កំណើនសេដ្ឋកិច្ច៖ អ្វីធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន?
ហេតុអ្វីមនុស្សសម័យនេះ ជាទូទៅមានជីវភាពល្អជាងជីដូនជីតារបស់ខ្លួន? ភាគនេះស្វែងយល់ពី កំណើនសេដ្ឋកិច្ច (economic growth) — អ្វីជាប្រភពរបស់វា ហេតុអ្វីវាសំខាន់ និងរបៀបដែលការកើនតូចៗ ប្រមូលផ្តុំជាការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំ ។
«កំណើនតូចៗ រៀងរាល់ឆ្នាំ នៅពេលប្រមូលផ្តុំតាមពេលវេលា អាចផ្លាស់ប្តូរស្តង់ដារជីវភាព ទាំងមូល ។»
អត្រា ២% ធៀបនឹង ៧% ក្នុងមួយឆ្នាំ មើលទៅតូច — តែក្នុងរយៈពេលវែង ភាពខុសគ្នាធំសម្បើម ។
សង្ខេបសំខាន់ៗ · Key Takeaways
- កំណើនសេដ្ឋកិច្ច៖ ការកើនឡើងនៃ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបពិត (real GDP) តាមពេលវេលា
- ស្តង់ដារជីវភាព៖ វាស់ដោយ GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ (GDP per capita)
- ប្រភព៖ កម្លាំងពលកម្ម ទុន ធនធានមនុស្ស និងបច្ចេកវិទ្យា
- ផលិតភាព (productivity)៖ ជាកម្លាំងចលករ សំខាន់បំផុត ក្នុងរយៈពេលវែង
- ច្បាប់ ៧០៖ រយៈពេលដែលទ្វេដង ≈ ៧០ ÷ អត្រាកំណើន
នៅភាគមុន យើងបានសួរថា អ្វីធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ច រីកចម្រើន ហើយបង្កើតការងារ ក្នុងរយៈពេលវែង ។ ចម្លើយ គឺ កំណើនសេដ្ឋកិច្ច (economic growth) ។ បើយើងក្រឡេកមើលប្រវត្តិសាស្ត្រ មនុស្សសម័យបុរាណ រស់នៅ ដោយផលិតបានតិច ជីវភាពលំបាក ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងរយៈពេលរាប់សតវត្ស ជាពិសេស ចាប់តាំងពី បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម មនុស្សជាតិ បានផលិត កាន់តែច្រើន ក្នុងមួយម៉ោងការងារ — ធ្វើឱ្យ ស្តង់ដារជីវភាព កើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ។ តើអ្វី នៅពីក្រោយ ការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំនេះ? ភាគនេះ នឹងស្វែងយល់ ។
ហេតុអ្វីប្រធានបទនេះសំខាន់?
កំណើនសេដ្ឋកិច្ច គឺជាមូលហេតុ ដ៏សំខាន់បំផុតមួយ ដែលកំណត់ថា មនុស្សនៅកន្លែងមួយ រស់នៅបានយ៉ាងណា ។ នៅពេលសេដ្ឋកិច្ច ផលិតទំនិញ និងសេវា កាន់តែច្រើន មនុស្សអាចទទួល អាហារ ការអប់រំ ថ្នាំពេទ្យ លំនៅ និងឱកាស កាន់តែច្រើន ។ កំណើនរយៈពេលវែង គឺជាអ្វី ដែលបានលើកមនុស្សរាប់លាននាក់ ចេញពីភាពក្រីក្រ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ។
ចំណុចដ៏អស្ចារ្យ គឺ ថាកំណើនតូចៗ ក្នុងមួយឆ្នាំ នៅពេលប្រមូលផ្តុំ តាមពេលវេលា ក្លាយជាការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំ ។ ភាពខុសគ្នា រវាងកំណើន ២% និង ៤% ក្នុងមួយឆ្នាំ មើលទៅតូច — តែក្នុងរយៈពេលមួយជំនាន់ វាកំណត់ថា សេដ្ឋកិច្ចមួយ ធំជាងមួយទៀត ប៉ុន្មានដង ។ នេះជាឥទ្ធិពល នៃការប្រមូលផ្តុំ ដូចដែលយើងបានឃើញ ក្នុងភាគ ១៣ ស្តីពី ការប្រាក់រួម ។
ការយល់ដឹងពី កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ជួយឱ្យយើងយល់ថា ហេតុអ្វី ស្តង់ដារជីវភាព ផ្លាស់ប្តូរ តាមពេលវេលា ហើយ អ្វី ជាកម្លាំង ដ៏សំខាន់ ដែលជំរុញ ការរីកចម្រើននេះ ។
គោលគំនិតសំខាន់៖ តើកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាអ្វី?
កំណើនសេដ្ឋកិច្ច (economic growth) គឺជាការកើនឡើង នៃបរិមាណ ទំនិញ និងសេវា ដែលសេដ្ឋកិច្ចមួយ ផលិតបាន តាមកំឡុងពេលមួយ ។ ដើម្បីវាស់ សេដ្ឋវិទូ ប្រើសូចនាករ ដ៏សំខាន់មួយ ឈ្មោះ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (Gross Domestic Product ឬ GDP) — គឺតម្លៃសរុប នៃទំនិញ និងសេវាចុងក្រោយ ទាំងអស់ ដែលផលិត ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចមួយ ក្នុងរយៈពេលមួយ [1] ។
ប៉ុន្តែ មានចំណុចសំខាន់ពីរ ។ ទីមួយ ដើម្បីមើលកំណើនពិត គេត្រូវប្រើ GDP ពិត (real GDP) — គឺ GDP ដែលបានកាត់ ឥទ្ធិពលអតិផរណា (ភាគ ១២) ចេញ ។ បើមិនដូច្នេះ តម្លៃឡើង អាចធ្វើឱ្យ GDP មើលទៅកើន ទាំងដែលបរិមាណ ផលិត មិនកើនមែន ។ ទីពីរ ដើម្បីមើលជីវភាព ជាមធ្យម គេប្រើ GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ (GDP per capita) — គឺ GDP ចែកនឹងចំនួនប្រជាជន ។ វាបង្ហាញ ផលិតផលជាមធ្យម សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំង ស្តង់ដារជីវភាព បានប្រសើរជាង ។
កំណើនសេដ្ឋកិច្ច មិនមែនត្រឹមតែលេខធំៗ ទេ — វាតំណាងឱ្យ ជីវភាព ដ៏ប្រសើរជាង សម្រាប់មនុស្សពិត ។
ការពន្យល់ជាជំហានៗ
៣.១ ប្រភពនៃកំណើន
តើអ្វី ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចមួយ ផលិតបានច្រើនឡើង? សេដ្ឋវិទូ ចង្អុលបង្ហាញ ប្រភពសំខាន់ៗ ដូចខាងក្រោម ៖ ទីមួយ កម្លាំងពលកម្ម (labor) — កម្មករកាន់តែច្រើន ឬធ្វើការកាន់តែច្រើនម៉ោង ។ ទីពីរ ទុន (capital) — ឧបករណ៍ ម៉ាស៊ីន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលជួយឱ្យកម្មករ ផលិតបានច្រើនជាង ។ ទីបី ធនធានមនុស្ស (human capital) — ចំណេះដឹង ជំនាញ និងសុខភាព របស់កម្មករ ។ ទីបួន និងសំខាន់បំផុត បច្ចេកវិទ្យា (technology) — វិធីថ្មីៗ ក្នុងការផលិត ដែលធ្វើឱ្យ ធនធានដដែល បង្កើតផលបានច្រើនជាង ។
៣.២ ផលិតភាព ជាកម្លាំងចលករ
ក្នុងចំណោមប្រភពទាំងអស់ សេដ្ឋវិទូ ចាត់ទុក ផលិតភាព (productivity) ជាកម្លាំងចលករ សំខាន់បំផុត ក្នុងរយៈពេលវែង ។ ផលិតភាព គឺជាបរិមាណ ផលិតផល ដែលបង្កើតបាន ក្នុងមួយឯកតា នៃធាតុចូល (ឧទាហរណ៍ ក្នុងមួយម៉ោងការងារ) ។ គ្រាន់តែបន្ថែម កម្មករ ឬម៉ាស៊ីន អាចបង្កើនផលិតកម្ម បានខ្លះ — តែការធ្វើឱ្យ កម្មករនីមួយៗ ផលិតបានច្រើនជាង (តាមរយៈ បច្ចេកវិទ្យា និងជំនាញ) គឺជាអ្វី ដែលធ្វើឱ្យ ជីវភាព កើនឡើងពិត ក្នុងរយៈពេលវែង ។
៣.៣ ច្បាប់ ៧០ — អំណាចនៃការប្រមូលផ្តុំ
ដើម្បីយល់ថា កំណើនតូចៗ ក្លាយជាការផ្លាស់ប្តូរធំ យ៉ាងណា សេដ្ឋវិទូ ប្រើឧបករណ៍សាមញ្ញមួយ ឈ្មោះ ច្បាប់ ៧០ (rule of 70) ។ វានិយាយថា៖ រយៈពេលដែលអ្វីមួយ ត្រូវការ ដើម្បីទ្វេដង គឺប្រហែល ៧០ ចែកនឹង អត្រាកំណើន ជាភាគរយ [2] ។ ឧទាហរណ៍ បើសេដ្ឋកិច្ចមួយ រីកចម្រើន ២% ក្នុងមួយឆ្នាំ វានឹងទ្វេដង ក្នុងរយៈពេលប្រហែល ៧០ ÷ ២ = ៣៥ ឆ្នាំ ។ តែបើវារីកចម្រើន ៧% ក្នុងមួយឆ្នាំ វានឹងទ្វេដង ក្នុងរយៈពេលត្រឹម ៧០ ÷ ៧ = ១០ ឆ្នាំ ។
ឧទាហរណ៍សាមញ្ញ
ចូរយើងប្រើ ច្បាប់ ៧០ ដើម្បីមើលអំណាច នៃការប្រមូលផ្តុំ ។ ស្រមៃថា មានសេដ្ឋកិច្ចពីរ ដែលចាប់ផ្តើម នៅកម្រិតដូចគ្នា ។
- សេដ្ឋកិច្ច ក រីកចម្រើន ២% ក្នុងមួយឆ្នាំ → ទ្វេដង ក្នុងរយៈពេលប្រហែល ៣៥ ឆ្នាំ
- សេដ្ឋកិច្ច ខ រីកចម្រើន ៤% ក្នុងមួយឆ្នាំ → ទ្វេដង ក្នុងរយៈពេលប្រហែល ១៨ ឆ្នាំ
- ក្នុងរយៈពេល ៧០ ឆ្នាំ (មួយជីវិត) សេដ្ឋកិច្ច ក ទ្វេដងពីរដង (×៤) តែសេដ្ឋកិច្ច ខ ទ្វេដងជិតបួនដង (×១៦)
សូមកត់សម្គាល់ ភាពខុសគ្នាដ៏ធំ ។ អត្រាកំណើន ដែលខុសគ្នា ត្រឹមតែ ២ ភាគរយ ក្នុងមួយឆ្នាំ នាំឱ្យ សេដ្ឋកិច្ចមួយ ធំជាងមួយទៀត ជាច្រើនដង ក្នុងរយៈពេលមួយជីវិត ។ នេះជាមូលហេតុ ដែលសេដ្ឋវិទូ ផ្តល់សារៈសំខាន់ ខ្លាំងដល់ អត្រាកំណើន — ព្រោះក្នុងរយៈពេលវែង វាកំណត់ ស្ទើរតែគ្រប់យ៉ាង អំពី ស្តង់ដារជីវភាព ។
រូបភាពបង្ហាញ · ប្រភព និងច្បាប់ ៧០
| ប្រភព | ន័យ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| កម្លាំងពលកម្ម (Labor) | ចំនួន និងម៉ោងការងារ | កម្មករកាន់តែច្រើន |
| ទុន (Capital) | ឧបករណ៍ និងម៉ាស៊ីន | រោងចក្រ ថ្មី |
| ធនធានមនុស្ស (Human Capital) | ជំនាញ និងចំណេះដឹង | ការអប់រំ ការបណ្តុះបណ្តាល |
| បច្ចេកវិទ្យា (Technology) | វិធីផលិតថ្មីៗ | ផលិតភាព កើនឡើង |
ពាក្យគន្លឹះ
កំណើនសេដ្ឋកិច្ច (Economic Growth)
ការកើនឡើងនៃបរិមាណ ទំនិញ និងសេវា ដែលសេដ្ឋកិច្ចផលិតបាន តាមពេលវេលា ។
ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP)
តម្លៃសរុប នៃទំនិញ និងសេវាចុងក្រោយ ដែលផលិតក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងរយៈពេលមួយ ។
GDP ពិត (Real GDP)
GDP ដែលបានកាត់ ឥទ្ធិពលអតិផរណាចេញ ដើម្បីបង្ហាញកំណើនពិត នៃបរិមាណផលិត ។
GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ (Per Capita)
GDP ចែកនឹងចំនួនប្រជាជន — ឆ្លុះបញ្ចាំង ស្តង់ដារជីវភាព ជាមធ្យម ។
ផលិតភាព (Productivity)
បរិមាណផលិតផល ក្នុងមួយឯកតានៃធាតុចូល — កម្លាំងចលករ សំខាន់នៃកំណើន ។
ច្បាប់ ៧០ (Rule of 70)
រយៈពេលដែលអ្វីមួយទ្វេដង ≈ ៧០ ÷ អត្រាកំណើន ជាភាគរយ ។
កំហុសយល់ច្រឡំទូទៅ
«GDP កើន = មនុស្សគ្រប់គ្នាបានប្រសើរ»
មិនចាំបាច់ទេ ។ GDP សរុបកើន តែបើប្រជាជនកើនលឿនជាង GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ អាចមិនកើន ។
«កំណើន ២% ធៀប ៤% ខុសគ្នាតិច»
មិនពិតទេ ។ ដោយសារការប្រមូលផ្តុំ ភាពខុសគ្នាតូច ក្នុងមួយឆ្នាំ ក្លាយជាធំ ក្នុងរយៈពេលវែង ។
«កំណើន មកពីកម្មករ ច្រើនតែម្តង»
មិនត្រឹមត្រូវទេ ។ ក្នុងរយៈពេលវែង ផលិតភាព (បច្ចេកវិទ្យា + ជំនាញ) ជាកម្លាំងចលករ សំខាន់ជាង ។
«GDP វាស់សុភមង្គល»
មិនមែនទេ ។ GDP វាស់ផលិតកម្ម មិនមែនសុខុមាលភាព បរិស្ឋាន ឬ សមធម៍ ។ វាជាឧបករណ៍ មិនមែនគោលដៅ ។
ការពន្យល់ទូលំទូលាយ · ផលិតភាព និងដែនកំណត់
ហេតុអ្វី ផលិតភាព ជាកម្លាំងចលករ ដ៏សំខាន់បំផុត? ព្រោះ កម្លាំងពលកម្ម និងទុន មានដែនកំណត់ — មនុស្សម្នាក់ ធ្វើការបានតែ ចំនួនម៉ោងកំណត់ ហើយការបន្ថែម ម៉ាស៊ីនកាន់តែច្រើន ទីបញ្ចប់ ផ្តល់ផលថយចុះ (ដូចគំនិត នៃ «ផលថយចុះ» ក្នុងភាគ ៩) ។ ផ្ទុយទៅវិញ បច្ចេកវិទ្យា និងចំណេះដឹង អាចធ្វើឱ្យ ធនធានដដែល បង្កើតផលបានច្រើនជាង ដដែលៗ — ដូច្នេះ ក្នុងទ្រឹស្តី គ្មានដែនកំណត់ ច្បាស់លាស់ ។
ប៉ុន្តែ គួរកត់សម្គាល់ ចំណុចមួយ ៖ កំណើនសេដ្ឋកិច្ច (economic growth) មិនដូចគ្នា ទាំងស្រុង នឹង ការអភិវឌ្ឍ (development) ឬ សុខុមាលភាព ឡើយ ។ GDP វាស់ បរិមាណផលិត តែមិនរាប់បញ្ចូល ភាពស្មើភាព ការចែករំលែក ឬផលប៉ះពាល់ បរិស្ឋាន ។ ដូច្នេះ សេដ្ឋវិទូ ចាត់ទុក កំណើន ជាឧបករណ៍សំខាន់ តែមិនមែនជា គោលដៅចុងក្រោយ តែម្តង ។ ការធ្វើឱ្យ សេដ្ឋកិច្ច រីកចម្រើន គឺពាក់ព័ន្ធ ជិតស្និទ្ធ នឹងការជួញដូរ ជាមួយ សេដ្ឋកិច្ចផ្សេងទៀត — ដែលនាំយើងទៅ ភាគទី ១៦ ស្តីពី ការជួញដូរ និងសកលភាវូបនីយកម្ម ។
ករណីសិក្សាខ្លី
ស្រមៃថា មានភូមិពីរ ដែលនៅឆ្នាំ ០ មានផលិតកម្ម ដូចគ្នា ។ ភូមិ ក រីកចម្រើន ១% ក្នុងមួយឆ្នាំ ចំណែក ភូមិ ខ រីកចម្រើន ៣% ក្នុងមួយឆ្នាំ — ភាពខុសគ្នា ត្រឹមតែ ២ ភាគរយ ។ តាមច្បាប់ ៧០ ភូមិ ក ត្រូវការ ៧០ ឆ្នាំ ដើម្បីទ្វេដង ចំណែក ភូមិ ខ ត្រូវការ ត្រឹមប្រហែល ២៣ ឆ្នាំ ។ ក្រោយ ៧០ ឆ្នាំ ភូមិ ខ បានក្លាយ ធំជាង ភូមិ ក ជាច្រើនដង ។ តាមរយៈ ការប្រមូលផ្តុំ តូចៗ តែបន្តបន្ទាប់ ភូមិទាំងពីរ ដែលធ្លាប់ ដូចគ្នា បានក្លាយ ខុសគ្នាឆ្ងាយ — គ្រាន់តែ ដោយសារ ភាពខុសគ្នា តូចមួយ ក្នុងអត្រាកំណើន ។
យើងបានឃើញថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ច គឺជាការកើនឡើង នៃផលិតកម្ម ជំរុញ ដោយ ផលិតភាព ជាចម្បង ហើយ ការប្រមូលផ្តុំ តូចៗ អាចផ្លាស់ប្តូរ ស្តង់ដារជីវភាព ទាំងមូល ។ ភាគបន្ទាប់ យើងនឹងស្វែងយល់ ថាការជួញដូរ រវាងសេដ្ឋកិច្ច ជួយកំណើន យ៉ាងណា ។
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- បើសេដ្ឋកិច្ចមួយ រីកចម្រើន ៥% ក្នុងមួយឆ្នាំ តាមច្បាប់ ៧០ តើវានឹងទ្វេដង ក្នុងរយៈពេលប្រហែលប៉ុន្មានឆ្នាំ?
- ក្នុងចំណោមប្រភពទាំងបួន (កម្លាំង ទុន ធនធានមនុស្ស បច្ចេកវិទ្យា) តើមួយណា ដែលអ្នកគិតថា សំខាន់បំផុត ក្នុងរយៈពេលវែង? ហេតុអ្វី?
ឯកសារយោង
- [1] Economic Growth · Gross Domestic Product (GDP). Investopedia. investopedia.com
- [2] Rule of 70. Investopedia. investopedia.com
- [3] Productivity. Investopedia. investopedia.com
- [4] Human Capital. Investopedia. investopedia.com
- [5] Principles of Macroeconomics. OpenStax. openstax.org
- [6] Economic Growth. Britannica. britannica.com
អានបន្ត — ស៊េរីចំណេះដឹងសេដ្ឋកិច្ច
បន្តដំណើរសិក្សាសេដ្ឋកិច្ច ពីមូលដ្ឋានទៅកម្រិតខ្ពស់ ។
មើលស៊េរីទាំង ២០ ភាគ →