គួរដឹង · ស៊េរីល្បីល្បី

តើ International Space Station (ISS) ជាអ្វី? ហេតុអ្វីបានជាវាល្បីជុំវិញពិភពលោក?

មន្ទីរពិសោធន៍អវកាសដ៏ធំបំផុត និងចាស់ជាងគេបំផុតដែលមនុស្សជាតិធ្លាប់សាងសង់ — របៀបដំណើរការ ប្រវត្តិសាងសង់ និងមូលហេតុនៃភាពល្បី ផ្អែកលើប្រភពផ្លូវការ NASA · ESA។

១០ កញ្ញា ២០២៦អាន ~១៤ នាទីផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយ NASA · ESAប្រភព ៨

រូបភាព៖ NASA · Public domain

៤០០ គ.មកំពស់គន្លង (Low Earth Orbit)

២៨ ពាន់ល្បឿនគន្លង (គ.ម/ម៉ោង)

១៦ចំនួនគន្លងជុំវិញផែនដី/ថ្ងៃ

២០ វិច្ឆិកា ១៩៩៨ចាប់ផ្តើមសាងសង់ (ម៉ូឌុល Zarya)

៥ដៃគូអន្តរជាតិ (NASA·Roscosmos·ESA·JAXA·CSA)

២៨០+អវកាសយានិកបានទស្សនា ចាប់តាំងពី ១៩៩៨

មាតិកា (Contents)

Aទិដ្ឋភាពទូទៅ
Bហេតុអ្វីល្បី?
Cតើវារក្សាខ្លួននៅក្នុងគន្លងយ៉ាងណា?
Dភាពជាដៃគូអន្តរជាតិ និងម៉ូឌុលសំខាន់ៗ
Eកាលប្បវត្តិសាងសង់
Fជីវិត និងវិទ្យាសាស្ត្រលើស្ថានីយ៍
GISS ធៀបនឹង Mir និង Tiangong
Hរូបភាពពី ISS
Iផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង
Jចំណុចដែលមនុស្សច្រើនយល់ច្រឡំ
Kមេរៀនសម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ
Lសេចក្តីសន្និដ្ឋាន
Mសំណួរ-ចម្លើយ
Nប្រភពយោង

Aទិដ្ឋភាពទូទៅ

International Space Station (ISS) គឺជាមន្ទីរពិសោធន៍អវកាសដ៏ធំបំផុតដែលមនុស្សជាតិធ្លាប់សាងសង់ ហើយជាកន្លែងដែលមនុស្សរស់នៅជាប់លាប់អវិឆិន្នាការបំផុតនៅក្រៅផែនដី។ វាវិលជុំវិញផែនដីនៅកម្ពស់ប្រហែល ៤០០ គីឡូម៉ែត្រ ដោយមានអវកាសយានិក និងអវកាសកិច្ចវិទូរស់នៅ និងធ្វើការជាប់លាប់ចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០០។

ស្ថានីយ៍នេះមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្រទេសណាមួយទេ។ វាត្រូវបានសាងសង់ និងគ្រប់គ្រងរួមគ្នាដោយទីភ្នាក់ងារអវកាស ៥ តំណាងឱ្យ ១៥ ប្រទេស៖ NASA (សហរដ្ឋអាមេរិក), Roscosmos (រុស្ស៊ី), ESA (អង្គការអវកាសអឺរ៉ុប), JAXA (ជប៉ុន) និង CSA (កាណាដា)។ ការសាងសង់ចាប់ផ្តើមឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ តាមរយៈការតភ្ជាប់ម៉ូឌុលដំបូងពីររវាងគន្លង ហើយបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ ២០១១។

ISS មានទំហំធំប៉ុនកន្លែងលេងបាល់ទាត់មួយ (ប្រវែងចុងដល់ចុងនៃ solar array ប្រហែល ១០៩ ម៉ែត្រ) ហើយផ្ទៃខាងក្នុងដែលអាចរស់នៅបានធំប៉ុនផ្ទះមាន ៦ បន្ទប់គេង។ ចាប់តាំងពីវាចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ ស្ថានីយ៍នេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិ — ជាកន្លែងដែលអវកាសយានិកពីប្រទេសដែលធ្លាប់ជាគូប្រកួតប្រជែងគ្នាក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់ បានធ្វើការរួមគ្នាថ្ងៃនេះទៅថ្ងៃស្អែកអស់រយៈពេលជាង ២៥ ឆ្នាំមកហើយ។

✦

ព័ត៌មានសង្ខេប

ឈ្មោះ: International Space Station (ISS)
ប្រតិបត្តិករ: NASA · Roscosmos · ESA · JAXA · CSA
ម៉ូឌុលដំបូង: Zarya · ២០ វិច្ឆិកា ១៩៩៨ · បាញ់បង្ហោះដោយរុស្ស៊ី
កូនកម្មករដំបូង: Expedition 1 · ២ វិច្ឆិកា ២០០០
ទំហំ: ~១០៩ ម៉ែត្រ (ចុងដល់ចុង) · ម៉ាស់ ~៤២០.០០០ គ.ក្រ
គន្លង: ~៤០០ គ.ម ពីផែនដី · ល្បឿន ~២៨.០០០ គ.ម/ម៉ោង
កាលកំណត់ចូលនិវត្តន៍: ប្រហែលឆ្នាំ ២០៣០ (NASA · SpaceX U.S. Deorbit Vehicle)
ប្រភពផ្លូវការ: nasa.gov/international-space-station

Bហេតុអ្វីល្បី?

ISS ជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតទីពីរដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាធ្លាប់ឮឈ្មោះ ទោះជាមិនចាប់អារម្មណ៍លើអវកាសក៏ដោយ។ មានហេតុផលធំៗ ៤ ដែលធ្វើឱ្យវាល្បីនៅជុំវិញពិភពលោក៖

កំណត់ត្រាការរស់នៅជាប់លាប់

មនុស្សរស់នៅ និងធ្វើការនៅលើ ISS ជាប់លាប់អវិឆិន្នាការចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ២០០០ មក — លើសពី ២៥ ឆ្នាំ វែងជាងកំណត់ត្រា ៣.៦៤៤ ថ្ងៃរបស់ស្ថានីយ៍ Mir ចាស់។

មើលឃើញដោយភ្នែកទទេ

ក្នុងចំណោមវត្ថុសិប្បនិម្មិតទាំងអស់ ISS ភ្លឺជាងគេបំផុតលើមេឃពេលយប់ — មើលទៅដូចផ្កាយភ្លឺមួយហោះកាត់លឿនៗ គ្មានភ្លើងភ្លឹបភ្លែតៗ ហើយអាចមើលឃើញបានពីស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងលើផែនដី។

កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ

ទីភ្នាក់ងារពី ១៥ ប្រទេស រួមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីដែលធ្លាប់ជាគូប្រកួតប្រជែងគ្នាក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់ បន្តធ្វើការរួមគ្នាលើ ISS ទោះបីមានភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយក៏ដោយ។

វេទិកាវិទ្យាសាស្ត្រតែមួយគត់

ជិត ៣.០០០ ការពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងបរិយាកាស microgravity ដែលមិនអាចធ្វើនៅលើផែនដីបាន — ចាប់ពីវេជ្ជសាស្ត្រ រហូតដល់សម្ភារវិទ្យា។

Cតើវារក្សាខ្លួននៅក្នុងគន្លងយ៉ាងណា?

អវកាសយានិក Jessica Watkins សម្លឹងមើលផែនដីតាមរយៈបង្អួច Cupola របស់ ISS — **ទស្សនវិថីតាម Cupola** — បង្អួច ៧ ផ្ទាំងនេះផ្តល់ទិដ្ឋភាព ៣៦០ អង្សាទៅលើផែនដី។ រូបភាព៖ NASA · Public domain · NASA.gov

ISS មិនអណ្តែតដោយគ្មានទំនាញនោះទេ — ការពិត ទំនាញរបស់ផែនដីនៅកម្ពស់ ៤០០ គីឡូម៉ែត្រនៅតែខ្លាំងប្រហែល ៩០% នៃផ្ទៃដីផែនដី។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យអវកាសយានិកមើលទៅដូចជា «អណ្តែត» គឺដោយសារស្ថានីយ៍ និងអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងខាងក្នុងធ្លាក់ចុះជាប់លាប់ (free fall) ជុំវិញផែនដីក្នុងល្បឿនលឿនល្មម — ស្ថានភាពនេះហៅថា microgravity។

ដើម្បីនៅក្នុងគន្លង ISS ត្រូវធ្វើដំណើរក្នុងល្បឿនប្រហែល ២៨.០០០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង — លឿនល្មមឱ្យវាបញ្ចប់ការធ្វើដំណើរជុំវិញផែនដីមួយជុំគ្រប់ ~៩០ នាទី ស្មើនឹង ១៦ គន្លងក្នុងមួយថ្ងៃ។ ដោយសារវិលជុំវិញផែនដីញឹកញាប់ម្តងៗ អ្នកនៅលើស្ថានីយ៍ឃើញថ្ងៃរះ និងថ្ងៃលិចប្រហែល ១៦ដងជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

ISS វិលជុំវិញផែនដីនៅកម្ពស់ប្រហែល ៤០០ គីឡូម៉ែត្រ ដោយល្បឿនប្រហែល ២៨.០០០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង — លឿនល្មមឱ្យធ្វើដំណើរជុំវិញផែនដីមួយជុំពេញក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ~៩០ នាទី ធ្វើឱ្យអ្នកនៅលើស្ថានីយ៍ឃើញថ្ងៃរះ និងថ្ងៃលិចប្រហែល ១៦ដងក្នុងមួយថ្ងៃ។ ប្រភព៖ NASA «Space Station Facts and Figures».

💡 ហេតុអ្វីត្រូវជំរុញឡើងវិញ (reboost)?ទោះកម្ពស់ ៤០០ គីឡូម៉ែត្រហាក់ដូចជាឆ្ងាយ ស្ថានីយ៍នៅតែស្ថិតក្នុងស្រទាប់ខ្យល់ស្តើងបំផុត (thermosphere) ដែលមានកកិតបន្តិចបន្តួច។ កកិតនេះបន្ថយកម្ពស់គន្លងបន្តិចម្តងៗ ដូច្នេះម៉ាស៊ីនចក្ររបស់យានដឹកជញ្ជូនដែលមកតភ្ជាប់ត្រូវជំរុញស្ថានីយ៍ឱ្យឡើងវិញជាទៀងទាត់។

Dភាពជាដៃគូអន្តរជាតិ និងម៉ូឌុលសំខាន់ៗ

ISS ត្រូវបានសាងសង់ជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៨ ដោយផ្គុំម៉ូឌុលពី ទីភ្នាក់ងារអវកាស ៥ ចូលគ្នាក្នុងគន្លង — បច្ចុប្បន្នស្ថានីយ៍មានប្រហែល ៤៣ ម៉ូឌុល និងធាតុផ្សេងៗ។ ខាងក្រោមជាឧទាហរណ៍ម៉ូឌុលសំខាន់ៗ ៤ ដែលបង្ហាញពីលក្ខណៈពហុជាតិរបស់ស្ថានីយ៍៖

Zvezdaម៉ូឌុលសេវាកម្ម · រុស្ស៊ី

ចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ ១២ កក្កដា ២០០០ — ផ្តល់ប្រព័ន្ធគាំទ្រជីវិត ការបញ្ជា និងកន្លែងសម្រាកដំបូងសម្រាប់អវកាសយានិក។

Destinyមន្ទីរពិសោធន៍ · សហរដ្ឋអាមេរិក

បើកដំណើរការ ៧ កុម្ភៈ ២០០១ — មន្ទីរពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រចម្បងរបស់ NASA សម្រាប់ពិសោធន៍ជាច្រើនប្រភេទ។

Columbusមន្ទីរពិសោធន៍ · អឺរ៉ុប (ESA)

បន្ថែមចូល ៧ កុម្ភៈ ២០០៨ — ការចូលរួមចម្បងរបស់អង្គការអវកាសអឺរ៉ុបចំពោះស្ថានីយ៍។

Kiboមន្ទីរពិសោធន៍ · ជប៉ុន (JAXA)

បន្ថែមចូលឆ្នាំ ២០០៨ — ម៉ូឌុលធំបំផុតលើ ISS រួមទាំងវេទិកាពិសោធន៍ខាងក្រៅផងដែរ។

ដ្យាក្រាមសង្ខេប (មិនតាមមាត្រដ្ឋាន ឬចំនួនពិត) បង្ហាញផ្នែកសំខាន់ៗ៖ ទ្រនិង (truss) ផ្ទុកផ្ទាំង solar array សរុប ៨ ផ្ទាំង ម៉ូឌុលសម្ពាធខ្យល់ពីប្រទេសដៃគូផ្សេងៗគ្នា និងដងដៃមនុស្សយន្ត Canadarm2 ពីកាណាដា។ ប្រភព៖ NASA «International Space Station Assembly Elements».

⚠️ គ្មានប្រទេសណាមួយជាម្ចាស់តែឯងក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តររដ្ឋាភិបាល (Space Station Intergovernmental Agreement) ម៉ូឌុលនីមួយៗនៅតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្រទេសដែលសាងសង់វា ខណៈប្រតិបត្តិការ ការស្រាវជ្រាវ និងការធ្វើដំណើរទៅ-មករបស់អវកាសយានិកគ្រប់គ្រងរួមគ្នា។

Eកាលប្បវត្តិសាងសង់

២០ វិច្ឆិកា ១៩៩៨

ម៉ូឌុលដំបូង Zarya

រុស្ស៊ីបាញ់បង្ហោះម៉ូឌុល Zarya ដែលផ្តល់ថាមពល និងប្រព័ន្ធបញ្ជាដំបូង — ចំណុចចាប់ផ្តើមសាងសង់ស្ថានីយ៍។

៤ ធ្នូ ១៩៩៨

ម៉ូឌុល Unity ភ្ជាប់ចូល

ភារកិច្ចយានអវកាស Endeavour (STS-88) របស់ NASA ភ្ជាប់ម៉ូឌុល Unity ចូលនឹង Zarya។

១២ កក្កដា ២០០០

ម៉ូឌុល Zvezda ចូលប្រតិបត្តិការ

ម៉ូឌុលសេវាកម្មរបស់រុស្ស៊ី ផ្តល់កន្លែងរស់នៅ និងគាំទ្រជីវិតដំបូងគេ បើកផ្លូវសម្រាប់កូនកម្មករអចិន្ត្រៃយ៍។

២ វិច្ឆិកា ២០០០

Expedition 1 — កូនកម្មករដំបូង

William Shepherd, Yuri Gidzenko និង Sergei Krikalev មកដល់ស្ថានីយ៍ — ការរស់នៅជាប់លាប់លើ ISS ចាប់ផ្តើមតាំងពីថ្ងៃនេះមិនដែលដាច់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

ធ្នូ ២០០០ – ២០០៨

Destiny · Columbus · Kibo ចូលរួម

មន្ទីរពិសោធន៍ចម្បងរបស់អាមេរិក អឺរ៉ុប និងជប៉ុនត្រូវបានបន្ថែម ធ្វើឱ្យ ISS ក្លាយជាមន្ទីរពិសោធន៍ពហុជាតិពិតប្រាកដ។

១៦ កក្កដា ២០១១

ការសាងសង់ស្ទើរតែពេញលេញ

ភារកិច្ចយានអវកាស STS-135 — ជើងហោះហើរចុងក្រោយរបស់កម្មវិធីយានអវកាស NASA — បញ្ចប់ដំណាក់កាលសំខាន់នៃការសាងសង់។

២០១២ – ២០២៦

យុគសម័យ commercial crew

យានអវកាសឯកជនដូចជា SpaceX Crew Dragon ចាប់ផ្តើមដឹកជញ្ជូនអវកាសយានិក បន្ថែមលើយាន Soyuz របស់រុស្ស៊ី — ការស្រាវជ្រាវបន្តកើនឡើង។

~២០៣០

កាលកំណត់ចូលនិវត្តន៍

NASA គ្រោងនឹងប្រើប្រាស់ស្ថានីយ៍ដល់ឆ្នាំ ២០៣០ បន្ទាប់មកយាន SpaceX U.S. Deorbit Vehicle នឹងជំរុញស្ថានីយ៍ចុះទៅតំបន់មហាសមុទ្រដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ (ជិត Point Nemo) ខណៈស្ថានីយ៍ពាណិជ្ជកម្មឯកជនថ្មីៗចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការជំនួស។

Fជីវិត និងវិទ្យាសាស្ត្រលើស្ថានីយ៍

ជាធម្មតា ISS មានអវកាសយានិក ៧ នាក់រស់នៅ ធ្វើការ និងគេងលើស្ថានីយ៍ក្នុងពេលតែមួយ តាមកាលវិភាគស្តង់ដារនាឡិកា GMT។ ថ្ងៃធម្មតាមួយរួមមានការធ្វើពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រ ការថែទាំប្រព័ន្ធស្ថានីយ៍ និងហាត់ប្រាណប្រហែល ២ ម៉ោងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីទប់ទល់ការបាត់បង់ដង់ស៊ីតេឆ្អឹង និងសាច់ដុំដែលកើតឡើងក្នុងបរិយាកាស microgravity។

ISS ជាមន្ទីរពិសោធន៍អវកាសតែមួយគត់ក្នុងប្រភេទរបស់វា។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០០ អ្នកស្រាវជ្រាវជិត ៣.០០០ ការពិសោធន៍បានប្រើប្រាស់បរិយាកាសគ្មានទំនាញនេះ រួមមាន៖

ការស្រាវជ្រាវមនុស្ស — សិក្សាផលប៉ះពាល់នៃ microgravity លើឆ្អឹង សាច់ដុំ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងចក្ខុវិស័យ ជាព័ត៌មានសំខាន់សម្រាប់បេសកកម្មទៅព្រះច័ន្ទ និងភពអង្គារ។
ជីវវិទ្យា និងបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រ — ការដាំដុះរុក្ខជាតិ ការសិក្សាកោសិកា និងការវិវត្តន៍មីក្រូសរីរាង្គក្នុងអវកាស។
វិទ្យាសាស្ត្រសម្ភារ និងរូបវិទ្យា — ការសិក្សាការឆេះ ការបញ្ចូលគ្នានៃធាតុរាវ និងការបង្កើតគ្រីស្តាល់ដែលមិនអាចធ្វើបាននៅលើផែនដី។
ការសង្កេតផែនដី និងអវកាស — ថតរូបផែនដី តាមដានគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងសង្កេតកាឡាក់ស៊ី។

អវកាសយានិក Bob Behnken ធ្វើដំណើរដើរអវកាស (spacewalk) ជួសជុលថ្ម (battery) នៅលើទ្រនិង Starboard-6 របស់ ISS — **ដំណើរដើរអវកាស (spacewalk)** — អវកាសយានិក Bob Behnken ផ្លាស់ប្តូរថ្មនីកែល-អ៊ីដ្រូសែនចាស់ជាមួយថ្មលីចូម-អ៊ីយ៉ុងថ្មី លើទ្រនិងខាងក្រៅស្ថានីយ៍ ថ្ងៃទី ១ កក្កដា ២០២០។ រូបភាព៖ NASA · Public domain · NASA.gov

GISS ធៀបនឹង Mir និង Tiangong

ISS មិនមែនជាស្ថានីយ៍អវកាសតែមួយគត់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ Mir របស់រុស្ស៊ី (១៩៨៦–២០០១) ជាស្ថានីយ៍ម៉ូឌុលដំបូងគេ ខណៈ Tiangong របស់ចិន (២០២១–បច្ចុប្បន្ន) ជាស្ថានីយ៍ដែលកំពុងប្រតិបត្តិការស្របគ្នាជាមួយ ISS សព្វថ្ងៃ។ តួលេខខាងក្រោមបង្ហាញទំហំធៀបគ្នា៖

ម៉ាស់គីឡូក្រាម

Mir១២៩.៧០០

ISS~៤២០.០០០

Tiangong~១០០.០០០

ប្រវែងម៉ែត្រ (អតិបរមា)

Mir~៣១ ម

ISS~១០៩ ម

Tiangong~៥៥,៦ ម

ម៉ូឌុលសម្ពាធខ្យល់ចំនួន

Mir៧

ISS~១៦

Tiangong៣

អវកាសយានិកធម្មតានាក់ (អតិបរមាក្នុងវង់ក្រចក)

Mir៣ (~៦)

ISS៧

Tiangong៣ (~៦)

🚀 ស្ថានីយ៍ថ្មីៗកំពុងមកដល់ខណៈ ISS ជិតចូលនិវត្តន៍នៅឆ្នាំ ២០៣០ NASA កំពុងគាំទ្រក្រុមហ៊ុនឯកជនសាងសង់ស្ថានីយ៍អវកាសពាណិជ្ជកម្មថ្មីៗ ដើម្បីកុំឱ្យមានចន្លោះខ្វះមនុស្សនៅក្នុងគន្លងទាបជុំវិញផែនដី។

Hរូបភាពពី ISS

ចុចលើរូបភាពដើម្បីមើលពេញអេក្រង់។ រូបភាពទាំងអស់ជាកម្មសិទ្ធិសាធារណៈ (public domain) របស់ NASA។

ISS ថតពី SpaceX Crew Dragon Endeavour ខណៈហោះជុំវិញស្ថានីយ៍ បន្ទាប់ពីផ្តាច់ចេញពីម៉ូឌុល Harmony ថ្ងៃទី ៨ វិច្ឆិកា ២០២១

អវកាសយានិក Jessica Watkins អណ្តែតក្នុងបង្អួច Cupola សម្លឹងមើលផែនដី ថ្ងៃទី ៩ ឧសភា ២០២២

វាលទីក្រុង Mary កណ្តាលវាលខ្សាច់ Karakum ប្រទេស Turkmenistan ថតពី ISS ថ្ងៃទី ១ កញ្ញា ២០២២

អវកាសយានិក Bob Behnken ធ្វើដំណើរដើរអវកាសផ្លាស់ប្តូរថ្មនៅលើទ្រនិង Starboard-6 ថ្ងៃទី ១ កក្កដា ២០២០

ដងដៃមនុស្សយន្ត Canadarm2 រៀបចំចាប់យានដឹកទំនិញ Cygnus ខណៈស្ថានីយ៍ហោះលើសហរដ្ឋអាមេរិកភាគពាយព្យ ថ្ងៃទី ១៦ កុម្ភៈ ២០២២ · រូបភាព៖ NASA · Public domain

Iផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង

ទីក្រុង Mary កណ្តាលវាលខ្សាច់ Karakum ប្រទេស Turkmenistan ថតពី ISS — **ការសង្កេតផែនដីពីអវកាស** — រូបភាពដូចនេះជួយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រតាមដានការប្រែប្រួលបរិស្ថាន និងធនធានទឹកជុំវិញពិភពលោក។ រូបភាព៖ NASA · Public domain · NASA.gov

ការស្រាវជ្រាវលើ ISS មានឥទ្ធិពលលើសពីអវកាសវិទ្យា៖

វេជ្ជសាស្ត្រ — ការសិក្សាការបាត់បង់ឆ្អឹងក្នុង microgravity ជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីជំងឺពុកឆ្អឹង (osteoporosis) នៅលើផែនដី។ បច្ចេកវិទ្យា telemedicine ដែលអភិវឌ្ឍសម្រាប់អវកាសយានិក ក៏ត្រូវបានប្រើសម្រាប់តំបន់ដាច់ស្រយាលនៅលើផែនដីផងដែរ។
ការសង្កេតបរិស្ថាន — ម៉ាស៊ីនថតលើ ISS តាមដានគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងគុណភាពខ្យល់ពីលើអវកាស ជាទិន្នន័យសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រពិភពលោក។
ការអប់រំ និងការបំផុសគំនិត — សិស្សរាប់លាននាក់បានចូលរួមកម្មវិធីវិទ្យាសាស្ត្រ ស្តាប់ការសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយអវកាសយានិក ឬតាមដានស្ថានីយ៍ដោយភ្នែកទទេ ជំរុញចំណាប់អារម្មណ៍លើវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា (STEM)។

Jចំណុចដែលមនុស្សច្រើនយល់ច្រឡំ

ការយល់ច្រឡំ«គេមិនអាចមើលឃើញ ISS ដោយភ្នែកទទេបានទេ ត្រូវមានទូរទស្សន៍ទើបមើលឃើញ។»

ការពិតISS ជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតភ្លឺជាងគេបំផុតលើមេឃពេលយប់បន្ទាប់ពីព្រះច័ន្ទ — មើលទៅដូចផ្កាយភ្លឺមួយកំពុងហោះកាត់លឿនៗ ដោយភ្នែកទទេ។ គេហទំព័រ spotthestation.nasa.gov ប្រាប់ពេលវេលា និងទិសដៅជាក់លាក់សម្រាប់ទីតាំងនីមួយៗ។

ការយល់ច្រឡំ«លើ ISS គ្មានទំនាញទាល់តែសោះ។»

ការពិតទំនាញនៅកម្ពស់ ៤០០ គីឡូម៉ែត្រនៅតែខ្លាំងប្រហែល ៩០% នៃលើផែនដី។ អវកាសយានិកមើលទៅដូចជា «អណ្តែត» ដោយសារពួកគេ និងស្ថានីយ៍ធ្លាក់ចុះជាប់លាប់ (free fall) ជុំវិញផែនដីជាមួយគ្នា — ស្ថានភាពនេះហៅថា microgravity មិនមែនសូន្យទំនាញ (zero gravity) ទេ។

ការយល់ច្រឡំ«ISS នៅខាងក្រៅបរិយាកាសផែនដីទាំងស្រុង ដូច្នេះមិនចាំបាច់ជំរុញឡើងវិញ។»

ការពិតស្ថានីយ៍នៅតែស្ថិតក្នុងស្រទាប់ខ្យល់ស្តើងបំផុត (thermosphere) ដែលមានកកិតបន្តិចបន្តួច។ គន្លងធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ ត្រូវការជំរុញឡើងវិញជាទៀងទាត់ដោយម៉ាស៊ីនចក្ររបស់យានដែលមកតភ្ជាប់។ សូមមើលផ្នែក C។

ការយល់ច្រឡំ«ISS ជាកម្មសិទ្ធិ និងគ្រប់គ្រងដោយ NASA តែម្នាក់ឯង។»

ការពិតISS ជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរបស់ទីភ្នាក់ងារអវកាស ៥ (NASA, Roscosmos, ESA, JAXA, CSA)។ ម៉ូឌុលនីមួយៗនៅតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្រទេសដែលសាងសង់វា ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តររដ្ឋាភិបាល។ សូមមើលផ្នែក D។

Kមេរៀនសម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ

🌏 អ្វីដែលរឿងរ៉ាវ ISS បង្រៀនយើងISS បង្ហាញថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ អាចដំណើរការបាន ទោះបីប្រទេសពាក់ព័ន្ធមានប្រវត្តិជាគូប្រកួតប្រជែងគ្នាក៏ដោយ ព្រោះគោលដៅវិទ្យាសាស្ត្ររួមអាចលើសពីភាពខុសគ្នាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ វាក៏បង្ហាញពីតម្លៃនៃការវិនិយោគរយៈពេលវែងលើការអប់រំ និងវិទ្យាសាស្ត្រ STEM — ចាប់ពីការសាងសង់រហូតដល់ការចូលនិវត្តន៍ គឺជាគម្រោងលើសពី ៣ ទសវត្សរ៍។ សម្រាប់យុវជនខ្មែរ ISS ជាឧទាហរណ៍រស់ដែលបង្ហាញថា ការសិក្សា វិស្វកម្ម និងវិទ្យាសាស្ត្រអាចនាំទៅរកកិច្ចសហការជាមួយពិភពលោកទាំងមូល។

Lសេចក្តីសន្និដ្ឋាន

International Space Station តំណាងឱ្យសមិទ្ធផលធំមួយនៃវិស្វកម្ម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមនុស្សជាតិ។ ជាង ២៥ ឆ្នាំមកនេះ វាបានផ្តល់ទីតាំងស្រាវជ្រាវតែមួយគត់ក្នុងបរិយាកាស microgravity ខណៈក៏ជាភស្តុតាងរស់ដែលថា ប្រទេសផ្សេងគ្នាអាចធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីគោលដៅរួម។ នៅពេលដែលវាចូលនិវត្តន៍ក្នុងប្រហែលឆ្នាំ ២០៣០ ស្ថានីយ៍ពាណិជ្ជកម្មថ្មីៗនឹងបន្តបេសកកម្មនេះ — ប៉ុន្តែកេរ្តិ៍ដំណែលរបស់ ISS ក្នុងនាមជានិមិត្តរូបនៃកិច្ចសហការជុំវិញពិភពលោក នឹងបន្តជាឧទាហរណ៍សម្រាប់គម្រោងអវកាសអនាគត។

Mសំណួរ-ចម្លើយ · FAQ

តើ ISS នៅឆ្ងាយប៉ុណ្ណាពីផែនដី?

ប្រហែល ៤០០ គីឡូម៉ែត្រ — ក្នុងតំបន់ Low Earth Orbit។ សូមមើលផ្នែក C។

តើនរណាជាម្ចាស់ ISS?

មិនមែនប្រទេសណាមួយឡើយ — វាគ្រប់គ្រងរួមគ្នាដោយទីភ្នាក់ងារអវកាស ៥ (NASA, Roscosmos, ESA, JAXA, CSA) ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តររដ្ឋាភិបាល។ សូមមើលផ្នែក D។

តើ ISS នឹងបន្តប្រតិបត្តិការដល់ពេលណា?

NASA គ្រោងប្រើប្រាស់ស្ថានីយ៍ដល់ឆ្នាំ ២០៣០ បន្ទាប់មកនឹងជំរុញឱ្យធ្លាក់ចុះទៅតំបន់មហាសមុទ្រដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ។ សូមមើលផ្នែក E។

តើមនុស្សប៉ុន្មាននាក់រស់នៅលើ ISS ក្នុងពេលតែមួយ?

ជាធម្មតា ៧ នាក់ ទោះបីពេលខ្លះកើនដល់ ១១ នាក់ក្នុងអំឡុងពេលប្តូរវេនកូនកម្មករ។ សូមមើលផ្នែក F។

តើអាចមើលឃើញ ISS ដោយភ្នែកទទេទេ?

បាន — វាជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតភ្លឺជាងគេលើមេឃពេលយប់បន្ទាប់ពីព្រះច័ន្ទ។ សូមមើលផ្នែក J។

Nប្រភពយោង · References

✦

NASA — International Space Station (mission overview)ទិដ្ឋភាពទូទៅ ដៃគូអន្តរជាតិ

NASA — Space Station Facts and Figuresទំហំ ម៉ាស់ ល្បឿន កំពស់គន្លង

NASA — International Space Station Assembly Elementsបញ្ជីម៉ូឌុល និងកាលបរិច្ឆេទបាញ់បង្ហោះ

NASA — FAQs: The International Space Station Transition Planគម្រោងចូលនិវត្តន៍ ២០៣០

NASA — Spot the Stationរបៀបមើល ISS ដោយភ្នែកទទេ

NASA — Looking Back: International Space Station Expedition 1កូនកម្មករដំបូង ២ វិច្ឆិកា ២០០០

ESA — International Space Stationការចូលរួមរបស់អឺរ៉ុប · Columbus

Britannica — International Space Stationប្រវត្តិ និងទិដ្ឋភាពទូទៅបន្ថែម

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពផ្លូវការ ៨ ប្រភព

សេចក្តីជូនដំណឹង៖ អត្ថបទនេះពន្យល់អំពី International Space Station ដោយផ្អែកលើឯកសារផ្លូវការរបស់ NASA និង ESA។ តួលេខមួយចំនួន (ម៉ាស់ ចំនួនម៉ូឌុល រយៈពេលប្រតិបត្តិការ គម្រោងចូលនិវត្តន៍) អាចត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបន្ទាប់ពីថ្ងៃបោះពុម្ព — សូមផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពដើម។ Eksastra ជាថ្នាលឯករាជ្យ មិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយស្ថាប័នណាមួយឡើយ។