០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ បន្ទុកជំងឺគ្រុនចាញ់ពិភពលោក

ជំងឺគ្រុនចាញ់បណ្តាលមកពីប្រូតូហ្សូអ៊ែរប្រភេទ Plasmodium ចម្លងតាមរយៈការខាំរបស់មូសញីញញីមេ Anopheles។ តាមរបាយការណ៍ World Malaria Report ២០២៤ របស់ WHO មានករណីជំងឺគ្រុនចាញ់ប្រមាណ ២៦៣ លាននាក់ទូទាំងពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ កើនឡើងប្រមាណ ១១ លានករណី បើធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២២ ហើយមានអ្នកស្លាប់ប្រមាណ ៥៩៧,000នាក់ — ជិតដូចគ្នានឹងឆ្នាំមុន។ WHO រាយការណ៍ថា ប្រមាណ ៩៥% នៃការស្លាប់ទាំងនោះកើតឡើងក្នុងតំបន់អាហ្វ្រិករបស់ WHO (WHO African Region)។

WHO ប៉ាន់ស្មានថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០០ វិធានការទប់ស្កាត់ជំងឺគ្រុនចាញ់សរុប (សំណាញ់មូសព្រំដេនអាំងសិចទីស៊ីត ការបាញ់ថ្នាំសំលាប់មូសក្នុងផ្ទះ ថ្នាំការពារតាមរដូវ និងឥឡូវនេះវ៉ាក់សាំង) បានជួយជៀសផុតករណីជំងឺប្រមាណ ២,២ ប៊ីលានករណី និងការស្លាប់ប្រមាណ ១២,៧ លាននាក់។ WHO កំណត់ជាប្រចាំថា វ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ជា “ឧបករណ៍បន្ថែម” មួយប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការជំនួសវិធានការការពារដែលមានស្រាប់ឡើយ។

តាមរបាយការណ៍ WHO ជាប្រចាំ ក្រុមប្រជាជនដែលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតគឺកុមារអាយុក្រោម ៥ឆ្នាំ និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ — ជាហេតុផលដែលកម្មវិធីវ៉ាក់សាំង MVIP (ផ្នែក D) កំណត់គោលដៅដំបូងលើកុមារតូច មិនមែនប្រជាជនទូទៅទេ។ WHO ក៏សង្កត់ធ្ងន់ថា ការវិវឌ្ឍន៍វ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ជាបញ្ហាបច្ចេកទេសពិសេស — គ្មានវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ណាមួយត្រូវបានអនុម័តជោគជ័យ រហូតដល់ RTS,S ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ថ្វីត្បិតតែមានការស្រាវជ្រាវជាច្រើនទសវត្សរ៍ចំពោះជំងឺឆ្លងផ្សេងទៀតក៏ដោយ។

០២ប្រវត្តិអភិវឌ្ឍន៍វ៉ាក់សាំង RTS,S/AS01 (Mosquirix)

RTS,S/AS01 (ឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម Mosquirix) គឺជាវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ដំបូងគេដែល WHO ណែនាំ អភិវឌ្ឍដោយក្រុមហ៊ុន GSK (GlaxoSmithKline) សហការជាមួយអង្គការ PATH Malaria Vaccine Initiative ដោយមានថវិកាគាំទ្របន្ថែមពីមូលនិធិ Bill & Melinda Gates។ តាមការពិពណ៌នារបស់ GSK ខ្លួនឯង ការស្រាវជ្រាវចាប់ផ្តើមតាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៨០ ធ្វើឲ្យវាជាគម្រោងវ៉ាក់សាំងវែងបំផុតមួយ ព្រោះគោលដៅជាប្រូតូហ្សូអ៊ែរស្មុគស្មាញ ខុសពីវីរុស ឬបាក់តេរីដែលវ៉ាក់សាំងភាគច្រើនកំណត់គោលដៅ។

ការសាកល្បង Phase 3 សំខាន់បំផុត ធ្វើឡើងលើកុមារប្រមាណ ១៥,៥០០នាក់ ក្នុង ៧ ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ា — ប៊ូគីណាហ្វាសូ ហ្គាបុង ហ្គាណា កេនយ៉ា ម៉ាឡាវី ម៉ូសំប៊ិក និងតង់ហ្សានី — ចាប់ពី ២០០៩ ដល់ ២០១៤។ លទ្ធផលចុងក្រោយបានបោះពុម្ភផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី The Lancet ឆ្នាំ ២០១៥ ដោយក្រុមការងារ RTS,S Clinical Trials Partnership។

០៣ទិន្នន័យសាកល្បង Phase 3 របស់ RTS,S

តាម WHO Q&A ស្តីពីលទ្ធផល Phase 3 ការចាក់ថ្នាំគ្រប់ ៤ដូស កាត់បន្ថយចំនួនករណីជំងឺគ្រុនចាញ់មានរោគសញ្ញាព្យាបាល ៣៩% ក្នុងចំណោមកុមារអាយុ ៥-១៧ខែ ត្រឹមកាលដូសទី១ (ស្មើនឹងការពារជិត ៤ ក្នុងចំណោម ១០ ករណី តាមពាក្យសំដីរបស់ WHO ខ្លួនឯង) ហើយកាត់បន្ថយជំងឺគ្រុនចាញ់ធ្ងន់ធ្ងរ ៣១,៥%។

ក្រុមអាយុទីពីរដែលបានសាកល្បង — ទារកអាយុ ៦-១២សប្តាហ៍ — បង្ហាញលទ្ធផលខុសគ្នាឆ្ងាយ។ តាម WHO ខ្លួនឯង “វ៉ាក់សាំងមិនមានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបញ្ជាក់ការប្រើប្រាស់បន្តសម្រាប់ក្រុមអាយុនេះ” ដូច្នេះ WHO ណែនាំតែសម្រាប់កុមារចាប់ដូសដំបូងអាយុចាប់ពី ៥ខែឡើងទៅប៉ុណ្ណោះ — ជាភស្តុតាងច្បាស់ថា ការសាកល្បងតែមួយអាចផ្តល់លទ្ធផលខុសគ្នាតាមក្រុមអាយុ។

ការសាកល្បង Phase 3 ដាច់ដោយឡែកមួយទៀត ធ្វើឡើងនៅប៊ូគីណាហ្វាសូ និងម៉ាលី (បោះពុម្ភផ្សាយក្នុង The Lancet Infectious Diseases ២០២៣) សាកល្បងការចាក់ថ្នាំតាមរដូវ (មិនមែនកម្មវិធីធម្មតា) រួមផ្សំជាមួយថ្នាំការពារតាមរដូវ (seasonal malaria chemoprevention — SMC) ដែលមានស្រាប់ — លទ្ធផលរកឃើញថា ការរួមផ្សំវិធានការទាំងពីរអាចកាត់បន្ថយករណីជំងឺគ្រុនចាញ់បានប្រមាណ ៧៥% ខ្ពស់ជាងការប្រើវិធានការណាមួយដោយឡែក — បង្ហាញថា ការរួមផ្សំវិធានការការពារច្រើនប្រភេទ អាចផ្តល់ការការពារខ្ពស់ជាងវ៉ាក់សាំងតែឯង។

• មិនមែនការពិត៖ RTS,S ការពារជំងឺគ្រុនចាញ់បានស្ទើរតែពេញលេញ ដូចវ៉ាក់សាំងកុមារភាគច្រើនផ្សេងទៀត
• ជាការពិត៖ ប្រសិទ្ធភាពប្រមាណ ៣៩% ក្នុងកុមារអាយុសមស្រប ការពារបានតែផ្នែកមួយ ត្រូវការដូសបួន ហើយមិនមានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងទារកតូចជាងនេះទេ (WHO)

០៤អនុសាសន៍ WHO និងកម្មវិធីសាកល្បង MVIP

WHO បានចេញអនុសាសន៍ការប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយ (widespread use) សម្រាប់ RTS,S ថ្ងៃទី ៦ តុលា ២០២១ សម្រាប់កុមារនៅតំបន់ដែលមានការចម្លងជំងឺគ្រុនចាញ់កម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់។ អនុសាសន៍នេះផ្អែកលើលទ្ធផលកម្មវិធីសាកល្បងណែនាំវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ (Malaria Vaccine Implementation Programme — MVIP) ចាប់ផ្តើម ២០១៩ ក្នុង ៣ ប្រទេស — ហ្គាណា កេនយ៉ា និងម៉ាឡាវី — សម្របសម្រួលដោយ WHO ហិរញ្ញប្បទានរួមគ្នាដោយ GAVI មូលនិធិសកលប្រយុទ្ធនឹងអេដស៍ រនាំង និងគ្រុនចាញ់ (Global Fund) និង Unitaid។

តាមរបាយការណ៍ WHO កុមារជាង ៣ លាននាក់ ត្រូវបានចាក់វ៉ាក់សាំងក្នុងកម្មវិធីសាកល្បង MVIP មុនពេលមានអនុសាសន៍ទូលំទូលាយ។ WHO បានផ្តល់ prequalification (លក្ខខណ្ឌគុណភាព-សុវត្ថិភាពសម្រាប់ការទិញដោយអង្គការអន្តរជាតិ) ដល់ RTS,S ខែកក្កដា ២០២២ — ជំហានចាំបាច់មុននឹង GAVI/UNICEF អាចទិញ-ចែកចាយក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។

ការវាយតម្លៃឯករាជ្យលើកម្មវិធីសាកល្បង MVIP (២០១៩–២០២៣) រកឃើញការថយចុះអត្រាស្លាប់សរុបទាំងអស់ក្នុងកុមារមានសិទ្ធិទទួលវ៉ាក់សាំង ១៣% (vaccine-attributable) ការចូលមន្ទីរពេទ្យដោយសារជំងឺគ្រុនចាញ់ធ្ងន់ធ្ងរថយចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ហើយកុមារជាង ៩០% ទទួលបានវិធានការការពារជំងឺគ្រុនចាញ់យ៉ាងតិចមួយប្រភេទ តាមរបាយការណ៍ WHO — ខុសពីទិន្នន័យសាកល្បងគ្រប់គ្រងតឹងរ៉ឹងនៅផ្នែក C។

០៥វ៉ាក់សាំង R21/Matrix-M៖ ប្រវត្តិអភិវឌ្ឍន៍

R21/Matrix-M គឺជាវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ទីពីរដែល WHO ណែនាំ អភិវឌ្ឍដោយវិទ្យាស្ថាន Jenner នៃសាកលវិទ្យាល័យ Oxford ដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យា adjuvant (សារធាតុជំរុញភាពស៊ាំ) ឈ្មោះ Matrix-M ដែលទទួលអាជ្ញាបណ្ណពីក្រុមហ៊ុន Novavax។ ក្រុមហ៊ុន Serum Institute of India (SII) ជាអ្នកផលិត — តាមការពិពណ៌នារបស់ Oxford និង SII ខ្លួនឯង សមត្ថភាពផលិតរបស់ SII អាចពង្រីកបានធំ ជាចំណុចខុសពី RTS,S ដែលមានអ្នកផលិតតែមួយ។

ការសាកល្បង Phase 2b ដំបូងធ្វើឡើងនៅភូមិ Nanoro ប្រទេសប៊ូគីណាហ្វាសូ (ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ Datoo et al. បោះពុម្ភក្នុង The Lancet ២០២១) ដោយកំណត់គោលដៅសម្រេចប្រសិទ្ធភាព ៧៥% តាមផែនទីបង្ហាញផ្លូវបច្ចេកវិទ្យាវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់របស់ WHO (WHO Malaria Vaccine Technology Roadmap) — ជាគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រផ្ទៃក្នុងរបស់ WHO មិនមែនលក្ខខណ្ឌបទបញ្ជាចាំបាច់សម្រាប់ការអនុម័តទេ។

WHO បានណែនាំ R21/Matrix-M ថ្ងៃទី ២ តុលា ២០២៣ ហើយផ្តល់ prequalification ខែធ្នូ ២០២៣ — លឿនជាងរបៀបវារៈ prequalification របស់ RTS,S (កក្កដា ២០២២ បន្ទាប់ពីអនុសាសន៍ ២០២១ ជិត ១ឆ្នាំ)។ Oxford និង SII ពន្យល់ថា ការសហការគម្រោងនេះចាប់ផ្តើមក្រោយ RTS,S ជាច្រើនឆ្នាំ ដោយប្រើមេរៀនបច្ចេកទេសពីគម្រោង RTS,S ជាមូលដ្ឋាន ដែលជាហេតុផលមួយពន្យល់ពីរយៈពេលអភិវឌ្ឍន៍ខ្លីជាង។

០៦ទិន្នន័យសាកល្បង R21/Matrix-M

ការសាកល្បង Phase 2b ភូមិ Nanoro (កុមារ ៤៥០នាក់ អាយុ ៥-១៧ខែ) បង្ហាញប្រសិទ្ធភាព ៧៧% ក្នុងក្រុមប្រើ adjuvant កម្រិតខ្ពស់ និង ៧១% ក្នុងក្រុមប្រើកម្រិតទាបជាង ក្នុងរយៈពេលតាមដាន ១២ខែ — តាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ Oxford ខ្លួនឯង នេះជាវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ដំបូងគេឲ្យសម្រេចគោលដៅ ៧៥% របស់ WHO Roadmap។

ការសាកល្បង Phase 3 ធំជាងមុន (Datoo et al., The Lancet ២០២៤) ធ្វើឡើងលើកុមារជាង ៤,៨០០នាក់ អាយុ ៥-៣៦ខែ ក្នុង ៤ ប្រទេស — ប៊ូគីណាហ្វាសូ កេនយ៉ា ម៉ាលី និងតង់ហ្សានី — រកឃើញប្រសិទ្ធភាពជាមធ្យម ៧៨% ក្នុងក្រុមអាយុ ៥-១៧ខែ ក្នុងឆ្នាំដំបូង ដោយប្រសិទ្ធភាពស្រដៀងគ្នាទូទាំងទីតាំងសាកល្បង។ តាមរបាយការណ៍សុវត្ថិភាព គ្មានផលរំខានធ្ងន់ធ្ងរទាក់ទងវ៉ាក់សាំងទេ លើសពីការឈឺកន្លែងចាក់ និងគ្រុនក្តៅតិចតួច។

០៧ការអះអាង ធៀបនឹង ភស្តុតាងបញ្ជាក់៖ RTS,S និង R21

លេខប្រសិទ្ធភាពក្បាលចំណងជើងខុសគ្នាឆ្ងាយ — RTS,S ប្រមាណ ៣៩% ធៀបនឹង R21 ប្រមាណ ៧៨% — ប៉ុន្តែលេខទាំងពីរនេះមិនមកពីការសាកល្បងប្រៀបធៀបផ្ទាល់គ្នាទេ។ ការសាកល្បង RTS,S Phase 3 វាស់ប្រសិទ្ធភាពលើកុមារ ១៥,៥០០នាក់ ក្នុងរយៈពេលច្រើនឆ្នាំ (ជាមួយការតាមដានវែងជាង) ខណៈការសាកល្បង R21 Phase 3 វាស់លើកុមារតិចជាង (៤,៨០០នាក់) ក្នុងឆ្នាំដំបូងតែប៉ុណ្ណោះ — ខុសគ្នាទាំងទំហំគំរូ រយៈពេលតាមដាន និងទីតាំង/រដូវចម្លងជំងឺ។

គិតត្រឹមពេលនេះ គ្មានការសាកល្បងចៃដន្យប្រៀបធៀបផ្ទាល់ (head-to-head randomised trial) រវាងវ៉ាក់សាំងទាំងពីរនេះនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌដូចគ្នាបានផ្សាយឡើយ — អ្នកនិពន្ធលិខិតឆ្លងឆ្លើយក្នុង The Lancet ខ្លួនឯងបានលើកសំណួរបន្តអំពីរបៀបបកស្រាយទិន្នន័យឆ្លងការសាកល្បង។ ការសម្គាល់រវាង “ការអះអាង” ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ Oxford (ឧទាហរណ៍ “ប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ពិសេស”) និង “អ្វីដែលការសាកល្បងបញ្ជាក់ផ្ទាល់” (ភាគរយកំណត់ក្នុងចំនួនកុមារ និងរយៈពេលជាក់លាក់) មានសារៈសំខាន់ក្នុងការអានទិន្នន័យវ៉ាក់សាំងទាំងពីរនេះ។

ចំណុចបច្ចេកទេសមួយសំខាន់៖ វ៉ាក់សាំងទាំងពីរកំណត់គោលដៅទៅលើប្រូតេអ៊ីនដូចគ្នា — circumsporozoite protein (CSP) នៅលើផ្ទៃរបស់ប្រូតូហ្សូអ៊ែរ — ប៉ុន្តែប្រើវេទិកាបច្ចេកវិទ្យា និង adjuvant ខុសគ្នា (RTS,S ប្រើ AS01 ខណៈ R21 ប្រើ Matrix-M ក្នុងកម្រិតកំណិតប្រូតេអ៊ីនផ្សេងគ្នា)។ ភាពខុសគ្នាបច្ចេកទេសនេះ អាចជាកត្តាមួយពន្យល់ពីភាពខុសគ្នានៃប្រសិទ្ធភាព ប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវនៅតែមិនទាន់មានការសិក្សាប្រៀបធៀបផ្ទាល់ដើម្បីបញ្ជាក់ច្បាស់នូវហេតុផលពិតប្រាកដនោះទេ។

• មិនមែនការពិត៖ R21 បង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់ថាមានប្រសិទ្ធភាពជាង RTS,S ទ្វេដង ដោយផ្អែកលើការសាកល្បងប្រៀបធៀបផ្ទាល់
• ជាការពិត៖ គ្មានការសាកល្បងផ្ទាល់ណាមួយប្រៀបធៀបទាំងពីរក្នុងលក្ខខណ្ឌដូចគ្នាទេ — លេខទាំងពីរមកពីការសាកល្បងខុសគ្នាទាំងស្រុងខាងទំហំគំរូ ទីតាំង និងរយៈពេលតាមដាន

០៨យន្តការហិរញ្ញប្បទាន GAVI

ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល GAVI បានអនុម័តថវិកា ១៥៥,៧ លានដុល្លារ ថ្ងៃទី ២ ធ្នូ ២០២១ សម្រាប់គាំទ្រការណែនាំ ការទិញ និងការចែកចាយ RTS,S ក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ាដែលមានសិទ្ធិទទួល GAVI សម្រាប់រយៈពេល ២០២២–២០២៥។ ក្នុងយន្តការនេះ GAVI ដើរតួជាអ្នកផ្តល់ថវិកា-រៀបចំកម្មវិធីចម្បង WHO ផ្តល់ prequalification និងអនុសាសន៍បច្ចេកទេស (តាមរយៈ SAGE/MPAG) ចំណែក UNICEF ដើរតួចរចារតម្លៃ ទិញ និងសម្របសម្រួលដឹកជញ្ជូន។

ចំពោះកម្មវិធីសាកល្បង MVIP ដំបូង (២០១៩) Global Fund និង Unitaid ចូលរួមហិរញ្ញប្បទានរួមជាមួយ GAVI។ ថ្មីៗនេះ ខែវិច្ឆិកា ២០២៥ GAVI និង UNICEF បានប្រកាសកិច្ចព្រមព្រៀងតម្លៃថ្មី ដោយមានជំនួយពីយន្តការទូទាត់ជាមុន IFFIm (International Finance Facility for Immunisation) កាត់បន្ថយតម្លៃ R21 មកនៅត្រឹម ២,៩៩ដុល្លារក្នុងដូស ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំបន្ទាប់ — ព្យាករថានឹងជួយការពារកុមារបន្ថែមជិត ៧ លាននាក់ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ ធានាដូសបន្ថែមជាង ៣០ លាន ក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំ និងសន្សំចំណាយរហូតដល់ ៩០ លានដុល្លារ។

GAVI (Global Alliance for Vaccines and Immunisation) បង្កើតឡើងឆ្នាំ ២០០០ ជាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ-ឯកជនរួមគ្នារវាងរដ្ឋាភិបាលប្រទេសម្ចាស់ជំនួយ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសអ្នកទទួល WHO UNICEF ធនាគារពិភពលោក មូលនិធិ Gates និងវិស័យឯកជន — ដោយបេសកកម្មពង្រីកលទ្ធភាពទទួលបានវ៉ាក់សាំងកុមារនៅប្រទេសក្រីក្រ។ កម្មវិធីវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់គ្រាន់តែជាផលិតផលមួយក្នុងចំណោមផលិតផលជាច្រើនដែល GAVI គាំទ្រ។

០៩កម្មវិធីណែនាំវ៉ាក់សាំងតាមប្រទេសអាហ្វ្រិក

បន្ទាប់ពីកម្មវិធីសាកល្បង MVIP ក្នុងហ្គាណា កេនយ៉ា និងម៉ាឡាវី (២០១៩–២០២៣ កុមារជាង ៣ លាននាក់) ប្រទេសកាមេរូនក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេណែនាំ RTS,S ចូលកម្មវិធីចាក់ថ្នាំទូទាតជាតិធម្មតា (ក្រៅពីកម្មវិធីសាកល្បង) ខែមករា ២០២៤ — GAVI ហៅព្រឹត្តិការណ៍នេះថាជា “ចំណុចផ្លាស់ប្តូរប្រវត្តិសាស្ត្រ”។ ចំណែកកូតឌីវ័រក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេណែនាំ R21/Matrix-M ជាក់លាក់ ខែកក្កដា ២០២៤ តាមរបាយការណ៍របស់ Oxford។

គិតត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៤ ប្រទេសអាហ្វ្រិកសរុប ១៧ បានបញ្ចូលវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ (RTS,S ឬ R21) ក្នុងកម្មវិធីចាក់ថ្នាំទូទាតជាតិធម្មតា — តំណាងឲ្យប្រមាណ ៧០% នៃបន្ទុកជំងឺគ្រុនចាញ់សកលទាំងមូល តាម WHO។ ប្រទេស ១៤ បានណែនាំដំបូងគេក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ តែម្នាក់ឯង — កាមេរូន ប៊ូគីណាហ្វាសូ សៀរ៉ាឡេអូន បេណាំង លីបេរីយ៉ា កូតឌីវ័រ ស៊ូដង់ខាងត្បូង ម៉ូសំប៊ិក សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល នីហ្សេរ៍ ឆាដ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ស៊ូដង់ និងនីហ្សេរីយ៉ា (ប្រទេសដែលមានបន្ទុកជំងឺគ្រុនចាញ់ធំបំផុតក្នុងពិភពលោកតាម WHO)។ ចាប់តាំងពី ២០២៣ UNICEF បានទិញ-ចែកចាយដូសវ៉ាក់សាំងសរុបជាង ១២ លានដូស ដោយហិរញ្ញប្បទានរួមគ្នាដោយ GAVI និងប្រទេសនីមួយៗ។

ការណែនាំតាមប្រទេសនីមួយៗមានលក្ខណៈខុសគ្នា៖ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ចាប់ផ្តើមតាមខេត្ត Kongo-Central ខែតុលា ២០២៤ កំណត់គោលដៅកុមារជាង ១៧០,000នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ខណៈស៊ូដង់ក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេនៅតំបន់ Eastern Mediterranean របស់ WHO ណែនាំវ៉ាក់សាំង ខែវិច្ឆិកា ២០២៤ — បង្ហាញថា ការណែនាំអាចចាប់ផ្តើមតាមតំបន់ ឬខេត្តជាបណ្តើរៗ មិនមែនគ្របដណ្តប់ទាំងប្រទេសក្នុងពេលតែមួយជានិច្ចនោះទេ។

១០ដែនកំណត់ប្រសិទ្ធភាព និងអ្វីដែលនៅមិនទាន់ដឹង

វ៉ាក់សាំងទាំងពីរផ្តល់ការការពារ “មួយផ្នែក” មិនមែនពេញលេញឡើយ។ សម្រាប់ RTS,S ការការពារថយចុះតាមពេលវេលា ត្រូវការដូសទី៤ (“ដូសជំរុញ”) ប្រហែលខែទី២០ ដើម្បីរក្សាកម្រិតការពារ ហើយសូម្បីមានដូសជំរុញក៏ការការពារនៅតែមិនអចិន្ត្រៃយ៍ដែរ។ WHO កំណត់ច្បាស់ថា វ៉ាក់សាំងទាំងនេះជា “ឧបករណ៍បន្ថែម” ត្រូវប្រើរួមជាមួយសំណាញ់មូសព្រំដេនអាំងសិចទីស៊ីត ការបាញ់ថ្នាំក្នុងផ្ទះ និងថ្នាំការពារតាមរដូវ មិនមែនជំនួសវិធានការទាំងនោះទេ។

ចំណុចសំខាន់មួយទៀត៖ ភាគរយប្រសិទ្ធភាពក្បាលចំណងជើងសុទ្ធតែមកពី “ការសាកល្បងគ្លីនិកគ្រប់គ្រង” (controlled trial efficacy) មិនមែន “ប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែងក្នុងកម្មវិធីធំទូលាយ” (real-world programmatic effectiveness) ទេ — ជាពិសេសសម្រាប់ R21 ដែលទិន្នន័យសាកល្បងភាគច្រើនមកពីរយៈពេលដំបូងតែ ១២ខែ ខណៈទិន្នន័យជាក់ស្តែងឆ្លងកាត់ប្រទេស ១៧ ដែលបានណែនាំរួចមកហើយ នៅមានកម្រិតតិចជាងទិន្នន័យសាកល្បងគ្រប់គ្រង។

• មិនមែនការពិត៖ ភាគរយប្រសិទ្ធភាព ៣៩%/៧៨% ស្មើនឹងអត្រាការពារជាក់ស្តែងចំពោះកុមារគ្រប់រូបនៅគ្រប់ប្រទេសដែលបានណែនាំរួច
• ជាការពិត៖ លេខទាំងនេះជាលទ្ធផលមធ្យមក្នុងចំណោមកុមារជាក់លាក់ ក្នុងការសាកល្បងគ្រប់គ្រងតឹងរ៉ឹង — ប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែងអាចប្រែប្រួលទៅតាមកម្មវិធីអនុវត្ត កម្រិតគ្របដណ្តប់ដូស និងតំបន់ចម្លងជំងឺ

ចំណុចមួយទៀតដែលពន្យល់ពីមូលហេតុ WHO តម្រូវឲ្យមានកម្មវិធីសាកល្បង MVIP មុននឹងចេញអនុសាសន៍ទូលំទូលាយ (ផ្នែក D) មិនមែនគ្រាន់តែសម្រាប់វាស់ប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែងប៉ុណ្ណោះទេ — ថែមទាំងសម្រាប់តាមដានសញ្ញាសុវត្ថិភាពបន្ថែមដែលការសាកល្បង Phase 3 ដំបូងបានសង្កេតឃើញភាពខុសគ្នាតូចមួយចំនួនរវាងក្រុមទទួលថ្នាំ និងក្រុមប្រៀបធៀប។ តាមរបាយការណ៍ WHO ការតាមដានបន្ថែមក្នុងកម្មវិធីសាកល្បង MVIP រយៈពេលច្រើនឆ្នាំ មិនបានបញ្ជាក់ភាពខុសគ្នាទាំងនោះថាទាក់ទងនឹងវ៉ាក់សាំងទេ — បង្ហាញថា ការតាមដានក្រោយសាកល្បង (post-marketing surveillance) ជាផ្នែកសំខាន់នៃដំណើរការវាយតម្លៃវ៉ាក់សាំង មិនមែនបញ្ចប់ត្រឹមការសាកល្បង Phase 3 ទេ — ជាទស្សនៈដែលវិចារណកថាមួយក្នុង NEJM ឆ្នាំ ២០១៦ បានលើកឡើងផងដែរ។

១១ទស្សនវិស័យអនាគត

GAVI បានប្រកាសផែនការពង្រីកបន្ថែមកម្មវិធីវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ដល់ប្រទេសអាហ្វ្រិកបន្ថែមទៀត ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រហិរញ្ញប្បទាន ២០២៦–២០៣០ របស់ខ្លួន ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើការបន្ថយតម្លៃបន្ថែម (ដូចកិច្ចព្រមព្រៀងខែវិច្ឆិកា ២០២៥) និងការពង្រីកសមត្ថភាពផលិត។ WHO និងអ្នកស្រាវជ្រាវបន្តតាមដានទិន្នន័យ Phase 4/ក្រោយចេញលក់ (post-marketing surveillance) ដើម្បីវាស់ភាពជាក់ស្តែងក្នុងកម្មវិធីធំទូលាយ និងរយៈពេលការពារវែងជាងការសាកល្បងដំបូង។

ចំណុចគួរតាមដានពិសេសមួយគឺនីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាប្រទេសមានបន្ទុកជំងឺគ្រុនចាញ់ធំបំផុតក្នុងពិភពលោក ហើយបានចាប់ផ្តើមណែនាំ R21 ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ — ថាតើកម្មវិធីនេះនឹងអាចពង្រីកគ្របដណ្តប់ដល់ប្រជាជនទាំងអស់ក្នុងប្រទេសធំមួយនេះក្នុងល្បឿនណា នៅតែជាសំណួរបើកចំហ។ ស្របគ្នានេះ អ្នកស្រាវជ្រាវនៅបន្តអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងជំនាន់ក្រោយ រួមទាំងប្រភេទ transmission-blocking ដែលនៅដំណាក់កាលដំបូង។

ជារួម គម្លាតរវាងការអះអាងអំពី “ប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់” របស់ក្រុមហ៊ុន/មន្ទីរស្រាវជ្រាវ និងទិន្នន័យបញ្ជាក់ជាក់ស្តែងដែលនៅតែកំពុងវិវឌ្ឍន៍ គឺជាចំណុចស្នូលនៃអត្ថបទនេះ — ហើយទំនងជានឹងបន្តវិវត្តន៍បន្ទាប់ពីថ្ងៃបោះពុម្ភផ្សាយ ខណៈកម្មវិធីអន្តរជាតិបន្តប្រមូលទិន្នន័យបន្ថែម។

១២សំណួរញឹកញាប់

១៣ប្រភព

1. WHO — World Malaria Report 2024
2. WHO — Q&A: Phase 3 Trial Results for Malaria Vaccine RTS,S/AS01
3. WHO — Q&A on Malaria Vaccines (RTS,S and R21), Including MVIP Evaluation Results
4. The Lancet Infectious Diseases — Seasonal Vaccination with RTS,S/AS01E With or Without Seasonal Chemoprevention
5. WHO — WHO Recommends Groundbreaking Malaria Vaccine for Children at Risk
6. WHO — WHO Recommends R21/Matrix-M Vaccine for Malaria Prevention
7. WHO — Life-Saving Malaria Vaccines Reach Children in 17 Endemic Countries in 2024
8. WHO — WHO Welcomes Historic Decision by Gavi to Fund the First Malaria Vaccine
9. NEJM — Implementation of RTS,S/AS01 Malaria Vaccine: The Need for Further Evidence (Editorial)
10. The Lancet — Efficacy and Safety of RTS,S/AS01 Malaria Vaccine: Final Results of a Phase 3 Trial
11. The Lancet — Safety and Efficacy of Malaria Vaccine Candidate R21/Matrix-M: Phase 3 Trial
12. The Lancet — Efficacy of a Low-Dose Candidate Malaria Vaccine, R21 in Matrix-M (Phase 2b)
13. The Lancet — The R21/Matrix-M Malaria Vaccine: Questions Remain (Correspondence)
14. University of Oxford — Malaria Vaccine Becomes First to Achieve WHO-Specified 75% Efficacy Goal
15. University of Oxford — New Phase 3 Trial Data Confirm High Efficacy and Good Safety Profile
16. University of Oxford — Côte d’Ivoire Makes History as First Nation to Deploy R21/Matrix-M
17. Gavi — Malaria Vaccine Support
18. Gavi — Board Approves Funding to Support Malaria Vaccine Roll-Out in Sub-Saharan Africa
19. Gavi — A Turning Point: Cameroon Rolls Out World’s First Malaria Vaccine

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៩ ប្រភព