ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ ប្រឡងចូលរាជការមកពីណា? A

គំនិតដែលថា មនុស្សគួរចូលធ្វើការជាមន្ត្រីរដ្ឋដោយសារ «ប្រឡងជាប់» មិនមែនដោយសារជាប់សាច់ញាតិ ឬការតែងតាំងតាមចិត្តអ្នកមានអំណាចនោះទេ មិនមែនជាគំនិតទំនើបឡើយ។ ប្រភពដើមចាស់បំផុតដែលកត់ត្រាទុកគឺប្រព័ន្ធប្រឡងចក្រពត្តិចិន ហៅថា ខឺជូ (keju, 科舉) ដែលចាប់ផ្តើមផ្លូវការនៅសម័យរាជវង្ស Sui ប្រហែលឆ្នាំ៦០៥ គ.ស. ហើយបន្តអនុវត្តគ្រប់រាជវង្សបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ត្រូវលុបចោលជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៩០៥ ក្នុងអំឡុងកំណែទម្រង់ចុងក្រោយរបស់រាជវង្ស Qing។ អ្នកប្រឡងជាប់ថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត (jinshi) អាចទទួលតួនាទីជាមន្ត្រីរាជការក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ដោយមិនគិតពីជាតិកំណើតគ្រួសារជាគោលការណ៍ — ទោះជាការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅតែពេញដោយអំណោយផលសម្រាប់គ្រួសារមានលទ្ធភាពចំណាយលើការសិក្សាយូរឆ្នាំក៏ដោយ។ អឺរ៉ុបទទួលយកគំនិតនេះយឺតជាងច្រើនសតវត្សរ៍៖ នៅចក្រភពអង់គ្លេស របាយការណ៍ Northcote-Trevelyan ឆ្នាំ១៨៥៤ (សរសេរដោយ Stafford Northcote និង Charles Trevelyan) ស្នើឲ្យបញ្ចប់ការតែងតាំងមន្ត្រីរាជការតាមអំណោយនយោបាយ (patronage) ហើយប្តូរទៅជាការជ្រើសរើសដោយប្រឡងបើកចំហ — នាំឲ្យបង្កើត គណៈកម្មការរាជការស៊ីវិល (Civil Service Commission) របស់អង់គ្លេសនៅឆ្នាំ១៨៥៥ ហើយបន្តរីករាលដាលទៅសហរដ្ឋអាមេរិក (ច្បាប់ Pendleton ១៨៨៣) និងអាណានិគមអង់គ្លេសផ្សេងទៀត រួមទាំងសិង្ហបុរី។ អត្ថបទនេះផ្តោតលើបីប្រព័ន្ធសម័យទំនើបដែលនីមួយៗវិវត្តតាមផ្លូវផ្សេងគ្នា ប៉ុន្តែសុទ្ធតែឆ្លើយសំណួរដូចគ្នា៖ តើប្រទេសមួយគួរជ្រើសរើសអ្នកគ្រប់គ្រងយន្តការរដ្ឋដោយវិធីណា ដើម្បីទទួលបានទាំងសមត្ថភាព ទាំងភាពស្មោះត្រង់ចំពោះសាធារណជន?

កូរ៉េខាងត្បូង៖ វប្បធម៌ហ្គូស៊ីវន និងឋានៈមន្ត្រី B

កូរ៉េជាតំបន់ដែលមានប្រវត្តិការប្រឡងជ្រើសរើសមន្ត្រីយូរអង្វែងបំផុតមួយក្រៅពីចិន — សម័យរាជវង្ស Joseon ប្រើប្រព័ន្ធប្រឡង ក្វាហ្គេអូ (gwageo) ជាច្រកចេញចូលចម្បងសម្រាប់ឋានៈមន្ត្រីរាជការជាច្រើនសតវត្សរ៍។ សព្វថ្ងៃ ការប្រឡងរាជការជាតិកូរ៉េខាងត្បូងចែកជាឋានៈធំៗ — ថ្នាក់ទី៩ (ចាប់ផ្តើម) ថ្នាក់ទី៧ (កម្រិតមធ្យម) និងថ្នាក់ទី៥ (កម្រិតគ្រប់គ្រង ស្មើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អនាគត) ដោយនីមួយៗមានមុខវិជ្ជា និងដំណាក់កាលប្រឡងផ្សេងគ្នា។ ភាពប្រកួតប្រជែងខ្លាំងនៃការប្រឡងទាំងនេះ — ជាពិសេសនៅរាជធានីសេអ៊ូល — បង្កើតឲ្យមានទីផ្សារលំនៅដ្ឋានតូចមួយហៅថា ហ្គូស៊ីវន (gosiwon) — អគារបន្ទប់តូចមួយនាក់ ចែកបន្ទប់ទឹក និងផ្ទះបាយរួម តម្លៃថោក ដែលដើមឡើយកសាងឡើងសម្រាប់សិស្សរៀបចំប្រឡងជាពិសេស។ ហ្គូស៊ីវនកើតឡើងដំបូងប្រហែលទសវត្សរ៍១៩៨០ បន្ទាប់ពីគម្រោងជម្រះកន្លែងទ្រុឌទ្រោមរបស់ក្រុងសេអ៊ូលបានបណ្តេញអ្នករស់នៅចំណូលទាបចេញ។ ចំនួនហ្គូស៊ីវននៅសេអ៊ូលកើនឡើងយ៉ាងលឿនចាប់ពីឆ្នាំ២០០១ (៨១១ខ្នង) ដល់ឆ្នាំ២០០៦ (២,៨១៤ខ្នង) ហើយត្រឹមឆ្នាំ២០០៨ ប៉ាន់ស្មានមានអ្នករស់នៅជាង១០៨,០០០នាក់ក្នុងហ្គូស៊ីវនជាង៣,៤៥០ខ្នងក្នុងក្រុងសេអ៊ូលតែមួយ។ ក្រោយវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ១៩៩៧ អ្នករស់នៅក៏ពង្រីកលើសពីសិស្សប្រឡងរាជការ — រួមទាំងបុគ្គលិកការិយាល័យវ័យក្មេង កម្មករយប់ និងអ្នកមានលទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចទាប — ធ្វើឲ្យហ្គូស៊ីវនក្លាយជានិមិត្តរូបភាពមិនស្មើគ្នាផ្នែកលំនៅដ្ឋានផងដែរ មិនមែនគ្រាន់តែជានិមិត្តរូបនៃវប្បធម៌ប្រឡងទេ។

កូរ៉េខាងត្បូង៖ ការប្រឡងថ្នាក់៥ និង PSAT C

ការប្រឡងចូលរាជការថ្នាក់ទី៥ (5급 공개경쟁채용시험) គឺជាច្រកចេញចូលកម្រិតខ្ពស់បំផុតសម្រាប់អ្នកមិនទាន់ធ្លាប់ធ្វើការក្នុងរដ្ឋាភិបាល ដឹកនាំដោយក្រសួងច្នៃប្រឌិតបុគ្គលិកកម្ម (인사혁신처 — Ministry of Personnel Management)។ ដំណាក់កាលដំបូងប្រើតេស្តហៅថា PSAT (Public Service Aptitude Test) វាស់សមត្ថភាពទូទៅជំនួសការចងចាំមុខវិជ្ជា — មានផ្នែកតក្កវិជ្ជាភាសា (언어논리) ការវិភាគទិន្នន័យ (자료해석) និងការវិនិច្ឆ័យស្ថានការណ៍ (상황판단)។ ការណែនាំតេស្តនេះជំនួសប្រព័ន្ធប្រឡងចងចាំចាស់ ព្រោះចង់វាស់សមត្ថភាពវិភាគ-វិនិច្ឆ័យជាក់ស្តែង មិនមែនចំណេះដឹងទ្រឹស្តីមួយមុខ។ អ្នកជាប់ដំណាក់កាលទីមួយបន្តទៅប្រឡងសរសេរអត្ថបទឯកទេស (ក្នុងផ្នែករដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច ច្បាប់ ។ល។) មុននឹងបញ្ចប់ដោយការសម្ភាសន៍មុខ។ អ្នកជាប់ថ្នាក់ទី៥ជាធម្មតាចាប់ផ្តើមការងារនៅតំណែងអនុប្រធានផ្នែក ឬអនុប្រធានការិយាល័យក្នុងក្រសួង ដោយផ្លូវឡើងឋានៈក្នុងអនាគតអាចទៅដល់ថ្នាក់អគ្គនាយក ឬរដ្ឋលេខាធិការ។ ការប្រឡងកម្រិតនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានភាពប្រកួតប្រជែងខ្លាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រោះចំនួនកន្លែងទទួលមានកម្រិត ខណៈចំនួនអ្នកដាក់ពាក្យប្រឡងរាប់រយពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ — ជាកត្តាចម្បងមួយដែលរក្សាតម្រូវការឲ្យមានហ្គូស៊ីវន និងសាលារៀបចំប្រឡងឯកជននៅជុំវិញតំបន់ណូស៊ូស៊ុង (노량진) ក្រុងសេអ៊ូល ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសាលារៀបចំប្រឡងរាជការធំបំផុតរបស់ប្រទេស។ ក្រៅពីថ្នាក់ទី៥ធម្មតា រដ្ឋាភិបាលក៏មានផ្លូវឯកទេស «ការជ្រើសរើសបេក្ខជនការទូតអនាគត» (외교관후보자) សម្រាប់មន្ត្រីការទូតកម្រិតខ្ពស់ដោយឡែក។

បារាំង៖ ENA កំណើត និងប្រព័ន្ធ concours D

École nationale d’administration (ENA) បង្កើតឡើងតាមក្រិត្យលេខ ៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៥ ក្រោមរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នរបស់ Charles de Gaulle ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដោយផ្តោតលើគោលបំណងឲ្យវិជ្ជាជីវៈមន្ត្រីរដ្ឋមានលក្ខណៈបើកចំហជាងប្រព័ន្ធចាស់ដែលពឹងផ្អែកលើទំនាក់ទំនងគ្រួសារនិយម។ ដំបូងឡើយ ENA ស្ថិតនៅទីក្រុងប៉ារីស មុននឹងផ្លាស់ទីតាំងសិក្សាភាគច្រើនទៅទីក្រុងស្ត្រាសបួហ្គ (Strasbourg) ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩១ ដើម្បីបង្ហាញឆន្ទៈវិមជ្ឈការចេញពីរដ្ឋធានី។ ការចូលរៀនធ្វើឡើងតាមរយៈប្រព័ន្ធប្រឡងហៅថា concours ចែកជាបីច្រកសំខាន់៖ concours ខាងក្រៅ (សម្រាប់និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សា) concours ខាងក្នុង (សម្រាប់មន្ត្រីរដ្ឋមានបទពិសោធន៍យ៉ាងតិចប្រមាណបួនឆ្នាំ) និង «concours ទីបី» (សម្រាប់អ្នកមកពីវិស័យឯកជន សមាគម ឬតំណាងបានជាប់ឆ្នោតមូលដ្ឋាន)។ អ្នកជាប់ចូលរៀនហៅជារួមថា «promotion» ដោយនីមួយៗត្រូវជ្រើសឈ្មោះកិត្តិយសមួយ — ក្រុមឆ្នាំ១៩៨០ ហៅថា «Promotion Voltaire» ដែលមានឈ្មោះគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ជាច្រើនក្នុងនោះមាន François Hollande (ក្រោយក្លាយជាប្រធានាធិបតី) និង Ségolène Royal។ អ្នកបញ្ចប់ការសិក្សា ENA ត្រូវបានគេហៅជាទូទៅថា «énarque» — ពាក្យនេះក្លាយជានិមិត្តរូបទាំងផ្នែកវិជ្ជមាន (វិជ្ជាជីវៈជំនាញខ្ពស់) និងអវិជ្ជមាន (ភាពដាច់ឆ្ងាយពីប្រជាជនធម្មតា) ក្នុងសង្គមបារាំង។ ប្រធានាធិបតីបារាំងបួននាក់ — Valéry Giscard d’Estaing, Jacques Chirac, François Hollande, និង Emmanuel Macron — សុទ្ធតែជាអតីតនិស្សិត ENA។

បារាំង៖ ការរំសាយ ENA ទៅជា INSP ២០២២ E

ចាប់ពីរបាំងបុគ្គលិកសាធារណៈ «Gilets Jaunes» (អាវទ្រនាប់លឿង) ចាប់ផ្តើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ ដែលចោទប្រកាន់ថាថ្នាក់ដឹកនាំបារាំងធ្លាក់ស្ថិតនៅឆ្ងាយពីជីវិតប្រជាជនធម្មតា ប្រធានាធិបតី Emmanuel Macron (ខ្លួនឯងជាអតីតនិស្សិត ENA ក្រុមឆ្នាំ២០០៤) បានប្រកាសនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ ថានឹងបិទ ENA ជាផ្លូវការ។ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី Édouard Philippe ជំទាស់ ដោយចាត់ទុកជានិមិត្តរូបនយោបាយច្រើនជាងកំណែទម្រង់ជាក់ស្តែង។ ទោះជាយ៉ាងណា ENA បានបញ្ចប់ការសិក្សាជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ ហើយ Institut national du service public (INSP) ចាប់ផ្តើមអនុវត្តជាផ្លូវការចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ ដោយមានពិធីសម្ពោធជាផ្លូវការដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី Jean Castex នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២។ ការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់បំផុតគឺការលុបចោល «classement de sortie» — ប្រព័ន្ធចាត់ចំណាត់ថ្នាក់លទ្ធផលបញ្ចប់ការសិក្សា ដែលពីមុនកំណត់ដោយផ្ទាល់ថា និស្សិតណាមានសិទ្ធិជ្រើសតំណែងចូលទៅក្រុមស្ថាប័នកិត្តិយសខ្ពស់បំផុត (grands corps) ដូចជា Conseil d’État (ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ) Cour des comptes (តុលាការសវនកម្ម) ឬអធិការកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុទូទៅ (Inspection générale des finances)។ ប្រព័ន្ធថ្មីជំនួសដោយដំណើរការវាយតម្លៃផ្អែកលើសមត្ថភាព និងបទសម្ភាសន៍ជាបុគ្គល មិនមែនចំណាត់ថ្នាក់តាមលេខរៀងតែមួយទៀតទេ។ ក្រៅពីនេះ ការប្រឡងចូលក៏បន្ថែមច្រកទីបួន «concours Talents» ចាប់ពីឆ្នាំ២០២១ សម្រាប់និស្សិតអាហារូបករណ៍ ឬអ្នកគ្មានការងារធ្វើ ដើម្បីពង្រីកភាពចម្រុះសង្គមក្នុងចំណោមអ្នកចូលរៀន — បញ្ចូលជាមួយច្រកចូលដ៏ទៃទៀត (ខាងក្រៅ ខាងក្នុង បណ្ឌិត និងទីបី) សរុបប្រាំច្រកចូល។ បណ្តាញអតីតនិស្សិត SERVIR បច្ចុប្បន្នមានសមាជិកជាង១១,០០០នាក់ ចាប់ពី១១៧ប្រទេស។

សិង្ហបុរី៖ ពី Queen’s Scholarship ដល់ PSC F

ខុសពីកូរ៉េខាងត្បូង និងបារាំង ដែលច្រកចេញចូលកម្រិតខ្ពស់សុទ្ធតែជាការប្រឡងតែមួយថ្ងៃ ឬសាលាតែមួយកន្លែង សិង្ហបុរីជ្រើសរើសមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អនាគតតាំងពីវ័យក្មេងតាមរយៈប្រព័ន្ធអាហារូបករណ៍។ ប្រភពដើមរបស់ប្រព័ន្ធនេះចាប់តាំងពីសម័យអាណានិគមអង់គ្លេស៖ Queen’s Scholarship បង្កើតឡើងឆ្នាំ១៨៨៥ ក្រោមអភិបាល Cecil Clementi Smith នៃតំបន់ Straits Settlements ជាអាហារូបករណ៍ប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់និស្សិតពូកែបំផុតដែលជ្រើសរើសដោយក្រុមប្រឹក្សាពិសេស។ នៅពេលសិង្ហបុរីទទួលបានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង (self-government) ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ អាហារូបករណ៍នេះត្រូវបានបញ្ឈប់ ហើយជំនួសដោយ «State Scholarship»។ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៤ បន្តប្តូរឈ្មោះទៅជា «Yang di-Pertuan Negara Scholarship» ជាដំណាក់កាលអន្តរកាល មុននឹងក្រោយឯករាជ្យឆ្នាំ១៩៦៥-៦៦ ប្តូរឈ្មោះចុងក្រោយទៅជា «President’s Scholarship» — អាហារូបករណ៍កិត្តិយសខ្ពស់បំផុតរបស់រដ្ឋដែលនៅតែប្រើឈ្មោះនេះរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ស្ថាប័នទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រងទាំងអស់នេះគឺ គណៈកម្មការសេវាសាធារណៈ (Public Service Commission ឬ PSC) ដែលបង្កើតឡើងជាស្ថាប័នឯករាជ្យតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីធានាថាការតែងតាំង-ដំឡើងឋានៈមន្ត្រីរាជការមិនត្រូវជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឥទ្ធិពលនយោបាយបក្សណាមួយ។ ទស្សនវិជ្ជាស្នូលរបស់សិង្ហបុរីគឺ ការវិនិយោគលើមនុស្សពូកែតាំងពីវ័យក្មេង ដោយផ្ញើទៅសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យកំពូលក្រៅប្រទេស រួចទាមទារឲ្យត្រឡប់មកបម្រើរាជការតាមកិច្ចសន្យាចងកាតព្វកិច្ច — ជាយុទ្ធសាស្ត្រខុសគាំងទាំងស្រុងពីការប្រឡងបើកចំហបែបកូរ៉េ ឬការហ្វឹកហាត់ក្រោយចូលរៀនរួចបែបបារាំង។

សិង្ហបុរី៖ អាហារូបករណ៍ PSC សព្វថ្ងៃ G

សព្វថ្ងៃ PSC គ្រប់គ្រងអាហារូបករណ៍ជាច្រើនប្រភេទ ចែកតាមកម្រិត និងទីតាំងសិក្សា៖ President’s Scholarship នៅតែជាកិត្តិយសកំពូល ផ្តល់ជូនអ្នកមានទាំងលទ្ធផលសិក្សា ទាំងភាពជាអ្នកដឹកនាំ និងការចូលរួមសកម្មភាពសហគមន៍លេចធ្លោបំផុតប្រចាំឆ្នាំ ជាធម្មតាមិនលើសពីមួយចំនួនតូចនាក់ក្នុងមួយជំនាន់។ ក្រោមនោះមាន «PSC Scholarship» សម្រាប់ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យក្នុងស្រុក ឬក្រៅប្រទេស គ្របដណ្តប់ជំនាញច្រើនមុខ ព្រមទាំង «PSC Master’s Scholarship» សម្រាប់អនាគតមន្ត្រីដែលមានតម្រូវការជំនាញឯកទេសខ្ពស់។ គ្រប់អាហារូបករណ៍ PSC ភ្ជាប់ជាមួយកិច្ចសន្យាចងកាតព្វកិច្ចត្រឡប់មកបម្រើរាជការ (bond) ជាទូទៅចន្លោះពីបួនទៅប្រាំមួយឆ្នាំ អាស្រ័យលើកម្រិត និងទីតាំងសិក្សា។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សា អ្នកទទួលអាហារូបករណ៍ភាគច្រើនចូលបម្រើក្នុង Singapore Administrative Service (AS) — ក្រុមមន្ត្រីស្នូលដែលផ្លាស់ប្តូរតួនាទីរវាងក្រសួងផ្សេងៗគ្នាជាទៀងទាត់ (ម៉ូដែល «generalist») ដើម្បីទទួលបទពិសោធន៍គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មុននឹងឡើងកាន់តំណែងជាអគ្គលេខាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ (permanent secretary) នៃក្រសួងនីមួយៗ — តំណែងជាន់ខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីអាជីព។ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី Lee Hsien Loong ខ្លួនឯងធ្លាប់ជាប្រធានាធិបតីអាហារូបករណ៍ (President’s Scholar) ក្នុងទសវត្សរ៍១៩៧០ មុននឹងចូលបម្រើកងទ័ព រួចផ្លាស់ចូលនយោបាយ — ជាឧទាហរណ៍ថាបណ្តាញអាហារូបករណ៍ PSC មិនកំណត់តែផ្លូវរដ្ឋបាលសុទ្ធសាធ ថែមទាំងជាច្រកចូលកម្លាំងនយោបាយកំពូលរបស់រដ្ឋដែរ។ ដោយសារជម្រើសកំណត់តាំងពីអាយុប្រហែល១៨-២០ឆ្នាំ ការសិក្សាមួយចំនួនចង្អុលថា ផ្លូវនេះមានទំនោរទាញយកមកពីសាលារៀនកំពូលចំនួនតិចជាប្រចាំ — ស្រដៀងការរិះគន់ចំពោះ ENA/INSP។

តារាងប្រៀបធៀបបីប្រព័ន្ធ H

ទោះជាទាំងបីប្រទេសនិយាយថាចង់ជ្រើសរើសមន្ត្រី «ល្អបំផុត» ក៏ដោយ ចំណុចខុសគ្នាស្នូលគឺ ពេលវេលា ដែលប្រព័ន្ធនីមួយៗវាស់សមត្ថភាព៖ កូរ៉េវាស់នៅចំណុចតែមួយ (ថ្ងៃប្រឡង) បារាំងវាស់អំឡុងសិក្សា ១៨-២៤ខែ ខណៈសិង្ហបុរីវាស់តាំងពីអាយុជិត២០ឆ្នាំ រហូតដល់ចេញការងារជាច្រើនទសវត្សរ៍។ ភាពខុសគ្នានេះកំណត់ទាំងអត្ថប្រយោជន៍ ទាំងហានិភ័យរបស់ប្រព័ន្ធនីមួយៗ។

ការរិះគន់៖ ភាពអភិជន និងតម្លៃសង្គម I

ទោះជាទស្សនវិជ្ជានៃប្រព័ន្ធនីមួយៗខុសគ្នា ការរិះគន់ដែលកើតឡើងចំពោះទាំងបីមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាគួរឲ្យកត់សម្គាល់៖ សំណួរថាតើប្រព័ន្ធជ្រើសរើសដែលហាក់ដូចជាតម្លាភាព ជាក់ស្តែងបានផលិតក្រុមអភិជនថ្មីមួយប្រភេទឬអត់។ នៅកូរ៉េខាងត្បូង ការសិក្សាសង្គមវិទ្យា និងអត្ថបទសារព័ត៌មានជាច្រើនចង្អុលបង្ហាញពីតម្លៃសង្គមនៃវប្បធម៌ប្រឡង — ចាប់ពីភាពតានតឹងផ្លូវចិត្តរបស់យុវជនរស់នៅហ្គូស៊ីវនច្រើនឆ្នាំ រហូតដល់ការចំណាយគ្រួសារលើសាលារៀបចំប្រឡងឯកជនតម្លៃថ្លៃដែលអាចធ្វើឲ្យក្មេងគ្រួសារមានលទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ជាប់ប្រឡងបានស្រួលជាង — ផ្ទុយពីគោលការណ៍ដើមដែលចង់ធានាឲ្យគ្រប់គ្នាមានឱកាសស្មើគ្នា។ នៅបារាំង ការរិះគន់ចម្បងគឺពាក្យ «énarque» ខ្លួនឯងក្លាយជាពាក្យរិះគន់ — ចោទថាថ្នាក់ដឹកនាំបារាំងភាគច្រើនចេញពីសាលាតែមួយកន្លែង មានទស្សនៈពិភពលោកស្រដៀងគ្នា និងជាប់ទាក់ទងគ្នាតាមបណ្តាញ SERVIR ជិតស្និទ្ធជាងការតំណាងឲ្យប្រជាជនធម្មតា។ ការលុបចោលឈ្មោះ ENA និងចំណាត់ថ្នាក់លទ្ធផលឆ្នាំ២០២២ ត្រូវបានអ្នកនយោបាយមួយចំនួនចាត់ទុកថាមិនប៉ះពាល់ដល់ចំណុចស្នូលនៃបញ្ហា ព្រោះចំនួនកន្លែងចូលរៀននៅតែមានកម្រិត ហើយសិស្សពីគ្រួសារមធ្យោបាយសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់នៅតែមានប្រៀបប្រឆាំងក្នុងការត្រៀមប្រឡង concours ។ នៅសិង្ហបុរី ចំណុចជជែកគ្នាខុសបន្តិច — ព្រោះជ្រើសរើសតាំងពីវ័យក្មេង ការសិក្សាមួយចំនួនចង្អុលបង្ហាញថា អ្នកទទួលអាហារូបករណ៍ PSC ភាគច្រើនចេញពីសាលារៀនកំពូលចំនួនតិចដដែលៗ ធ្វើឲ្យក្រុមអភិជនអប់រំមួយក្រុមតូចទទួលបានច្រកចូលមុនគេទៅកាន់តំណែងអំណាចរដ្ឋ — ការសិក្សាមួយបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី Globalisation, Societies and Education ឆ្នាំ២០២១ បានតាមដានផ្លូវអាជីពអ្នកទទួលអាហារូបករណ៍សេវាសាធារណៈពីឆ្នាំ១៩៧៩-២០១៨ ដើម្បីវិភាគប្រធានបទនេះជាក់លាក់។ ចំណុចរួមទាំងបីគឺ៖ ប្រព័ន្ធជ្រើសរើសតាមសមត្ថភាពជួយកាត់បន្ថយអំពើពុករលួយ និងអំណោយផលបុគ្គលបានច្រើន ប៉ុន្តែមិនអាចលុបចោលអត្ថប្រយោជន៍ដែលកូនក្មេងគ្រួសារមានលទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ទទួលបានក្នុងការត្រៀមខ្លួនប្រកួតប្រជែងបានឡើយ។

• ការប្រឡងបើកចំហ (កូរ៉េ) មិនធានាថាចំណាយត្រៀមខ្លួនស្មើគ្នាចំពោះគ្រប់គ្រួសារ
• ការលុបចោលឈ្មោះសាលា (បារាំង) មិនធានាថាចំនួនកន្លែងចូលរៀន ឬចំណុចប្រកួតប្រជែងផ្លាស់ប្តូរ
• ការជ្រើសរើសពីវ័យក្មេង (សិង្ហបុរី) មិនធានាថាមកពីសាលារៀនចម្រុះគ្នា

និន្នាការកំណែទម្រង់ និងមេរៀន J

ការវែកញែកអំពីរបៀបជ្រើសរើសមន្ត្រីរាជការមិនអាចញែកចេញពីជជែកគ្នាធំជាងអំពីរបៀបរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋខ្លួនឯងបានឡើយ — ដូចដែលអត្ថបទ «ហេតុអ្វីបណ្ដាប្រទេសកាត់បន្ថយចំនួនក្រសួង?» របស់អេកសាស្រ្តាបានពិនិត្យ ការកែសម្រួលចំនួន និងទំហំក្រសួងគឺជាឧបករណ៍មួយដែលរដ្ឋាភិបាលប្រើដើម្បីកែលម្អប្រសិទ្ធភាពរដ្ឋបាល ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពនោះនឹងគ្មានន័យទេ ប្រសិនបើគ្មានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ដែលមានសមត្ថភាព និងភាពស្មោះត្រង់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ដឹកនាំក្រសួងទាំងនោះ។ និយាយផ្សេងទៀត រចនាសម្ព័ន្ធ (ចំនួនក្រសួង) និងមនុស្ស (ការជ្រើសរើសមន្ត្រី) ជាចំណុចពីរនៃកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលតែមួយ — កែសម្រួលចំណុចមួយដោយមិនប៉ះពាល់ចំណុចមួយទៀត ជាទូទៅឲ្យលទ្ធផលមិនពេញលេញ។ និន្នាការសកលឆ្ពោះទៅមុខមានចំណុចរួមបីៈ ទីមួយ ភាគច្រើនប្រទេសកំពុងបន្ថែមធាតុ «វាយតម្លៃសមត្ថភាពទូទៅ» ជំនួសការចងចាំចំណេះដឹងតែមួយមុខ ដូចជា PSAT របស់កូរ៉េ។ ទីពីរ ការជជែកគ្នាអំពីភាពចម្រុះសង្គមកំពុងក្លាយជាចំណុចកណ្តាល — ដូចជាច្រកចូល «Talents» របស់ INSP ដែលកកើតឡើងជាពិសេសដើម្បីទាក់ទាញអ្នកមកពីគ្រួសារមធ្យោបាយសេដ្ឋកិច្ចទាបជាងចូលរួម។ ទីបី ការវាយតម្លៃមិនតែងតែឈប់ត្រឹមថ្ងៃប្រឡង ឬការសិក្សាតែម្តងទៀតទេ — ទាំងកូរ៉េ បារាំង និងសិង្ហបុរីសុទ្ធតែបន្ថែមប្រព័ន្ធតាមដានលទ្ធផលការងារបន្តបន្ទាប់ក្រោយចូលបម្រើការជាផ្លូវការ ដើម្បីធានាថាមនុស្សដែលប្រឡងជាប់ល្អ ក៏ធ្វើការបានល្អដែរ។ គ្មានប្រព័ន្ធណាមួយក្នុងចំណោមទាំងបីនេះស្តើងស្ថិតស្ថេរ — ទាំងអស់កំពុងវិវត្តបន្ត ធ្វើឲ្យប្រធានបទនេះនៅតែជាមូលដ្ឋានប្រៀបធៀបគោលនយោបាយសកម្មសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍជាច្រើនដែលកំពុងសាងសង់ ឬកែសម្រួលប្រព័ន្ធរាជការសាធារណៈផ្ទាល់ខ្លួន។

• វាយតម្លៃសមត្ថភាពទូទៅ ជំនួសការចងចាំចំណេះដឹងតែមួយមុខ (PSAT កូរ៉េ)
• បន្ថែមច្រកចូលសម្រាប់ភាពចម្រុះសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម (Talents INSP)
• តាមដានលទ្ធផលការងារបន្តបន្ទាប់ក្រោយចូលបម្រើការ មិនឈប់ត្រឹមថ្ងៃប្រឡង

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ K

សំណួរញឹកញាប់ L