តើ Golden Gate Bridge ជាអ្វី? ហេតុអ្វីបានជាវាល្បីជុំវិញពិភពលោក?
ស្ពានព្យួរដ៏ល្បីបំផុតមួយរបស់ពិភពលោក — ប្រវត្តិ វិស្វកម្ម ពណ៌ International Orange និងមូលហេតុដែលវានៅតែជាសញ្ញាណនៃទីក្រុង San Francisco ផ្អែកលើប្រភពផ្លូវការ Golden Gate Bridge, Highway and Transportation District។
Aទិដ្ឋភាពទូទៅ
Golden Gate Bridge គឺជាស្ពានព្យួរ (suspension bridge) ដ៏ល្បីមួយក្នុងចំណោមស្ពានល្បីបំផុតលើពិភពលោក ដែលឆ្លងកាត់ជ្រោយសមុទ្រ Golden Gate Strait ភ្ជាប់ទីក្រុង San Francisco ទៅនឹងស្រុក Marin County ក្នុងរដ្ឋ California សហរដ្ឋអាមេរិក។ វាត្រូវបានសាងសង់ចាប់ពីថ្ងៃទី ៥ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៣៣ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៧ ក្រោមការដឹកនាំរបស់វិស្វករនាំមុខ Joseph B. Strauss។
ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៧ ចន្លោះស្ពានចម្បង (main span) របស់វា — ចម្ងាយរវាងស្ថម្ភទាំងពីរ — មានប្រវែង ១ ២៨០ ម៉ែត្រ (៤ ២០០ ហ្វីត) ដែលវែងជាងស្ពានព្យួរណាមួយផ្សេងទៀតលើពិភពលោកនាពេលនោះ ធ្វើឱ្យ Golden Gate Bridge ក្លាយជាសមិទ្ធផលវិស្វកម្មដ៏អស្ចារ្យបំផុតមួយនៃសម័យនោះ ដែលសាងសង់ចេញពីកណ្តាលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក (Great Depression)។
ជាង ៩ ទសវត្សរ៍ក្រោយមក ស្ពាននេះនៅតែជាសញ្ញាណដ៏ចាំបាច់នៃទីក្រុង San Francisco — រូបភាពស្ថម្ភពណ៌ទឹកក្រូចទាំងពីរឆ្លុះកាត់អ័ព្ទក្រាស់ដែលរមូរចូលមកពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក បានក្លាយជាទិដ្ឋភាពមួយក្នុងចំណោមទិដ្ឋភាពដែលគេស្គាល់ច្រើនបំផុតនៅលើពិភពលោក។
ព័ត៌មានសង្ខេប
- ឈ្មោះ
- Golden Gate Bridge
- ទីតាំង
- ជ្រោយ Golden Gate Strait · San Francisco – Marin County, California, USA
- ប្រភេទ
- ស្ពានព្យួរ (suspension bridge)
- វិស្វករនាំមុខ
- Joseph B. Strauss · ជាមួយ Charles Ellis និង Leon Moisseiff
- សាងសង់
- ៥ មករា ១៩៣៣ – ១៩៣៧ (៤ ឆ្នាំ)
- បើកប្រើប្រាស់
- ២៧–២៨ ឧសភា ១៩៣៧
- ចន្លោះស្ពានចម្បង
- ១ ២៨០ ម៉ែត្រ (៤ ២០០ ហ្វីត)
- ប្រភពផ្លូវការ
- goldengate.org/design-construction-stats
Bហេតុអ្វីល្បី?
Golden Gate Bridge មិនមែនគ្រាន់តែជាស្ពានធម្មតាមួយទេ។ វាបានក្លាយជាសញ្ញាណវប្បធម៌ពិភពលោកដោយសារហេតុផលចម្បង ៤៖
ស្ថម្ភរាងឡើងកម្រិតៗ ពណ៌ International Orange ដែលកម្រឃើញលើស្ពានផ្សេងទៀត បង្កើតរូបរាងដែលងាយចាំ និងសម្គាល់បានពីចម្ងាយ។
ចន្លោះស្ពានចម្បងវែង ១,២៨០ ម៉ែត្រ សាងសង់នៅក្នុងខ្សែទឹកដែលមានខ្យល់ខ្លាំង ចរន្តទឹកខ្លាំង និងជ្រៅ — ចាត់ទុកជាភារកិច្ចវិស្វកម្មមិនអាចទៅរួចដោយអ្នកជំនាញជាច្រើននៅដើមសតវត្សទី ២០។
សិល្បករ អ្នកថតរូប និងស្ទូឌីយោភាពយន្តរាប់ពាន់ ប្រើស្ថម្ភពណ៌ទឹកក្រូចលេចចេញពីអ័ព្ទជាទិដ្ឋភាពតំណាងឱ្យ San Francisco ខ្លួនឯង។
ជ្រោយ Golden Gate ជាច្រកចេញចូលរវាងឈូងសមុទ្រ San Francisco Bay និងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ជាកន្លែងដែលអ័ព្ទសមុទ្រត្រជាក់ជួបខ្យល់ក្តៅពីទឹកដីស្ងួតស្ទើរជារៀងរាល់រសៀល បង្កើតទិដ្ឋភាពប្រែប្រួលមិនចេះចប់។
Cវិស្វកម្ម និងការរចនា
Golden Gate Bridge ជាប្រភេទ ស្ពានព្យួរ (suspension bridge) សុទ្ធ — មិនមែនលាយបញ្ចូលនឹងប្រភេទផ្សេងទេ។ គំនិតនេះមកពីវិស្វករទីប្រឹក្សា Leon Moisseiff ដែលក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ បានស្នើឱ្យប្រើគំរូស្ពានព្យួរសុទ្ធជំនួសគំរូលាយដំបូងៗ ដោយសារវាទាំងសន្សំសំចៃ ទាំងអាចទប់ខ្យល់បានប្រសើរជាង។
ចន្លោះស្ពានចម្បងវែង ១ ២៨០ ម៉ែត្រ (៤ ២០០ ហ្វីត) ទប់ដោយស្ថម្ភដែកមាំពីរដើមខ្ពស់ ២២៧ ម៉ែត្រ ពីលើផ្ទៃទឹក។ ខ្សែកាបចម្បងទាំងពីរ — អង្កត់ផ្ចិតខ្សែនីមួយៗ ០,៩២ ម៉ែត្រ — ត្រូវបានវេចវាលពីខ្សែដែកតូចៗចំនួន ២៧,៥៧២ ខ្សែ ក្នុងខ្សែកាបនីមួយៗ សរុបប្រវែងខ្សែដែកទាំងអស់ក្នុងខ្សែកាបទាំងពីរស្មើនឹងប្រមាណ ១២៩,០០០ គីឡូម៉ែត្រ — គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីព័ទ្ធជុំវិញផែនដីជាង ៣ ជុំ។
ផ្លូវថ្នល់ព្យួរជាប់ជាមួយខ្សែកាបចម្បងតាមរយៈ ខ្សែព្យួរបញ្ឈរ (vertical suspenders) ចំនួន ២៥០ គូ ដាក់ចន្លោះគ្នារៀងរាល់ ១៥ ម៉ែត្រ។ ស្ពានទាំងមូលរចនាឡើងឱ្យអាចប្រែប្រួលបានតាមខ្យល់ — ចំណុចកណ្តាលអាចផ្លាស់ទីខាងឆ្វេង-ស្តាំបានរហូតដល់ ៨,៤ ម៉ែត្រក្នុងខ្យល់ខ្លាំង ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធ — គោលការណ៍ «បត់បែនជំនួសរឹង» ដែលក្លាយជាគំរូឱ្យស្ពានវែងជាច្រើនទៀតបន្ទាប់មក។
Dសាងសង់ និងមនុស្សនៅពីក្រោយ
គំនិតបង្កើតស្ពានឆ្លងកាត់ជ្រោយ Golden Gate មានតាំងពីឆ្នាំ ១៨៦៩ ប៉ុន្តែចាប់ផ្តើមមានកម្លាំងជាក់ស្តែងនៅឆ្នាំ ១៩១៦ នៅពេលអ្នកកាសែត James Wilkins សរសេរអត្ថបទក្នុង San Francisco Bulletin ស្នើឱ្យសាងសង់ស្ពានព្យួរដ៏ធំមួយ (ថវិកាប៉ាន់ស្មាន ១០០ លានដុល្លារ — ថ្លៃពេកសម្រាប់សម័យនោះ)។ វិស្វករ Joseph B. Strauss បានឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះដោយស្នើគម្រោងសន្សំសំចៃជាង ដែលមានចន្លោះស្ពានចម្បងយ៉ាងតិច ៤,០០០ ហ្វីត ក្នុងថវិកាប្រមាណ ២៥–៣០ លានដុល្លារ។
ត្រូវបានតែងតាំងជាវិស្វករនាំមុខផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១៥ សីហា ១៩២៩ ដឹកនាំគម្រោងទាំងមូលរហូតដល់ស្ពានបញ្ចប់ ហើយស្លាប់ត្រឹមរយៈពេលប៉ុន្មានខែក្រោយពីស្ពានបើកដំណើរការ ឆ្នាំ ១៩៣៨។
ជាវិស្វកររចនា (design engineer) ក្រោមបញ្ជា Strauss ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩២២ ដល់ ១៩៣១ ធ្វើការគណនារចនាសម្ព័ន្ធភាគច្រើន ប៉ុន្តែត្រូវបានបញ្ឈប់ការងារឆ្នាំ ១៩៣១ ហើយមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការឡើយ រហូតដល់ជាច្រើនទសវត្សរ៍ក្រោយ។
ជាសមាជិក Advisory Board ស្នើគំនិតស្ពានព្យួរសុទ្ធនៅឆ្នាំ ១៩២៥ ជំនួសគំរូលាយដំបូង — គំនិតនេះក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃការរចនាចុងក្រោយដែលអនុម័តនៅឆ្នាំ ១៩២៩។
រចនារូបរាង Art Deco របស់ស្ថម្ភ ពិល និងរបងស្ពាន ព្រមទាំងជាអ្នកស្នើពណ៌ International Orange ជំនួសពណ៌ផ្សេងៗដែល Navy និង Army ពេលនោះចង់ឱ្យប្រើ។
ការសាងសង់ចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ៥ មករា ១៩៣៣ ក្នុងកំឡុងពេលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក (Great Depression) — អ្នកបោះឆ្នោតក្នុងតំបន់បានអនុម័តឱ្យខ្ចីប្រាក់សរុប ៣៥ លានដុល្លារ ដើម្បីផ្តល់ការងារ ព្រមទាំង Bank of America បានវិនិយោគក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ ដើម្បីបញ្ចប់ការផ្តល់មូលនិធិ។ Strauss បានតម្រូវឱ្យកម្មករពាក់មួកសុវត្ថិភាព (hard hat) ជាដំបូងគេលើគម្រោងស្ពានមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ព្រមទាំងដាក់ សំណាញ់សុវត្ថិភាព ថ្លៃ ១៣០,០០០ ដុល្លារ ព្យួរក្រោមតំបន់ធ្វើការទាំងមូល។ សំណាញ់នេះបានសង្គ្រោះជីវិតកម្មករចំនួន ១៩ នាក់ដែលបានធ្លាក់ចូល — ពួកគេត្រូវបានហៅថាជាសមាជិកនៃ «Half Way to Hell Club»។
ទោះជាយ៉ាងណា សុវត្ថិភាពមិនអាចការពារបានទាំងស្រុងទេ។ កម្មករសរុប ១១ នាក់ បានស្លាប់ក្នុងអំឡុងសាងសង់ ដោយក្នុងនោះ ១០ នាក់ស្លាប់ក្នុងឧបត្តិហេតុតែមួយ — ថ្ងៃទី ១៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៣៧ វេទិកាការងារមួយបានរលំរហែកសំណាញ់សុវត្ថិភាព ធ្វើឱ្យកម្មករ ១២ នាក់ធ្លាក់ចុះទឹកជម្រៅ ២២០ ហ្វីត មានតែ ២ នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលរួចជីវិត។
Eពណ៌ International Orange និងអ័ព្ទ
មនុស្សជាច្រើនស្មានខុសថាស្ពាននេះមានពណ៌ «មាស» ព្រោះឈ្មោះរបស់វា។ តាមពិត ឈ្មោះ «Golden Gate» សំដៅលើជ្រោយសមុទ្រខ្លួនឯង — ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះនេះដោយអ្នករុករក John C. Frémont តាំងពីឆ្នាំ ១៨៤៦ មុនស្ពានកើតឡើងជាង ៨០ ឆ្នាំ — មិនមែនមកពីពណ៌ស្ពានទេ។
ពណ៌ពិតរបស់ស្ពានហៅថា International Orange។ ក្នុងអំឡុងសាងសង់ដែកបានមកដល់ជាមួយពណ៌ primer ពណ៌ទឹកក្រូចដ៏ក្រាស់ ដែលបំណងដើមគ្រាន់តែជាស្រទាប់ការពារដែកមុនលាបពណ៌ចុងក្រោយ។ កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក (US Navy) ចង់ឱ្យលាបជា ខ្មៅ-លឿងឆ្លាស់គ្នា ដើម្បីងាយមើលឃើញសម្រាប់នាវា ខណៈកងទ័ពជើងគោក (Army) ចង់ឱ្យលាបជាប្រផេះធម្មតា។ ប៉ុន្តែស្ថាបត្យករទីប្រឹក្សា Irving Morrow បានឃើញថាពណ៌ primer ទឹកក្រូចនេះសមស្របនឹងទិដ្ឋភាពជុំវិញ — ស៊ីគ្នាជាមួយភ្នំបៃតង ផ្ទៃមេឃខៀវ និងទឹកសមុទ្រ ទាំងលេចធ្លោក្នុងអ័ព្ទប្រផេះ — គាត់ស្នើឱ្យប្រើវាជាពណ៌ចុងក្រោយផ្ទាល់តែម្តង។
ដើម្បីទប់នឹងភាពប្រាក់ (salt-air corrosion) របស់តំបន់មាត់សមុទ្រ ក្រុមជួសជុលពណ៌ (paint crew) ធ្វើការជាប់លាប់ ធ្វើការលាបថែម និងកោសសំណល់ពណ៌ចាស់ជាប្រចាំពេញមួយឆ្នាំ — មិនមែនជា «ការលាបពណ៌ថ្មីទាំងស្រុង» ជារៀងរហូតទេ ដូចដែលមនុស្សខ្លះយល់ច្រឡំ ប៉ុន្តែជាកិច្ចការថែទាំជាប់លាប់ ដើម្បីរក្សាភាពថ្មីនៃពណ៌ដដែល។
Fកាលប្បវត្តិ
Gធៀបនឹងស្ពានព្យួរល្បីៗដទៃ
មនុស្សភាគច្រើនស្មានថា Golden Gate Bridge នៅតែជាស្ពានវែងបំផុតលើពិភពលោក — ប៉ុន្តែពិតប្រាកដ វាកាន់កំណត់ត្រានេះត្រឹមតែ ២៧ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ (១៩៣៧–១៩៦៤)។ ខាងក្រោមប្រៀបធៀបជាមួយ Brooklyn Bridge (New York, ១៨៨៣) ដែលជាស្ពានព្យួរដំបូងគេប្រើខ្សែកាបដែកថែបទាំងស្រុង៖
Hវិចិត្រសាលរូបភាព
ចុចលើរូបភាពដើម្បីមើលពេញអេក្រង់។ រូបភាពទាំងអស់ជារូបថតពិត ដែលមានការផ្តល់ឥណទានច្បាស់លាស់ពី Pexels និង Unsplash។
Golden Gate Bridge ក្នុងអ័ព្ទក្រាស់ ថតពីភាគខាងត្បូង — ទិដ្ឋភាពដែលធ្វើឱ្យស្ពាននេះល្បីពាសពេញពិភពលោក
ស្ថម្ភពណ៌ International Orange លេចចេញពីអ័ព្ទ ខ្ពស់ ២២៧ ម៉ែត្រពីលើផ្ទៃទឹក
ទិដ្ឋភាពពេញនៃស្ពានទាំងមូលក្នុងថ្ងៃស្រាល បង្ហាញចន្លោះស្ពានចម្បង និងស្ថម្ភទាំងពីរ
Golden Gate Bridge ភ្លឺដោយពន្លឺពេលយប់ លើផ្ទៃទឹក San Francisco Bay
រូបភាពស-ខ្មៅបុរាណនិយមនៃស្ពាន បង្ហាញរូបរាង Art Deco របស់ស្ថម្ភ
Iផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង
ការឥទ្ធិពលរបស់ Golden Gate Bridge លាតសន្ធឹងលើសពីវិស្វកម្មសុទ្ធសាធ៖
- គំរូវិស្វកម្ម — គោលការណ៍ «ការរចនាសម្រាប់បត់បែន» របស់ Moisseiff និង Ellis ត្រូវបានយកទៅសិក្សា និងអនុវត្តលើស្ពានវែងជាច្រើនទៀតជុំវិញពិភពលោកបន្ទាប់មក។
- ទេសចរណ៍ — ស្ពាននេះទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍រាប់លាននាក់មកទស្សនាទីក្រុង San Francisco រៀងរាល់ឆ្នាំ ក្លាយជាចំណុចទាក់ទាញកំពូលមួយនៃរដ្ឋ California។
- និមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ — រូបភាពរបស់វាលេចឡើងលើទង់ រូបភាពផ្សព្វផ្សាយ ភាពយន្ត និងសម្ភារៈអប់រំរាប់ពាន់ ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាតំណាងឱ្យសមិទ្ធផលវិស្វកម្មរបស់មនុស្សជាតិ ស្មើនឹង Eiffel Tower ឬ Statue of Liberty ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ជានិមិត្តសញ្ញា។
Jចំណុចដែលមនុស្សច្រើនយល់ច្រឡំ
Kមេរៀនសម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ
Lសេចក្តីសន្និដ្ឋាន
Golden Gate Bridge គឺជាភស្តុតាងមួយថា វិស្វកម្មដ៏អស្ចារ្យអាចកើតឡើងក្នុងស្ថានភាពពិបាកបំផុត — ចេញពីកណ្តាលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ក្នុងកន្លែងមួយដែលមានខ្យល់ រលក និងអ័ព្ទក្រាស់។ ភាពល្បីរបស់វាមិនកើតចេញពីទំហំតែម្យ៉ាងទេ ប៉ុន្តែពីការរួមផ្សំដ៏កម្រនៃវិស្វកម្មច្បាស់លាស់ ការជ្រើសរើសពណ៌ដោយគិតគូរ និងសាច់រឿងមនុស្សនៅពីក្រោយ — ពី Strauss ដែលមិនព្រមបោះបង់ រហូតដល់កម្មករជាច្រើននាក់ដែលហានិភ័យជីវិតដើម្បីសាងសង់វា។ ជាង ៩ ទសវត្សរ៍ក្រោយមក ស្ពាននេះនៅតែឈរជាសញ្ញាណនៃភាពអង់អាចរបស់មនុស្សក្នុងការឆ្លងកាត់ធម្មជាតិដ៏លំបាកបំផុត។