គួរដឹង · សេដ្ឋកិច្ចប្រចាំថ្ងៃ — ថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ២០២៦៖ តម្លៃទង់ដែងឡើងដល់កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅ LME ខណៈពន្ធគយអាមេរិក និងតម្រូវការ AI ស្រូបយកស្តុកសកល
នៅថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ តម្លៃទង់ដែងនៅ ផ្សារលោហធាតុឡុងដ៍ (London Metal Exchange ឬ LME) បានឡើងដល់កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីមួយត្រង់តម្លៃ១៤,៥៣៣ដុល្លារក្នុងមួយតោន លើសពីកំណត់ត្រាចាស់ដែលធ្លាប់កំណត់កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករាឆ្នាំដដែល។ នេះជាចំណុចកំពូលនៃការឡើងថ្លៃជាបន្តបន្ទាប់ដែលទាញឲ្យតម្លៃទង់ដែងកើនជិត១៨%ក្នុងឆ្នាំ២០២៦នេះ ជំរុញដោយកត្តាធំៗចំនួនបួនកកកុញចូលគ្នា៖ ការភ័យខ្លាចអំពីពន្ធគយអាមេរិកលើទង់ដែងចម្រាញ់ដែលបានជំរុញឲ្យក្រុមហ៊ុនធំៗ ដូចជា Trafigura អូសទាញស្តុកចេញពីឃ្លាំង LME ទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកយ៉ាងលឿន ធ្វើឲ្យស្តុកនៅអឺរ៉ុបស្ទើរតែហួតហែង៖ វិបត្តិផ្គត់ផ្គង់ពីរ៉ែសំខាន់ៗ ដូចជា Codelco របស់ប្រទេសឈីលី និងរ៉ែ Grasberg របស់ក្រុមហ៊ុន Freeport-McMoRan នៅឥណ្ឌូនេស៊ី៖ តម្រូវការសម្ភោធថ្មីពីវិស័យបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យដែលត្រូវការខ្សែភ្លើងចម្រាញ់ខ្ពស់ចំនួនច្រើនតែម្តង៖ និងចុងក្រោយ តម្រូវការជាប់លាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរថាមពលស្អាត និងបណ្តាញអគ្គិសនីទូទាំងពិភពលោក។ អត្ថបទនេះពន្យល់លម្អិតពីកំណត់ត្រាតម្លៃថ្មីនេះ យន្តការអាប៊ីត្រាស់ស្តុកឆ្លងច្រកសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក-អាត្លង់ទិក វិបត្តិផ្គត់ផ្គង់ពីរ៉ែ ការទាមទារពី AI និងថាមពលស្អាត ប្រតិកម្មភាគហ៊ុនរបស់ក្រុមហ៊ុនធំៗ ការព្យាករណ៍ដឹកនាំចំពោះកង្វះខាតរយៈពេលវែង និងផលប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។
ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ ហេតុអ្វីទង់ដែងឡើងថ្លៃខ្លាំង A
ក្នុងចំណោមទំនិញកុម្មង់ (commodities) ដែលផ្លាស់ប្តូរខ្លាំងបំផុតក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ទង់ដែងឈរនៅជួរមុខគេ។ ខុសពីមាសដែលឡើងថ្លៃដោយសារការភ័យខ្លាច ការឡើងថ្លៃទង់ដែងជាប្រតិកម្មទៅនឹងបញ្ហារចនាសម្ព័ន្ធជាក់ស្តែងនៃការផ្គត់ផ្គង់-តម្រូវការ ដែលអ្នកវិភាគចាត់ទុកជា«ស្ពានឆ្លងកាត់»រវាងសេដ្ឋកិច្ចចាស់ និងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល-បៃតងថ្មី។ ទង់ដែងជាលោហធាតុដែលចាំបាច់សម្រាប់ស្ទើរតែគ្រប់បច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសព្វថ្ងៃ — ចាប់ពីខ្សែភ្លើងក្នុងផ្ទះរហូតដល់ម៉ូទ័រឡានអគ្គិសនី រហូតដល់ខ្សែបណ្តាញអគ្គិសនីកម្រិតខ្ពស់។ នៅពេលដែលតម្រូវការទាំងអស់នេះកើនឡើងក្នុងពេលតែមួយ ខណៈផ្នែកផ្គត់ផ្គង់មិនអាចដើរតាមទាន់ — លទ្ធផលចៀសមិនរួចគឺតម្លៃឡើងខ្ពស់ជាប់លាប់។
ថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ បានក្លាយជាថ្ងៃសម្គាល់មួយ នៅពេលដែលតម្លៃទង់ដែងកិច្ចសន្យាបីខែនៅ LME ឡើងដល់កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មី។ ប៉ុន្តែកំណត់ត្រានេះមិនមែនកើតឡើងដោយឯកឯងទេ — វាជាចំណុចកំពូលនៃខ្សែសង្វាក់ហេតុការណ៍បួនដែលកកកុញចូលគ្នាអស់រយៈពេលជាច្រើនខែ។ ដើម្បីតាមដានឲ្យច្បាស់ ចាំបាច់ត្រូវយល់ពីខ្សែសង្វាក់ហេតុ-ផលចំនួនបួននេះ៖
- ខ្សែសង្វាក់ពន្ធគយ→អាប៊ីត្រាស់៖ ការភ័យខ្លាចថាសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងដាក់ពន្ធគយថ្មីលើទង់ដែងចម្រាញ់ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៧ បានជំរុញឲ្យក្រុមហ៊ុនធំៗអូសទាញស្តុកចេញពីឃ្លាំង LME ទៅកាន់ឃ្លាំង COMEX នៅអាមេរិកមុនកាលកំណត់ ធ្វើឲ្យស្តុកនៅអឺរ៉ុបហួតហែងភ្លាមៗ។
- ខ្សែសង្វាក់រ៉ែ→ការផ្គត់ផ្គង់៖ គ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរនៅរ៉ែ Grasberg ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ព្រមទាំងការធ្លាក់ចុះផលិតកម្មនៅរ៉ែ Codelco ប្រទេសឈីលី និងការពន្យារពេលច្បាប់អនុញ្ញាតនៅតំបន់ភ្នំអាន់ដេស បានកាត់បន្ថយការផ្គត់ផ្គង់សកលច្រើនជាងការគ្រោងទុក។
- ខ្សែសង្វាក់ AI/ថាមពល→តម្រូវការ៖ ការវិនិយោគមហិមាលើមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ AI និងការពង្រីកបណ្តាញអគ្គិសនីសម្រាប់ថាមពលស្អាត កំពុងបង្កើតតម្រូវការទង់ដែងថ្មីមួយកម្រិតដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក។
- ខ្សែសង្វាក់តម្លៃ→ភាគហ៊ុន៖ ការឡើងថ្លៃទាញឲ្យភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែធំៗ ដូចជា Freeport-McMoRan និង Southern Copper ឡើងខ្លាំងផងដែរ ខណៈក្រុមហ៊ុនវិភាគនានាកែសម្រួលការព្យាករណ៍ឡើងវិញម្តងហើយម្តងទៀត។
កំណត់ត្រាតម្លៃថ្មីនៅ LME និង COMEX B
នៅថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ តម្លៃទង់ដែងកិច្ចសន្យាបីខែនៅ LME បានឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងមួយថ្ងៃ (intraday) ត្រង់តម្លៃ១៤,៥៣៣ដុល្លារក្នុងមួយតោន មុននឹងបិទថ្ងៃត្រង់តម្លៃ១៤,៥១០ដុល្លារ — ទាំងពីរតួលេខសុទ្ធតែលើសពីកំណត់ត្រាចាស់ចំនួន១៤,៥២៧.៥០ដុល្លារដែលធ្លាប់កំណត់កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ឆ្នាំដដែល។ ការឡើងថ្លៃនេះមិនមែនស្រាប់តែកើតឡើងទេ ព្រោះកាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ថ្លៃបិទទីផ្សារបានកំណត់ត្រាថ្មីរួចទៅហើយត្រង់១៤,២៧៣ដុល្លារ ខណៈតម្លៃសាច់ប្រាក់ (cash price) បានឡើងដល់កំពូលកណ្តាលខែសីហាត្រង់១៤,៨៣០ដុល្លារ។ នៅផ្សារ COMEX (ជាផ្នែកនៃ CME Group នៅសហរដ្ឋអាមេរិក) តម្លៃទង់ដែងបានឡើងដល់៦,៧៣៩ដុល្លារក្នុងមួយផោនកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ក្នុងនោះកម្រិតតម្លៃទាំងអស់នេះទាញឲ្យតម្លៃទង់ដែងកើនជិត១៨%ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ២០២៦មក ខ្ពស់ជាងឆ្នាំមុនៗច្រើនជាង។ ធនាគារវិនិយោគ Goldman Sachs ធ្លាប់ព្យាករណ៍តម្លៃមធ្យមត្រឹមតែ១០,៧១០ដុល្លារសម្រាប់ឆមាសទីមួយឆ្នាំ២០២៦ — ការឡើងថ្លៃជាក់ស្តែងបានលើសពីការព្យាករណ៍នោះឆ្ងាយណាស់។
| កំណត់ត្រា LME ថ្មីបំផុត | ១៤,៥៣៣ដុល្លារ/តោន (ក្នុងមួយថ្ងៃ) — ថ្ងៃទី៧ កញ្ញា ២០២៦ |
|---|---|
| កំណត់ត្រាចាស់ | ១៤,៥២៧.៥០ដុល្លារ/តោន — ថ្ងៃទី២៩ មករា ២០២៦ |
| តម្លៃបិទថ្ងៃ៧ កញ្ញា | ១៤,៥១០ដុល្លារ/តោន |
| COMEX (៨ កញ្ញា) | ៦,៧៣៩ដុល្លារ/ផោន (≈១៤,៨៦០ដុល្លារ/តោន) |
| កើនឡើងតាំងពីដើមឆ្នាំ | ជិត១៨% |
ប្រតិកម្មភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែធំៗក៏ធ្លាក់ចេញភ្លាមៗនៅថ្ងៃដដែល៖ មូលនិធិតាមដានតម្លៃទង់ដែង CPER ឡើង១.៥៥% ភាគហ៊ុន Southern Copper ឡើង៤.៩៣% ខណៈភាគហ៊ុន Freeport-McMoRan ឡើងដល់៥.៣៥% — ជាភស្តុតាងច្បាស់ថាទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុកំពុងឆ្លើយតបភ្លាមៗនឹងកំណត់ត្រាតម្លៃថ្មី។ លោក Albert Mackenzie អ្នកវិភាគនៅ Benchmark Mineral Intelligence មានប្រសាសន៍ថា «ទង់ដែងចំនួនមហិមាកំពុងហូរទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយសារអាប៊ីត្រាស់ខ្ពស់ដែលបណ្តាលមកពីភាពមិនច្បាស់លាស់នៃពន្ធគយ»។ ចំណែកអ្នកវិភាគនៅធនាគារ Societe Generale ពណ៌នាថាទីផ្សារទង់ដែងឥឡូវនេះបាន«ប្រែក្លាយទៅជាការជួញដូរដែលដឹកនាំដោយគោលនយោបាយ» ជាជាងដឹកនាំដោយមូលដ្ឋានផ្គត់ផ្គង់-តម្រូវការធម្មតា។
ពន្ធគយអាមេរិក និងយន្តការអាប៊ីត្រាស់ស្តុក C
មូលហេតុចម្បងបំផុតមួយនៃការឡើងថ្លៃទង់ដែងឆ្នាំ២០២៦ គឺពន្ធគយដែលរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានស្នើឡើងលើទង់ដែងចម្រាញ់នាំចូល — ចាប់ផ្តើមត្រង់អត្រា១៥%ចាប់ពីខែមករាឆ្នាំ២០២៧ ហើយកើនឡើងដល់៣០%ត្រឹមឆ្នាំ២០២៨។ ទោះបីជាពន្ធគយនេះមិនទាន់ចូលជាធរមានក្តី ភាពនឹងកើតឡើងជាក់ជាមុននេះបានជំរុញឲ្យអ្នកទិញអាមេរិកប្រញាប់ស្តុកទុកមុនចោលដំណើរដែលក្រុមហ៊ុន China Asset Management ហៅថាជា«ការប្រណាំងស្តុកទង់ដែងឆ្លងកាត់ប៉ាស៊ីហ្វិក និងអាត្លង់ទិក»។ យន្តការនេះដំណើរការតាមជំហានបួន៖ ទីមួយ ទិញទង់ដែងក្នុងតម្លៃទាបជាងនៅ LME៖ ទីពីរ លុបចោលប័ណ្ណឃ្លាំង (warrants) ហើយដកទំនិញចេញពីឃ្លាំង LME៖ ទីបី ដឹកជញ្ជូនទៅកាន់កំពង់ផែអាមេរិក និងឃ្លាំង COMEX៖ ទីបួន បញ្ជូន ឬលក់ប្រឆាំងនឹងកិច្ចសន្យា COMEX ក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាង។ ភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃ COMEX-LME ជាធម្មតាមានតែប្រមាណ៣៣ដុល្លារក្នុងមួយតោនប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែការភ័យខ្លាចពន្ធគយបានពង្រីកគម្លាតនេះយ៉ាងខ្លាំង ជំរុញឲ្យក្រុមហ៊ុនជួញដូរធំៗ ដូចជា Trafigura ស្រូបទំនិញរាប់សែនតោនចេញពីប្រព័ន្ធឃ្លាំង LME ក្នុងខែសីហា។
លទ្ធផលនៃការដកស្តុកនេះមើលឃើញច្បាស់ក្នុងទិន្នន័យឃ្លាំង LME ខ្លួនឯង៖ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ស្តុកសរុបមានប្រមាណ២០៧,៨២៥តោន ក្នុងនោះស្តុកសកម្ម (live stocks) មានត្រឹមតែ១០៣,០៧៥តោន។ ត្រឹមថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ស្តុកសកម្មធ្លាក់ចុះដល់ត្រឹមប្រមាណ៩០,០០០តោនប៉ុណ្ណោះ ខណៈមានស្តុកចំនួន៦៥,៤០០តោនកំពុងរង់ចាំការដកចេញ (pending withdrawal)។ ស្ថានការណ៍តានតឹងនេះទាញឲ្យគម្លាតតម្លៃរវាងកិច្ចសន្យារយៈពេលខ្លីនិងវែង (backwardation spread) ពង្រីកដល់លើសពី៥៥០ដុល្លារក្នុងមួយតោនត្រឹមចុងខែសីហា — កម្រិតខ្ពស់បំផុតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២១។ ត្រឹមថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ស្តុកបានងើបឡើងវិញដល់២៣៤,១៧៥តោន បន្ទាប់ពីមានការដឹកជញ្ជូនថ្មីចូល ធ្វើឲ្យគម្លាត backwardation បង្រួមមកនៅត្រឹមប្រមាណ១៧៥ដុល្លារប៉ុណ្ណោះ — បង្ហាញថាទីផ្សារនៅតែប្រែប្រួលខ្លាំង តាមចង្វាក់ព័ត៌មានពន្ធគយ។
វិបត្តិផ្គត់ផ្គង់៖ Codelco, Grasberg, ភ្នំអាន់ដេស D
ខណៈពេលដែលអាប៊ីត្រាស់ពន្ធគយពន្យល់ថាហេតុអ្វីស្តុកនៅអឺរ៉ុបហួតហែងលឿនម្ល៉ោះ វាមិនពន្យល់ថាហេតុអ្វីតម្លៃមូលដ្ឋានខ្ពស់ជាប់លាប់ដូច្នេះទេ។ ចម្លើយសម្រាប់សំណួរនោះស្ថិតនៅផ្នែកផ្គត់ផ្គង់ផ្ទាល់ខ្លួន៖ ផលិតកម្មរ៉ែទង់ដែងសកលធ្លាក់ចុះ១.១%ក្នុងឆមាសទីមួយឆ្នាំ២០២៦ ខណៈផលិតផលកំប្រុក (concentrate) ធ្លាក់ចុះខ្លាំងជាងទៅទៀតត្រឹម២.៦%។ ក្រុមហ៊ុន Codelco រដ្ឋវិសាហកិច្ចរបស់ប្រទេសឈីលី ដែលជាអ្នកផលិតទង់ដែងធំបំផុតរបស់ពិភពលោក រាយការណ៍ផលិតកម្មត្រឹមតែ៥៦៤,០០០តោនក្នុងឆមាសទីមួយ — ធ្លាក់ចុះ១១%ធៀបនឹងអំឡុងពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ ការធ្លាក់ចុះស្រដៀងគ្នានេះក៏កើតឡើងនៅឥណ្ឌូនេស៊ី និងកុងហ្គោផងដែរ។
រឿងសំខាន់មួយក្នុងចំណោមព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ គឺគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរនៅរ៉ែ Grasberg ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី — រ៉ែទង់ដែងធំទីពីររបស់ពិភពលោក ដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុន Freeport-McMoRan។ នៅថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ដីរអិលមួយកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរបានបង្ខំឲ្យក្រុមហ៊ុនផ្អាកប្រតិបត្តិការ ហើយប្រកាសកាលៈទេសៈអវិសាមញ្ញ (force majeure) ព្រមទាំងកាត់បន្ថយការព្យាករណ៍លក់សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥ និង២០២៦។ ក្រុមហ៊ុនវិភាគ Benchmark Mineral Intelligence ប៉ាន់ស្មានថាឧប្បត្តិហេតុនេះនឹងបណ្តាលឲ្យខាតបង់ផលិតកម្មប្រមាណ៥៩១,០០០តោនចន្លោះខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ រហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២៦ — ស្មើនឹងប្រមាណ២.៦%នៃផលិតកម្មរ៉ែសកលឆ្នាំ២០២៤។ ក្រុមហ៊ុនធំៗផ្សេងទៀត ដូចជា BHP Rio Tinto និង Glencore ក៏បានលើកឡើងពីការពន្យារពេលច្បាប់អនុញ្ញាត និងថ្លៃចំណាយឡើងខ្ពស់នៅតំបន់ភ្នំអាន់ដេស (ឈីលី-ប៉េរូ)។
| ផលិតកម្មរ៉ែសកល ឆមាស១ ២០២៦ | ធ្លាក់ចុះ១.១% (ផលិតផលកំប្រុក ធ្លាក់ចុះ២.៦%) |
|---|---|
| Codelco ឆមាស១ ២០២៦ | ៥៦៤,០០០តោន (ធ្លាក់ចុះ១១% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន) |
| ខាតបង់ពី Grasberg | ~៥៩១,០០០តោន (កញ្ញា២០២៥ — ចុង២០២៦) |
| កម្រិតកំប្រុករ៉ែថយចុះ | ៤០%ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩១ |
| ថ្លៃចំណាយគម្រោងថ្មី | កើនឡើង៦៥%ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២០ |
| រយៈពេលមធ្យមគម្រោង | ១៧ឆ្នាំ ពីរកឃើញរហូតដល់ចាប់ផលិត |
បញ្ហារចនាសម្ព័ន្ធកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងទៀត៖ គុណភាពកំប្រុករ៉ែ (ore grades) ជាមធ្យមបានធ្លាក់ចុះជិត៤០%ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩១ ផ្សំជាមួយថ្លៃចំណាយអភិវឌ្ឍន៍គម្រោងកើនឡើង៦៥%ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២០ និងរយៈពេលមធ្យម១៧ឆ្នាំពីការរកឃើញរហូតដល់ការចាប់ផលិតជាក់ស្តែង។
តម្រូវការពី AI និងមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ E
ក្រៅពីវិបត្តិផ្គត់ផ្គង់ ដ្រាយវឺរថ្មីមួយកំពុងផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធតម្រូវការទង់ដែងទាំងស្រុង៖ ការវិនិយោគមហិមាលើមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យសម្រាប់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។ ការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីរបស់មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យទូទាំងពិភពលោក ត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងឡើងដល់៩៤៥ តេរ៉ាវ៉ាត់ម៉ោង (TWh) ត្រឹមឆ្នាំ២០៣០ — ស្ទើរតែទ្វេដងនៃកម្រិតឆ្នាំ២០២៤។ ក្រុមហ៊ុន BHP ប៉ាន់ស្មានថារាល់ការវិនិយោគ២០០ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំលើមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ ត្រូវការទង់ដែងស្មើនឹងផលិតកម្មរបស់រ៉ែមួយដែលមានផលិតកម្មប្រចាំឆ្នាំ១៥០,០០០តោន — ជាចំនួនដ៏ធំសម្បើមសម្រាប់ឧស្សាហកម្មដែលកំពុងខ្វះខាតរ៉ែថ្មីស្រាប់។ ហេតុអ្វីមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យត្រូវការទង់ដែងច្រើនម្ល៉ោះ? ដោយសារទង់ដែងជាលោហធាតុដឹកនាំអគ្គិសនីល្អបំផុតមួយក្នុងចំណោមលោហធាតុមានតម្លៃសមរម្យ ត្រូវប្រើប្រាស់ក្នុងខ្សែភ្លើងថាមពលខ្ពស់ ម៉ាស៊ីនប្រែចរន្ត ប្រព័ន្ធត្រជាក់ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធភ្ជាប់បណ្តាញអគ្គិសនីរបស់មជ្ឈមណ្ឌលនីមួយៗ — មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យទំហំធំមួយអាចប្រើប្រាស់ថាមពលស្មើនឹងទីក្រុងតូចមួយទាំងមូល។
ការព្យាករណ៍រយៈពេលវែងកាន់តែគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលទៅទៀត៖ តម្រូវការទង់ដែងពីមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងកើនឡើងប្រមាណ៦ដងចន្លោះឆ្នាំ២០២៤ដល់ឆ្នាំ២០៥០ ឈានដល់ប្រមាណ៣លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ លក្ខណៈពិសេសមួយនៃតម្រូវការនេះ គឺវាមិនអាចពន្យារពេលបានទេ៖ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗកំពុងប្រកួតប្រជែងគ្នាសាងសង់មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យលឿនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន — ធ្វើឲ្យតម្រូវការទង់ដែងកកកុញច្រើនក្នុងរយៈពេលខ្លី។
ការផ្លាស់ប្តូរថាមពលស្អាត និងបណ្តាញអគ្គិសនី F
ក្រៅពី AI ដ្រាយវឺរធំដ៏ជាប់លាប់មួយទៀតគឺការផ្លាស់ប្តូរថាមពលស្អាត — ឡានអគ្គិសនី ថាមពលខ្យល់ ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងការពង្រីកបណ្តាញអគ្គិសនីដើម្បីទទួលយកប្រភពថាមពលទាំងនោះ។ ខ្សែភ្លើងបណ្តាញ ម៉ូទ័រ និងកុងតង់ទ័រ (transformers) សុទ្ធតែត្រូវការទង់ដែងច្រើនជាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលបែបប្រពៃណីច្រើនដង។ ជាឧទាហរណ៍ រថយន្តអគ្គិសនីមួយគ្រឿងប្រើប្រាស់ទង់ដែងច្រើនជាងរថយន្តម៉ាស៊ីនឥន្ធនៈធម្មតាចន្លោះពីរទៅបួនដង ខណៈស្ថានីយ៍ថាមពលខ្យល់ក្រៅឆ្នេរ (offshore wind) ត្រូវការទង់ដែងច្រើនជាងស្ថានីយ៍ថាមពលឧស្ម័នធម្មជាតិកម្រិតដូចគ្នាច្រើនដងទៀត។ តម្រូវការទង់ដែងសម្រាប់ថាមពលស្អាតត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថានឹងកើនពី៧,៧លានតោនក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ទៅដល់១០,៩លានតោនត្រឹមឆ្នាំ២០៣០ និង១២,២លានតោនត្រឹមឆ្នាំ២០៤០។
ចំណុចសំខាន់ដែលអ្នកវិភាគជាច្រើនសង្កត់ធ្ងន់គឺ តម្រូវការទាំងបីនេះ — AI ថាមពលស្អាត និងតម្រូវការឧស្សាហកម្មបែបប្រពៃណី — មិនប្រកួតប្រជែងគ្នាទេ តែបូកបន្ថែមគ្នាវិញ។ សេចក្តីរាយការណ៍ពី S&P Global ព្យាករណ៍ថាតម្រូវការទង់ដែងសរុបនឹងកើនឡើងជិត៥០%ចាប់ពី២៨លានតោនបច្ចុប្បន្ន ដល់៤២លានតោនត្រឹមឆ្នាំ២០៤០ — ខណៈផ្នែកផ្គត់ផ្គង់មិនអាចដើរតាមទាន់ដោយសារជម្រៅផលិតកម្មចំណាស់ ថ្លៃចំណាយខ្ពស់ និងពេលវេលាអភិវឌ្ឍន៍គម្រោងវែងដូចបានរៀបរាប់ក្នុងផ្នែក D។
| តម្រូវការថាមពលស្អាត ២០២៤ | ៧,៧លានតោន |
|---|---|
| ព្យាករណ៍ ២០៣០ | ១០,៩លានតោន |
| ព្យាករណ៍ ២០៤០ | ១២,២លានតោន (ថាមពលស្អាតតែមួយមុខ) |
| តម្រូវការសរុប ២០៤០ | ៤២លានតោន (កើន៥០%ពី២៨លានតោនបច្ចុប្បន្ន) |
តម្រូវការចិន៖ អ្នកប្រើប្រាស់ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក G
ប្រទេសចិនស្ថិតនៅកណ្តាលរឿងទង់ដែងនេះជានិច្ច — ជាអ្នកប្រើប្រាស់ទង់ដែងចម្រាញ់លើសពីពាក់កណ្តាលនៃទីផ្សារពិភពលោកទាំងមូល។ តម្រូវការរបស់ចិនត្រូវបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងកម្មវិធីវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបណ្តាញអគ្គិសនីភ្ជាប់នឹងការផ្លាស់ប្តូរថាមពល — ចិនកំពុងសាងសង់សមត្ថភាពថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងថាមពលខ្យល់លឿនជាងប្រទេសផ្សេងទៀតទាំងអស់រួមគ្នា ហើយត្រូវការបណ្តាញអគ្គិសនីខ្សែវែងសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនថាមពលនោះពីតំបន់ទីរហោស្ថានទៅកាន់ទីក្រុងធំៗនៅឆ្នេរសមុទ្រ។ ក្រៅពីនេះ ចិនក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតរថយន្តអគ្គិសនីធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ដែលនីមួយៗត្រូវការទង់ដែងច្រើនជាងរថយន្តម៉ាស៊ីនឥន្ធនៈធម្មតា។ លទ្ធផលនៃកត្តាទាំងអស់នេះបូកបញ្ចូលគ្នា គឺតម្រូវការចិនតែម្នាក់ឯង ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរទិសដៅតម្លៃទីផ្សារពិភពលោកបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ រាល់ពេលដែលវាឡើង ឬចុះ។
ក្រុមហ៊ុនវិភាគ China Asset Management សង្កត់ធ្ងន់ថាតម្រូវការទង់ដែងចិនមិនបានចុះខ្សោយឡើយ — ការភ័យខ្លាចថាការនាំចូលនាពេលអនាគតនឹងមានការប្រកួតប្រជែងខ្លាំងជាមួយអ្នកទិញអាមេរិកកំពុងស្តុកទុកមុនកាលកំណត់ពន្ធគយ ក៏បានជំរុញឲ្យអ្នកទិញចិនប្រញាប់ចាក់ការបញ្ជាទិញកិច្ចសន្យារយៈពេលវែងជាមុនដែរ — ដែលអ្នកវិភាគខ្លះហៅថា«ការស្តុកទុកទ្វេដងភាគី» រវាងអាមេរិកនិងចិន ក្នុងពេលតែមួយ។
ប្រតិកម្មភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែ H
ទីផ្សារភាគហ៊ុនបានឆ្លើយតបភ្លាមៗនឹងកំណត់ត្រាតម្លៃថ្មី។ ក្រុមហ៊ុន Southern Copper ដែលដំណើរការរ៉ែ Cuajone និង Toquepala នៅប្រទេសប៉េរូ ឃើញភាគហ៊ុនឡើងដល់២០៨,៥៦ដុល្លារ (កើន៤,៩៣%)។ ក្រុមហ៊ុន Freeport-McMoRan ម្ចាស់រ៉ែ Grasberg នៅឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលកំពុងខិតខំស្តារផលិតកម្មឡើងវិញបន្ទាប់ពីគ្រោះថ្នាក់ឆ្នាំ២០២៥ ភាគហ៊ុនឡើងខ្លាំងជាងគេទៅទៀតត្រឹម៥,៣៥% មកត្រឹម៧៦,៦២ដុល្លារ — ឆ្លុះបញ្ចាំងទីផ្សារកំពុងភ្នាល់ថាតម្លៃខ្ពស់នឹងផ្តល់ផលចំណេញធំដល់ក្រុមហ៊ុននេះ ទោះបីជាកំពុងខាតបង់ផលិតកម្មក្តី។ ក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែពហុជាតិសាសន៍ធំៗផ្សេងទៀត ដូចជា BHP Rio Tinto និង Glencore ក៏ឃើញភាគហ៊ុនកើនឡើងផងដែរ ខណៈអ្នកគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុននីមួយៗបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីប្រកាសថ្មីៗថា ការពន្យារពេលច្បាប់អនុញ្ញាត និងថ្លៃចំណាយឡើងខ្ពស់នៅតំបន់ភ្នំអាន់ដេស នឹងបន្តជាឧបសគ្គចំពោះការបង្កើនផលិតកម្មរយៈពេលខ្លីនេះ — ដែលជាដំណឹងល្អសម្រាប់ភាគហ៊ុនរបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែជាដំណឹងមិនល្អសម្រាប់អ្នកទិញចុងក្រោយ។
ក្រៅពីភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែផ្ទាល់ មូលនិធិតាមដានតម្លៃទង់ដែងលក់រាយ ដូចជា CPER ក៏ឡើងថ្លៃដែរ (+១,៥៥%) — ផ្តល់ផ្លូវឲ្យវិនិយោគិនលក់រាយអាចទទួលបានផលចំណេញពីការឡើងថ្លៃទង់ដែងដោយផ្ទាល់ ដោយមិនចាំបាច់ទិញភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។ ការឡើងថ្លៃស្របគ្នារវាងកម្មវិធីវិនិយោគទាំងអស់នេះ បង្ហាញថាទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុទាំងមូលកំពុងឆ្លើយតបនឹងបរិយាកាសទង់ដែងកម្រិតកំពូល ជាមួយគ្នា មិនមែនកម្មវិធីតែមួយប៉ុណ្ណោះទេ។
ការព្យាករណ៍ដឹកនាំ៖ តើឆ្ពោះទៅណា I
ការព្យាករណ៍ចម្បងបំផុតពីស្ថាប័នអន្តរជាតិដឹកនាំសុទ្ធតែឆ្ពោះទៅទិសដៅដូចគ្នា៖ កង្វះខាតរចនាសម្ព័ន្ធកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ ភ្នាក់ងារថាមពលអន្តរជាតិ (IEA) ព្យាករណ៍ថាទីផ្សារទង់ដែងសកលអាចជួបគម្លាតការផ្គត់ផ្គង់ (supply deficit) ខ្ពស់ដល់២៥%ត្រឹមឆ្នាំ២០៣៥ បើគ្មានការវិនិយោគរ៉ែថ្មីច្រើនជាងបច្ចុប្បន្នខ្លាំង។ ចំណែក S&P Global ព្យាករណ៍លម្អិតជាងទៀតថា ត្រឹមឆ្នាំ២០៤០ ពិភពលោកអាចជួបគម្លាតការផ្គត់ផ្គង់ខ្ពស់ដល់១០លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ — ខណៈតម្រូវការសរុបកើនឡើងជិត៥០%ចាប់ពី២៨លានតោនបច្ចុប្បន្នដល់៤២លានតោន។ សម្រាប់រយៈពេលខ្លីជាងនេះ ក្រុមអង្គការសិក្សាទង់ដែងអន្តរជាតិ (International Copper Study Group ឬ ICSG) ព្យាករណ៍ថាទីផ្សារឆ្នាំ២០២៦ខ្លួនឯងនឹងជួបគម្លាតការផ្គត់ផ្គង់ប្រមាណ១៥០,០០០តោន — លេខតូចជាងគម្លាត៤០០,០០០តោនកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ភ្លាមៗក្រោយគ្រោះថ្នាក់ Grasberg ប៉ុន្តែនៅតែបញ្ជាក់ថាទីផ្សារនៅតែតឹងតែងជាប់លាប់។
| IEA — គម្លាតការផ្គត់ផ្គង់ត្រឹម២០៣៥ | រហូតដល់២៥% |
|---|---|
| S&P Global — គម្លាតត្រឹម២០៤០ | រហូតដល់១០លានតោន/ឆ្នាំ |
| ICSG — គម្លាតឆ្នាំ២០២៦ | ~១៥០,០០០តោន |
| គម្លាតឆ្នាំ២០២៥ (ក្រោយ Grasberg) | ~៤០០,០០០តោន |
ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុធំៗក៏កំពុងកែសម្រួលការព្យាករណ៍ឡើងវិញផងដែរ។ Goldman Sachs ដែលធ្លាប់ព្យាករណ៍តម្លៃមធ្យមត្រឹមតែ១០,៧១០ដុល្លារសម្រាប់ឆមាសទីមួយឆ្នាំ២០២៦ បានកែសម្រួលការព្យាករណ៍ផលិតកម្មសកលចុះខ្សោយបន្ទាប់ពីគ្រោះថ្នាក់ Grasberg។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិភាគមួយចំនួនក៏ព្រមានថា ប្រសិនបើពន្ធគយចូលជាធរមានពិតប្រាកដ ហើយស្តុកអាមេរិកឈានដល់កម្រិតឆ្អែត ការជួញដូរអាប៊ីត្រាស់អាចផ្អាកភ្លាមៗ នាំឲ្យតម្លៃធ្លាក់ចុះខ្លីៗនៅពេលនោះ — ទោះបីជាកង្វះខាតរចនាសម្ព័ន្ធរយៈពេលវែងនៅតែបន្តជាកត្តាគាំទ្រតម្លៃខ្ពស់ជាទូទៅ។
ផលប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ J
តើតម្លៃទង់ដែងកម្រិតកំពូលនេះមានន័យអ្វីសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ធម្មតា? ទង់ដែងជាធាតុផ្សំដ៏សំខាន់មួយក្នុងផលិតផលជាច្រើនប្រភេទ ដែលមានន័យថាការឡើងថ្លៃវាចែកជាបន្ទុកបន្ថែមទៅដល់ខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មទាំងមូល៖ តម្លៃឡានអគ្គិសនីអាចកើនឡើងបន្តិច ព្រោះខ្សែភ្លើងម៉ូទ័រ និងខ្សែភ្លើងសាកថ្មត្រូវការទង់ដែងច្រើន៖ ថ្លៃសាងសង់ផ្ទះថ្មីអាចខ្ពស់ជាង ព្រោះខ្សែភ្លើងក្នុងផ្ទះជាទង់ដែងភាគច្រើន៖ ឧបករណ៍អគ្គិសនីគ្រួសារ ដូចជាម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងម៉ូទ័រម៉ាស៊ីនបូមទឹក ក៏អាចមានតម្លៃខ្ពស់ជាងបន្តិចដែរ។ ក្រុមហ៊ុនសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពល ដូចជាក្រុមហ៊ុនអគ្គិសនី និងក្រុមហ៊ុនសាងសង់ស្ថានីយ៍ថាមពលកកើតឡើងវិញ ក៏ត្រូវប្រឈមនឹងថ្លៃចំណាយវត្ថុធាតុដើមខ្ពស់ជាងផងដែរ — ដែលអាចរអាក់រអួលល្បឿននៃការពង្រីកបណ្តាញអគ្គិសនីសម្រាប់ថាមពលស្អាតខ្លួនឯង ជាកិច្ចផ្ទុយគ្នាមួយដ៏គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍៖ ថាមពលស្អាតជំរុញឲ្យទង់ដែងឡើងថ្លៃ ខណៈទង់ដែងឡើងថ្លៃវិញអាចរាំងស្ទះការសាងសង់ថាមពលស្អាតបន្ថែម។
សម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលនាំចូលទង់ដែងចម្រាញ់ ការឡើងថ្លៃនេះមានន័យថាថ្លៃចំណាយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអគ្គិសនីកាន់តែថ្លៃ — អាចធ្វើឲ្យផែនការពង្រីកបណ្តាញអគ្គិសនីត្រូវពន្យារពេល។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេសផលិតទង់ដែងធំៗ ដូចជាឈីលី និងប៉េរូ អាចទទួលបានប្រាក់ចំណូលពន្ធនាំចេញកាន់តែច្រើន ប៉ុន្តែក៏អាចទាញឲ្យរូបិយប័ណ្ណជាតិរឹងមាំឡើងផងដែរ។