០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ ហេតុអ្វីច្បាប់ប្រកួតប្រជែងសម្រាប់បច្ចេកវិទ្យាកំពុងបំបែកគ្នា

“ភាពបំបែកបំបាត់នៃការគ្រប់គ្រង” (regulatory fragmentation) សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាឆ្លងព្រំដែន មានន័យថា ក្រុមហ៊ុនតែមួយត្រូវអនុលោមតាមប្រព័ន្ធច្បាប់ជាច្រើនក្នុងពេលដំណាលគ្នា ដោយប្រព័ន្ធនីមួយៗកំណត់និយមន័យទីផ្សារ ព្រំដែនកំណត់ កាតព្វកិច្ច និងយន្តការអនុវត្តខុសៗគ្នា។ អត្ថបទនេះកំណត់វិសាលភាពទៅលើបួនយុត្តាធិការធំៗ៖ សហភាពអឺរ៉ុប (EU) សហរដ្ឋអាមេរិក (US) ចក្រភពអង់គ្លេស (UK) និងចិន។

ចំណុចមួយដែលអត្ថបទនេះនឹងបញ្ជាក់ម្តងទៀត គឺភាពខុសគ្នារវាងយន្តការច្បាប់ពីរប្រភេទ៖ បទប្បញ្ញត្តិកំណត់ជាមុន (ex-ante — កាតព្វកិច្ចជាបញ្ជីស្រាប់អនុវត្តភ្លាមៗលើក្រុមហ៊ុនកំណត់ ដោយមិនចាំបាច់ស៊ើបអង្កេតបញ្ជាក់ការធ្វើខុសច្បាប់ជាមុន) ដែល EU និង UK ជ្រើសរើសប្រើ ធៀបនឹង ការចាត់ចែងក្រោយហេតុការណ៍តាមករណី (ex-post — ទាមទារឲ្យអាជ្ញាធរស៊ើបអង្កេត និងបញ្ជាក់ភស្តុតាងអាកប្បកិរិយាបំពានចំពោះក្រុមហ៊ុននីមួយៗនៅតុលាការ) ដែលអាមេរិក និងចិន ពឹងផ្អែកជាចម្បង — ជាយន្តការស្របច្បាប់ខុសគ្នាទាំងស្រុង។

០២លេខគន្លឹះ៖ ការប្រៀបធៀបយន្តការទាំង៤យុត្តាធិការ

តារាងខាងក្រោមសង្ខេបយន្តការស្នូលនីមួយៗ មុននឹងចូលទៅលម្អិតនៅផ្នែកបន្ទាប់៖

០៣ប្រវត្តិសង្ខេប៖ កាលប្បវត្តិច្បាប់ និងសំណុំរឿងសំខាន់ៗ (២០២០–២០២៥)

ព្រឹត្តិការណ៍ខាងក្រោមតាមរយៈកាលបរិច្ឆេទ បង្ហាញពីរបៀបដែលច្បាប់ប្រកួតប្រជែងចំពោះបច្ចេកវិទ្យាធំៗវិវឌ្ឍន៍ស្របគ្នាតាមផ្លូវផ្សេងគ្នាទាំងអស់ក្នុងរយៈពេល ប្រាំឆ្នាំចុងក្រោយនេះ — ព័ត៌មានលម្អិតនីមួយៗពន្យល់នៅផ្នែកបន្ទាប់ ដោយភ្ជាប់ជាមួយប្រភពដើម៖

០៤EU Digital Markets Act៖ យន្តការកំណត់ “gatekeeper” ធ្វើការយ៉ាងណា

ច្បាប់ទីផ្សារឌីជីថល (Digital Markets Act — DMA, Regulation (EU) 2022/1925) ចូលជាធរមានចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ២០២២ អនុវត្តជាផ្លូវការចាប់ពីខែឧសភា ២០២៣ ខណៈកាតព្វកិច្ចជាក់លាក់ចំពោះក្រុមហ៊ុនកំណត់ចាប់ផ្តើមអនុវត្តខែមីនា ២០២៤ (European Commission)។ ខុសពីច្បាប់ប្រកួតប្រជែងបែបប្រពៃណីរបស់ EU ខ្លួនឯង (មាត្រា ១០២ TFEU) ដែលទាមទារឲ្យ Commission ស៊ើបអង្កេត និងបញ្ជាក់ភស្តុតាងអំណាចគ្រប់គ្រងទីផ្សារ និងអាកប្បកិរិយាបំពានក្នុងករណីនីមួយៗ (ex-post) មុននឹងចេញសេចក្តីសម្រេច — DMA ជាបទប្បញ្ញត្តិកំណត់កាតព្វកិច្ចជាមុន (ex-ante)៖ អនុវត្តភ្លាមៗលើក្រុមហ៊ុនណាមួយឈានដល់ព្រំដែនកំណត់ខាងក្រោម ដោយមិនចាំបាច់ស៊ើបអង្កេតបញ្ជាក់ការធ្វើខុសច្បាប់ជាមុន (European Commission)។

លក្ខខណ្ឌកំណត់ (មាត្រា ៣ នៃ DMA)

ក្រុមហ៊ុនផ្តល់ “សេវាវេទិកាស្នូល” (core platform service — CPS, ដូចជា ទីផ្សារអនឡាញ, ម៉ាស៊ីនស្វែងរក, បណ្តាញសង្គម, វេទិកាវីដេអូ, សេវាទំនាក់ទំនង, ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ, កុំព្យូទ័រពពក, កម្មវិធីអង្គុយចុះ, ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអនឡាញ) ត្រូវបានសន្មតជា “gatekeeper” នៅពេលបំពេញព្រំដែនកំណត់ទាំងបីនេះក្នុងពេលដំណាលគ្នា (European Commission)៖

• ឥទ្ធិពលសំខាន់លើទីផ្សារខាងក្នុង៖ ចំណូលប្រចាំឆ្នាំក្នុង EU ≥ €៧,៥ ពាន់លាន ឬតម្លៃទីផ្សារមូលធនកម្ម ≥ €៧៥ ពាន់លាន ក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំចុងក្រោយ ព្រមទាំងផ្តល់ CPS នោះក្នុងយ៉ាងតិច ៣ រដ្ឋសមាជិក EU
• ទីតាំងកណ្តាលរឹងមាំ៖ មានអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយសកម្មប្រចាំខែ ≥ ៤៥ លាននាក់ក្នុង EU និងអាជីវកម្មសកម្មប្រចាំឆ្នាំ ≥ ១០.០០០ ក្នុង EU
• ទីតាំងស្ថិតស្ថេររយៈពេលវែង៖ បំពេញលក្ខខណ្ឌទីពីរខាងលើក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំចុងក្រោយជាប់ៗគ្នា

ក្រុមហ៊ុនអាចដាក់ភស្តុតាងជំទាស់ថាខ្លួនមិនមែនជា gatekeeper ចំពោះសេវាជាក់លាក់ណាមួយ ដោយ Commission ធ្វើការស៊ើបអង្កេតទីផ្សារបន្ថែម (មាត្រា ៣.៥)។ ឧទាហរណ៍៖ បន្ទាប់ពី Microsoft ស្នើសុំ Commission បានសម្រេចមិនរាប់បញ្ចូល Bing, Edge, Microsoft Advertising ជា gatekeeper (European Commission, ២០២៤)។

០៥EU DMA៖ ក្រុមហ៊ុនកំណត់ជា Gatekeeper និងការអនុវត្តច្បាប់/ការពិន័យ

European Commission បានប្រកាសកំណត់ក្រុមហ៊ុនប្រាំមួយជា gatekeeper ជាលើកដំបូងខែកញ្ញា ២០២៣ គ្របដណ្តប់សេវាវេទិកាស្នូល ២២ ក្រុមហ៊ុន Booking Holdings (Booking.com) ត្រូវបានបន្ថែមជា gatekeeper ទីប្រាំពីរខែឧសភា ២០២៤ (European Commission)។

ខែមីនា ២០២៤ Commission បានបើកការស៊ើបអង្កេតមិនអនុលោមភាពដំបូងលើ Alphabet (ការពេញចិត្តខ្លួនឯង Google Shopping ព្រមទាំងការរឹតបន្តឹងក្នុង Google Play) Apple (ហាមណែនាំអតិថិជនក្រៅ App Store) និង Meta (គំរូ “pay-or-consent”)។ ខែមេសា ២០២៥ Commission បានប្រកាសពិន័យ DMA ដំបូងគេ៖ Apple €៥០០ លាន (anti-steering) និង Meta €២០០ លាន (pay-or-consent, នៅតែមិនអនុលោមភាព) (European Commission)។ ចំពោះ Google Commission បានចេញការរកឃើញបឋមខែមីនា ២០២៥ ថាបំពានច្បាប់ ខណៈសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយនៅតែមិនទាន់ចេញផ្សាយនៅពេលអត្ថបទនេះត្រូវបានសរសេរ (European Commission)។ Apple និង Meta បានថ្លែងជាសាធារណៈថាខ្លួន “មិនយល់ស្របទាំងស្រុង” ហើយនឹងប្តឹងឧទ្ធរណ៍ (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ក្រុមហ៊ុន)។

០៦អាមេរិក៖ ក្តីប្តឹងប្រឆាំងផ្តាច់មុខរបស់ DOJ និង FTC

សហរដ្ឋអាមេរិកគ្មានច្បាប់ឌីជីថលថ្មីជាក់លាក់ដូច EU/UK ទេ — ក្រសួងយុត្តិធម៌ (DOJ) និងគណៈកម្មការពាណិជ្ជកម្មសហព័ន្ធ (FTC) ពឹងផ្អែកលើច្បាប់ ប្រកួតប្រជែងចាស់ (Sherman Act ១៨៩០, Clayton Act, FTC Act) ដោយត្រូវបញ្ជាក់ភស្តុតាងអំណាចគ្រប់គ្រងទីផ្សារ និងអាកប្បកិរិយាបំពានចំពោះក្រុមហ៊ុននីមួយៗនៅចំពោះមុខតុលាការ — ជាគំរូ ex-post ខុសគ្នាទាំងស្រុងពី EU/UK។

DOJ v. Google — ទីផ្សារស្វែងរក

DOJ ដាក់ពាក្យបណ្តឹងខែតុលា ២០២០ ចោទប្រកាន់ Google ថារក្សាការគ្រប់គ្រងទីផ្សារស្វែងរកខុសច្បាប់ តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងលំនាំដើមផ្តាច់មុខជាមួយ Apple និងក្រុមហ៊ុន Android — DOJ បញ្ជាក់ថា Google បង់ប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារប្រចាំឆ្នាំដល់ Apple ដើម្បីរក្សាឋានៈម៉ាស៊ីនស្វែងរកលំនាំដើមលើ Safari (សក្ខីកម្មសវនាការ, DOJ)។ ថ្ងៃទី ៥ សីហា ២០២៤ ចៅក្រម Amit Mehta (D.D.C.) សម្រេចថា Google បានប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់។ សេចក្តីសម្រេចដំណោះស្រាយ (remedies) ឆ្នាំ ២០២៥ បដិសេធសំណើ DOJ ឲ្យបង្ខំលក់ Chrome ចេញ ប៉ុន្តែបញ្ជាឲ្យ Google បញ្ឈប់កិច្ចព្រមព្រៀងលំនាំដើមផ្តាច់មុខ និងចែករំលែកទិន្នន័យស្វែងរកខ្លះជាមួយដៃគូប្រកួតប្រជែងសមស្រប (ការសម្រេចរបស់តុលាការ)។ ទាំង DOJ និង Google អាចប្តឹងឧទ្ធរណ៍ (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ភាគី)។

DOJ v. Google — បច្ចេកវិទ្យាផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម (ad tech)

DOJ ជាមួយរដ្ឋ ៨ ដាក់ពាក្យបណ្តឹងខែមករា ២០២៣ នៅតុលាការសហព័ន្ធ Virginia ខាងកើត (EDVA) ចោទប្រកាន់ Google ថាកាន់កាប់ទីផ្សារបច្ចេកវិទ្យាផ្សាយពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់ ដោយផ្សំឧបករណ៍ម៉ាស៊ីនមេអ្នកបោះពុម្ព និងផ្សារភាគហ៊ុនផ្សាយពាណិជ្ជកម្មចូលគ្នា។ ថ្ងៃទី ១៧ មេសា ២០២៥ ចៅក្រម Leonie Brinkema រកឃើញ Google កាន់កាប់ទីផ្សារខុសច្បាប់ក្នុងទីផ្សារពីរ ប៉ុន្តែមិនរកឃើញកំហុសក្នុងទីផ្សារឧបករណ៍អ្នកផ្សាយពាណិជ្ជកម្មនោះទេ។ DOJ បានស្នើសុំឲ្យបង្ខំ Google លក់ចេញផ្សារភាគហ៊ុនផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម (AdX)។ Google បានប្រកាសនឹងប្តឹងឧទ្ធរណ៍ ដោយជំទាស់និយមន័យទីផ្សារដែល DOJ ប្រើ (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Google)។

FTC v. Meta & FTC v. Amazon

FTC ដាក់ពាក្យបណ្តឹងលើ Meta ដំបូងខែធ្នូ ២០២០ ចោទប្រកាន់ថាការទិញយក Instagram (២០១២) និង WhatsApp (២០១៤) ជាយុទ្ធសាស្ត្រ “ទិញ ឬបំផ្លាញ” ខុសច្បាប់ — ការចោទប្រកាន់ដើមត្រូវច្រានចោល ប៉ុន្តែពាក្យបណ្តឹងកែសម្រួលឆ្នាំ ២០២១ ត្រូវបានតុលាការទទួល។ សវនាការចាប់ផ្តើមខែមេសា ២០២៥ ចំពោះមុខចៅក្រម James Boasberg ដោយ Meta ការពារខ្លួនថាការប្រកួតប្រជែងពី TikTok, YouTube និង iMessage កំណត់ទីផ្សារធំជាងអ្វីដែល FTC អះអាង។ តាមរបាយការណ៍សារព័ត៌មាន ចៅក្រម Boasberg បានសម្រេចជាប្រយោជន៍ Meta ខែវិច្ឆិកា ២០២៥ ដោយរកឃើញថា FTC មិនបានបញ្ជាក់អំណាចគ្រប់គ្រងទីផ្សារពិតប្រាកដឡើយ (របាយការណ៍សារព័ត៌មាន — FTC អាចប្តឹងឧទ្ធរណ៍)។ ដាច់ដោយឡែក FTC ជាមួយអគ្គមេធាវី ១៧ រដ្ឋ បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងលើ Amazon ថ្ងៃទី ២៦ កញ្ញា ២០២៣ ចោទប្រកាន់ថា Amazon ប្រើក្បួនដោះស្រាយប្រឆាំងការបញ្ចុះតម្លៃ និងលក្ខខណ្ឌ Prime/Buy Box ដែលភ្ជាប់សេវាដឹកជញ្ជូនផ្ទាល់ខ្លួន (FTC)។ Amazon បានឆ្លើយតបថា ការអនុវត្តជាក់ស្តែងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Amazon)។ សំណុំរឿងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលស្វែងរកភស្តុតាង។

០៧ចក្រភពអង់គ្លេស៖ DMCC Act និងរបប Strategic Market Status របស់ CMA

ច្បាប់ Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024 (DMCC Act) ទទួល Royal Assent ថ្ងៃទី ២៤ ឧសភា ២០២៤ ដោយផ្តល់អំណាចដល់អាជ្ញាធរប្រកួតប្រជែង និងទីផ្សារ (CMA) កំណត់ក្រុមហ៊ុនណាមួយថាមាន “ស្ថានភាពទីផ្សារយុទ្ធសាស្ត្រ” (Strategic Market Status — SMS) ចំពោះ “សកម្មភាពឌីជីថល” ជាក់លាក់មួយ ប្រសិនបើ (ក) មានអំណាចទីផ្សាររឹងមាំស្ថិតស្ថេររយៈពេលវែង (ខ) មានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ និង (គ) ចំណូល UK ភ្ជាប់សកម្មភាពនោះលើសពី £១ ពាន់លាន ឬចំណូលសកលលើសពី £២៥ ពាន់លាន (CMA)។

ខុសពី DMA ដែលមានបញ្ជីកាតព្វកិច្ចថេរសម្រាប់ gatekeeper ទាំងអស់ របប SMS ផ្តល់ឲ្យ CMA អំណាចរចនា “លក្ខខណ្ឌប្រតិបត្តិការ” (conduct requirements) ជាក់លាក់តាមក្រុមហ៊ុន បន្ទាប់ពីការពិគ្រោះយោបល់សាធារណៈដាច់ដោយឡែក — មិនមែនបញ្ជីតែមួយអនុវត្តលើគ្រប់គ្នាដូច DMA ទេ (CMA)។ CMA ក៏អាចប្រើអំណាច “អន្តរាគមន៍លើកកម្ពស់ការប្រកួតប្រជែង” (PCI) ជាវិធានការបន្ថែម ចំពោះក្រុមហ៊ុនដែលមាន SMS រួចហើយ (CMA)។

CMA បានចាប់ផ្តើមស៊ើបអង្កេត SMS ដំបូងលើសកម្មភាពស្វែងរករបស់ Google និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទូរស័ព្ទដៃរបស់ Apple/Google (២០២៤-២០២៥)។ តាមរបាយការណ៍ CMA បានប្រកាសកំណត់ SMS ដំបូងលើ Google ក្នុងសកម្មភាពស្វែងរកឆ្នាំ ២០២៥ (CMA)។

០៨ចិន៖ SAMR និងច្បាប់ប្រឆាំងផ្តាច់មុខលើវេទិកាបច្ចេកវិទ្យាក្នុងស្រុក

ចិនអនុវត្តច្បាប់ប្រឆាំងផ្តាច់មុខ (Anti-Monopoly Law — AML, ២០០៨/២០២២) តាមរយៈ State Administration for Market Regulation (SAMR) ដែលជាគំរូអនុវត្តតាមករណី (ex-post) ស្រដៀងគំរូ DOJ/FTC ខាងលក្ខណៈយន្តការ ប៉ុន្តែស្ថិតក្រោមប្រព័ន្ធច្បាប់ខុសគ្នាទាំងស្រុង — ដោយផ្តោតលើវេទិកាបច្ចេកវិទ្យាក្នុងស្រុករបស់ចិនផ្ទាល់ មិនមែនក្រុមហ៊ុនអាមេរិកឬអឺរ៉ុបនោះទេ។

ខែកុម្ភៈ ២០២១ SAMR បានចេញគោលការណ៍ណែនាំប្រឆាំងផ្តាច់មុខសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចវេទិកា កំណត់គោលដៅលើការបង្ខិតបង្ខំដេញដោលទីផ្សារ (exclusive dealing) និងការសហការកំណត់តម្លៃដោយក្បួនដោះស្រាយ។ ខែមេសា ២០២១ SAMR បានពិន័យ Alibaba Group ចំនួន ¥១៨,២២៨ ពាន់លាន (ប្រមាណ ២,៧៥ ពាន់លានដុល្លារ) ចំពោះការរំលោភអំណាចគ្រប់គ្រងទីផ្សារ តាមរយៈការអនុវត្ត “ជ្រើសយកម្ខាងក្នុងចំណោមពីរ” (二选一) ដែលបង្ខំពាណិជ្ជករមិនឲ្យលក់នៅលើវេទិកាដៃគូប្រកួតប្រជែង — គិតត្រឹម ៤% នៃចំណូលក្នុងស្រុករបស់ Alibaba ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ស្របតាមក្របខ័ណ្ឌពិន័យ ១%-១០% របស់ AML (SAMR)។ ខែតុលា ២០២១ SAMR បានពិន័យ Meituan ចំនួន ¥៣,៤៤ ពាន់លាន (ប្រមាណ ៥៣០ លានដុល្លារ) ចំពោះអាកប្បកិរិយាស្រដៀងគ្នា គិតត្រឹមប្រមាណ ៣% នៃចំណូលក្នុងស្រុកឆ្នាំ ២០២០ (SAMR)។

ក្រៅពីនេះ SAMR ក៏បានពិន័យក្រុមហ៊ុនរាប់សិបទៀតជាមួយចំនួនតូចជាង ចំពោះការមិនរាយការណ៍ការទិញយក/បញ្ចូលគ្នា ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០២០-២០២២។ សារព័ត៌មានផ្លូវការចិន (Xinhua) បានពិពណ៌នាយុទ្ធនាការនេះថាជាការលើកកម្ពស់ “ការប្រកួតប្រជែងស្មើភាព”។ តាមរបាយការណ៍អន្តរជាតិ (Reuters) ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២៣ រដ្ឋាភិបាលចិនបានផ្តល់សេចក្តីថ្លែងការណ៍គាំទ្រកំណើនសេដ្ឋកិច្ចវេទិកាឡើងវិញ ដែលការរាយការណ៍អន្តរជាតិកំណត់ថាជាការសម្រាកបន្ធូរបន្ថយបន្ទាប់ពីរយៈពេលអនុវត្តច្បាប់ខ្លាំងក្លាឆ្នាំ ២០២១-២០២២។

០៩ការឆ្លើយតបអនុលោមភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន — សេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការ

ក្រុមហ៊ុនកំណត់ជា gatekeeper នីមួយៗបានប្រកាសផ្លូវការនូវការផ្លាស់ប្តូរផលិតផលរបស់ខ្លួន ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងកាតព្វកិច្ច DMA៖

• Apple៖ ចាប់ពី iOS 17.4 (មីនា ២០២៤) សម្រាប់ EU — អនុញ្ញាតទីផ្សារកម្មវិធីជំនួស ការតំឡើងផ្ទាល់ (sideloading) កម្មវិធីរុករកជំនួស និងប្រព័ន្ធទូទាត់ជំនួស ព្រមទាំងណែនាំ “ថ្លៃបច្ចេកវិទ្យាស្នូល” (Core Technology Fee) ថ្មី។ Apple ពិពណ៌នាថាធ្វើឲ្យមានតុល្យភាពរវាង “ឱកាសថ្មី” សម្រាប់អ្នកអភិវឌ្ឍន៍ ជាមួយការការពារឯកជនភាព-សុវត្ថិភាពបន្ត (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Apple)។
• Google៖ ពង្រីកអេក្រង់ជម្រើសកម្មវិធីរុករក/ម៉ាស៊ីនស្វែងរកលើ Android ក្នុង EU ព្រមទាំងស្នើការផ្លាស់ប្តូរលទ្ធផលស្វែងរកសម្រាប់សេវាប្រៀបធៀបតម្លៃ។ Google និយាយថាបានធ្វើ “ការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់” ដើម្បីអនុលោមភាព (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Google)។
• Meta៖ បង្ហាញគំរូ “pay-or-consent” សម្រាប់ Facebook/Instagram ក្នុង EU ខែវិច្ឆិកា ២០២៣ បន្ទាប់មកកែសម្រួលតម្លៃ/លំហូរការយល់ព្រម ខែវិច្ឆិកា ២០២៤។ Meta និយាយថាគំរូថ្មីនេះ “លើសពី” អ្វីដែលច្បាប់ EU តម្រូវ (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Meta)។
• Microsoft៖ ប្រកាសឆ្នាំ ២០២៤ ថានឹងផ្តាច់ Teams ចេញពីកញ្ចប់ Microsoft 365 លើទីផ្សារសកលទាំងមូល ជាការឆ្លើយតបនឹងកង្វល់អាជ្ញាធរ“ជាមុន” បន្ទាប់ពីបណ្តឹង Slack ឆ្នាំ ២០២០ (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Microsoft)។
• Amazon៖ បន្តអនុវត្តការផ្លាស់ប្តូរលើក្បួនដោះស្រាយ Buy Box និងការញែកទិន្នន័យពាណិជ្ជករ ដោយផ្អែកលើការប្តេជ្ញាចិត្តដែលបានស្នើដល់ European Commission ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ២០២២ (សំណុំរឿងមាត្រា ១០២ ដាច់ដោយឡែកពី DMA) (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Amazon)។

១០ជម្លោះមិនទាន់ដោះស្រាយ៖ តើអនុលោមភាពគ្រប់គ្រាន់ដែរឬទេ?

អត្ថបទនេះមិនកាត់សេចក្តីថាភាគីណាត្រឹមត្រូវនោះទេ — គ្រាន់តែបង្ហាញជំហរដែលបានចែងជាសាធារណៈពីភាគីសំខាន់ៗ។

ការវាយតម្លៃរបស់អាជ្ញាធរ៖ មិនគ្រប់គ្រាន់

ការសម្រេចរបស់ European Commission ខែមេសា ២០២៥ ក្នុងការពិន័យទាំង Apple និង Meta តំណាងឲ្យការវាយតម្លៃរបស់អាជ្ញាធរថា វិធានការអនុលោមភាពដំបូងរបស់ក្រុមហ៊ុនទាំងពីរនេះមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ (European Commission)។ ស្របគ្នានេះ Spotify និងអ្នកគ្រប់គ្រង Epic Games លោក Tim Sweeney បានថ្លែងជាសាធារណៈថា កញ្ចប់ Core Technology Fee របស់ Apple ស្មើនឹង “ការអនុលោមភាពមិនស្មោះត្រង់” (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Sweeney/Spotify)។ សម្ព័ន្ធ Coalition for App Fairness ក៏បានរិះគន់ថ្លៃនេះថាជា “ពន្ធថ្មី” ដែលកម្ទេចគោលដៅ DMA (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Coalition for App Fairness)។

ការឆ្លើយតបរបស់ក្រុមហ៊ុន៖ គ្រប់គ្រាន់ ឬលើសពីតម្រូវការ

Apple និង Meta បានឆ្លើយតបជាសាធារណៈថា “មិនយល់ស្របទាំងស្រុង” ជាមួយការសម្រេចរបស់ Commission ហើយនឹងប្តឹងឧទ្ធរណ៍ ដោយអះអាងថាការផ្លាស់ប្តូររបស់ខ្លួនរួចហើយស្របតាមច្បាប់ EU (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Apple, Meta)។ Google ក៏បាននិយាយថាខ្លួន “មិនយល់ស្រប” ជាមួយការរកឃើញបឋមរបស់ Commission ដោយចង្អុលបង្ហាញការផ្លាស់ប្តូរដែលខ្លួនអះអាងថាបានធ្វើរួច (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Google)។

១១ថ្លៃដើមអនុលោមភាព និងបញ្ហាបំបែកទីផ្សារ — ជម្លោះទីពីរ

ក្រៅពីជម្លោះស្តីពីភាពគ្រប់គ្រាន់នៃវិធានការជាក់លាក់នីមួយៗ (ផ្នែក J) មានជម្លោះទីពីរដែលទូលំទូលាយជាងអំពីថ្លៃដើមទាំងមូលនៃការអនុវត្តតាមច្បាប់ជាច្រើនប្រព័ន្ធក្នុងពេលតែមួយ។

សម្ព័ន្ធឧស្សាហកម្ម Computer & Communications Industry Association (CCIA — មានសមាជិកធំៗ រួមទាំង Google, Meta, Amazon) បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា ការអនុលោមភាពជាមួយ DMA, UK SMS ក្នុងពេលដំណាលគ្នា បង្ខំក្រុមហ៊ុនឲ្យសាងសង់វ៉ារ្យង់ផលិតផលផ្សេងគ្នាតាមតំបន់ ដែលកម្ទេចបទពិសោធន៍ផលិតផលឯកភាពសកលដែលធ្លាប់មាន (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ CCIA)។ ផ្ទុយមកវិញ European Commission និង CMA បានឆ្លើយតបថា កាតព្វកិច្ចកំណត់ជាមុនត្រូវបានរចនាដើម្បីមានសមាមាត្រ និងអាចទាយទុកមុនបានជាងការប្តឹងតុលាការ ហើយបំណងគឺបើកទីផ្សារ មិនមែនបំបែកទីផ្សារនោះទេ (European Commission, CMA)។

ក្រុមអ្នកតស៊ូមតិអ្នកប្រើប្រាស់ (Public Knowledge នៅអាមេរិក, BEUC ដែលជាសហព័ន្ធអ្នកប្រើប្រាស់អឺរ៉ុប) បានឆ្លើយតបថា ថ្លៃដើមអនុលោមភាពជាផលវិបាកធម្មតារបស់ក្រុមហ៊ុនកាន់កាប់អំណាចទីផ្សារ មិនមែនជាហេតុផលបន្ធូរបន្ថយការអនុវត្តច្បាប់នោះទេ (សេចក្តីថ្លែងការណ៍ Public Knowledge, BEUC)។ ការផ្លាស់ប្តូរឆ្លើយតបខ្លះបានបង្កើតជម្រើសអន្តរប្រតិបត្តិការថ្មីជាក់ស្តែង — ដូចជាទីផ្សារកម្មវិធីជំនួសដែលអាចប្រើបានក្នុង EU — ជាការពិតដែលផ្តាច់ដោយឡែកពីជម្លោះខាងលើ។

១២សំណួរញឹកញាប់

១៣ប្រភព

1. European Commission — Digital Markets Act (official portal)
2. European Commission — Companies designated as gatekeepers under the DMA
3. U.S. Department of Justice, Antitrust Division — Press releases
4. U.S. Department of Justice — United States v. Google LLC (Search)
5. U.S. Department of Justice — United States v. Google LLC (Ad Tech)
6. Federal Trade Commission — FTC v. Meta Platforms, Inc.
7. Federal Trade Commission — FTC v. Amazon.com, Inc.
8. UK Government — Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024
9. Competition and Markets Authority — Digital markets cases
10. State Administration for Market Regulation (SAMR), China
11. Apple Newsroom — statements on EU App Store changes
12. Meta — Newsroom statements

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១២ ប្រភព