្មោះ
- James Webb Space Telescope
- ប្រតិបត្តិករ
- NASA · ESA · CSA
- បាញ់បង្ហោះ
- ២៥ ធ្នូ ២០២១ (Ariane 5)
- កញ្ចក់មេ
- ៦.៥ ម៉ែត្រ · ១៨ ចម្រៀកស្រោបមាស
- គន្លង
- L2 · ~១,៥ លាន គ.ម ពីផែនដី
- ឧបករណ៍
- ៤ (NIRCam·NIRSpec·MIRI·NIRISS)
- ប្រភព
- science.nasa.gov/mission/webb
ហេតុអ្វីល្បី?
កញ្ចក់មេ ១៨ ចម្រៀកស្រោបមាស។ រូបភាព៖ NASA · Public domain · Commons- ការចាប់អារម្មណ៍សាធារណៈ — រូបភាពដំបូងៗ ដូចជា «Webb’s First Deep Field» បានរាលដាលយ៉ាងលឿនលើបណ្តាញសង្គម។
- តម្លៃវិទ្យាសាស្ត្រ — សិក្សាកំណើតកាឡាក់ស៊ីដំបូង និងបរិយាកាស exoplanets។
- ការច្នៃប្រឌិតវិស្វកម្ម — កញ្ចក់បត់បាន ១៨ ចម្រៀក និង sunshield ៥ ស្រទាប់។
- មហិច្ឆតា និងការវិនិយោគ — ចំណាយពេលច្រើនទសវត្សរ៍ និងថវិកាប្រមាណ ១០ ពាន់លានដុល្លារ។
ប្រវត្តិ និងដើមកំណើត
គម្រោងនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមលោក James E. Webb ដែលជានាយក NASA ក្នុងអំឡុងកម្មវិធីអវកាស Apollo។
ហេតុអ្វីត្រូវប្រើ infrared?
ការពង្រីកនៃសាកលលោក ធ្វើឱ្យរលកពន្លឺពីវត្ថុឆ្ងាយវែងឡើង ក្លាយទៅជា infrared (បាតុភូត redshift)។ លើសពីនេះ ពន្លឺ infrared អាចឆ្លងកាត់ពពកធូលី ដែលបិទបាំងកន្លែងកំណើតផ្កាយ។
ទីតាំង L2 និងភាពត្រជាក់
JWST ដំណើរការនៅជិតចំណុច L2 ចម្ងាយប្រហែល ១,៥ លានគីឡូម៉ែត្រ។ Sunshield ៥ ស្រទាប់បំបែកកម្តៅ ធ្វើឱ្យផ្នែកសង្កេតត្រជាក់ជាង −២២០°C។
កាលប្បវត្តិ
Ariane 5 មុនពេលបាញ់បង្ហោះ។ រូបភាព៖ NASA · Public domain · Commons- 1990s — ការសិក្សាគម្រោងកែវយឺតជំនាន់ក្រោយចាប់ផ្តើម។
- 2021 ធ្នូ — បាញ់បង្ហោះ ២៥ ធ្នូ ២០២១ ដោយ Ariane 5 ពី French Guiana។
- 2022 មករា — ទៅដល់គន្លង L2 (២៤ មករា ២០២២)។
- 2022 កក្កដា — NASA បញ្ចេញរូបភាពវិទ្យាសាស្ត្រពណ៌ដំបូង។
- 2023–2026 — ការរកឃើញបន្តបន្ទាប់អំពីកាឡាក់ស៊ីដំបូង និង exoplanet។
ការពន្យល់សំខាន់
កញ្ចក់លាតត្រដាងពេញលេញ។ រូបភាព៖ NASA · Public domain · CommonsJWST ប្រមូលពន្លឺ infrared ដ៏ខ្សោយ រក្សាភាពត្រជាក់ខ្លាំង រួចវិភាគពន្លឺនោះ។ ឧបករណ៍ ៤ ធ្វើការផ្សេងគ្នា៖ NIRCam ថតរូប, NIRSpec បំបែកពន្លឺ, MIRI សង្កេត mid-infrared, និង NIRISS/FGS សម្រាប់ការណែនាំ។ នេះអនុញ្ញាតឱ្យ JWST វិភាគសមាសធាតុគីមីនៃភព និងផ្កាយផងដែរ។
ប្រៀបធៀបទំហំកញ្ចក់
កញ្ចក់ Webb ធំជាង និងប្រមូលពន្លឺបានច្រើនជាង Hubble ប្រមាណ ៦ ដង។
ផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង
«Pillars of Creation» ថតដោយ JWST។ រូបភាព៖ NASA, ESA, CSA, STScI · Public domain · Commonsការរកឃើញរបស់ JWST មានឥទ្ធិពលលើ ការអប់រំ និងវិទ្យាសាស្ត្រ, បច្ចេកវិទ្យា (sensor infrared និងវិស្វកម្មកញ្ចក់), និង ការបំផុសគំនិត ដល់សិស្សវ័យក្មេងឱ្យចាប់អារម្មណ៍លើ STEM។
ចំណុចដែលមនុស្សច្រើនយល់ច្រឡំ
មេរៀនសម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ
រឿងរ៉ាវ JWST បង្ហាញពីតម្លៃនៃ ការតស៊ូរយៈពេលវែង, ការសហការ រវាងប្រទេសនិងស្ថាប័នច្រើន, និង ការវិនិយោគលើវិទ្យាសាស្ត្រ និងការអប់រំ។ សម្រាប់យុវជនខ្មែរ វាបង្ហាញថា ការចង់ដឹងចង់ឃើញ និងការសិក្សា STEM ពិតជាមានតម្លៃ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
James Webb Space Telescope គឺជាសមិទ្ធផលដ៏អស្ចារ្យមួយនៃវិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វកម្មសម័យទំនើប។ តាមរយៈការសង្កេត infrared ពីចំណុច L2 វាកំពុងបើកបង្ហាញអាថ៌កំបាំងនៃសាកលលោក ដែលពីមុនមិនអាចមើលឃើញ។
សំណួរ-ចម្លើយ · FAQ
តើ JWST នៅឆ្ងាយប៉ុណ្ណាពីផែនដី?
ប្រហែល ១,៥ លានគីឡូម៉ែត្រ នៅជិតចំណុច L2។
តើវាខុសពី Hubble យ៉ាងណា?
JWST សង្កេត infrared និងមានកញ្ចក់ធំជាង (៦.៥ ធៀបនឹង ២.៤ ម៉ែត្រ); Hubble សង្កេត visible/UV។
តើដំណើរការបានយូរប៉ុណ្ណា?
រចនាសម្រាប់យ៉ាងតិច ៥–១០ ឆ្នាំ ប៉ុន្តែឥន្ធនៈអាចឱ្យយូរជាងនេះ។
ប្រភពយោង · References
- NASA — James Webb Space Telescope. science.nasa.gov/mission/webb
- ESA/Webb. esawebb.org
- STScI. stsci.edu/jwst
- ១តើ James Webb Space Telescope ជាអ្វី? ហេតុអ្វីបានជាវាល្បីជុំវិញពិភពលោក?
- ២Network School នៅ Forest City៖ តើជាអ្វី ហេតុអ្វីបង្កភាពចម្រូងចម្រាសនៅម៉ាឡេស៊ី?
- ៣ឯកសារ .exe ដ៏ល្បី៖ ពី «បេះដូង» របស់ Windows ដល់មេរោគប្រវត្តិសាស្ត្រ
