អ្នកមកមុន ឬអ្នកដើរតាមលឿន? មេរៀនពី Facebook vs MySpace (វគ្គ ១៣)
ក្រុមហ៊ុនមួយមានសមាជិកជាង ១០០ លាននាក់ និងជាគេហទំព័រដែលមានអ្នកចូលទស្សនាច្រើនជាងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ២០០៦។ ក្រុមហ៊ុនតូចមួយទៀតចាប់ផ្ដើមត្រឹមតែក្នុងសាកលវិទ្យាល័យតែមួយ។ ៦ ឆ្នាំក្រោយមក ក្រុមហ៊ុនទីមួយត្រូវលក់ក្នុងតម្លៃ ៣៥ លានដុល្លារ ខណៈក្រុមហ៊ុនទីពីរចុះបញ្ជីភាគហ៊ុនសាធារណៈក្នុងតម្លៃជាង ១០០ ប៊ីលានិដុល្លារ។ នេះជាវគ្គទី ១៣ នៃស៊េរី «យុទ្ធសាស្ត្រជំនួញ» ដែលពន្យល់អំពីយុទ្ធសាស្ត្រ អ្នកមកមុន (First-Mover) ទល់នឹង អ្នកដើរតាមលឿន (Fast-Follower) តាមរយៈករណីសិក្សា Facebook ទល់នឹង MySpace។
«ការមកដល់មុនគេមិនមែនជាអត្ថប្រយោជន៍ជាប់លាប់ដោយខ្លួនឯងទេ វាគ្រាន់តែជាឱកាសមួយដែលត្រូវការការអនុវត្តត្រឹមត្រូវដើម្បីក្លាយជាអត្ថប្រយោជន៍ពិត» — នេះជាមេរៀនស្នូលពីការដួលរលំរបស់ MySpace មុខចំពោះ Facebook។
តើហេតុអ្វីបានជាបណ្ដាញសង្គមដែលមកដល់ក្រោយគេ អាចវាយឈ្នះស្ដេចដែលកាន់កាប់ទីផ្សារភាគច្រើន?
ក្នុងពិភពយុទ្ធសាស្ត្រអាជីវកម្ម មានជំនួសគ្នាជាប្រពៃណីរវាងក្រុមហ៊ុន «អ្នកមកមុន» (first-mover) និងក្រុមហ៊ុន «អ្នកដើរតាមលឿន» (fast-follower)។ ទ្រឹស្ដីសេដ្ឋកិច្ចអាជីវកម្មចាប់ពីការសិក្សារបស់ Marvin Lieberman និង David Montgomery (Strategic Management Journal, 1988) បង្ហាញថាការមកដល់មុនអាចផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ (ការទទួលស្គាល់ម៉ាក ឥទ្ធិពលបណ្ដាញ ថ្លៃដូរខ្ពស់ ការគ្រប់គ្រងធនធាន) ប៉ុន្តែក៏អាចត្រូវវាយឈ្នះដោយអ្នកដើរតាមដែលរៀនពីកំហុសរបស់អ្នកមកមុន។ ករណីសិក្សាដ៏ល្បីបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីនធឺណិតគឺការវាយឈ្នះរបស់ Facebook លើ MySpace — បណ្ដាញសង្គមដែលធ្លាប់ជាអ្នកដឹកនាំទីផ្សារដ៏គ្មានគូប្រកួត។ ព័ត៌មានក្នុងអត្ថបទនេះត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ពីប្រភពដូចជា Harvard Business Review, Wikipedia, TechCrunch, The New York Times និង Business Insider។ សូមកត់សម្គាល់៖ ស៊េរីនេះសិក្សាតែចំណេះដឹងអាជីវកម្មសកល មិនពាក់ព័ន្ធនឹងនយោបាយណាមួយឡើយ។
និយមន័យ៖ តើអ្នកគួរ «ចូលមុន» ឬ «រង់ចាំមើលមុន»?
យុទ្ធសាស្ត្រ First-Mover Advantage ចង្អុលបង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុនដែលចូលទីផ្សារថ្មីមុនគេ អាចទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងហោចបួនយ៉ាង៖ ទី១ ការទទួលស្គាល់ម៉ាក — អតិថិជនចាំឈ្មោះអ្នកជាអ្នកដំបូងក្នុងប្រភេទផលិតផលនោះ; ទី២ ឥទ្ធិពលបណ្ដាញ (network effects) — កាលណាអ្នកប្រើច្រើនជាង គុណតម្លៃសេវាកាន់តែខ្ពស់ជាងដល់អ្នកប្រើថ្មី; ទី៣ ថ្លៃដូរ (switching costs) — កាលណាអ្នកប្រើចាក់ឫសក្នុងប្រព័ន្ធរបស់អ្នក ការផ្លាស់ទីទៅគូប្រកួតក្លាយជាការចំណាយពេលវេលាឬការបាត់បង់; និងទី៤ ការគ្រប់គ្រងធនធានកម្រ — អ្នកមកមុនអាចកាន់កាប់ធនធានសំខាន់ៗ (ទីតាំង ដៃគូ ការផ្គត់ផ្គង់) មុនអ្នកដទៃ។
ផ្ទុយមកវិញ យុទ្ធសាស្ត្រ Fast-Follower ចង្អុលបង្ហាញថា ការរង់ចាំមិនតែងតែជាចំណុចខ្សោយទេ។ អ្នកដើរតាមលឿនអាចទទួលអត្ថប្រយោជន៍ដូចជា ការរៀនពីកំហុសរបស់អ្នកមកមុន (មិនចាំបាច់ចំណាយថវិកាអប់រំទីផ្សារដ៏ធំ ព្រោះអ្នកមកមុនបានធ្វើរួចហើយ); ជៀសវាងថ្លៃស្រាវជ្រាវនិងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) ខ្ពស់ ព្រោះបច្ចេកវិទ្យានិងគំរូអាជីវកម្មបានចាស់ទុំជាមុន; និង ការចូលក្នុងពេលដែលទីផ្សារចាស់ទុំជាង ជាពេលដែលអតិថិជនស្គាល់ផលិតផលប្រភេទនេះស្រាប់ហើយ ដូច្នេះការអប់រំទីផ្សារត្រូវការថវិកាតិចជាង។ សំណួរសំខាន់មិនមែនថាតើយុទ្ធសាស្ត្រមួយណា «ល្អជាង» ជានិច្ចទេ ប៉ុន្តែថាតើលក្ខខណ្ឌទីផ្សារ ណាស័ក្តិសមនឹងយុទ្ធសាស្ត្រមួយណា។
អ្នកមកមុនឈ្នះដោយសារល្បឿន និងការកាន់កាប់ទីតាំង។ អ្នកដើរតាមឈ្នះដោយសារការប្រតិបត្តិកាន់តែស៊ីជម្រៅជាង។
MySpace៖ ស្ដេចបណ្ដាញសង្គមដែលកើតមុន Facebook ២ ឆ្នាំ
MySpace ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដោយ Tom Anderson និង Chris DeWolfe ហើយក្លាយជាបណ្ដាញសង្គមធំជាងគេក្នុងពិភពលោកយ៉ាងលឿន។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ ក្រុមហ៊ុន News Corporation របស់ Rupert Murdoch បានទិញ MySpace ក្នុងតម្លៃ ៥៨០ លានដុល្លារ — ជាសញ្ញាថាទីផ្សារជឿថាវានឹងក្លាយជាអនាគតរបស់ការទំនាក់ទំនងអ៊ីនធឺណិត។ ដល់ដើមឆ្នាំ ២០០៦ MySpace ក្លាយជាគេហទំព័រដែលមានអ្នកចូលមើលច្រើនជាងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាថែមទាំងវាយឈ្នះ Google ក្នុងចំណុចនេះផង។ ចំនួនសមាជិកបានកើនដល់ជាង ១០០ លានគណនី ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ហើយភ្លេងចម្រៀងជាច្រើនប្រើវាជាវេទិកាផ្សព្វផ្សាយចម្បង។ គ្មានអ្នកណាស្មានថា MySpace អាចបាត់បង់ទីតាំងនេះក្នុងពេលតិចជាង ៥ ឆ្នាំក្រោយទេ។
ក្រុមហ៊ុនដែលធំជាងគេបំផុតក្នុងទីផ្សារ ច្រើនតែជាក្រុមហ៊ុនដែលជឿជាក់ខ្លាំងជាងគេថាខ្លួនមិនអាចចាញ់បាន។
យុទ្ធសាស្ត្រចូលទីផ្សាររបស់ Facebook៖ ចាប់ផ្ដើមតូច ដើម្បីគ្រប់គ្រងគុណភាព
Facebook (ដំបូងឈ្មោះ TheFacebook) ចាប់ផ្ដើមក្នុងខែកុម្ភៈ ២០០៤ ដោយ Mark Zuckerberg និងសហការីនៅសាកលវិទ្យាល័យ Harvard។ ជាជាងការបើកចំហសម្រាប់អ្នកប្រើទាំងអស់ភ្លាមៗដូច MySpace, Facebook ជ្រើសរើសយុទ្ធសាស្ត្រពង្រីកបន្តិចម្ដងៗតាមសាកលវិទ្យាល័យ — ចាប់ផ្ដើមពី Harvard រួចពង្រីកទៅ Ivy League ដទៃទៀត បន្ទាប់មកសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើនទៀតទូទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក មុននឹងបើកចំហដល់សាលាវិទ្យាល័យក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ និងដល់សាធារណជនទូទៅក្នុងខែកញ្ញា ២០០៦។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ពីរ៖ ទី១ អត្តសញ្ញាណពិត (real-identity model) — អ្នកប្រើត្រូវចុះឈ្មោះដោយប្រើអ៊ីមែលសាកលវិទ្យាល័យ ធ្វើឲ្យបណ្ដាញសង្គមមានទំនុកចិត្តខ្ពស់ជាង MySpace ដែលអនុញ្ញាតឲ្យប្រើឈ្មោះក្លែងក្លាយសេរី; ទី២ ការរចនាសម្អាតនិងស្ថេរភាពបច្ចេកទេស — ទំព័រ Facebook មានទម្រង់ស្ដង់ដារស្អាតស្រួលអាន ខណៈទំព័រ MySpace អនុញ្ញាតឲ្យអ្នកប្រើកែតាមចិត្តដោយប្រើ HTML/CSS ផ្ទាល់ខ្លួន ដែលធ្វើឲ្យទំព័រជាច្រើនយឺត ច្របូកច្របល់ និងពិបាកអាន។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ Facebook ក៏បានដាក់ចេញ News Feed ដែលក្លាយជាមុខងារកំណត់សញ្ញាសម្គាល់ថ្មីរបស់បណ្ដាញសង្គម ធ្វើឲ្យអ្នកប្រើចំណាយពេលវេលាក្នុងកម្មវិធីកាន់តែយូរ។
Facebook មិនបានប្រកួតដោយចម្លង MySpaceទេ វាជ្រើសរើសធ្វើផ្ទុយពី MySpace ក្នុងចំណុចសំខាន់ៗ — អត្តសញ្ញាណ ការរចនា និងល្បឿនពង្រីក។
ហេតុអ្វី MySpace មិនអាចការពារទីតាំងរបស់ខ្លួន?
ការវិភាគដោយ TechCrunch, Business Insider និងអតីតនិយោជិត MySpace ជាច្រើនចង្អុលបង្ហាញមូលហេតុច្រើនយ៉ាងដែលត្រួតគ្នា។ ទី១ រចនាសម្ព័ន្ធសាជីវកម្មធ្ងន់ — បន្ទាប់ពី News Corp ទិញ MySpace ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ ការសម្រេចចិត្តផលិតផលត្រូវឆ្លងកាត់ស្រទាប់គ្រប់គ្រងជាច្រើន ធ្វើឲ្យល្បឿនអភិវឌ្ឍន៍យឺតជាងក្រុមហ៊ុនថ្មីដែលត្រូវការតែការសម្រេចចិត្តរបស់ Zuckerberg។ ទី២ អាទិភាពផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មលើសបទពិសោធន៍អ្នកប្រើ — MySpace ដាក់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងច្រើនលើទំព័រ ធ្វើឲ្យល្បឿនផ្ទុកយឺត និងបទពិសោធន៍អ្នកប្រើអន់ថយជាលំដាប់។ ទី៣ បញ្ហាបច្ចេកទេសជាមូលដ្ឋាន — ការអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកប្រើកែតម្រូវទំព័រដោយសេរីធ្វើឲ្យការអភិវឌ្ឍន៍មុខងារថ្មី (ដូចជា News Feed របស់ Facebook) ពិបាកអនុវត្តដោយមិនបំបែកទំព័រអ្នកប្រើដែលមានស្រាប់។ ទី៤ ការផ្លាស់ប្ដូរថ្នាក់ដឹកនាំញឹកញាប់ — MySpace ផ្លាស់ប្ដូរក្រុមការគ្រប់គ្រងជាច្រើនដងក្នុងរយៈពេលខ្លី ធ្វើឲ្យចក្ខុវិស័យផលិតផលមិនជាប់លាប់។ ការវិភាគខ្លះក៏ចង្អុលថា MySpace ផ្ដោតខ្លាំងពេកលើការក្លាយជាវេទិកាចម្រៀង/វប្បធម៌យុវជន ខណៈ Facebook ស្ថាបនាខ្លួនជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសេវាសង្គមទូទៅដែលពង្រីកទៅក្រុមអាយុផ្សេងៗបានធំជាង។
៤ មេរៀនយុទ្ធសាស្ត្រដែលអាចអនុវត្តបាន
ករណីសិក្សានេះមិនមែនចង់និយាយថា «ការមកដល់មុនគេជាអាក្រក់» ទេ — ក្រុមហ៊ុនជាច្រើនដែលដើរតាមក៏បរាជ័យដែរ។ អ្វីដែលសំខាន់គឺការធ្វើឲ្យត្រូវតាមលក្ខខណ្ឌ៖
របៀបអនុវត្តគំនិតនេះចំពោះអាជីវកម្មណាមួយ
មិនថាអ្នកកំពុងសម្រេចចិត្តចូលទីផ្សារថ្មីជាអ្នកមកមុន ឬកំពុងវិភាគថាតើគួរដើរតាមគូប្រកួតដែរឬទេ សំណួរខាងក្រោមជាចំណុចចាប់ផ្ដើមដ៏ល្អ៖
- ?បើខ្ញុំមកមុន តើខ្ញុំមានផែនការច្បាស់លាស់ដើម្បីបំប្លែងការមកមុនទៅជាថ្លៃដូរខ្ពស់ ឬឥទ្ធិពលបណ្ដាញជាប់លាប់ដែរឬទេ?
- ?តើអ្នកដឹកនាំទីផ្សារបច្ចុប្បន្នមានចំណុចខ្សោយអ្វីខ្លះ (ការរចនា ការជឿទុកចិត្ត ល្បឿនអភិវឌ្ឍន៍) ដែលខ្ញុំអាចធ្វើឲ្យខុសគ្នាបាន?
- ?តើរចនាសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុនរបស់ខ្ញុំអាចសម្រេចចិត្តនិងចេញផលិតផលថ្មីលឿនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីប្រកួតជាមួយក្រុមហ៊ុនតូចជាងដែរឬទេ?
- ?តើខ្ញុំកំពុងធ្វើតេស្តគុណភាពក្នុងក្រុមអ្នកប្រើតូចមុននឹងពង្រីកធំ ឬប្រញាប់ធំមុនដោះស្រាយបញ្ហាស្នូល?
ចំណុចគួរចងចាំ
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- តើក្នុងឧស្សាហកម្មរបស់អ្នក អ្នកដឹកនាំទីផ្សារបច្ចុប្បន្នមានចំណុចខ្សោយអ្វីខ្លះដែលអ្នកអាចទាញយកជាឱកាស?
- បើអ្នកជាអ្នកមកមុនក្នុងទីផ្សាររបស់អ្នក តើអ្នកបានធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីការពារទីតាំងនោះពីអ្នកដើរតាម?
- តើរចនាសម្ព័ន្ធអង្គការរបស់អ្នកអនុញ្ញាតឲ្យសម្រេចចិត្តផលិតផលលឿនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីប្រកួតនឹងក្រុមហ៊ុនតូចជាងដែរឬទេ?