០១ហេតុអ្វីប្រទេសខ្លះត្រូវការរៀបចំបំណុលសារជាថ្មី?

ប្រទេសមួយត្រូវបានចាត់ទុកថាកំពុងជួបហានិភ័យបំណុល នៅពេលដែល IMF និង World Bank វាយតម្លៃរួមគ្នាតាមក្របខ័ណ្ឌ ការវិភាគចីរភាពបំណុល (Debt Sustainability Analysis — DSA) ក្រោម ក្របខ័ណ្ឌចីរភាពបំណុលសម្រាប់ប្រទេសចំណូលទាប (Debt Sustainability Framework — DSF)។ ក្របខ័ណ្ឌនេះចាត់ថ្នាក់ប្រទេសនីមួយៗទៅតាមហានិភ័យបួនកម្រិត៖ ទាប មធ្យម ខ្ពស់ និង កំពុងជាប់វិបត្តិបំណុល (in debt distress) — ដោយផ្អែកលើសមាមាត្របំណុលធៀបនឹង GDP ចំណូលនាំចេញ និងចំណូលថវិការដ្ឋ។

អគ្គនាយិកា IMF លោកស្រី Kristalina Georgieva បានថ្លែងជាសាធារណៈក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ថា ប្រមាណ ៦០ ភាគរយនៃប្រទេសចំណូលទាបដែលមានសិទ្ធិកម្មវិធីជំនួយបំណុលពេលមានជំងឺរាតត្បាត កំពុងស្ថិតក្នុងហានិភ័យខ្ពស់ ឬកំពុងជាប់វិបត្តិបំណុលរួចទៅហើយ — ជាតួលេខផ្ទាល់របស់ IMF ខ្លួនឯង។ កត្តាជំរុញចម្បងរួមមាន៖ ការធ្លាក់ចុះចំណូលរដ្ឋកំឡុងកូវីដ១៩ ការឡើងថ្លៃការប្រាក់អន្តរជាតិចាប់ពី ២០២២ ដែលធ្វើឲ្យខ្ចីថ្មីជំនួសបំណុលចាស់ (refinancing) ថ្លៃជាងមុន ការចុះថ្លៃរូបិយប័ណ្ណក្នុងស្រុកបង្កើនបន្ទុកបំណុលរូបិយប័ណ្ណបរទេស និងភាពប្រែប្រួលថ្លៃទំនិញកុម្មង់ចំពោះប្រទេសពឹងផ្អែកលើការនាំចេញធនធានធម្មជាតិ។

០២បំណុលបីប្រភេទ៖ ទ្វេភាគី ឯកជន និងពហុភាគី

នៅពេលប្រទេសមួយត្រូវរៀបចំបំណុលសារជាថ្មី ការចរចាមិនប្រព្រឹត្តទៅតាមផ្លូវតែមួយឡើយ ព្រោះម្ចាស់បំណុលមានបីប្រភេទផ្សេងគ្នា៖ (១) បំណុលទ្វេភាគីផ្លូវការ (official bilateral debt) — កម្ចីរដ្ឋាភិបាលមួយផ្តល់ដល់រដ្ឋាភិបាលមួយទៀត ឬតាមរយៈធនាគារនាំចេញ-នាំចូល/អភិវឌ្ឍន៍ជាតិរបស់ខ្លួន; (២) បំណុលឯកជន/ពាណិជ្ជកម្ម (private/commercial debt) — ជាចម្បងសញ្ញាប័ណ្ណអន្តរជាតិរបស់រដ្ឋ (sovereign Eurobonds) កាន់កាប់ដោយវិនិយោគិនស្ថាប័ន; និង (៣) បំណុលពហុភាគី (multilateral debt) — កម្ចីពី IMF, World Bank និងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ដូចជា AfDB ឬ ADB។

ភាពខុសគ្នាសំខាន់បំផុតគឺ ម្ចាស់បំណុលពហុភាគីកាន់កាប់ “ឋានៈម្ចាស់បំណុលអាទិភាព” (preferred creditor status) តាមទំនៀមទម្លាប់អន្តរជាតិ — កម្ចី IMF ឬ World Bank ស្ទើរតែមិនដែលត្រូវបានកាត់បន្ថយឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ស្ថាប័នទាំងនេះជាទូទៅផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានថ្មីបន្ថែម (ECF ឬ EFF) ដើម្បីជួយប្រទេសនោះឆ្លងកាត់វិបត្តិ។ ចំណែកឯបំណុលទ្វេភាគីផ្លូវការ ធ្លាប់ត្រូវបានសម្របសម្រួលរួមគ្នាតាមរយៈ ក្លឹបប៉ារីស (Paris Club) — វេទិកាមិនផ្លូវការបង្កើតឆ្នាំ ១៩៥៦ ក្នុងចំណោមប្រទេសម្ចាស់បំណុលភាគច្រើនជាសមាជិក OECD — ខណៈបំណុលឯកជនតម្រូវឲ្យចរចាដាច់ដោយឡែកជាមួយក្រុមអ្នកកាន់សញ្ញាប័ណ្ណ ក្រោមប្រការសកម្មភាពរួម (Collective Action Clauses — CACs)។

• ម្ចាស់បំណុលនីមួយៗមានច្បាប់ ទម្រង់កិច្ចសន្យា និងវេទិកាចរចាខុសៗគ្នា — គ្មានតុលាការក្ស័យធនអន្តរជាតិតែមួយសម្រាប់រដ្ឋឡើយ
• គោលការណ៍ “ការប្រតិបត្តិប្រៀបធៀប” (comparability of treatment) តម្រូវឲ្យប្រទេសកូនបំណុលស្វែងរកលក្ខខណ្ឌប្រហាក់ប្រហែលពីម្ចាស់បំណុលគ្រប់ប្រភេទ ដើម្បីកុំឲ្យក្រុមណាមួយទទួលអត្ថប្រយោជន៍លើសកម្រិតធៀបនឹងក្រុមផ្សេង

០៣កំណើត G20 Common Framework (២០២០)

ខែវិច្ឆិកា ២០២០ ក្រុមប្រទេស G20 រួមជាមួយក្លឹបប៉ារីស បានប្រកាសបង្កើត ក្របខ័ណ្ឌរួមសម្រាប់ការព្យាបាលបំណុលហួសពី DSSI (Common Framework for Debt Treatment beyond the DSSI) ជាយន្តការអចិន្ត្រៃយ៍ដំបូងគេ អនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសក្នុងចំណោម ៧៣ ប្រទេសមានសិទ្ធិកម្មវិធីព្យួរសេវាបំណុល (DSSI) ដាក់ស្នើសុំការរៀបចំបំណុលសារជាថ្មីជាផ្លូវការ។ DSSI ខ្លួនឯង (ឧសភា ២០២០ ដល់ចុងឆ្នាំ ២០២១) បានព្យួរការសងសេវាបំណុលបណ្តោះអាសន្នពីម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីផ្លូវការ — តាមទិន្នន័យ World Bank សម្រាលបន្ទុកសាច់ប្រាក់ភ្លាមៗប្រមាណ ១២,៩ ពាន់លានដុល្លារ — ប៉ុន្តែមិនកាត់បន្ថយបំណុលសរុប គ្រាន់តែពន្យារពេលសង។

ចំណុចថ្មីរបស់ Common Framework ធៀបនឹង DSSI គឺ វាមិនគ្រាន់តែពន្យារពេលទេ តែអនុញ្ញាតឲ្យកាត់បន្ថយចំនួនបំណុលជាក់ស្តែង (NPV reduction) ប្រសិនបើ DSA បង្ហាញថាចាំបាច់ ព្រមទាំងទាមទារឲ្យស្វែងរកលក្ខខណ្ឌប្រៀបធៀបពីម្ចាស់បំណុលឯកជនផងដែរ។ ភាពថ្មីមួយទៀតគឺ ការចូលរួមរបស់ចិន ឥណ្ឌា និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត — ជាម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីធំៗ ប៉ុន្តែមិនមែនសមាជិកក្លឹបប៉ារីសបែបប្រពៃណីឡើយ — ដែលចូលរួមក្នុងគណៈកម្មាធិការម្ចាស់បំណុលផ្លូវការនីមួយៗ ក្រោមក្របខ័ណ្ឌ G20 ជំនួសក្រោមក្លឹបប៉ារីសផ្ទាល់។ ប្រទេសដំបូងគេបីស្នើសុំ គឺឆាដ អេត្យូពី ហ្សាំប៊ី (មករា-កុម្ភៈ ២០២១) បន្ទាប់មកហ្កាណា (មករា ២០២៣)។

០៤យន្តការជាក់ស្តែងរបស់ Common Framework

យន្តការជាក់ស្តែងរបស់ Common Framework ដំណើរការជាបួនជំហានចម្បង៖ ដំបូង ប្រទេសកូនបំណុលស្នើសុំការព្យាបាលជាផ្លូវការ ព្រមទាំងសន្យាស្វែងរកលក្ខខណ្ឌប្រៀបធៀបពីម្ចាស់បំណុលគ្រប់ប្រភេទ។ បន្ទាប់មក ម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីផ្លូវការទាំងអស់ — មិនថាជាសមាជិកក្លឹបប៉ារីស ឬអត់ — បង្កើតគណៈកម្មាធិការមួយ ជាធម្មតារួមប្រធានដោយប្រទេសពីរដែលមានកម្ចីធំបំផុត។ ជំហានទីបី IMF ធ្វើ DSA ដើម្បីកំណត់ “ក្របខ័ណ្ឌហិរញ្ញវត្ថុ” ចាំបាច់ ភ្ជាប់ជាមួយកម្មវិធីឥណទាន IMF ថ្មី។ ជំហានចុងក្រោយ គណៈកម្មាធិការចរចាលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែង (ពន្យារកាលកំណត់ និង/ឬកាត់បន្ថយការប្រាក់ ឬដើមទុន) រួចប្រទេសកូនបំណុលយកលទ្ធផលដូចគ្នាទៅចរចាបន្តជាមួយម្ចាស់បំណុលឯកជន។

1. ប្រទេសដាក់ស្នើសុំព្យាបាលជាផ្លូវការ ព្រមទាំងសន្យារកលក្ខខណ្ឌប្រៀបធៀបគ្រប់ប្រភេទម្ចាស់បំណុល
2. ម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីផ្លូវការទាំងអស់បង្កើតគណៈកម្មាធិការម្ចាស់បំណុលផ្លូវការមួយ
3. IMF ធ្វើការវិភាគចីរភាពបំណុល កំណត់ក្របខ័ណ្ឌហិរញ្ញវត្ថុ ភ្ជាប់ជាមួយកម្មវិធីឥណទានថ្មី
4. គណៈកម្មាធិការចរចា “កិច្ចព្រមព្រៀងគោលការណ៍” (Agreement in Principle) លម្អិតលក្ខខណ្ឌ
5. ចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា (MOU) ជាមួយម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីម្នាក់ៗ
6. ប្រទេសកូនបំណុលចរចាបន្តជាមួយម្ចាស់បំណុលឯកជន ដើម្បីសម្រេចលក្ខខណ្ឌ “ប្រៀបធៀបបាន”

០៥ហេតុអ្វីក្របខ័ណ្ឌនេះយឺត និងរងការរិះគន់

ក្របខ័ណ្ឌ Common Framework ត្រូវបានរិះគន់ជាទូទៅចំពោះភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការអនុវត្ត។ ករណីហ្សាំប៊ី (ផ្នែក G) ចំណាយពេលជិត ៤ ឆ្នាំពីថ្ងៃខកខានបង់ដំបូង (វិច្ឆិកា ២០២០) រហូតដល់កិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយពេញលេញ — តួលេខដែលអង្គការតស៊ូមតិកាត់បន្ថយបំណុល Eurodad (មានមូលដ្ឋាននៅប៊ែលហ្ស៊ិក) លើកឡើងជាភស្តុតាងថាក្របខ័ណ្ឌនេះ “អាចនឹងបរាជ័យ” ក្នុងការសម្រេចគោលដៅដើម។ IMF និង World Bank ខ្លួនឯង ក៏បានទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈថាដំណើរការនេះយឺតជាងអ្វីរំពឹងទុកដំបូង។

ភាគីឯកជនវិញ តាមរយៈ វិទ្យាស្ថានហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ (IIF) ដែលតំណាងឲ្យធនាគារ និងវិនិយោគិនឯកជនធំៗ បានចេញឯកសារគោលការណ៍ស្តីពីការរៀបចំបំណុលសារជាថ្មីប្រកបដោយយុត្តិធម៌ (២០២២) អះអាងថា ការទាមទារបន្ថយបំណុលជ្រៅពេក ដោយគ្មានវិធីវាស់ស្ទង់ “ការប្រៀបធៀប” ច្បាស់លាស់ អាចធ្វើឲ្យវិនិយោគិនស្ទាក់ស្ទើរផ្តល់កម្ចីដល់ប្រទេសចំណូលទាបនាពេលអនាគត — ជាជំហររបស់ភាគីតំណាងម្ចាស់បំណុលឯកជន មិនមែនការវាយតម្លៃឯករាជ្យ។ ចំណុចមួយទៀត ក្របខ័ណ្ឌដើមគ្មានចែងអំពីការព្យួរសេវាបំណុលដោយស្វ័យប្រវត្តិកំឡុងចរចាឡើយ — មានន័យថា ប្រទេសកូនបំណុលនៅតែត្រូវបន្តសងបំណុលខណៈកំពុងចរចា លុះត្រាតែម្ចាស់បំណុលព្រមព្យួរដោយឡែក។

០៦តួនាទីចិន និងក្លឹបប៉ារីស

ក្លឹបប៉ារីស (Paris Club) ជាវេទិកាមិនផ្លូវការមួយបង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៦ ដោយបារាំងជាម្ចាស់ផ្ទះ រួមប្រមាណ ២២ ប្រទេសជាសមាជិក ភាគច្រើនជាសមាជិក OECD។ តាមឯកសារអគ្គលេខាធិការដ្ឋានក្លឹបប៉ារីសផ្ទាល់ ចិនមិនមែនជាសមាជិកទេ ដូចគ្នានឹងឥណ្ឌា និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតដែរ — ទោះបីតាមទិន្នន័យអង្គការស្រាវជ្រាវ AidData (William & Mary) និង World Bank ចិនបានក្លាយជាម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីធំបំផុតមួយសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក៏ដោយ។ កម្ចីភាគច្រើនរបស់ចិនហូរតាមធនាគារគោលនយោបាយរបស់ខ្លួន ដូចជា ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ចិន និង ធនាគារនាំចេញ-នាំចូលចិន មិនមែនតាមក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុផ្ទាល់ដូចទម្រង់សមាជិកក្លឹបប៉ារីសទេ — ជាការពិតស្ថាប័នដែលអត្ថបទនេះពិពណ៌នាដោយមិនកាត់សេចក្តី។

ដោយសារចិន និងម្ចាស់បំណុល G20 ក្រៅក្លឹបប៉ារីសផ្សេងទៀត កាន់កាប់ចំណែកកម្ចីធំសម្បើម Common Framework ត្រូវបានរចនាឡើងជាពិសេស ដើម្បីទាញពួកគេចូលរួមគណៈកម្មាធិការម្ចាស់បំណុលផ្លូវការតាមករណីនីមួយៗ — ជាក់ស្តែង ចិន និងបារាំង បានរួមប្រធានគណៈកម្មាធិការរបស់ទាំងហ្សាំប៊ី ហ្កាណា និងអេត្យូពី (ផ្នែក G, H, J)។ ចំណុចមួយដែលនៅតែជាវិវាទ គឺ AidData បានលើកឡើងថា កិច្ចសន្យាកម្ចីរបស់ចិនមួយចំនួនធំមានប្រការសម្ងាត់ និងការធានាតាមទ្រព្យបញ្ចាំ មិនធម្មតាចំពោះកម្ចីបែបក្លឹបប៉ារីស — ជាការរកឃើញរបស់ក្រុមស្រាវជ្រាវនេះផ្ទាល់ មិនទាន់មានការផ្ទៀងផ្ទាត់ជាឯកច្ឆន្ទ។ ខាងឯមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលចិន បានលើកឡើងម្តងហើយម្តងទៀតនៅ G20 ថា ដោយសារបំណុលពហុភាគីរក្សាឋានៈអាទិភាពមិនចូលរួមកាត់បន្ថយ ម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីដូចជាចិន ត្រូវទទួលបន្ទុកចំណែកធំមិនសមាមាត្រ — ជាជំហររបស់ចិនផ្ទាល់។

០៧ហ្សាំប៊ី៖ ករណីដំបូងគេ

ហ្សាំប៊ីក្លាយជាប្រទេសអាហ្វ្រិកដំបូងគេដែលខកខានបង់ការប្រាក់សញ្ញាប័ណ្ណអន្តរជាតិកំឡុងកូវីដ១៩ កាលពីខែវិច្ឆិកា ២០២០។ ខែកុម្ភៈ ២០២១ ហ្សាំប៊ីស្នើសុំការព្យាបាលក្រោម Common Framework ជាផ្លូវការ។ តាមក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុហ្សាំប៊ី និង IMF បំណុលក្រៅប្រទេសសរុបនៅពេលនោះ ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានចន្លោះ ១៧–១៨ ពាន់លានដុល្លារ (ចន្លោះលេខ ព្រោះប្រភពប្រើវិធីសាស្ត្រគណនាខុសគ្នាបន្តិច)។ IMF បានអនុម័តកម្មវិធីឥណទានពង្រីក (ECF) ប្រមាណ ១,៣ ពាន់លានដុល្លារ រយៈពេល ៣៨ ខែ ខែសីហា ២០២២ ជាមូលដ្ឋានក្របខ័ណ្ឌហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការចរចាបន្ត។

គណៈកម្មាធិការម្ចាស់បំណុលផ្លូវការរបស់ហ្សាំប៊ី រួមប្រធានដោយចិន និងបារាំង បានឈានដល់ “កិច្ចព្រមព្រៀងគោលការណ៍” ខែមិថុនា ២០២៣ (IMF) លើបំណុលទ្វេភាគីផ្លូវការប្រមាណ ៦,៣ ពាន់លានដុល្លារ ដោយពន្យារកាលកំណត់សងដល់ឆ្នាំ ២០៤៣ ព្រមកាត់បន្ថយអត្រាការប្រាក់ — MOU ផ្លូវការចុះហត្ថលេខាខែតុលា ២០២៣។ អ្នកកាន់សញ្ញាប័ណ្ណឯកជន (ប្រមាណ ៣ ពាន់លានដុល្លារ) ឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងគោលការណ៍ដំបូងខែតុលា ២០២៣ ដដែល ប៉ុន្តែបុគ្គលិក IMF ប្រកាសខែវិច្ឆិកា ២០២៣ ថា លក្ខខណ្ឌទាំងនោះ “មិនបំពេញកម្រិតការប្រៀបធៀប” ជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងផ្លូវការ ជាពិសេសក្នុងសេណារីយោសេដ្ឋកិច្ចល្អ — ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃការត្រួតពិនិត្យគោលការណ៍ប្រៀបធៀបកំពុងដំណើរការ។ ការចរចាឡើងវិញនាំឲ្យសម្រេចកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយខែមីនា ២០២៤ (World Bank) ដោយបញ្ចូលឧបករណ៍ “សងវិញតាមលទ្ធផល” ភ្ជាប់ជាមួយសមិទ្ធិផលសេដ្ឋកិច្ចអនាគត — ការចុះហត្ថលេខាបញ្ចប់ជាមួយម្ចាស់បំណុលនីមួយៗបន្តរហូតដល់ចុងឆ្នាំ ២០២៤។

០៨ហ្កាណា៖ ការដោះដូរបំណុលក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក

ហ្កាណាបានប្រកាសផ្អាកការសងបំណុលបរទេសភាគច្រើនកាលពីខែធ្នូ ២០២២ ក្នុងខែដដែល រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាស កម្មវិធីដោះដូរបំណុលក្នុងស្រុក (Domestic Debt Exchange Programme — DDEP) — កម្មវិធីនេះក្លាយជាចម្ងល់នយោបាយក្នុងស្រុកយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះប៉ះពាល់ដល់មូលនិធិសោធននិវត្តន៍ រហូតដល់រដ្ឋាភិបាលត្រូវកែសម្រួលលើកលែងអ្នកកាន់ប័ណ្ណបុគ្គលមួយចំនួន ក្រោយការតវ៉ាសាធារណៈ។ ខែមករា ២០២៣ ហ្កាណាបានស្នើសុំការព្យាបាលក្រោម Common Framework ជាផ្លូវការ ហើយ IMF បានអនុម័តកម្មវិធីឥណទានពង្រីកប្រមាណ ៣ ពាន់លានដុល្លារ ខែឧសភា ២០២៣។

គណៈកម្មាធិការម្ចាស់បំណុលផ្លូវការរបស់ហ្កាណា រួមប្រធានចិន និងបារាំង បានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងគោលការណ៍ខែមករា ២០២៤ (IMF PR24/08) លើបំណុលទ្វេភាគីផ្លូវការប្រមាណ ៥,៤ ពាន់លានដុល្លារ MOU ចុះហត្ថលេខាមិថុនា ២០២៤។ ការចរចាជាមួយក្រុមអ្នកកាន់សញ្ញាប័ណ្ណឯកជន (ប្រមាណ ១៣ ពាន់លានដុល្លារ) ឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងគោលការណ៍មិថុនា ២០២៤ ដដែល មុននឹងបញ្ចប់ការដោះដូរជាផ្លូវការតុលា ២០២៤ (ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុហ្កាណា) — ពាក់ព័ន្ធនឹងការកាត់បន្ថយតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធគួរកត់សម្គាល់ (តួលេខភាគរយប្រែប្រួលទៅតាមការវិភាគ) ព្រមទាំងឧបករណ៍ “សងវិញតាមលទ្ធផល” ស្រដៀងករណីហ្សាំប៊ី។

០៩ស្រីលង្កា៖ ក្រៅក្របខ័ណ្ឌ Common Framework

ស្រីលង្កាបានប្រកាសខកខានបង់បំណុលជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន កាលពីខែមេសា ២០២២។ តាមទិន្នន័យ IMF និងក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុស្រីលង្កា បំណុលក្រៅប្រទេសសរុបនៅពេលនោះ ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានប្រមាណ ៥១ ពាន់លានដុល្លារ (លេខប្រែប្រួលបន្តិចទៅតាមវិធីសាស្ត្រគណនា)។ ដោយសារជាប្រទេសចំណូលមធ្យម មិនស្ថិតក្នុងបញ្ជី ៧៣ ប្រទេសមានសិទ្ធិ DSSI ស្រីលង្កាគ្មានសិទ្ធិស្នើសុំក្រោម Common Framework ទាល់តែសោះ។ ជំនួសមកវិញ ការរៀបចំបំណុលសារជាថ្មីដំណើរការតាមកម្មវិធីឥណទានពង្រីក (EFF) របស់ IMF ប្រមាណ ៣ ពាន់លានដុល្លារ អនុម័តខែមីនា ២០២៣ ព្រមទាំង គណៈកម្មាធិការម្ចាស់បំណុលផ្លូវការ (OCC) ក្រៅ G20 បង្កើតឆ្នាំ ២០២៣ រួមប្រធានឥណ្ឌា ជប៉ុន និងបារាំង ក្នុងចំណោមប្រទេសម្ចាស់បំណុលប្រមាណ ១៧។

ចំណុចគួរកត់សម្គាល់ គឺ ធនាគារនាំចេញ-នាំចូលចិន (China Exim Bank) — ជាម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីធំបំផុតរបស់ស្រីលង្កា — មិនបានចូលរួមជាសមាជិកផ្លូវការនៃ OCC ខាងលើទេ គឺបានចរចាទ្វេភាគីដាច់ដោយឡែក ដល់ឆ្នាំ ២០២៤ ទើបឈានដល់ការយោគយល់គ្នាដែលមន្ត្រីស្រីលង្កាថ្លែងជាសាធារណៈថា “ប្រៀបធៀបបាន” នឹងលក្ខខណ្ឌ OCC — ជាការអះអាងរបស់រដ្ឋាភិបាលស្រីលង្កាផ្ទាល់ ព្រោះលក្ខខណ្ឌលម្អិតមិនប្រកាសជាសាធារណៈពេញលេញដូច OCC ដែរ។ ករណីនេះបង្ហាញច្បាស់ពីភាពតានតឹងស្ថាប័នផ្នែក F៖ ចិនចូលចិត្តចរចាទ្វេភាគីជាងចូលរួមគណៈកម្មាធិការពហុភាគី សូម្បីតែក្រៅ Common Framework ក៏ដូចគ្នា។ OCC បានចុះហត្ថលេខារៀបចំសារជាថ្មីលើបំណុលទ្វេភាគីខែមិថុនា ២០២៤ ខណៈអ្នកកាន់សញ្ញាប័ណ្ណឯកជន (ប្រមាណ ១២,៥៥ ពាន់លានដុល្លារ) បានព្រមព្រៀងលក្ខខណ្ឌស្នូលកក្កដា ២០២៤ ដោយប្រើ “សញ្ញាប័ណ្ណភ្ជាប់សេដ្ឋកិច្ចមហាភាគ” ដែលទឹកប្រាក់សងវិញប្រែប្រួលតាមកំណើនសេដ្ឋកិច្ចស្រីលង្កា។

១០អេត្យូពី៖ ជាប់គាំងដោយសង្គ្រាម និងវិបត្តិ

អេត្យូពីជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមបីដំបូងគេ (ជាមួយឆាដ និងហ្សាំប៊ី) ស្នើសុំការព្យាបាលក្រោម Common Framework ខែកុម្ភៈ ២០២១ ដដែល ប៉ុន្តែដំណើរការរបស់ខ្លួនយឺតជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងបួន។ មូលហេតុចម្បង គឺជម្លោះខាងក្នុងតំបន់ទីហ្គ្រាយ (វិច្ឆិកា ២០២០–២០២២) ដែលធ្វើឲ្យការចរចាកម្មវិធីឥណទាន IMF ថ្មី — លក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដើម្បីកំណត់ក្របខ័ណ្ឌហិរញ្ញវត្ថុ — ត្រូវពន្យារពេលច្រើនឆ្នាំ។ ខែធ្នូ ២០២៣ អេត្យូពីបានខកខានបង់ការប្រាក់ប្រមាណ ៣៣ លានដុល្លារលើសញ្ញាប័ណ្ណអន្តរជាតិតែមួយគត់ (១ ពាន់លានដុល្លារ) ក្រោយអំឡុងពេលអនុគ្រោះផុតកំណត់ — ជាការខកខានបង់សញ្ញាប័ណ្ណដំបូងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ ដល់ខែកក្កដា ២០២៤ IMF ទើបអនុម័តកម្មវិធីឥណទានថ្មីប្រមាណ ៣ ពាន់លានដុល្លារ រយៈពេលបួនឆ្នាំ (IMF PR24/291) ភ្ជាប់ជាមួយកំណែទម្រង់រួមទាំងការបញ្ចេញអត្រាប្តូរប្រាក់ birr ឲ្យប្រែប្រួលទីផ្សារកាន់តែច្រើន — ជាកំណែទម្រង់ដែលនាំឲ្យរូបិយប័ណ្ណនេះចុះថ្លៃខ្លាំង តាមរបាយការណ៍សារព័ត៌មានសេដ្ឋកិច្ច។

គណៈកម្មាធិការម្ចាស់បំណុលផ្លូវការរបស់អេត្យូពី រួមប្រធានដោយចិន និងបារាំង ទើបចុះហត្ថលេខាលើ MOU ខែកក្កដា ២០២៥ — ជិត ៤ ឆ្នាំកន្លះគត់ចាប់ពីថ្ងៃស្នើសុំដំបូង — គ្របដណ្តប់ការសម្រាលបំណុលលើសពី ៣,៥ ពាន់លានដុល្លារ តាមក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអេត្យូពី។ បារាំងចុះហត្ថលេខាកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីរបស់ខ្លួនខែកុម្ភៈ ២០២៦។ ការចរចាជាមួយអ្នកកាន់សញ្ញាប័ណ្ណវិញនៅតែជាដំណើរការវែងបំផុត៖ កិច្ចព្រមព្រៀងគោលការណ៍ដំបូងប្រកាសមករា ២០២៦ (កាត់បន្ថយ ១៥%) ប៉ុន្តែសំណើលម្អិតបន្ទាប់មកត្រូវបានបដិសេធ (ឧសភា ២០២៦) — គិតត្រឹមសីហា ២០២៦ គណៈកម្មាធិការទើបបញ្ជាក់ទទួលយកកិច្ចព្រមព្រៀងដែលនៅសល់ ខណៈគោលដៅបញ្ចប់ជាមួយម្ចាស់បំណុលពាណិជ្ជកម្មកំណត់ត្រឹមតុលា ២០២៦ — អាចផ្លាស់ប្តូរបន្ថែមក្រោយថ្ងៃបោះពុម្ព។

១១អនាគត៖ សំណើកែទម្រង់

ចាប់តាំងពីខែមេសា ២០២៣ IMF, World Bank និង G20 បានបង្កើត តុពិភាក្សាបំណុលរដ្ឋសកល (Global Sovereign Debt Roundtable — GSDR) ជាវេទិកាមួយប្រមូលផ្តុំម្ចាស់បំណុលទ្វេភាគីផ្លូវការ ម្ចាស់បំណុលឯកជន និងប្រទេសកូនបំណុល ដើម្បីស្វែងយល់រួមគ្នាអំពីឧបសគ្គបច្ចេកទេស — មិនមែនជាយន្តការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងជាក់លាក់ណាមួយឡើយ តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម IMF/World Bank។ សំណើកែទម្រង់ដែលត្រូវបានពិភាក្សា ប៉ុន្តែមិនទាន់អនុម័តជាកាតព្វកិច្ច រួមមាន៖ ការពង្រីកលក្ខណៈសម្បត្តិចូលរួម Common Framework លើសពីបញ្ជី ៧៣ ប្រទេស DSSI ដើម ដើម្បីរួមបញ្ចូលប្រទេសចំណូលមធ្យមមួយចំនួនប្រហាក់ប្រហែលនឹងករណីស្រីលង្កា និងការកំណត់កាលកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ជំហាននីមួយៗ។

• ត្រូវបានពិភាក្សា៖ ការពង្រីកលក្ខណៈសម្បត្តិចូលរួមលើសពីបញ្ជី ៧៣ ប្រទេស DSSI ដើម
• ត្រូវបានពិភាក្សា៖ ការកំណត់កាលកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចជំនួសឲ្យគោលដៅមិនចងភ្ជាប់

១២សំណួរញឹកញាប់

១៣ប្រភព

1. World Bank — Debt Service Suspension Initiative (DSSI) brief
2. IMF — G20 Extraordinary FMCBG Statement, November 2020 (Common Framework)
3. Paris Club Secretariat — Who are the members of the Paris Club?
4. Eurodad — Is the G20 Common Framework bound to fail?
5. IIF — Principles for Stable Capital Flows and Fair Debt Restructuring (2022)
6. Lazard — Policy brief on comparability of treatment (2022)
7. AidData (William & Mary) — Hidden debt exposure to China
8. IMF/World Bank — Global Sovereign Debt Roundtable, Co-Chairs Press Statement (2023)
9. IMF — PR23/235, IMF Welcomes Debt Treatment Agreement Reached by Zambia
10. World Bank — Statement on Zambia’s Debt Restructuring Agreement (2024)
11. IMF — PR24/08, Ghana Debt Treatment Agreement with Official Creditors
12. Ghana Ministry of Finance — Bondholders Support Eurobond Exchange Offer (2024)
13. News on Air (India) — Sri Lanka Finalizes Restructuring Agreement for Bilateral Debt
14. Bloomberg — Sri Lanka Bondholders Agree on Core Terms of Debt Restructuring
15. IMF — PR24/443, MD Statement to the Financial Community on Sri Lanka
16. IMF — PR24/291, Ethiopia: Executive Board Approves 4-Year US$3B ECF
17. Ethiopia Ministry of Finance — MOU with Official Creditor Committee (2025)
18. Bloomberg — Ethiopia Bondholders Reject Latest Haircut Proposal (2026)
19. Capital Ethiopia — OCC Validates Ethiopia’s Eurobond Agreement (2026)

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៩ ប្រភព