របៀបកំណត់បញ្ហាស្រាវជ្រាវ
ប្រែប្រធានបទឱ្យក្លាយជា បញ្ហាច្បាស់លាស់ ដែលផ្អែកលើភស្តុតាង និងសក្តិសមនឹងការសិក្សា
នៅផ្នែកមុន យើងបានជ្រើសប្រធានបទ។ ប៉ុន្តែប្រធានបទ មិនទាន់ប្រាប់ថា អ្នកនឹងស្រាវជ្រាវ «បញ្ហាអ្វី» ឡើយ។ តើបញ្ហាស្រាវជ្រាវជាអ្វី ហើយសរសេរវាយ៉ាងណា? អ្នកនឹងរៀនពីភាពខុសគ្នារវាងប្រធានបទ និងបញ្ហា និងរៀបសរសេរ «សេចក្តីថ្លែងបញ្ហា» ដ៏រឹងមាំ ដែលផ្អែកលើភស្តុតាង។
ការស្រាវជ្រាវដ៏ល្អ ចាប់ផ្តើមមិនមែនពីចម្លើយទេ ប៉ុន្តែពីបញ្ហាមួយដែលច្បាស់លាស់ និងសក្តិសម។
ប្រធានបទ ប្រាប់ថា អ្នកសិក្សា «អំពីអ្វី» — តែ បញ្ហាស្រាវជ្រាវ ប្រាប់ថា មាន «អ្វីខុស ឬនៅខ្វះ» ដែលត្រូវការសិក្សា។ និស្សិតជាច្រើនច្រឡំ ២ យ៉ាងនេះ ហើយចាប់ផ្តើមប្រមូលទិន្នន័យ ដោយមិនទាន់ដឹងថា ខ្លួនកំពុងព្យាយាមឆ្លើយបញ្ហាអ្វីពិតប្រាកដ។ ការកំណត់បញ្ហាឱ្យច្បាស់ គឺជាជំហានដែលផ្តល់ទិសដៅ ដល់គ្រប់យ៉ាងបន្ទាប់។
ហេតុអ្វីប្រធានបទ ខុសពី បញ្ហា?
ភាពច្រឡំទូទៅបំផុតមួយ គឺគិតថា ប្រធានបទ និងបញ្ហា ជារឿងតែមួយ។ តាមពិត ពួកវាខុសគ្នា៖ ប្រធានបទ គឺជាវិស័យទូទៅ (ឧ. ការរៀនអនឡាញ); បញ្ហា គឺជាចំណុចជាក់លាក់ ដែលនៅខ្វះ ឬមានកំហុស ហើយត្រូវការការសិក្សា (ឧ. និស្សិតចូលរួមតិចក្នុងថ្នាក់អនឡាញ ហើយយើងមិនដឹងហេតុផល)។
គិតមើល៖ និស្សិតម្នាក់ សម្គាល់ឈើញការចូលរួមទាប; ក្រុមហ៊ុនមួយ ឈើញអតិថិជនវិលត្រឡប់មកវិញតិច; ឬក្រុមសុខភាព ឈើញការយល់ដឹងអំពីការហាត់ប្រាណនៅទាប។ ទាំងនេះ ជា «រោគសញ្ញា» ដែលអាចនាំទៅរកបញ្ហាស្រាវជ្រាវ។
ការកំណត់បញ្ហាឱ្យច្បាស់ ផ្តល់ ទិសដៅ — វាប្រាប់ថា ហេតុអ្វីការសិក្សានេះសក្តិសម និងគួរធ្វើ។
ប្រធានបទប្រាប់ «អំពីអ្វី» — បញ្ហាប្រាប់ «ហេតុអ្វីត្រូវសិក្សា»។
តើបញ្ហាស្រាវជ្រាវជាអ្វី?
និយមន័យ៖ បញ្ហាស្រាវជ្រាវ (Research Problem) គឺជាសេចក្តីថ្លែងច្បាស់លាស់ អំពីបញ្ហា ភាពមិនច្បាស់ ឬគម្លាតក្នុងចំណេះដឹង ដែលការសិក្សាមួយនឹងដោះស្រាយ ឬស្វែងយល់។
បញ្ហាល្អ មានលក្ខណៈ ៤ យ៉ាង៖ ជាក់លាក់ (មិនទូលាយ); ផ្អែកលើភស្តុតាង (មានសញ្ញាថាវាជាបញ្ហាពិត); មានសារៈសំខាន់ (ដោះស្រាយវាមានតម្លៃ); និង អាចស្រាវជ្រាវបាន (អាចឈ្លើយដោយទិន្នន័យ)។
បើផ្នែកនេះខ្សោយ៖ គម្រោងទាំងមូលនឹងគ្មានទិសដៅ — អ្នកនឹងប្រមូលទិន្នន័យ ដោយមិនដឹងថា វាឈ្លើយអ្វី។ ការយល់ច្រឡំ៖ (ក) ច្រឡំបញ្ហានឹងប្រធានបទ; (ខ) ច្រឡំបញ្ហានឹងសំណួរស្រាវជ្រាវ (បញ្ហា = ស្ថានភាព; សំណួរ = អ្វីដែលអ្នកសួរ); និង (គ) ច្រឡំ «រោគសញ្ញា» នឹង «បញ្ហាឫសគល» — ឧ. «ពិន្ទុធ្លាក់» ជារោគសញ្ញា; ឫសគលអាចជា «វិធីបង្រៀន» ឬ «ការលើកទឹកចិត្ត»។
ដំណើរការកំណត់បញ្ហា — ៥ ជំហាន
ដើម្បីប្រែប្រធានបទ ឱ្យក្លាយជាបញ្ហាច្បាស់លាស់ សូមធ្វើតាមជំហានទាំងនេះ៖
៤.១ សង្កេតរោគសញ្ញា
កត់សម្គាល់ស្ថានភាពដែលហាក់ដូចជាមិនប្រក្រតី ឬគួរយកចិត្តទុកដាក់ — ឧ. ការចូលរួមទាប អ្នកប្រើថយចុះ ឬលទ្ធផលប្រែប្រួល។
៤.២ រកភស្តុតាងថាវាជាបញ្ហាពិត
កុំពឹងលើអារម្មណ៍។ រកសញ្ញាពីការសង្កេត ទិន្នន័យដំបូង ឬការសិក្សាមុនៗ ដែលបញ្ជាក់ថា បញ្ហានេះមានពិត និងសក្តិសម។
៤.៣ កំណត់អ្នករងផល
សួរថា៖ បញ្ហានេះប៉ះពាល់នរណា? (និស្សិត គ្រូ អតិថិជន សហគមន៍?) ការដឹងនេះ ជួយបង្ហាញសារៈសំខាន់។
៤.៤ សរសេរសេចក្តីថ្លែងបញ្ហា
សង្ខេបបញ្ហាជាប្រយោគ ឬកថាខណ្ឌខ្លី ដែលច្បាស់ ជាក់លាក់ និងផ្អែកលើភស្តុតាង។
៤.៥ បញ្ជាក់សារៈសំខាន់
ពន្យល់ថា ហេតុអ្វីការដោះស្រាយបញ្ហានេះមានតម្លៃ — សម្រាប់អ្នកអនុវត្ត គោលនយោបាយ ឬចំណេះដឹង។
ឧទាហរណ៍៖ បញ្ហាស្រពិចស្រពិល ផ្ទុយនឹង ច្បាស់
ប្រធានបទ៖ ការចូលរួមរបស់និស្សិតក្នុងថ្នាក់រៀនអនឡាញ។ ខាងក្រោម ប្រៀបធៀបសេចក្តីថ្លែងបញ្ហា «ស្រពិចស្រពិល» និង «ច្បាស់»៖
| កំណែស្រពិចស្រពិល | កំណែច្បាស់ | ហេតុអ្វីខ្លាំងជាង |
|---|---|---|
| «ការរៀនអនឡាញមានបញ្ហា» | «និស្សិតចូលរួមតិចក្នុងថ្នាក់អនឡាញ ប៉ុន្តែកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលនៅមិនទាន់ច្បាស់» | ជាក់លាក់ និងបង្ហាញគម្លាត |
| «អតិថិជនមិនពេញចិត្ត» | «អត្រាអតិថិជនវិលត្រឡប់ធ្លាក់ចុះ ខណៈមូលហេតុមិនត្រូវបានយល់ច្បាស់» | ផ្អែកលើរោគសញ្ញាវាស់បាន |
| «សុខភាពសំខាន់» | «ការយល់ដឹងអំពីការហាត់ប្រាណក្នុងចំណោមបុគ្គលិកនៅទាប ដែលអាចប៉ះពាល់សុខភាព» | បង្ហាញអ្នករងផល និងសារៈសំខាន់ |
ផលប៉ះពាល់ដល់គម្រោងស្រាវជ្រាវទាំងមូល
បញ្ហាស្រាវជ្រាវ គឺជា «បេះដូង» ដែលដឹកនាំគ្រប់ផ្នែក៖ គោលបំណង និង សំណួរ កើតចេញពីបញ្ហា; Literature Review បង្ហាញថា បញ្ហានេះមានគម្លាត; ហើយ វិធីសាស្ត្រ ត្រូវជ្រើស ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានោះ។
បើបញ្ហាស្រពិចស្រពិល គោលបំណងនឹងស្រពិចស្រពិល សំណួរនឹងមិនច្បាស់ ហើយការវិភាគនឹងគ្មានគោលដៅ។ ផ្ទុយទៅវិញ បញ្ហាច្បាស់លាស់ ធ្វើឱ្យសេចក្តីសន្និដ្ឋាន និងការពិភាក្សា មានទម្ងន់ និងតម្លៃ។
ករណីសិក្សាខ្លី
ស្ថានភាព៖ ក្រុមហ៊ុនកម្មវិធីទូរស័ព្ទមួយ សម្គាល់ឈើញថា អ្នកប្រើថ្មីៗឈប់ប្រើ បន្ទាប់ពីសប្តាហ៍ដំបូង — ប៉ុន្តែមិនដឹងហេតុផល។
ដោយធ្វើតាមជំហាន ៥៖ ពួកគេ (ក) សង្កេតរោគសញ្ញា (ការឈប់ប្រើ); (ខ) ពិនិត្យទិន្នន័យ ដែលបញ្ជាក់ថា ០% ឈប់ក្នុង ៧ ថ្ងៃ; (គ) កំណត់អ្នករងផល (អ្នកប្រើថ្មី និងក្រុមហ៊ុន); (ឃ) សរសេរបញ្ហា៖ «អ្នកប្រើថ្មីភាគច្រើនឈប់ប្រើកម្មវិធី ក្នុងសប្តាហ៍ដំបូង ខណៈកត្តាដែលនាំឱ្យពួកគេនៅ ឬចាកចេញ មិនទាន់ត្រូវបានយល់ច្បាស់»; និង (ង) បញ្ជាក់សារៈសំខាន់ (ការយល់ដឹងនេះ អាចកែលម្អបទពិសោធន៍អ្នកប្រើ)។
បញ្ហានេះ ច្បាស់ ផ្អែកលើភស្តុតាង និងបង្ហាញគម្លាត — ត្រៀមរួចសម្រាប់ការសរសេរគោលបំណង នៅផ្នែកបន្ទាប់។
បញ្ហាដែលការសិក្សានេះដោះស្រាយ គឺ [បញ្ហា]។ បញ្ហានេះសំខាន់ ព្រោះ [ហេតុផល]។ ទោះបីការសិក្សាមុនៗបានពិនិត្យ [វិស័យពាក់ព័ន្ធ] ក់ការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះ [គម្លាត] នៅមានកម្រិត។ ដូច្នេះ ការសិក្សានេះផ្តោតលើ [ការផ្តោតជាក់លាក់]។
| ពាក្យ (Term) | អត្ថន័យសាមញ្ញ | ហេតុអ្វីសំខាន់ |
|---|---|---|
| បញ្ហាស្រាវជ្រាវ (Research Problem) | ស្ថានភាព ឬគម្លាតជាក់លាក់ ដែលត្រូវសិក្សា | ផ្តល់ទិសដៅដល់ការសិក្សា |
| សេចក្តីថ្លែងបញ្ហា (Problem Statement) | ការសរសេរបញ្ហាជាប្រយោគច្បាស់លាស់ | ប្រាប់អ្នកអានពីអ្វីដែលសិក្សា |
| រោគសញ្ញា (Symptom) | សញ្ញាដែលអាចមើលឈើញ នៃបញ្ហា | ត្រូវបែងចែកពីបញ្ហាឫសគល |
| គម្លាត (Gap) | អ្វីដែលនៅខ្វះក្នុងចំណេះដឹង | ធ្វើឱ្យបញ្ហាសក្តិសម |
| សារៈសំខាន់ (Significance) | ហេតុផលថា ការដោះស្រាយបញ្ហាមានតម្លៃ | បង្ហាញហេតុអ្វីត្រូវសិក្សា |
| កំហុសទូទៅ | របៀបកែឱ្យប្រសើរ |
|---|---|
| ច្រឡំបញ្ហានឹងប្រធានបទ | ប្រធានបទ = វិស័យ; បញ្ហា = ស្ថានភាពជាក់លាក់ដែលត្រូវសិក្សា។ |
| បញ្ហាគ្មានភស្តុតាង | បង្ហាញសញ្ញាពីការសង្កេត ទិន្នន័យ ឬការសិក្សាមុន។ |
| ច្រឡំរោគសញ្ញានឹងបញ្ហាឫសគល | សួរ «ហេតុអ្វី» ច្រើនដង ដើម្បីទៅដល់ឫសគលពិត។ |
| បញ្ហាទូលាយ ឬមិនច្បាស់ | បង្រួមឱ្យជាក់លាក់ ដោយបញ្ជាក់អ្នករងផល និងបរិបទ។ |
| បញ្ហាដែលគ្មានគម្លាត | ប្រាកដថា ការសិក្សាបន្ថែមអ្វីថ្មី មិនធ្វើម្តងទៀត។ |
ចំណុចគួរចងចាំ
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- តើស្ថានភាពអ្វី ដែលអ្នកគិតថាជាបញ្ហា ក្នុងប្រធានបទរបស់អ្នក?
- តើភស្តុតាងអ្វី ដែលបញ្ជាក់ថា វាជាបញ្ហាពិត?
- តើបញ្ហានោះប៉ះពាល់នរណា ហើយហេតុអ្វីការដោះស្រាយវាមានតម្លៃ?
មានបញ្ហាច្បាស់ហើយ តើបំប្លែងវាទៅជា «គោលបំណង» យ៉ាងណា?
បញ្ហាច្បាស់លាស់ ត្រូវការគោលដៅច្បាស់លាស់ ដើម្បីដោះស្រាយ។ នៅផ្នែកបន្ទាប់ យើងនឹងរៀនពីរៀបសរសេរ គោលបំណងស្រាវជ្រាវ ដែលអាចវាស់បាន និងភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹងបញ្ហារបស់អ្នក។
ផ្នែកទី ៥៖ សរសេរគោលបំណង →ឯកសារយោង
ស៊េរីពេញលេញ · វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ
ស៊េរីនេះមាន ២៤ ផ្នែក ដែលដឹកនាំអ្នកជំហានម្តងមួយៗ ពីមូលដ្ឋាន ដល់ការសរសេរជំពូកវិធីសាស្ត្រ។ មើលផ្នែកទាំង ២៤ →
