ភាពអត់ការងារធ្វើ៖ ប្រភេទ និងមូលហេតុ
ហេតុអ្វីទោះសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន ក៏នៅតែមានមនុស្សខ្លះ រកការងារធ្វើមិនបាន? ភាគនេះស្វែងយល់ពី ភាពអត់ការងារធ្វើ (unemployment) — របៀបវាស់វា ប្រភេទបីរបស់វា និងមូលហេតុ ដ៏ខុសៗគ្នា ។
«ភាពអត់ការងារ មិនមែនគ្រាន់តែលេខទេ — វាតំណាងឱ្យមនុស្ស ដែលចង់ធ្វើការ តែរកការងារមិនបាន ។»
មនុស្សម្នាក់ ចាត់ទុកជាអ្នកអត់ការងារ លុះត្រាតែ គាត់គ្មានការងារ តែកំពុងស្វែងរកយ៉ាងសកម្ម ។
សង្ខេបសំខាន់ៗ · Key Takeaways
- អ្នកអត់ការងារ៖ អ្នកគ្មានការងារ តែកំពុងស្វែងរកយ៉ាងសកម្ម
- អត្រាអត់ការងារ៖ ចំនួនអ្នកអត់ការងារ ចែកនឹង កម្លាំងពលកម្ម
- ប្រភេទ ៣៖ បណ្តោះអាសន្ន (frictional) រចនាសម្ព័ន្ធ (structural) និងតាមវដ្ត (cyclical)
- អត្រាធម្មជាតិ៖ ភាពអត់ការងារខ្លះ តែងមានជានិច្ច សូម្បីសេដ្ឋកិច្ចល្អ
- តាមវដ្ត៖ ភ្ជាប់នឹងការធ្លាក់ចុះ នៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច
ក្នុងភាគមុន យើងបានឃើញថា អត្រាការប្រាក់ អាចបង្កើន ឬបន្ថយ សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ។ តែពេលសកម្មភាព ធ្លាក់ចុះ ក្រុមហ៊ុនផលិតតិច ត្រូវការកម្មករតិច ហើយមនុស្សខ្លះ បាត់បង់ការងារ ។ នេះនាំយើងទៅ ប្រធានបទ ដ៏សំខាន់មួយ — ភាពអត់ការងារធ្វើ (unemployment) ។ ការងារ មិនត្រឹមតែផ្តល់ចំណូល ប៉ុណ្ណោះទេ វាក៏ផ្តល់ តម្លៃ ភាពជឿជាក់ និងអត្តសញ្ញាណ ដល់មនុស្សផងដែរ ។ ដូច្នេះ ភាពអត់ការងារ ជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ។ ប៉ុន្តែ តើអ្នកណា ចាត់ទុកជា «អ្នកអត់ការងារ»? ហើយ ហេតុអ្វី វាមានច្រើនប្រភេទ ខុសៗគ្នា? ភាគនេះ នឹងបំភ្លឺ ។
ហេតុអ្វីប្រធានបទនេះសំខាន់?
ការងារ ជាមូលដ្ឋាន នៃជីវិតសេដ្ឋកិច្ច ។ តាមរយៈការងារ មនុស្សរកចំណូល ដើម្បីទិញ ទំនិញ និងសេវា ដែលពួកគេត្រូវការ ។ នៅពេលមនុស្សច្រើន អត់ការងារធ្វើ ពួកគេ បាត់បង់ចំណូល គ្រួសារ រងទុក្ខ ហើយសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល ក៏ផលិតតិចជាង សក្តានុពលរបស់វា ។
ភាពអត់ការងារ ក៏ជាសូចនាករ ដ៏សំខាន់មួយ នៃសុខភាព សេដ្ឋកិច្ច ។ នៅពេលអត្រា អត់ការងារ ឡើងខ្ពស់ វាជាធម្មតា ជាសញ្ញាថា សេដ្ឋកិច្ច កំពុងយឺត ។ នៅពេលអត្រា ទាប វាបង្ហាញថា សេដ្ឋកិច្ច កំពុងសកម្ម ។ ដូច្នេះ អ្នកសេដ្ឋកិច្ច និងអ្នកធ្វើគោលនយោបាយ តាមដានលេខនេះ យ៉ាងដិតដល់ ។
ការយល់ដឹងពី ភាពអត់ការងារ ជួយឱ្យយើងយល់ថា ហេតុអ្វី វាមិនអាចធ្លាក់ដល់ សូន្យ បានឡើយ ហើយ ហេតុអ្វី ប្រភេទផ្សេងៗ នៃភាពអត់ការងារ ត្រូវការ ដំណោះស្រាយ ខុសៗគ្នា ។
គោលគំនិតសំខាន់៖ តើអ្នកណាជាអ្នកអត់ការងារ?
មនុស្សគ្រប់គ្នា ដែលគ្មានការងារ មិនចាត់ទុកជា «អ្នកអត់ការងារ» ទាំងអស់ទេ ។ តាមនិយមន័យ ស្តង់ដារ មនុស្សម្នាក់ ចាត់ទុកជា អ្នកអត់ការងារ លុះត្រាតែ ៖ (១) គាត់គ្មានការងារ (២) គាត់អាចធ្វើការបាន និង (៣) គាត់ កំពុងស្វែងរកការងារ យ៉ាងសកម្ម [1] ។ អ្នកដែលមិនរកការងារ — ដូចជា សិស្សនិស្សិត អ្នកចូលនិវត្តន៍ ឬអ្នកមិនចង់ធ្វើការ — មិនរាប់ជាអ្នកអត់ការងារឡើយ ។
ដើម្បីវាស់ គេប្រើគំនិត កម្លាំងពលកម្ម (labor force) ។ កម្លាំងពលកម្ម = អ្នកមានការងារ (employed) បូក អ្នកអត់ការងារ (unemployed) — គឺមនុស្សគ្រប់រូប ដែលចង់ធ្វើការ និងអាចធ្វើការបាន ។ បន្ទាប់មក អត្រាអត់ការងារ (unemployment rate) គណនាដូចនេះ ៖
- អត្រាអត់ការងារ = (ចំនួនអ្នកអត់ការងារ ÷ កម្លាំងពលកម្ម) × ១០០
ឧទាហរណ៍ បើក្នុងតំបន់មួយ មានមនុស្ស ១០០ នាក់ ក្នុងកម្លាំងពលកម្ម ហើយ ៥ នាក់ អត់ការងារ (កំពុងរក) នោះ អត្រាអត់ការងារ គឺ ៥% ។
ភាពអត់ការងារ វាស់តែមនុស្ស ដែល ចង់ធ្វើការ តែរកមិនបាន — មិនរាប់អ្នក ដែលឈប់រកឡើយ ។
ការពន្យល់ជាជំហានៗ · ប្រភេទបី
៣.១ ភាពអត់ការងារ បណ្តោះអាសន្ន (Frictional)
ប្រភេទទីមួយ គឺ ភាពអត់ការងារ បណ្តោះអាសន្ន (frictional unemployment) ។ វាកើតឡើង នៅពេលមនុស្ស កំពុងផ្លាស់ប្តូរ ពីការងារមួយ ទៅការងារមួយទៀត — ឬ ទើបបញ្ចប់ការសិក្សា ហើយកំពុងស្វែងរក ការងារដំបូង ។ នេះជាភាពអត់ការងារ រយៈពេលខ្លី និងធម្មតា ព្រោះការស្វែងរក ការងារល្អ ត្រូវការពេលវេលា ។ វាមិនមែនជា រឿងអាក្រក់ ជានិច្ចទេ — វាបង្ហាញថា មនុស្ស កំពុងស្វែងរក ការងារ ដែលសមនឹងជំនាញ របស់ពួកគេ ។
៣.២ ភាពអត់ការងារ រចនាសម្ព័ន្ធ (Structural)
ប្រភេទទីពីរ គឺ ភាពអត់ការងារ រចនាសម្ព័ន្ធ (structural unemployment) ។ វាកើតឡើង នៅពេលមាន ភាពមិនត្រូវគ្នា រវាង ជំនាញ ដែលកម្មករមាន និងជំនាញ ដែលការងារ ត្រូវការ ។ ឧទាហរណ៍ នៅពេលបច្ចេកវិទ្យា ថ្មីមកដល់ ការងារចាស់ខ្លះ រលាយបាត់ ហើយកម្មករ ត្រូវការ ជំនាញថ្មី ដើម្បីទទួល ការងារថ្មី ។ ភាពអត់ការងារ ប្រភេទនេះ អាចមានរយៈពេលវែងជាង ព្រោះការរៀនជំនាញថ្មី ត្រូវការពេលវេលា ។
៣.៣ ភាពអត់ការងារ តាមវដ្ត (Cyclical)
ប្រភេទទីបី គឺ ភាពអត់ការងារ តាមវដ្ត (cyclical unemployment) ។ វាភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ ទៅនឹង វដ្តសេដ្ឋកិច្ច ។ នៅពេលសេដ្ឋកិច្ច ធ្លាក់ចុះ (ការថយចុះ) តម្រូវការទំនិញ ធ្លាក់ ក្រុមហ៊ុន ផលិតតិច ត្រូវការ កម្មករតិច ហើយបញ្ឈប់មនុស្ស ។ នេះជាភាពអត់ការងារ ដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត ព្រោះវាអាច ប៉ះពាល់ មនុស្សច្រើន ក្នុងពេលតែមួយ ។ នៅពេលសេដ្ឋកិច្ច ងើបឡើងវិញ ភាពអត់ការងារ ប្រភេទនេះ ជាធម្មតា ថយចុះ ។
ឧទាហរណ៍សាមញ្ញ
ចូរយើងគណនាអត្រាអត់ការងារ ដោយឧទាហរណ៍ ។ ឧបមាថា ក្នុងសហគមន៍មួយ ៖
- អ្នកមានការងារ = ៩៥ នាក់
- អ្នកអត់ការងារ (កំពុងរក) = ៥ នាក់
- កម្លាំងពលកម្ម = ៩៥ + ៥ = ១០០ នាក់
- អត្រាអត់ការងារ = (៥ ÷ ១០០) × ១០០ = ៥%
សូមកត់សម្គាល់ ចំណុចសំខាន់មួយ ៖ បើមនុស្ស ២០ នាក់ផ្សេងទៀត ក្នុងសហគមន៍ មិនរកការងារ (ដូចជា និស្សិត ឬអ្នកចូលនិវត្តន៍) ពួកគេ មិនរាប់ ក្នុងកម្លាំងពលកម្ម ហើយ មិនប៉ះពាល់ ដល់អត្រាអត់ការងារ ។ នេះជាមូលហេតុ ដែលអត្រាអត់ការងារ អាចផ្លាស់ប្តូរ ទោះបីចំនួន មនុស្សពិត មិនផ្លាស់ប្តូរ — ព្រោះវាអាស្រ័យលើ ថាមនុស្ស ចាប់ផ្តើម ឬឈប់ ស្វែងរកការងារ ។
រូបភាពបង្ហាញ · ប្រភេទ និងការគណនា
| ប្រភេទ | មូលហេតុ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| បណ្តោះអាសន្ន (Frictional) | ការផ្លាស់ប្តូរការងារ | ទើបបញ្ចប់សិក្សា កំពុងរកការងារ |
| រចនាសម្ព័ន្ធ (Structural) | ជំនាញមិនត្រូវនឹងទីផ្សារ | ការងារចាស់រលាយ ដោយបច្ចេកវិទ្យា |
| តាមវដ្ត (Cyclical) | សេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ | ក្រុមហ៊ុនបញ្ឈប់មនុស្ស ពេលលក់ដាច់តិច |
ពាក្យគន្លឹះ
ភាពអត់ការងារ (Unemployment)
ស្ថានភាព ដែលមនុស្ស គ្មានការងារ តែអាចធ្វើ និងកំពុងស្វែងរក ការងារ យ៉ាងសកម្ម ។
កម្លាំងពលកម្ម (Labor Force)
ចំនួនមនុស្ស ដែលមានការងារ បូក អ្នកអត់ការងារ — គឺអ្នកចង់ធ្វើ និងអាចធ្វើការ ។
បណ្តោះអាសន្ន (Frictional)
ភាពអត់ការងារ ខ្លី ពេលមនុស្ស ផ្លាស់ប្តូរ ឬស្វែងរក ការងារដំបូង ។
រចនាសម្ព័ន្ធ (Structural)
ភាពអត់ការងារ ពេលជំនាញកម្មករ មិនត្រូវនឹង ជំនាញ ដែលទីផ្សារ ត្រូវការ ។
តាមវដ្ត (Cyclical)
ភាពអត់ការងារ ដែលកើតពី ការធ្លាក់ចុះ នៃសកម្មភាព សេដ្ឋកិច្ច ។
អត្រាធម្មជាតិ (Natural Rate)
កម្រិតភាពអត់ការងារ ដែលនៅសល់ សូម្បីសេដ្ឋកិច្ច សុខភាពល្អ (បណ្តោះអាសន្ន + រចនាសម្ព័ន្ធ) ។
កំហុសយល់ច្រឡំទូទៅ
«គ្រប់អ្នកគ្មានការងារ ជាអ្នកអត់ការងារ»
មិនពិតទេ ។ អ្នកមិនរកការងារ (និស្សិត អ្នកចូលនិវត្តន៍) មិនរាប់ ក្នុងកម្លាំងពលកម្ម ។
«អត្រាអត់ការងារ គួរតែសូន្យ»
មិនត្រឹមត្រូវទេ ។ ភាពអត់ការងារ បណ្តោះអាសន្ន តែងមានជានិច្ច ព្រោះមនុស្ស ផ្លាស់ប្តូរការងារ ជានិច្ច ។
«ភាពអត់ការងារ គ្រប់ប្រភេទ ដូចគ្នា»
មិនមែនទេ ។ ប្រភេទបី មានមូលហេតុ ខុសគ្នា ដូច្នេះ ត្រូវការ ដំណោះស្រាយ ខុសគ្នា ។
«ភាពអត់ការងារ ជាកំហុសបុគ្គល តែម្តង»
មិនត្រឹមត្រូវទេ ។ ភាពអត់ការងារ តាមវដ្ត និងរចនាសម្ព័ន្ធ កើតពី កត្តាធំ ក្រៅការគ្រប់គ្រង របស់បុគ្គល ។
ការពន្យល់ទូលំទូលាយ · អត្រាធម្មជាតិ និងការងារពេញលេញ
ចំណុចដ៏សំខាន់មួយ គឺ ភាពអត់ការងារ មិនអាចធ្លាក់ដល់សូន្យ បានឡើយ ។ ទោះបីសេដ្ឋកិច្ច សុខភាពល្អបំផុត ក៏នៅតែមាន ភាពអត់ការងារ បណ្តោះអាសន្ន (មនុស្សផ្លាស់ប្តូរការងារ) និងរចនាសម្ព័ន្ធ (ជំនាញកំពុងផ្លាស់ប្តូរ) ខ្លះ ។ កម្រិត ភាពអត់ការងារ ដែលនៅសល់នេះ សេដ្ឋវិទូ ហៅថា អត្រាធម្មជាតិ នៃភាពអត់ការងារ (natural rate of unemployment) [2] ។
នៅពេលសេដ្ឋកិច្ច ស្ថិតនៅ អត្រាធម្មជាតិ គេនិយាយថា វានៅក្នុងស្ថានភាព ការងារពេញលេញ (full employment) — មិនមែនមានន័យថា គ្មាននរណាអត់ការងារ ទេ តែមានន័យថា គ្មានភាពអត់ការងារ តាមវដ្ត (ដែលកើតពី សេដ្ឋកិច្ចយឺត) ។ ភាពអត់ការងារ តាមវដ្ត គឺ ជាកន្លែង ដែលគោលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ព្យាយាមកាត់បន្ថយ — ដោយធ្វើឱ្យ សេដ្ឋកិច្ច ងើបឡើងវិញ ។ តើអ្វី ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ច រីកចម្រើន និងបង្កើតការងារ ក្នុងរយៈពេលវែង? នេះនាំយើងទៅ ភាគទី ១៥ ស្តីពី កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ។
ករណីសិក្សាខ្លី
ស្រមៃថា មនុស្សពីរនាក់ អត់ការងារ ក្នុងពេលតែមួយ តែដោយ មូលហេតុខុសគ្នា ។ អ្នកទី ១ ទើបលាឈប់ ពីការងារចាស់ ដើម្បីស្វែងរក ការងារល្អជាង — នេះជា ភាពអត់ការងារ បណ្តោះអាសន្ន ដែលទំនងជា ខ្លី ។ អ្នកទី ២ ធ្លាប់ធ្វើការ ក្នុងរោងចក្រ ដែលឥឡូវ ប្រើម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ ជំនួស — គាត់ត្រូវការ រៀនជំនាញថ្មី ។ នេះជា ភាពអត់ការងារ រចនាសម្ព័ន្ធ ដែលទំនងជា យូរជាង ។ ទោះបីទាំងពីរ «អត់ការងារ» ដូចគ្នា ដំណោះស្រាយ របស់ពួកគេ ខុសគ្នាទាំងស្រុង — មួយត្រូវការ ពេលវេលា មួយទៀត ត្រូវការ ការបណ្តុះបណ្តាល ។
យើងបានឃើញថា ភាពអត់ការងារ វាស់តែមនុស្ស ដែលចង់ធ្វើ តែរកមិនបាន ហើយវាមាន ប្រភេទបី ដែលមាន មូលហេតុ ខុសៗគ្នា ។ ភាគបន្ទាប់ យើងនឹងស្វែងយល់ ថាអ្វី ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ច រីកចម្រើន ក្នុងរយៈពេលវែង ។
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- គិតមើលមនុស្ស ដែលអ្នកស្គាល់ ដែលធ្លាប់ផ្លាស់ប្តូរ ការងារ ។ តើពួកគេ ធ្លាប់ជួប ភាពអត់ការងារ បណ្តោះអាសន្ន ដែរឬទេ?
- បើក្នុងតំបន់មួយ មានកម្លាំងពលកម្ម ២០០ នាក់ ហើយ ១៦ នាក់ អត់ការងារ តើអត្រាអត់ការងារ ប៉ុន្មាន?
ឯកសារយោង
- [1] Unemployment · Unemployment Rate. Investopedia. investopedia.com
- [2] Natural Rate of Unemployment. Investopedia. investopedia.com
- [3] Frictional · Structural · Cyclical Unemployment. Investopedia. investopedia.com
- [4] Labor Force. Investopedia. investopedia.com
- [5] Principles of Macroeconomics. OpenStax. openstax.org
- [6] Unemployment · Economics. Britannica. britannica.com
អានបន្ត — ស៊េរីចំណេះដឹងសេដ្ឋកិច្ច
បន្តដំណើរសិក្សាសេដ្ឋកិច្ច ពីមូលដ្ឋានទៅកម្រិតខ្ពស់ ។
មើលស៊េរីទាំង ២០ ភាគ →