
អ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ដឹកនាំដោយ MRI៖ ពីការព្យាបាលការញ័រដៃ រហូតដល់ការបើកទ្វារឈាម-ខួរក្បាលព្យាបាលជំងឺវង្វេង
MRgFUS · Insightec Exablate Neuro, Profound TULSA-PRO, HistoSonics Edison — ការទទួលស្គាល់ពី FDA និងព្រំដែនស្រាវជ្រាវ
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
អ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ (focused ultrasound) ជាបច្ចេកវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្រមួយប្រភេទ ដែលប្រមូលផ្តុំរលកសំឡេងច្រើនរយកាំរស្មីឲ្យផ្តោតជួបគ្នាត្រង់ចំណុចមួយជ្រៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស ស្រដៀងនឹងវិធីកែវពង្រីកប្រមូលពន្លឺថ្ងៃឲ្យផ្តោតត្រង់ចំណុចមួយ ដោយមិនប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ជាលិកាដែលរលកឆ្លងកាត់។ នៅចំណុចប្រសព្វនោះ ថាមពលអាចបំផ្លាញជាលិកាគោលដៅដោយកំដៅ ឬដោយកម្លាំងមេកានិច ដោយមិនចាំបាច់វះកាត់បើកសាច់ដុំ ឬស្បែកទាល់តែសោះ។ នៅពេលផ្សំជាមួយម៉ាស៊ីនស្កេន MRI ដើម្បីមើលឃើញ និងកំណត់ទីតាំងជាលិកាក្នុងពេលជាក់ស្តែង បច្ចេកទេសនេះត្រូវបានហៅថា MRgFUS (Magnetic Resonance-guided Focused Ultrasound)។ ចាប់ពីការអនុម័តដំបូងរបស់ទីភ្នាក់ងារចំណីអាហារ និងឱសថសហរដ្ឋអាមេរិក (FDA) ចំពោះដុំសាច់ស្បូនក្នុងឆ្នាំ២០០៤ រហូតដល់ការទទួលស្គាល់ថ្មីៗសម្រាប់បំផ្លាញដុំសាច់ថ្លើមតាមមេកានិច (histotripsy) ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ អត្ថបទនេះពិពណ៌នាពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃវិស័យនេះ៖ ការព្យាបាលមួយចំនួនដែលទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការរួចហើយ ធៀបនឹងការស្រាវជ្រាវកំពុងដំណើរការ ដូចជាការប្រើអ៊ុលត្រាសោនបើកទ្វារឈាម-ខួរក្បាល (blood-brain barrier) ជាបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីជួយសិក្សាបញ្ជូនថ្នាំចូលខួរក្បាលព្យាបាលជំងឺវង្វេង Alzheimer’s ដែលនៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលសាកល្បងតែប៉ុណ្ណោះ។
០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ អ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ជាអ្វី?
ការព្យាបាលដោយអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ (focused ultrasound therapy) ខុសពីការត្រួតពិនិត្យអ៊ុលត្រាសោនធម្មតាដែលគេស្គាល់ក្នុងការពិនិត្យផ្ទៃពោះ។ ខណៈអ៊ុលត្រាសោនរោគវិនិច្ឆ័យប្រើកម្រិតថាមពលទាបគ្រាន់តែបង្កើតរូបភាព អ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ប្រើឧបករណ៍បញ្ចេញរលកជាច្រើនរយដុំតម្រៀបតាមរាងកោង ដើម្បីបញ្ជូនរលកទាំងអស់ឲ្យជួបគ្នាត្រង់ចំណុចតូចមួយក្នុងជម្រៅរាងកាយ។ ចំណុចនោះទទួលថាមពលកកកុញច្រើនដងលើសពីតំបន់ជុំវិញ ខណៈជាលិកាដែលរលកឆ្លងកាត់មិនប្រមូលផ្តុំមិនត្រូវបានប៉ះពាល់ខ្លាំង។ លទ្ធផលគឺអាចបំផ្លាញ ឬកែប្រែជាលិកាគោលដៅដ៏ជ្រៅ ដោយមិនចាំបាច់វះកាត់បើកស្បែក និងកាត់បន្ថយពេលវេលាសះស្បើយធៀបនឹងការវះកាត់ធម្មតា។
ការស្រាវជ្រាវមូលដ្ឋានចាប់ផ្តើមតាំងពីទសវត្សរ៍១៩៥០ ដោយបងប្អូន Fry ដែលសាកល្បងប្រើអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ព្យាបាលជំងឺខួរក្បាល ប៉ុន្តែបច្ចេកវិទ្យាមើលឃើញរូបភាពនាពេលនោះមិនទាន់អាចដឹកនាំបានត្រឹមត្រូវគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ការឆ្លុះកាត់ដ៏សំខាន់មកដល់ពេលការស្កេន MRI អាចផ្តល់ទាំងរូបភាព និងការវាស់សីតុណ្ហភាពជាលិកាជាក់ស្តែង (MR thermometry) — ចំណុចប្រែក្លាយធ្វើឲ្យ MRgFUS ក្លាយជាការព្យាបាលដែលអាចប្រើលើមនុស្សបានយ៉ាងសុវត្ថិភាពជាង។ វិស័យនេះទទួលរចនាសម្ព័ន្ធវិជ្ជាជីវៈកាន់តែស៊ីជម្រៅ នៅពេលមូលនិធិអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ (Focused Ultrasound Foundation) ត្រូវបានបង្កើតឡើងឆ្នាំ២០០៨ នៅរដ្ឋ Virginia សហរដ្ឋអាមេរិក ជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញឧទ្ទិសដល់ការជំរុញការស្រាវជ្រាវ និងការទទួលស្គាល់ផ្លូវច្បាប់នៃបច្ចេកទេសនេះ។
| ការចាប់ផ្តើមស្រាវជ្រាវ | ទសវត្សរ៍១៩៥០ ដោយបងប្អូន Fry |
| ការទទួលស្គាល់ដំបូងពី FDA | ឆ្នាំ២០០៤ សម្រាប់ដុំសាច់ស្បូន |
| យន្តការសំខាន់ពីរប្រភេទ | កំដៅបំផ្លាញជាលិកា និងកម្លាំងមេកានិច (histotripsy) |
| ការណែនាំរូបភាព | ភាគច្រើនប្រើ MRI (MRgFUS) ខ្លះប្រើអ៊ុលត្រាសោនផ្ទាល់ |
០២យន្តការ៖ កំដៅបំផ្លាញជាលិកា ធៀបនឹង histotripsy
ក្រុមឧបករណ៍អ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ភាគច្រើនប្រើវិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានមួយក្នុងចំណោមពីរ។ វិធីទីមួយ និងចាស់ជាងគេ គឺកំដៅបំផ្លាញជាលិកា (thermal ablation)៖ រលកអូសបន្តបញ្ជូនថាមពលជាបន្តបន្ទាប់ត្រង់ចំណុចគោលដៅ ធ្វើឲ្យសីតុណ្ហភាពជាលិកាឡើងដល់ប្រហែល៦០-៩០អង្សាសេក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានវិនាទី គ្រប់គ្រាន់ធ្វើឲ្យប្រូតេអ៊ីនក្នុងកោសិកាខូចរចនាសម្ព័ន្ធជាអចិន្ត្រៃយ៍ (coagulative necrosis) — ជាលទ្ធផលស្រដៀងនឹងការវះកាត់កាត់ចេញ ប៉ុន្តែធ្វើពីខាងក្រៅរាងកាយទាំងស្រុង។ វិធីនេះជាមូលដ្ឋានរបស់ Exablate Neuro សម្រាប់ខួរក្បាល Sonablate សម្រាប់ក្រពេញប្រូស្តាត និង Exablate សម្រាប់ដុំសាច់ស្បូន និងឆ្អឹង។ ក្នុងអំឡុងការព្យាបាល ប្រព័ន្ធ MR thermometry តាមដានសីតុណ្ហភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីធានាថាកំដៅឈានដល់កម្រិតគ្រប់គ្រាន់ត្រង់ចំណុចគោលដៅ ខណៈតំបន់ជុំវិញនៅតែសុវត្ថិភាព។
វិធីទីពីរ ថ្មីជាងគេ និងខុសពីមូលដ្ឋានទាំងស្រុង គឺការបំបែកតាមមេកានិច (histotripsy)៖ ជំនួសឲ្យរលកអូសបន្ត ឧបករណ៍បញ្ចេញរលកខ្លីៗកម្លាំងខ្ពស់ជាបន្តបន្ទាប់លឿនៗ បង្កជាពពកពពុះឧស្ម័នខ្នាតមីក្រូ (microbubble cavitation cloud) នៅត្រង់ចំណុចផ្តោត។ ពពុះទាំងនោះកកើត និងខូចខាតវិញភ្លាមៗម្តងហើយម្តងទៀត បង្កកម្លាំងមេកានិចញាប់ញ័រខ្លាំង រហូតបំបែកជាលិកាគោលដៅទៅជាបំណែកខ្នាតកោសិកាដោយផ្ទាល់ ដោយស្ទើរតែមិនបង្កកំដៅសំខាន់ណាមួយឡើយ។ ក្រុមហ៊ុន HistoSonics (បង្កើតឆ្នាំ២០០៩ ដោយវិស្វករសាកលវិទ្យាល័យ Michigan) បានអភិវឌ្ឍវេទិកា Edison ដែលទទួលការទទួលស្គាល់ពី FDA ជាលើកដំបូងឆ្នាំ២០២៣ សម្រាប់ថ្លើម។ អ្នកស្រាវជ្រាវសាកលវិទ្យាល័យ Michigan អះអាងថា ដុំសាច់ដែលនៅសេសសល់អាចរក្សាសញ្ញាសម្គាល់ (antigens) ដែលប្រព័ន្ធភាពស៊ាំអាចទទួលស្គាល់បាន — ជាការអះអាងកំពុងស្រាវជ្រាវបន្ថែម មិនទាន់មានភស្តុតាងគ្លីនិកទូលំទូលាយផ្ទៀងផ្ទាត់នៅឡើយទេ។
| កំដៅបំផ្លាញ (Thermal ablation) | កំដៅដល់ ៦០-៩០°C ធ្វើឲ្យប្រូតេអ៊ីនខូចរចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍ — ប្រើក្នុង Exablate Neuro, Sonablate, TULSA-PRO |
| Histotripsy (មេកានិច) | រលកខ្លីៗកម្លាំងខ្ពស់បង្កពពកពពុះឧស្ម័នញាប់ញ័រ រហូតបំបែកជាលិកា — ប្រើក្នុង HistoSonics Edison |
| ការត្រួតពិនិត្យក្នុងពេលព្យាបាល | MR thermometry ជាក់ស្តែង សម្រាប់ប្រព័ន្ធភាគច្រើនប្រើ MRI ដឹកនាំ |
| ការទទួលស្គាល់ FDA តាមមេកានិចដំបូង | ឆ្នាំ២០២៣ សម្រាប់ថ្លើម (HistoSonics) |

០៣បច្ចេកវិទ្យា MRI-guided និងក្រុមហ៊ុនចម្បង
វិស័យអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ត្រូវបានជំរុញដោយក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មច្រើនប្រភេទ ដែលនីមួយៗផ្តោតលើសរីរាង្គ ឬបច្ចេកទេសខុសៗគ្នា។ Insightec ជាក្រុមហ៊ុនអ៊ីស្រាអែល បង្កើតឆ្នាំ១៩៩៩ គឺជាក្រុមហ៊ុនដែលមានវេទិកា MRgFUS ទទួលបានការទទួលស្គាល់ពី FDA ច្រើនប្រភេទបំផុត — វេទិកា Exablate Neuro សម្រាប់ខួរក្បាល និងវេទិកា Exablate សម្រាប់ដុំសាច់ស្បូន និងការឈឺឆ្អឹង។ ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានដាក់ដេប្លយច្រើនជាង៥០មណ្ឌលព្យាបាលទូទាំងពិភពលោក។ ក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតនីមួយៗឈានមុខគេផ្នែកជាក់លាក់ណាមួយ៖
🇨🇦 Profound
TULSA-PRO — បំពង់អ៊ុលត្រាសោនតាមផ្លូវទឹកនោម ដឹកនាំដោយ MRI ជាក់ស្តែង FDA ២០១៩
🇫🇷 EDAP TMS
Ablatherm / Focal One — ប្រព័ន្ធ HIFU ព្យាបាលក្រពេញប្រូស្តាត ប្រើអន្តរជាតិជាង៣ទសវត្សរ៍
🇺🇸 SonaCare Medical
Sonablate 450 — HIFU ព្យាបាលក្រពេញប្រូស្តាត FDA ២០១៥
🇫🇷 CarThera
SonoCloud — ឧបករណ៍ដាក់ក្នុងលលាដ៍ក្បាល បើកទ្វារឈាម-ខួរក្បាល នៅដំណាក់កាលសាកល្បងតែប៉ុណ្ណោះ (មិនទាន់ទទួលការទទួលស្គាល់ពី FDA)
តារាងខាងក្រោមសង្ខេបលំដាប់ការទទួលស្គាល់ពី FDA។
| ២០០៤ | Exablate 2000 (Insightec) — ដុំសាច់ស្បូន (uterine fibroids) |
| ២០១២ | Exablate (Insightec) — ការឈឺឆ្អឹងពីមហារីករាលដាល |
| ២០១៥ | Sonablate 450, Ablatherm — ជាលិកាក្រពេញប្រូស្តាត |
| ២០១៦ | Exablate Neuro (Insightec) — ការញ័រដៃ essential tremor |
| ២០១៨ | Exablate Neuro — ប៉ាកឃីនសុនប្រភេទញ័រដៃលេចធ្លោ |
| ២០១៩ | TULSA-PRO (Profound Medical) — ក្រពេញប្រូស្តាតតាមផ្លូវទឹកនោម |
| ២០២២ | Exablate Neuro — ការព្យាបាលទាំងសងខាងជាដំណាក់កាល |
| ២០២៣ | Edison (HistoSonics) — histotripsy ថ្លើម |
០៤ការព្យាបាលការញ័រដៃ (essential tremor)
ការញ័រដៃ essential tremor ជាជំងឺចលនាប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទដែលជួបប្រទះជាទូទៅមួយ។ ការព្យាបាលដោយ MRgFUS ធ្វើតាមគោលការណ៍«ការវះកាត់ thalamotomy» ដោយមិនកាត់ស្បែក — គោលដៅគឺបំផ្លាញផ្នែកតូចមួយក្នុងផ្នែកកណ្តាលនៃខួរក្បាលហៅថា ventral intermediate nucleus (Vim) ក្នុងតាឡាមូស ដែលចូលរួមក្នុងសញ្ញាសរសៃប្រសាទបង្កជាការញ័រ។ អ្នកជំងឺនៅភ្ញាក់ក្នុងអំឡុងការព្យាបាល ដើម្បីធ្វើតេស្តញ័រដៃភ្លាមៗ។ Insightec ទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការពី FDA លើកដំបូងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ សម្រាប់ព្យាបាលការញ័រដៃម្ខាង (unilateral) បន្ទាប់ពីការសាកល្បងគ្លីនិកចៃដន្យបញ្ជាក់ ដែលបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី New England Journal of Medicine ឆ្នាំ២០១៦។ ការសាកល្បងនេះប្រៀបធៀបការព្យាបាលពិត ជាមួយការព្យាបាលក្លែងក្លាយ (sham-controlled) — ស្តង់ដារខ្ពស់មួយក្នុងការស្រាវជ្រាវគ្លីនិក។
ការសិក្សាតាមដានរយៈពេល៥ឆ្នាំពីសាកលវិទ្យាល័យ Virginia រកឃើញថាអ្នកជំងឺរក្សាបានការថយចុះការញ័រជាមធ្យម៧៣ភាគរយធៀបនឹងមុនព្យាបាល — ជាទិន្នន័យចេញផ្សាយពីក្រុមអ្នកជំនាញផ្ទាល់ ដែលគួរអានរួមជាមួយការសិក្សាឯករាជ្យផ្សេងទៀត។ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ FDA បានពង្រីកការទទួលស្គាល់ឲ្យអនុញ្ញាតការព្យាបាលទាំងសងខាងជាដំណាក់កាល (staged bilateral) សម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានការញ័រទាំងសងខាង។ ផលប៉ះពាល់ដែលរាយការណ៍រួមមានស្ពឹកបណ្តោះអាសន្ន ការដើរមិនស្មើគ្នា (gait disturbance) ការប្រែប្រួលរសជាតិអណ្តាតយឺតយ៉ាវ (delayed dysgeusia) ក្នុងករណីមួយចំនួន និងករណីកម្រនៃចលនាមិនចេះគ្រប់គ្រង (chorea)។

០៥ជំងឺប៉ាកឃីនសុនប្រភេទញ័រដៃលេចធ្លោ
នៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ FDA បានពង្រីកការទទួលស្គាល់វេទិកា Exablate Neuro ឲ្យអាចប្រើសម្រាប់ព្យាបាលរោគសញ្ញាញ័រដៃចំពោះអ្នកជំងឺប៉ាកឃីនសុនប្រភេទ«ញ័រដៃលេចធ្លោ» (tremor-dominant Parkinson’s disease) ដោយប្រើគោលការណ៍ thalamotomy ដូចគ្នានឹងការញ័រដៃ essential tremor។ ត្រូវកត់សម្គាល់ថា ការព្យាបាលនេះកែតម្រូវតែរោគសញ្ញាញ័រប៉ុណ្ណោះ មិនព្យាបាល ឬបញ្ឈប់ដំណើរការនៃជំងឺខ្លួនឯងទេ ព្រោះជំងឺនេះខូចខាតកោសិកាសរសៃប្រសាទបន្តិចម្តងៗពាសពេញខួរក្បាល។ រោគសញ្ញាផ្សេងទៀត ដូចជាភាពរឹងសាច់ដុំ និងចលនាយឺត (bradykinesia) មិនស្ថិតក្នុងវិសាលភាពនៃការទទួលស្គាល់នេះទេ។ ក្រៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រសួងសុខាភិបាលជប៉ុន (MHLW) ក៏បានពង្រីកការទទួលស្គាល់ Exablate Neuro សម្រាប់ប៉ាកឃីនសុនដែរ — ជាការទទួលស្គាល់ដោយអង្គភាពត្រួតពិនិត្យខុសគ្នា មិនមែនស្វ័យប្រវត្តិចម្លងគ្នារវាងប្រទេសទេ។ អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះកំពុងសិក្សាការផ្តោតលើចំណុច subthalamic nucleus (STN) ដើម្បីព្យាបាលរោគសញ្ញាទូលំទូលាយជាង ប៉ុន្តែនៅឋានៈសាកល្បងគ្លីនិកតែប៉ុណ្ណោះ។
✅ ទទួលស្គាល់ (FDA ២០១៨)
ព្យាបាលរោគសញ្ញាញ័រដៃលេចធ្លោ តាមរយៈ Vim thalamotomy
🔬 កំពុងសិក្សា
ការផ្តោតលើ STN/GPi ដើម្បីព្យាបាលរឹងសាច់ដុំ និងចលនាយឺត
០៦ការបំផ្លាញជាលិកាក្រពេញប្រូស្តាត
ក្រពេញប្រូស្តាតជាសរីរាង្គមួយក្នុងចំណោមទីតាំងដំបូងបំផុតដែលអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ត្រូវបានពិសោធន៍លើមនុស្ស ដោយសារភាពងាយស្រួលចូលដល់សរីរាង្គនេះតាមរន្ធគូថ ឬបំពង់ទឹកនោម។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ FDA បានទទួលស្គាល់ជាលើកដំបូង Sonablate 450 (SonaCare Medical) និង Ablatherm Robotic HIFU (EDAP TMS) សម្រាប់«ការបំផ្លាញជាលិកាក្រពេញប្រូស្តាត» — ប្រើក្នុងការព្យាបាលក្រពេញប្រូស្តាតរីកធំសាហាវ (BPH) ដុំសាច់មហារីកមូលដ្ឋាន និងករណីមហារីកកើតឡើងវិញ។ ប្រព័ន្ធទាំងពីរនេះប្រើលំដាប់ចាក់តាមរន្ធគូថ ពឹងផ្អែកលើអ៊ុលត្រាសោនផ្ទាល់ជាការណែនាំរូបភាព មិនប្រើ MRI ជាចម្បងទេ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ Profound Medical ទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាលើកដំបូងសម្រាប់ TULSA-PRO — ឧបករណ៍ដំបូងបំផុតដែលបំផ្លាញជាលិកាតាមផ្លូវទឹកនោម (transurethral) ដឹកនាំដោយ MRI ជាក់ស្តែង។ ខុសពី Sonablate/Ablatherm ដែលចាក់តាមរន្ធគូថ TULSA-PRO ចាក់បំពង់ចូលតាមផ្លូវទឹកនោមផ្ទាល់ ដោយកម្មវិធីកុំព្យូទ័រកំណត់រូបរាងកំដៅតាមទម្រង់ក្រពេញប្រូស្តាតរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ។ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ Profound Medical ប្រកាសកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ MRI ជំនាន់ថ្មី ដែលក្រុមហ៊ុនអះអាងថានឹងកាត់បន្ថយពេលវេលានីតិវិធីព្យាបាល — ជាការអះអាងផ្ទាល់របស់ក្រុមហ៊ុននៅឡើយ មិនទាន់មានទិន្នន័យគ្លីនិកឯករាជ្យបញ្ជាក់ជាសាធារណៈទេ។
| Sonablate 450 / Ablatherm | ចាក់តាមរន្ធគូថ ណែនាំដោយអ៊ុលត្រាសោនផ្ទាល់ FDA ២០១៥ |
| TULSA-PRO | ចាក់តាមផ្លូវទឹកនោម ណែនាំដោយ MRI ជាក់ស្តែង FDA ២០១៩ |
| ការប្រើប្រាស់ | ក្រពេញប្រូស្តាតរីកធំសាហាវ (BPH) និងមហារីកមូលដ្ឋាន |

០៧ការព្យាបាលដុំសាច់ស្បូន
ដុំសាច់ស្បូន (uterine fibroids) ជាដុំសាច់មិនមែនមហារីកដែលកើតក្នុងស្បូន ជាញឹកញាប់នាំឲ្យមានការហូរឈាមខ្លាំង និងឈឺចាប់អាងត្រគាក។ Exablate 2000 (Insightec) ជាឧបករណ៍ MRgFUS ដំបូងបំផុតដែលទទួលការទទួលស្គាល់ពី FDA ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ហើយត្រូវបានពង្រីកបន្ថែមក្នុងឆ្នាំ២០១៥។ យន្តការគឺបញ្ជូនរលកកំដៅឆ្លងកាត់ជញ្ជាំងពោះទៅកាន់ដុំសាច់ដោយផ្ទាល់ ដោយមិនចាំបាច់វះកាត់បើកពោះ ឬដកស្បូនចេញ (hysterectomy) — ជាជម្រើសមួយសម្រាប់ស្ត្រីដែលចង់រក្សាស្បូន។ ទោះបីជាទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការជាង២ទសវត្សរ៍មកហើយក៏ដោយ ការសិក្សារបស់កាសែតវិទ្យាសាស្ត្រ STAT News រាយការណ៍ថា ការទទួលយកបច្ចេកទេសនេះនៅមន្ទីរពេទ្យសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែយឺតយ៉ាវ ដោយសារកត្តាជាច្រើនរួមមានរយៈពេលនីតិវិធីវែងជាងការវះកាត់ធម្មតា ការធានារ៉ាប់រងចំណាយមិនទាន់រីករាលដាលគ្រប់ទីកន្លែង ការប្រកួតប្រជែងជាមួយវិធីព្យាបាលផ្សេងទៀតដូចជា uterine artery embolization (UAE) ដែលមានប្រវត្តិប្រើប្រាស់វែងជាង និងចំនួនមណ្ឌលដែលមានឧបករណ៍ MRgFUS នៅមានកម្រិត។ នេះជាឧទាហរណ៍ច្បាស់មួយថា ការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការពី FDA មិនស្មើនឹងការទទួលយកទូលំទូលាយក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែងជានិច្ចនោះទេ — ជាចន្លោះប្រហោងសំខាន់រវាងបច្ចេកវិទ្យា និងការថែទាំសុខភាពជាក់ស្តែង។

០៨ការបំបាត់ការឈឺឆ្អឹងពីមហារីករាលដាល
មហារីកដែលរាលដាលទៅឆ្អឹង (bone metastases) ជាញឹកញាប់បង្កការឈឺចាប់ធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារភ្នាសខាងក្រៅឆ្អឹងហៅថា periosteum មានចុងសរសៃប្រសាទឈឺចាប់ច្រើន។ ក្នុងឆ្នាំ២០១២ FDA បានទទួលស្គាល់ការប្រើអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ (Exablate, Insightec) ជាវិធីព្យាបាល«បំបាត់ការឈឺចាប់» (palliative pain relief) សម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានការឈឺពីឆ្អឹងរាលដាល ជាពិសេសអ្នកជំងឺដែលព្យាបាលដោយកាំរស្មីព្យាបាល (radiation therapy) មិនបានលទ្ធផលគ្រប់គ្រាន់ ឬមិនអាចទទួលកាំរស្មីព្យាបាលបានទៀត។ សំខាន់ណាស់ត្រូវយល់ថា នេះជាការព្យាបាល«បំបាត់រោគសញ្ញាឈឺចាប់» មិនមែនជាការព្យាបាលមូលហេតុដើមនៃមហារីកទេ — គោលដៅគឺបំផ្លាញ ឬកាត់បន្ថយចំណុចប្រសាទឈឺចាប់នៅផ្ទៃឆ្អឹង ដើម្បីកែលម្អគុណភាពជីវិតអ្នកជំងឺ។
🎯 គោលដៅ
កាត់បន្ថយការឈឺចាប់ដោយបំផ្លាញចំណុចប្រសាទនៅ periosteum
👥 អ្នកជំងឺ
អ្នកជំងឺដែលកាំរស្មីព្យាបាលមិនបានលទ្ធផល ឬមិនអាចទទួលកាំរស្មីព្យាបាលទៀត
០៩ការបើកទ្វារឈាម-ខួរក្បាល និងការស្រាវជ្រាវ Alzheimer’s
ខួរក្បាលត្រូវបានការពារដោយប្រព័ន្ធច្រោះឈាម-ខួរក្បាល (BBB) ដែលរារាំងម៉ូលេគុលភាគច្រើន — រួមទាំងឱសថព្យាបាល — មិនឲ្យចូលដល់ខួរក្បាល ជាឧបសគ្គចម្បងក្នុងការព្យាបាល Alzheimer’s និងដុំសាច់ខួរក្បាល។ ការស្រាវជ្រាវសព្វថ្ងៃរកឃើញថា អ៊ុលត្រាសោនកម្រិតទាបផ្សំជាមួយពពុះឧស្ម័នខ្នាតមីក្រូតាមសរសៃឈាម (microbubbles ដូចជា DEFINITY®) អាចធ្វើឲ្យ BBB បើកចំហជាបណ្តោះអាសន្ន ដោយពពុះញាប់ញ័រពង្រីកចន្លោះជញ្ជាំងសរសៃឈាមតូចៗ។ ត្រូវសង្កត់ធ្ងន់ថា ការប្រើប្រាស់នេះនៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលស្រាវជ្រាវទាំងស្រុង — មិនទាន់មានការទទួលស្គាល់ពី FDA សម្រាប់ការបើក BBB ក្នុងគោលបំណងព្យាបាលណានោះទេ។
ការសាកល្បងគ្លីនិកទំហំតូចមួយ (NCT06158789) នៅមន្ទីរពេទ្យ Korea University Anam ដឹកនាំដោយវេជ្ជបណ្ឌិត Jin Woo Chang បានប្រើ Exablate Neuro ផ្សំជាមួយ DEFINITY® ដើម្បីបើក BBB ចំពោះស្ត្រី៦នាក់ជំងឺ Alzheimer’s ដំណាក់កាលដើម។ លទ្ធផលដែលមូលនិធិ Focused Ultrasound Foundation រាយការណ៍ បង្ហាញថា អ្នកចូលរួម៤ក្នុង៦នាក់មានអាមីឡូអ៊ីតថយចុះ ខណៈអ្នកចូលរួម៥ក្នុង៦នាក់ (៨៣ភាគរយ) បង្ហាញភាពប្រសើរឡើងលើពិន្ទុវាយតម្លៃដោយអ្នកថែទាំ ដោយគ្មានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរទេ។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវខ្លួនឯងបញ្ជាក់ថា នេះជាការសិក្សាដំបូងបង្ហាញសុវត្ថិភាព ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការសាកល្បងធំជាងនេះនាពេលអនាគត — មិនមែនជាភស្តុតាងបញ្ចប់ស្រេចថាបច្ចេកទេសនេះព្យាបាល Alzheimer’s ទេ ព្រោះចំនួនអ្នកចូលរួមតូចខ្លាំង។ ការសិក្សាមួយទៀតក្នុងទស្សនាវដ្តី New England Journal of Medicine បានស៊ើបអង្កេតថាតើការបើក BBB អាចជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃឱសថប្រឆាំងអាមីឡូអ៊ីត aducanumab ដែរឬទេ — ការស្រាវជ្រាវផ្សំបច្ចេកទេសនេះជាមួយឱសថដែលមានស្រាប់ ជាជាងប្រើដោយឯកឯង។
សម្រាប់ដុំសាច់ខួរក្បាល ក្រុមហ៊ុនបារាំង CarThera បានអភិវឌ្ឍឧបករណ៍ SonoCloud ដាក់បង្កប់ក្នុងលលាដ៍ក្បាល ដើម្បីបើក BBB ដដែលៗពេលចាំបាច់ ដោយមិនចាំបាច់វះកាត់ម្តងទៀត។ ការសាកល្បងគ្លីនិកដំណាក់កាល I/II (NCT03744026) ក្នុងទស្សនាវដ្តី Nature Communications ធ្វើលើអ្នកជំងឺមហារីកខួរក្បាល glioblastoma កើតឡើងវិញ៣៣នាក់ ដោយប្រើ SonoCloud-9 ផ្សំជាមួយថ្នាំគីមី carboplatin — សម្រេចបានការបើក BBB ក្នុងទំហំធំជាង៩០ភាគរយ ដោយអាយុរស់ជាមធ្យមចាប់ពី១១,៨ ដល់១៤,០ខែ។ ផលប៉ះពាល់រួមមានឈឺក្បាល ចង្អោរ វិលមុខ — អ្នកស្រាវជ្រាវសន្និដ្ឋានថាមានសុវត្ថិភាព។ ការសាកល្បងដំណាក់កាល III ឈ្មោះ SONOBIRD កំពុងជ្រើសរើសអ្នកចូលរួម។

១០ព្រំដែនស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀត៖ ចិត្តសាស្ត្រ សរសៃប្រសាទ និង histotripsy
ក្រៅពីខួរក្បាល និងជំងឺដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ អ្នកស្រាវជ្រាវកំពុងសាកល្បងអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ក្នុងវិស័យចិត្តសាស្ត្រផងដែរ។ ចំពោះជំងឺគំនិត-សកម្មភាពជាប់គាំង (obsessive-compulsive disorder ឬ OCD) ធ្ងន់ធ្ងរដែលព្យាបាលមិនកើតលទ្ធផលតាមវិធីស្តង់ដារ អ្នកស្រាវជ្រាវប្រើ thermal ablation ផ្តោតលើតំបន់ ventral capsule/ventral striatum ក្នុងខួរក្បាល (ការវះកាត់ capsulotomy ទាំងសងខាង)។ មូលនិធិ Focused Ultrasound Foundation បញ្ជាក់ច្បាស់ថា ការព្យាបាលនេះមិនទាន់ទទួលបានការទទួលស្គាល់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ព្យាបាល OCD ទេ ថ្វីត្បិតទទួលបានការទទួលស្គាល់នៅប្រទេសមួយចំនួនក្រៅសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ។ ចំពោះជំងឺទឹកចិត្តធ្លាក់ចុះ (depression) ការសិក្សាមួយចំនួនប្រើអ៊ុលត្រាសោនកម្រិតទាបមិនបំផ្លាញជាលិកា (low-intensity neuromodulation) ដើម្បីជំរុញ ឬទប់ស្កាត់សកម្មភាពសរសៃប្រសាទបណ្តោះអាសន្ន ខុសពី thermal ablation ដែលបំផ្លាញអចិន្ត្រៃយ៍។ ការសិក្សាទាំងនេះនៅដំណាក់កាលដំបូង មិនទាន់ជាការព្យាបាលស្តង់ដារនោះទេ។ ចំណែក histotripsy ក៏កំពុងពង្រីកលើសពីថ្លើម ទៅតម្រងនោម និងលំពែង ខណៈ HistoSonics បន្តប្រមូលទិន្នន័យអង្កេតយូរអង្វែងលើអត្រារស់រានលើមហារីក។
១១សំណួរញឹកញាប់
តើអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ដំណើរការយ៉ាងណា?
ឧបករណ៍បញ្ចេញរលកច្រើនរយដុំតម្រៀបតាមរាងកោង បញ្ជូនរលកឲ្យជួបគ្នាត្រង់ចំណុចតូចមួយក្នុងជម្រៅរាងកាយ ដែលទទួលថាមពលកកកុញគ្រប់គ្រាន់បំផ្លាញជាលិកា។ សូមមើលផ្នែក B។
តើវិធីនេះខុសពីការវះកាត់ធម្មតាយ៉ាងណា?
ថាមពលបញ្ជូនចូលពីខាងក្រៅរាងកាយ ដោយមិនចាំបាច់វះកាត់ ហើយប្រព័ន្ធភាគច្រើនប្រើ MRI ដឹកនាំ។ សូមមើលផ្នែក A និង B។
តើជំងឺអ្វីខ្លះដែល FDA បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការសម្រាប់ព្យាបាលដោយវិធីនេះ?
ដុំសាច់ស្បូន (២០០៤) ការឈឺឆ្អឹង (២០១២) ជាលិកាក្រពេញប្រូស្តាត (២០១៥/២០១៩) ការញ័រដៃ (២០១៦) ប៉ាកឃីនសុនប្រភេទញ័រដៃលេចធ្លោ (២០១៨) និង histotripsy ថ្លើម (២០២៣)។ សូមមើលផ្នែក C-H។
តើការបើកទ្វារឈាម-ខួរក្បាលព្យាបាល Alzheimer’s បានហើយឬនៅ?
មិនទាន់ទេ — នៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលសាកល្បងគ្លីនិកដំបូង ចំនួនអ្នកចូលរួមតូច និងមិនទាន់ទទួលការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការពី FDA សម្រាប់គោលបំណងនេះឡើយ។ សូមមើលផ្នែក I។
តើ histotripsy ខុសពីការបំផ្លាញជាលិកាដោយកំដៅយ៉ាងណា?
Histotripsy ប្រើកម្លាំងមេកានិចពីពពកពពុះឧស្ម័នញាប់ញ័រ ស្ទើរតែគ្មានកំដៅ ខណៈវិធីកំដៅបំផ្លាញធ្វើឲ្យប្រូតេអ៊ីនកោសិកាខូចរចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍ដោយកំដៅផ្ទាល់។ សូមមើលផ្នែក B។
តើវិធីនេះមានហានិភ័យ ឬផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ?
ខុសគ្នាទៅតាមប្រភេទនីតិវិធី — មិនរាយបញ្ជីទាំងអស់ទេ — សូមពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេស។
តើវិធីព្យាបាលនេះថ្លៃប៉ុនណា ហើយធានារ៉ាប់រងគ្របដណ្តប់ដែរឬទេ?
ចំណាយប្រែប្រួលទៅតាមប្រទេស និងជំងឺ។ ចំពោះការញ័រដៃ Medicare ចាប់ផ្តើមធានារ៉ាប់រងខ្លះ ប៉ុន្តែការទទួលយកនៅមណ្ឌលព្យាបាលនៅតែមិនស្មើគ្នា។ សូមមើលផ្នែក D និង G។
តើក្រុមហ៊ុនណាខ្លះជាអ្នកឈានមុខគេវិស័យនេះ?
Insightec, Profound Medical, EDAP TMS, SonaCare Medical, HistoSonics និង CarThera។ សូមមើលផ្នែក C។
តើអត្ថបទនេះជាដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួនដែរឬទេ?
ទេ — មានគោលបំណងអប់រំតែប៉ុណ្ណោះ មិនអាចជំនួសការពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសបានឡើយ។
១២ប្រភព
- Focused Ultrasound Foundation — Timeline of Focused Ultrasound
- Focused Ultrasound Foundation — Essential Tremor
- PubMed — Elias et al., A Randomized Trial of Focused Ultrasound Thalamotomy (NEJM ២០១៦)
- UVA Health — Focused Ultrasound for Essential Tremor: Five-Year Results
- CMS — Local Coverage Determination L37729 (MRgFUS)
- Wikipedia — Insightec
- Insightec — MHLW Extends Approval of Exablate Neuro for Parkinson’s Disease
- Focused Ultrasound Foundation — FDA Approves First FUS System for Treating the Prostate
- GlobeNewswire — Profound Medical TULSA-PRO Software Update (២០២៦)
- STAT News — Focused Ultrasound for Uterine Fibroids: An Uphill Battle
- University of Michigan News — Tumor-Destroying Sound Waves Receive FDA Approval
- Focused Ultrasound Foundation — Alzheimer’s New Clinical Trial Results
- New England Journal of Medicine — Ultrasound Blood-Brain Barrier Opening and Aducanumab
- Nature Communications — SonoCloud-9 Phase I/II Trial in Recurrent Glioblastoma
- Focused Ultrasound Foundation — Obsessive-Compulsive Disorder (OCD)
📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ ១៥ ប្រភព
📚 សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ · គួរដឹង Eksastra
អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ ទាំងអស់ →ឧបករណ៍តាមដានសុខភាពពាក់ និងបញ្ចូលក្នុងខ្លួនAI វិនិច្ឆ័យរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រតាមវិស័យគ្លីនិកAlphaFold និងការស្វែងរកឱសថថ្មីតាមបញ្ញាសិប្បនិម្មិត