បច្ចេកវិទ្យា Stealth៖ របៀបយន្តហោះលាក់ខ្លួនពីរ៉ាដារ ហើយហេតុអ្វីវាមិន«មើលមិនឃើញ»
ពី F-117 ដល់ B-21 Raider — បច្ចេកវិទ្យា Stealth កាត់បន្ថយ«ស្រមោលរ៉ាដារ» (RCS) រហូតដល់ទំហំបាល់ហ្គោល។ ការសិក្សាអំពីរបៀបដំណើរការ, ការបាញ់ធ្លាក់ F-117 ឆ្នាំ ១៩៩៩, ជំនាន់ទី៥ និងការប្រឆាំង Stealth។
«តើយន្តហោះអាច«បាត់ខ្លួន»ពីរ៉ាដារបានពិតឬ?» — ការពិត Stealth មិនធ្វើឲ្យយន្តហោះមើលមិនឃើញទេ។ វាគ្រាន់តែធ្វើឲ្យរ៉ាដារសត្រូវ ឃើញយឺត និងជិតជាងមុន — ដោយកាត់បន្ថយ«ស្រមោលរ៉ាដារ»។
តើ Stealth ជាអាថ៌កំបាំង ឬគ្រាន់តែជាការទិញពេលវេលា?
បច្ចេកវិទ្យា Stealth (ភាពមើលឃើញតិច / low-observable) មិនមែនធ្វើឲ្យយន្តហោះ«បាត់ខ្លួន»ដូចមន្តអាគមទេ។ វាគ្រាន់តែធ្វើឲ្យរ៉ាដារសត្រូវមើលឃើញយឺត និងជិតជាងមុន ដោយកាត់បន្ថយ«ស្រមោលរ៉ាដារ» (RCS)។ ក្នុងស៊េរីនេះ យើងបានសិក្សាដ្រូន, សមុទ្រ, AI, នុយក្លេអ៊ែរ និងឡាស៊ែរ — អត្ថបទនេះពិនិត្យបច្ចេកវិទ្យាដ៏ល្បីមួយ៖ ការ«បំបាំងកាយ»ពីរ៉ាដារ។ អត្ថបទនេះពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ ដោយផ្អែកលើ Smithsonian, Aviation Week, Wikipedia, Defense News និងប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
Stealth ជាអ្វី? (មិនមែន«មើលមិនឃើញ»ទេ)
រ៉ាដារដំណើរការដោយបញ្ចេញរលកវិទ្យុទៅប៉ះវត្ថុ រួចអានរលកដែលឆ្លុះត្រឡប់មកវិញ។ វត្ថុកាន់តែធំ ឬមានផ្ទៃរាបស្មើ ឆ្លុះកាន់តែខ្លាំង។ បច្ចេកវិទ្យា Stealth ព្យាយាមកាត់បន្ថយការឆ្លុះនេះ — ដែលគេវាស់ជា«ផ្ទៃកាត់រ៉ាដារ» (Radar Cross-Section, RCS)។ RCS តូច = រ៉ាដារឃើញកាន់តែលំបាក។
ចំណុចសំខាន់ត្រូវយល់៖ Stealth មិនមែន«មើលមិនឃើញ»ទេ។ វាគ្រាន់តែកាត់បន្ថយចម្ងាយដែលរ៉ាដារអាចរកឃើញ — ដើម្បីឲ្យយន្តហោះចូលជិត បំពេញភារកិច្ច រួចចាកចេញ មុនពេលសត្រូវឆ្លើយតបទាន់។
របៀបដំណើរការ — យន្តការ ៤ យ៉ាង
Stealth ពឹងលើយន្តការសំខាន់ ៤ ដែលធ្វើការរួមគ្នា៖
លទ្ធផលគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល៖ យន្តហោះ F-35 មាន RCS ប្រហែល ០.០០១៥ ម៉ែត្រការ៉េ — នៅលើអេក្រង់រ៉ាដារ វាលេចមើលទៅតូចប៉ុនបាល់ហ្គោល។ យន្តហោះជំនាន់ទី៤ (មិនមែន Stealth) អាចមាន RCS ធំជាងជំនាន់ទី៥ រហូតដល់ ១០០,០០០ ដង។
នៅលើអេក្រង់រ៉ាដារ យន្តហោះ F-35 តម្លៃរាប់រយលានដុល្លារ លេចមើលទៅតូចប៉ុនបាល់ហ្គោល។
ប្រវត្តិ — ពី F-117 ដល់ B-21 Raider
Stealth មិនមែនរឿងថ្មីទេ។ វាមានប្រវត្តិជាង ៤០ ឆ្នាំ៖
B-21 Raider ជាគ្រឿងបំផ្លាញយុទ្ធសាស្ត្រ អាចផ្ទុកអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងធម្មតា — ត្រូវបានរចនាឲ្យជ្រៀតចូលការពារអាកាសទំនើបបំផុត។
ករណី៖ ការបាញ់ធ្លាក់ F-117 (១៩៩៩)
Stealth មិនមែនឥតចន្លោះខ្សោយទេ។ នៅ ២៧ មីនា ១៩៩៩ ក្នុងសង្គ្រាម Kosovo កងទ័ពយូហ្គោស្លាវី បានបាញ់ធ្លាក់យន្តហោះ Stealth F-117 របស់អាមេរិក ដោយប្រើមីស៊ីល S-125 (SA-3) ចាស់។ នេះជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលយន្តហោះ Stealth ត្រូវបានបាញ់ធ្លាក់។ អ្នកបើកបានលោតរួចខ្លួន ហើយត្រូវបានជួយសង្គ្រោះ។
មេរៀន៖ Stealth កាត់បន្ថយហានិភ័យ តែមិនលុបវាចោលទាំងស្រុងបានទេ។ ការប្រើរ៉ាដារប្រេកង់ទាប បូកនឹងកលល្បិច និងសំណាង បានធ្វើឲ្យ F-117 ត្រូវរកឃើញ ហើយបាញ់ធ្លាក់។
មីស៊ីលចាស់មួយ បានបាញ់ធ្លាក់យន្តហោះ Stealth ដ៏ទំនើប — Stealth មិនមែនអភ័យទោសទេ។
ជំនាន់ទី៥ — F-35, J-20, Su-57
សព្វថ្ងៃ យន្តហោះប្រយុទ្ធ«ជំនាន់ទី៥» (Stealth) មាន ៥ ប្រភេទសំខាន់៖ F-22 និង F-35 (អាមេរិក), J-20 និង J-35 (ចិន), និង Su-57 (រុស្ស៊ី)។ J-35 ទើបចូលកងកម្លាំងក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។
| យន្តហោះ | ប្រទេស / សម្គាល់ |
|---|---|
| F-22 Raptor | អាមេរិក — ប្រយុទ្ធអាកាស Stealth កំពូល |
| F-35 | អាមេរិក — RCS ~០.០០១៥ ម៉ែត្រការ៉េ |
| J-20 / J-35 | ចិន — J-35 ចូលកងកម្លាំង ២០២៥ |
| Su-57 | រុស្ស៊ី — មានចំណុច RCS ខ្សោយច្រើន |
ត្រូវសម្គាល់៖ មិនមែន Stealth ទាំងអស់ស្មើគ្នាទេ។ តាមអ្នកវិភាគ យន្តហោះអាមេរិក (F-22, F-35) នៅមុខគេខាង Stealth ខណៈ Su-57 មានចំណុចឆ្លុះរ៉ាដារ (hotspots) ច្រើនជាង។
ការប្រឆាំង Stealth — ល្បែងឆ្មា-កណ្ដុរ
Stealth ត្រូវបានរចនាដើម្បីលាក់ខ្លួនពីរ៉ាដារប្រេកង់ខ្ពស់ (fire-control radar)។ ក៏ប៉ុន្តែ វិធីប្រឆាំងកំពុងកើនឡើង៖
នេះជាល្បែង«ឆ្មា-កណ្ដុរ»មិនចេះចប់៖ Stealth កាន់តែប្រសើរ ការប្រឆាំងក៏កាន់តែឆ្លាត — ហើយផ្ទុយមកវិញ។ គ្មានយន្តហោះណា«មើលមិនឃើញ»១០០%ទេ។
មេរៀនសំខាន់ — ការទិញពេលវេលា មិនមែនអាថ៌កំបាំង
Stealth មិនមែន«បំបាំងកាយ»ដូចរឿងព្រេងទេ។ ការពិត វាគឺជាការកាត់បន្ថយចម្ងាយរកឃើញ — ការ«ទិញពេលវេលា និងចន្លោះ» ដើម្បីឲ្យយន្តហោះបំពេញភារកិច្ច មុនសត្រូវឆ្លើយតបទាន់។ វាមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង (ថែទាំសម្ភារៈ RAM, បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់) ហើយអាចត្រូវប្រឆាំងបាន (ដូចករណី F-117)។
សម្រាប់អ្នកអាន គន្លឹះគឺ៖ ពេលអានព័ត៌មានអំពី«យន្តហោះ Stealth» សូមសួរថា៖ RCS តូចប៉ុនណា? និង តើសត្រូវមានរ៉ាដារប្រេកង់ទាប ឬ IRST ដើម្បីប្រឆាំងទេ? សំណួរទាំងពីរនេះជាបេះដូងនៃការយល់ដឹងអំពី Stealth ពិតប្រាកដ។
Stealth មិនធ្វើឲ្យអ្នកមើលមិនឃើញទេ — វាគ្រាន់តែឲ្យសត្រូវឃើញអ្នកយឺតពេល។
ចំណុចគួរចងចាំ
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- បើ Stealth មិនមែន«មើលមិនឃើញ» ១០០% តើវានៅមានតម្លៃ ចំពោះការចំណាយដ៏ថ្លៃរបស់វាទេ?
- ការប្រើរ៉ាដារប្រេកង់ទាប អាចធ្វើឲ្យ Stealth លែងមានប្រយោជន៍ដែរឬទេ?
- តើ«ការទិញពេលវេលា»គ្រប់គ្រាន់ក្នុងសមរភូមិទំនើប ដែលការពារអាកាសកាន់តែឆ្លាតឬទេ?