តើ Marie Curie ជានរណា? ហេតុអ្វីបានជាស្ត្រីដែលរកឃើញ radium និងឈ្នះ Nobel ពីរដង ល្បីជុំវិញពិភពលោក?
ពីថ្នាក់រៀនលួចលាក់នៅ Warsaw ដល់រោងជាងចាស់នៅប៉ារីស — រឿងរបស់ស្ត្រីដែលបង្កើតពាក្យ «វិទ្យុសកម្ម» រកឃើញ polonium និង radium (១៨៩៨) ហើយឈ្នះ Nobel ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រពីរផ្នែកផ្សេងគ្នា។ ផ្អែកលើ NobelPrize.org · AIP · Institut Curie · PSL។
Aទិដ្ឋភាពទូទៅ
Marie Curie (កើតឈ្មោះ Maria Salomea Skłodowska នៅ Warsaw ឆ្នាំ ១៨៦៧ ស្លាប់នៅប្រទេសបារាំង ឆ្នាំ ១៩៣៤) គឺជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលបានបង្កើតពាក្យ «វិទ្យុសកម្ម» (radioactivity) បានរកឃើញធាតុគីមីថ្មីពីរគឺ polonium និង radium ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៨ ហើយក្លាយជាមនុស្សដំបូងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលឈ្នះរង្វាន់ Nobel ពីរដង — រូបវិទ្យា ១៩០៣ និងគីមីវិទ្យា ១៩១១។ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ គាត់នៅតែជាមនុស្សតែម្នាក់គត់ដែលឈ្នះ Nobel ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រពីរផ្នែកផ្សេងគ្នា។
រឿងរបស់គាត់មិនមែនគ្រាន់តែជារឿងរង្វាន់ទេ។ វាជារឿងក្មេងស្រីម្នាក់ពីប្រទេសក្រោមចក្រភពរុស្ស៊ី ដែលស្ត្រីមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរៀនសាកលវិទ្យាល័យ; ដែលត្រូវរៀនលួចលាក់នៅ «សាកលវិទ្យាល័យហោះ» (Flying University); ហើយទីបំផុតបានទៅដល់ Sorbonne ក្រុងប៉ារីសនៅអាយុ ២៤ ឆ្នាំ ជាមួយលុយតិចតួចបំផុត។ ពីរោងជាងចាស់ដែលគ្មានកម្តៅ គាត់និងស្វាមី Pierre Curie បានស្រង់ធាតុថ្មីចេញពីរ៉ែរាប់តោន។
អត្ថបទនេះពន្យល់ថា Marie Curie ជានរណា វិទ្យុសកម្មដំណើរការយ៉ាងណា និងអ្វីដែលអ្នកអានខ្មែរអាចរៀនពីជីវិតគាត់។ ព័ត៌មានផ្អែកលើ NobelPrize.org, ពិព័រណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ AIP Center for History of Physics (American Institute of Physics), Institut Curie និងសាកលវិទ្យាល័យ PSL ក្រុងប៉ារីស។ រូបភាពដើមអត្ថបទ គឺវិហារ Panthéon ក្រុងប៉ារីស — កន្លែងសម្រាកចុងក្រោយរបស់ Marie និង Pierre Curie តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៥។
ព័ត៌មានសង្ខេប
- ឈ្មោះកំណើត
- Maria Salomea Skłodowska
- កើត
- ៧ វិច្ឆិកា ១៨៦៧ · Warsaw (ពេលនោះស្ថិតក្នុងចក្រភពរុស្ស៊ី បច្ចុប្បន្នប៉ូឡូញ)
- ស្លាប់
- ៤ កក្កដា ១៩៣៤ · Sancellemoz ប្រទេសបារាំង (អាយុ ៦៦ ឆ្នាំ)
- ស្វាមី
- Pierre Curie (រៀបការ ១៨៩៥ · ស្លាប់ ១៩០៦)
- រកឃើញ
- polonium (កក្កដា ១៨៩៨) · radium (ធ្នូ ១៨៩៨) · ពាក្យ «radioactivity»
- រង្វាន់ Nobel
- រូបវិទ្យា ១៩០៣ (ចំណែក ១/៤) · គីមីវិទ្យា ១៩១១ (តែម្នាក់ឯង)
- ប្រភពផ្លូវការ
- nobelprize.org · institut-curie.org
Bហេតុអ្វីល្បី?
មានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអស្ចារ្យរាប់រយនាក់ក្នុងសតវត្សទី ១៩–២០ ប៉ុន្តែឈ្មោះ Marie Curie ត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោក។ ហេតុផលធំៗមាន ៤៖
ឆ្នាំ ១៩០៣ គាត់ជាស្ត្រីដំបូងដែលឈ្នះ Nobel (រូបវិទ្យា រួមជាមួយ Pierre Curie និង Henri Becquerel)។ ឆ្នាំ ១៩១១ គាត់ឈ្នះ Nobel គីមីវិទ្យាតែម្នាក់ឯង — មនុស្សដំបូងដែលឈ្នះពីរដង ហើយរហូតដល់សព្វថ្ងៃនៅតែជាមនុស្សតែម្នាក់គត់ដែលឈ្នះក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រពីរផ្នែកផ្សេងគ្នា។
គាត់បង្កើតពាក្យ «radioactivity» ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៨ និងបង្ហាញថាវិទ្យុសកម្មជាលក្ខណៈរបស់អាតូមផ្ទាល់ មិនមែនប្រតិកម្មគីមីទេ — គ្រឹះនៃរូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ វេជ្ជសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរ និងការព្យាបាលមហារីកដោយកាំរស្មី។
ឆ្នាំ ១៩១៤ គាត់រៀនបើកឡាន និងបំពាក់រថយន្តថតកាំរស្មី X ចល័តប្រហែល ២០ គ្រឿង («petites Curies») ព្រមទាំងប៉ុស្តិ៍អចល័តប្រមាណ ២០០។ តាម PSL ទាហានរបួសប្រមាណ ១ លាននាក់បានទទួលការថតកាំរស្មីតាមប្រព័ន្ធនេះ។
សាស្ត្រាចារ្យស្ត្រីដំបូងនៅ Sorbonne, ស្ត្រីតែម្នាក់ក្នុងសន្និសីទ Solvay ១៩១១, ហើយក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ ជាស្ត្រីដំបូងដែលត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុង Panthéon ដោយសារស្នាដៃផ្ទាល់ខ្លួន។ ក្រុមគ្រួសារ Curie សរុបឈ្នះ Nobel ៥ រង្វាន់។
Cពី Warsaw ដល់ Sorbonne
កុមារភាពនៅ Warsaw។ Maria Skłodowska កើតថ្ងៃទី ៧ វិច្ឆិកា ១៨៦៧ ជាកូនពៅក្នុងចំណោមកូន ៥ នាក់របស់គ្រូបង្រៀនពីរនាក់ — ឪពុកបង្រៀនរូបវិទ្យា និងគណិតវិទ្យា។ ជីវិតដំបូងលំបាក៖ បងស្រីម្នាក់ស្លាប់ដោយជំងឺគ្រុនពោះវៀន ហើយម្តាយស្លាប់ដោយជំងឺរបេងក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៨ ពេលគាត់អាយុ ១០ ឆ្នាំ។ Warsaw ស្ថិតក្រោមចក្រភពរុស្ស៊ី ដែលហាមឃាត់ការបង្រៀនជាភាសាប៉ូឡូញ និងហាមស្ត្រីចូលរៀនសាកលវិទ្យាល័យ។ ទោះយ៉ាងណា គាត់បញ្ចប់វិទ្យាល័យជាមួយមេដាយមាសក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៣។
«សាកលវិទ្យាល័យហោះ»។ ដោយសារមិនអាចចូលរៀនសាកលវិទ្យាល័យផ្លូវការ Maria ចូលរួម Flying University — បណ្តាញថ្នាក់រៀនលួចលាក់សម្រាប់ស្ត្រី ដែលប្តូរទីតាំងពីផ្ទះមួយទៅផ្ទះមួយដើម្បីគេចពីប៉ូលិសរុស្ស៊ី។ ពីឆ្នាំ ១៨៨៥ ដល់ ១៨៨៩ គាត់ធ្វើការជាគ្រូបង្រៀនតាមផ្ទះ (governess) ដើម្បីផ្ញើលុយឱ្យបងស្រី Bronisława រៀនពេទ្យនៅប៉ារីស ដោយសន្យាថាបងស្រីនឹងជួយគាត់វិញ។ ពេលទំនេរ គាត់រៀនរូបវិទ្យា និងគីមីវិទ្យាដោយខ្លួនឯង។
ប៉ារីស ១៨៩១។ គាត់មកដល់ប៉ារីសនៅចុងឆ្នាំ ១៨៩១ អាយុ ២៤ ឆ្នាំ ចុះឈ្មោះនៅ Sorbonne ថ្ងៃទី ៣ វិច្ឆិកា ហើយប្តូរឈ្មោះមកជា «Marie»។ តាមសាកលវិទ្យាល័យ PSL ស្ត្រីមានត្រឹមប្រហែល ២% នៃនិស្សិតពេលនោះ។ គាត់រស់នៅក្នុងបន្ទប់តូចត្រជាក់ក្នុង Latin Quarter ហើយពេលខ្លះលោតបាយដើម្បីសន្សំ។ លទ្ធផល៖ ខែកក្កដា ១៨៩៣ ជាប់លេខ ១ សញ្ញាបត្ររូបវិទ្យា; ឆ្នាំ ១៨៩៤ ជាប់សញ្ញាបត្រគណិតវិទ្យា (ប្រភពខ្លះថាលេខ ២ ខ្លះថាលេខ ៣)។
Pierre Curie។ និទាឃរដូវ ១៨៩៤ គាត់ជួប Pierre Curie អ្នករូបវិទ្យាអាយុ ៣៥ ឆ្នាំ។ ពួកគេរៀបការនៅ Sceaux ក្នុងខែកក្កដា ១៨៩៥ ដោយពិធីសាមញ្ញបំផុត — Marie ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ពណ៌ខៀវចាស់ដែលអាចពាក់ធ្វើការក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍បាន ហើយអំណោយអាពាហ៍ពិពាហ៍គឺកង់ពីរគ្រឿង។ កូនស្រី Irène កើតឆ្នាំ ១៨៩៧ និង Ève ឆ្នាំ ១៩០៤។
ជ្រើសរើសប្រធានបទបណ្ឌិត។ ឆ្នាំ ១៨៩៦ Henri Becquerel រកឃើញថា រ៉ែ uranium បញ្ចេញកាំរស្មីមើលមិនឃើញដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រភាគច្រើនមិនចាប់អារម្មណ៍។ Marie ជ្រើសរើស «កាំរស្មី uranium» នេះជាប្រធានបទនិក្ខេបបទបណ្ឌិត — ការសម្រេចចិត្តដែលនឹងផ្លាស់ប្តូរវិទ្យាសាស្ត្រទាំងមូល។
Dវិទ្យុសកម្ម ដំណើរការយ៉ាងណា?
អាតូមមួយចំនួន — uranium, thorium, radium, polonium — មានស្នូល (nucleus) មិនស្ថិរ។ ស្នូលទាំងនោះ «រលួយ» ដោយខ្លួនឯង បញ្ចេញភាគល្អិត ឬថាមពល ហើយក្លាយជាធាតុផ្សេង។ បាតុភូតនេះមិនអាស្រ័យលើសីតុណ្ហភាព សម្ពាធ ឬសមាសធាតុគីមីទេ — នេះជាការសង្កេតសំខាន់បំផុតរបស់ Marie៖ វិទ្យុសកម្មជាលក្ខណៈរបស់អាតូមផ្ទាល់។ កាំរស្មីដែលចេញមកមាន ៣ ប្រភេទ (កំណត់ដោយ Rutherford និង Villard ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៩–១៩០០)៖
- alpha (α) — ភាគល្អិតធ្ងន់ ដែលក្រដាសមួយសន្លឹកអាចបញ្ឈប់បាន ប៉ុន្តែគ្រោះថ្នាក់បើចូលក្នុងខ្លួន។
- beta (β) — អេឡិចត្រុងល្បឿនលឿន ដែលផ្ទាំងអាលុយមីញ៉ូមស្តើងអាចបញ្ឈប់បាន។
- gamma (γ) — រលកថាមពលខ្ពស់ស្រដៀងកាំរស្មី X ដែលទម្លុះឆ្ងាយបំផុត ត្រូវការសំណ ឬបេតុងក្រាស់ដើម្បីបន្ថយ។
ឧបករណ៍សម្ងាត់របស់ Marie។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមុនគាត់វាស់កាំរស្មីដោយផ្ទាំងរូបថត — យឺត និងមិនច្បាស់។ Marie ប្រើវិធីថ្មី៖ កាំរស្មីធ្វើឱ្យខ្យល់នាំចរន្តអគ្គិសនីតិចតួច។ គាត់ដាក់ម្សៅរ៉ែរវាងផ្ទាំងលោហៈពីរ រួចវាស់ចរន្តដ៏តូចនោះដោយ electrometer ភ្ជាប់ជាមួយគ្រីស្តាល់ quartz piezoelectric — ឧបករណ៍ដែល Pierre និង Jacques Curie បង្កើតកាលពី ១៥ ឆ្នាំមុន។ តាមពិព័រណ៍ AIP វិធីនេះអនុញ្ញាតឱ្យគាត់វាស់កម្លាំងវិទ្យុសកម្មជាលេខច្បាស់លាស់ជាលើកដំបូង។
ការសង្កេតដែលនាំទៅរកធាតុថ្មី។ ដោយវាស់រ៉ែជាច្រើនប្រភេទ Marie រកឃើញរឿងបីយ៉ាងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៨៖ (១) thorium ក៏បញ្ចេញកាំរស្មីដែរ; (២) កម្លាំងកាំរស្មីអាស្រ័យតែលើបរិមាណ uranium មិនអាស្រ័យលើទម្រង់គីមី — ដូច្នេះវាជាលក្ខណៈអាតូម; និង (៣) រ៉ែ pitchblende (ពី Joachimsthal ប្រទេស Bohemia) មានវិទ្យុសកម្មខ្លាំងជាង uranium សុទ្ធដល់ទៅបួនដង។ ការសន្និដ្ឋានក្លាហានរបស់គាត់៖ ក្នុងរ៉ែនោះត្រូវតែមានធាតុថ្មីដែលមិនទាន់ស្គាល់។
ធាតុថ្មីពីរក្នុងឆ្នាំតែមួយ។ Pierre បោះបង់ការស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ខ្លួនមកជួយ។ ដោយបំបែក pitchblende ជាផ្នែកតូចៗតាមវិធីគីមី រួចវាស់វិទ្យុសកម្មនៃផ្នែកនីមួយៗ ពួកគេប្រកាសធាតុថ្មីនៅថ្ងៃទី ១៨ កក្កដា ១៨៩៨ ដាក់ឈ្មោះថា polonium តាមឈ្មោះប្រទេសកំណើតរបស់ Marie — ជាការប្រកាសនយោបាយដោយចេតនា ព្រោះប៉ូឡូញពេលនោះមិនមានឈ្មោះលើផែនទី។ ថ្ងៃទី ២៦ ធ្នូ ១៨៩៨ ពួកគេ (ជាមួយ Gustave Bémont) ប្រកាសធាតុទីពីរ radium ពីពាក្យឡាតាំង radius (កាំរស្មី)។
រោងជាង និងរ៉ែរាប់តោន។ ដើម្បីបញ្ជាក់ធាតុថ្មី គេត្រូវស្រង់វាចេញឱ្យបានច្រើនល្មមដើម្បីថ្លឹង — ប៉ុន្តែ radium មានក្នុងរ៉ែតិចតួចបំផុត។ សាលា EMPCI ដែល Pierre បង្រៀន ផ្តល់ត្រឹមរោងជាងចាស់មួយដែលធ្លាប់ជាបន្ទប់វះកាត់សាកសព — ដំបូលលេចទឹក គ្មានកម្តៅ។ រដ្ឋាភិបាលអូទ្រីសផ្តល់សំណល់រ៉ែ pitchblende ជាអំណោយ — ដំបូងប្រហែល ១០០ គីឡូក្រាម បន្ទាប់មករាប់តោន។ Marie កូរបាស់ធុងធំៗដោយដងដែក ចម្រោះ និងកែច្នៃម្តងហើយម្តងទៀត។ ក្រោយជាង ៣ ឆ្នាំ ក្នុងឆ្នាំ ១៩០២ គាត់ទទួលបាន radium chloride សុទ្ធ ០,១ ក្រាម ហើយវាស់ទម្ងន់អាតូម radium បាន ២២៥ (តម្លៃទំនើប ២២៦)។
Eកាលប្បវត្តិ
ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ តាម NobelPrize.org, AIP និង PSL Explore៖
Fមនុស្ស និងស្ថាប័នសំខាន់ៗ
Marie Curie មិនធ្វើការតែម្នាក់ឯងទេ — មនុស្ស និងស្ថាប័នបួនដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងរឿងរបស់គាត់៖
អ្នករូបវិទ្យាដែលរកឃើញ piezoelectricity ជាមួយបងប្រុស Jacques។ គាត់បោះបង់ការស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីជួយ Marie ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៨ ហើយពេលគណៈកម្មាធិការ Nobel ដំបូងគ្រោងលើកឈ្មោះតែ Pierre និង Becquerel Pierre បានទទូចឱ្យបញ្ចូលឈ្មោះ Marie ផងដែរ។
អ្នករូបវិទ្យាបារាំងដែលរកឃើញដោយចៃដន្យថា អំបិល uranium បញ្ចេញកាំរស្មីដែលធ្វើឱ្យផ្ទាំងរូបថតខ្មៅទោះក្នុងទីងងឹត — ចំណុចចាប់ផ្តើមនៃនិក្ខេបបទរបស់ Marie។ ឆ្នាំ ១៩០៣ គាត់ទទួលពាក់កណ្តាលរង្វាន់ Nobel រូបវិទ្យា ខណៈ Marie និង Pierre ទទួលម្នាក់មួយភាគបួន។
Irène (កើត ១៨៩៧) ជាជំនួយការថតកាំរស្មីរបស់ម្តាយនៅសមរភូមិអាយុ ១៧ ឆ្នាំ រួចក្លាយជាអ្នកស្រាវជ្រាវនៅ Radium Institute។ ខែមករា ១៩៣៤ Irène និងស្វាមី Frédéric Joliot រកឃើញវិទ្យុសកម្មសិប្បនិម្មិត ហើយឆ្នាំ ១៩៣៥ ទទួល Nobel គីមីវិទ្យា។
បង្កើតឆ្នាំ ១៩០៩ ដោយ Institut Pasteur និងសាកលវិទ្យាល័យប៉ារីស សាងសង់រួចឆ្នាំ ១៩១៤។ Marie ដឹកនាំផ្នែករូបវិទ្យា-គីមី ខណៈវេជ្ជបណ្ឌិត Claudius Regaud ដឹកនាំផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ។ ពីឆ្នាំ ១៩១៩ ដល់ ១៩៣៤ វិទ្យាស្ថានបោះពុម្ពស្នាដៃ ៤៨៣ ហើយក្លាយជា Institut Curie ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨។ វិទ្យាស្ថាន Radium នៅ Warsaw បើកឆ្នាំ ១៩៣២ ដោយបងស្រី Bronisława ជានាយក។
Gប្រៀបធៀបជាលេខ
ទំហំនៃស្នាដៃ Marie Curie ជាលេខ (ប្រភព៖ NobelPrize.org, AIP, NIST)៖
Hរូបភាព
ចុចលើរូបភាពដើម្បីមើលពេញអេក្រង់។ រូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងបួនមកពី Library of Congress (គ្មានការរឹតត្បិតលើការបោះពុម្ពផ្សាយ); ឯកសារយោងនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗក្នុងផ្នែកខាងលើ។
ប្រធានាធិបតី Warren G. Harding និង Marie Curie នៅសេតវិមាន ថ្ងៃទី ២០ ឧសភា ១៩២១ ក្នុងពិធីប្រគល់ radium ១ ក្រាមMarie Curie ឆ្នាំ ១៩២២ — រូបថតពីបណ្ណសារសម្ព័ន្ធប្រជាជាតិMarie Curie ប្រហែលឆ្នាំ ១៩២០ — រូបថត Bain News Service
Marie Curie ជាមួយកូនស្រី Irène និង Ève និង Marie Meloney អ្នកកាសែតអាមេរិកដែលរៃអង្គាសលុយទិញ radiumវិហារ Panthéon ក្រុងប៉ារីស — កន្លែងសម្រាកចុងក្រោយរបស់ Marie និង Pierre Curie តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៥Iផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង
ស្នាដៃរបស់ Marie Curie នៅជុំវិញយើងសព្វថ្ងៃ៖
- វេជ្ជសាស្ត្រ — ការព្យាបាលមហារីកដោយកាំរស្មី (radiotherapy) ចាប់ផ្តើមពី radium។ មូលនិធិ Curie (Fondation Curie) បង្កើតឆ្នាំ ១៩២០–១៩២១ ដោយ Marie និងវេជ្ជបណ្ឌិត Claudius Regaud បើកគ្លីនិកព្យាបាលឆ្នាំ ១៩២២ ហើយបច្ចុប្បន្ន Institut Curie ជាមជ្ឈមណ្ឌលព្យាបាលមហារីកឈានមុខមួយរបស់អឺរ៉ុប។
- រូបវិទ្យា និងថាមពល — ការយល់ថាអាតូមអាចរលួយ និងបញ្ចេញថាមពលដោយខ្លួនឯង នាំទៅរកការរកឃើញស្នូលអាតូម (Rutherford ១៩១១) វិទ្យុសកម្មសិប្បនិម្មិត (១៩៣៤) និងក្រោយមកថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ។ ឯកតា «curie» (Ci) ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមគ្រួសារ Curie ហើយ Marie ផ្ទាល់ដាក់ស្តង់ដារ radium អន្តរជាតិដំបូងនៅ Sèvres ឆ្នាំ ១៩១៣។
- វិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិ — ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩២០ គាត់ជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការសហប្រតិបត្តិការបញ្ញារបស់សម្ព័ន្ធប្រជាជាតិ (ជាមួយ Albert Einstein)។ សព្វថ្ងៃ កម្មវិធី Marie Skłodowska-Curie Actions របស់សហភាពអឺរ៉ុប ផ្តល់អាហារូបករណ៍ស្រាវជ្រាវរាប់ពាន់ដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រវ័យក្មេងទូទាំងពិភពលោក។
- សុវត្ថិភាពវិទ្យុសកម្ម — Marie ដាក់អំពូល radium ក្នុងហោប៉ៅ ហើយធ្វើការដោយគ្មានការការពារ។ សព្វថ្ងៃ សៀវភៅកត់ត្រារបស់គាត់នៅបណ្ណាល័យជាតិបារាំង (BnF) នៅតែវិទ្យុសកម្ម ត្រូវរក្សាទុកក្នុងប្រអប់ស្រោបសំណ — radium-226 មាន half-life ប្រហែល ១ ៦០០ ឆ្នាំ។ ស្តង់ដារការពារវិទ្យុសកម្មទំនើបកើតចេញពីបទពិសោធន៍ជូរចត់នេះ។
ឆ្នាំ ១៩៩៥ ការផ្ទេរអដ្ឋិធាតុទៅ Panthéon មានវត្តមានប្រធានាធិបតីបារាំង François Mitterrand និងប្រធានាធិបតីប៉ូឡូញ Lech Wałęsa — ការទទួលស្គាល់ពីប្រទេសទាំងពីរដែលគាត់ស្រឡាញ់។
Jការយល់ច្រឡំ
ការយល់ច្រឡំទូទៅមួយចំនួនដែលគួរកែតម្រូវ៖
Kមេរៀនសម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ
រឿង Marie Curie មិនមែនជារឿងអំពី «ទេពកោសល្យពីកំណើត» ទេ។ វាជារឿងអំពីការរៀនក្នុងស្ថានភាពដែលប្រព័ន្ធមិនអនុញ្ញាត និងការធ្វើការដដែលៗរាប់ពាន់ដងក្នុងរោងជាងចាស់ រហូតបានលទ្ធផលតូចមួយដែលផ្លាស់ប្តូរពិភពលោក។
Lសេចក្តីសន្និដ្ឋាន
Marie Curie រស់នៅត្រឹម ៦៦ ឆ្នាំ ប៉ុន្តែគាត់បង្កើតវិទ្យាសាស្ត្រថ្មីមួយ រកឃើញធាតុពីរ ឈ្នះ Nobel ពីរដង បណ្តុះបណ្តាលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមួយជំនាន់ ហើយជួយសង្គ្រោះទាហានរាប់លាននាក់ — ទាំងអស់នេះក្នុងនាមជាជនអន្តោប្រវេសន៍ ជាស្ត្រី និងជាស្ត្រីមេម៉ាយចិញ្ចឹមកូនពីរនាក់ ក្នុងសម័យដែលសាកលវិទ្យាល័យ និងបណ្ឌិត្យសភាមិនចង់ឱ្យគាត់នៅទីនោះទេ។
តម្លៃដែលគាត់បង់ក៏ធំដែរ។ វិទ្យុសកម្មបានធ្វើឱ្យដៃរបស់គាត់រលាក ភ្នែកឡើងបាយ និងទីបំផុតបំផ្លាញខួរឆ្អឹង — NobelPrize.org និង AIP កត់ត្រាមូលហេតុស្លាប់ថា aplastic anaemia (ប្រភពខ្លះថា leukaemia) ដែលទំនងបណ្តាលមកពីការប៉ះពាល់វិទ្យុសកម្មរយៈពេលវែង។
ប៉ុន្តែអ្វីដែលនៅសល់ ធំជាងអ្វីដែលបាត់បង់។ រាល់ពេលអ្នកជំងឺមហារីកម្នាក់ទទួលការព្យាបាលដោយកាំរស្មី ឬរាល់ពេលអ្នកស្រាវជ្រាវវ័យក្មេងម្នាក់ទទួលអាហារូបករណ៍ Marie Skłodowska-Curie — ស្នាដៃរបស់ក្មេងស្រីពី Warsaw ដែលមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យរៀន កំពុងបន្តដំណើរ។ ក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់អំពីសង្គ្រាម គាត់សរសេរយ៉ាងសាមញ្ញថា ការប្រើកាំរស្មី X «បានសង្គ្រោះជីវិតទាហានរបួសជាច្រើន» — ប្រយោគសាមញ្ញមួយ សម្រាប់ស្នាដៃដែលមិនសាមញ្ញសោះ។