០១រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ៖ ជើងហោះហើរដែលមើលមិនឃើញ

ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ ការហោះហើរដោយយន្តហោះនៅតែជាកិច្ចការមួយប្រថុយប្រថានយ៉ាងខ្លាំង។ អធិការីបើកយន្តហោះពេលនោះពឹងផ្អែកស្ទើរតែទាំងស្រុងលើការមើលឃើញព្រិល ផ្កាយ ឬផែនដីនៅខាងក្រៅដើម្បីដឹងថាយន្តហោះកំពុងហោះក្នុងទិសណា ខ្ពស់ប៉ុនណា និងស្មើផែនដីឬអត់។ នៅពេលហោះចូលអ័ព្ទក្រាស់ ពពកទាប ឬអាកាសធាតុអាក្រក់ អធិការីច្រើនបានបាត់បង់ការយល់ដឹងអំពីទីតាំងខ្លួនឯង (spatial disorientation) ហើយច្រើនតែបញ្ចប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ។ បញ្ហានេះត្រូវបានហៅថា «fog flying» ហើយត្រូវបានចាត់ទុកជាឧបសគ្គចម្បងមួយចំពោះការវិវឌ្ឍជាការហោះហើរពាណិជ្ជកម្មប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ព្រោះជើងហោះហើរណាមួយត្រូវពន្យារពេល ឬលុបចោល នៅពេលមេឃពពកគ្របដណ្ដប់។

ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ អ្នកឧបត្ថម្ភការហោះហើរ Harry F. Guggenheim និងឪពុករបស់គាត់ Daniel Guggenheim បានបង្កើត «Daniel Guggenheim Fund for the Promotion of Aeronautics» ក្នុងឆ្នាំ១៩២៦ ដើម្បីឧបត្ថម្ភការស្រាវជ្រាវផ្នែកអាកាសចរណ៍។ ក្នុងឆ្នាំ១៩២៩ មូលនិធិនេះបានបង្កើត «Full Flight Laboratory» នៅទីវាល Mitchel Field លើកោះ Long Island រដ្ឋ New York ដោយមានគោលបំណងច្បាស់លាស់មួយ៖ បង្ហាញឲ្យឃើញថា យន្តហោះអាចហោះហើរបានទាំងស្រុងដោយពឹងផ្អែកលើឧបករណ៍ក្នុងបន្ទប់បើកបរ ដោយមិនចាំបាច់មើលឃើញអ្វីនៅខាងក្រៅសោះ។ បុគ្គលដែលត្រូវបានជ្រើសរើសឲ្យដឹកនាំគម្រោងនេះគឺ James H. «Jimmy» Doolittle អធិការីបើកយន្តហោះកងទ័ពជើងអាកាសដ៏ល្បីល្បាញរូបនេះ ដែលធ្លាប់ក្លាយជាមនុស្សដំបូងគេទទួលសញ្ញាបត្របណ្ឌិត (PhD) ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រអាកាសចរណ៍ពីវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យា Massachusetts (MIT) កាលពីឆ្នាំ១៩២៥។ ចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រនិងជំនាញបើកបររបស់គាត់ធ្វើឲ្យគាត់ជាបេក្ខជនដ៏សមស្របបំផុតសម្រាប់កិច្ចការគ្រោះថ្នាក់នេះ។ មុនពេលនោះ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ អធិការីល្បីៗជាច្រើននាក់ធ្លាប់ស្លាប់ ព្រោះខូចខ្លួនក្នុងពពក ដោយសារខួរក្បាលមនុស្សគ្មានឧបករណ៍ជំនួយ មិនអាចញែកបានច្បាស់រវាងអារម្មណ៍ «ត្រង់» និង «បត់» ខណៈហោះក្នុងអាកាសដែលគ្មានទស្សនវិស័យខាងក្រៅសោះ។ បញ្ហានេះក្លាយជាកង្វល់ធំបំផុតរបស់អ្នកឧស្សាហកម្មសំបុត្រយន្តហោះ ព្រោះក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ពាណិជ្ជកម្មដំបូងៗ មិនហ៊ានធានាការហោះហើរទៀងទាត់តាមកាលវិភាគបានឡើយ បើគ្មានដំណោះស្រាយចំពោះអាកាសធាតុអាក្រក់។ ការសាកល្បងគម្រោង «ជើងហោះហើរងងឹត» របស់មូលនិធិ Guggenheim ក៏មិនមែនជាការសាកល្បងតែមួយឡើយ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើតេស្តលើកដំបូងៗ ជាមួយអធិការីម្នាក់អង្គុយបិទភ្នែក ឬពាក់វ៉ែនតាបិទ ជាការហ្វឹកហាត់ដំបូង មុននឹងឈានដល់ការសាកល្បងជាមួយគម្របបិទជិតទាំងស្រុងលើកន្លែងអង្គុយ។

ក្រុមការងារបានបំពាក់ក្នុងយន្តហោះបង្ហាត់ពីរកន្លែងអង្គុយ Consolidated NY-2 Husky (លេខចុះបញ្ជីស៊ីវិល NX7918) នូវឧបករណ៍សាកល្បងបីប្រភេទ៖ ផែនដីមេឃសិប្បនិម្មិត (artificial horizon) ដែលបង្ហាញទីតាំងយន្តហោះធៀបនឹងផែនដី អភិវឌ្ឍដោយវិស្វករ Elmer Sperry Jr.; ឧបករណ៍វាស់កម្ពស់ត្រឹមត្រូវខ្ពស់ (precision altimeter) អភិវឌ្ឍដោយវិស្វករ Paul Kollsman ដែលអាចវាស់កម្ពស់បានត្រឹមឆ្ងាយប៉ុន្មានហ្វីតពីដី; និងប្រព័ន្ធសញ្ញាវិទ្យុនាំផ្លូវ (radio beacon) ដែលផ្ដល់សញ្ញាទិសដៅ និងសញ្ញាចូលចត។ គម្របបិទជិតបំពាក់លើកន្លែងអង្គុយក្រោយធ្វើឲ្យ Doolittle មិនអាចមើលឃើញអ្វីនៅខាងក្រៅសោះ ខណៈអធិការីទីពីរឈ្មោះ Benjamin Kelsey អង្គុយនៅកន្លែងខាងមុខ ជាមួយបញ្ជាបម្រុង ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព ក្នុងករណីមានហេតុការណ៍ធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ុន្តែមិនត្រូវប៉ះបញ្ជាឡើយ លុះត្រាតែចាំបាច់ខ្លាំង។

០២រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ (បន្ត)៖ ជើងហោះដែលផ្លាស់ប្តូរអាកាសចរណ៍

នៅព្រឹកថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩២៩ Doolittle បានឡើងអង្គុយក្នុងកន្លែងក្រោយ ហើយគម្របត្រូវបានទាញបិទជិតទាំងស្រុង។ Kelsey អង្គុយខាងមុខ ដៃទប់នៅជិតបញ្ជា ប៉ុន្តែមិនប៉ះឡើយ។ Doolittle បានបញ្ជូនម៉ាស៊ីន រំកិលទៅមុខតាមព័ត៌មានពីឧបករណ៍តែម្យ៉ាង ហើយបានលើកយន្តហោះឡើងអាកាសដោយគ្មានមើលឃើញផ្លូវរត់ ឬអាកាសនៅខាងក្រៅសោះ។ បន្ទាប់ពីឡើងខ្ពស់ គាត់បានបត់តាមទិសដៅកំណត់ ហោះលើផ្លូវរង្វង់ចម្ងាយប្រមាណ ១៥ ម៉ាយល៍ ដោយប្រើផែនដីមេឃសិប្បនិម្មិតដើម្បីរក្សាកម្រិត ឧបករណ៍វាស់កម្ពស់ដើម្បីដឹងចម្ងាយពីដី និងសញ្ញាវិទ្យុ (ដែលបញ្ចេញសូរញ័រតាមប្រដាប់ vibrating reed) ដើម្បីនាំផ្លូវត្រឡប់មកទីវាល។ គាត់បានចុះចតដោយសុវត្ថិភាព ដោយពុំចាំបាច់ឲ្យ Kelsey ប៉ះបញ្ជាសោះ សម្រេចនូវអ្វីដែលអ្នកសារព័ត៌មានពេលនោះហៅថា ការដោះស្រាយ «បញ្ហាធំបំផុតមួយរបស់អាកាសចរណ៍»។

ជោគជ័យនេះមិនត្រឹមតែជាការសម្តែងសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ Doolittle ប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងបញ្ជាក់ថា ការហោះហើរតាមឧបករណ៍ជាការអនុវត្តជាក់ស្តែងបាន មិនមែនជាទ្រឹស្តីទេ។ ក្នុងរយៈពេលឆាប់ៗបន្ទាប់មក ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ពាណិជ្ជកម្មបានចាប់ផ្ដើមទាមទារឲ្យអធិការីបញ្ជាក់សមត្ថភាពហោះហើរតាមឧបករណ៍ជាផ្លូវការ ហើយគោលការណ៍នេះក្រោយមកបានវិវឌ្ឍទៅជាប្រព័ន្ធច្បាប់ការហោះហើរតាមឧបករណ៍ (Instrument Flight Rules) និងប្រព័ន្ធចុះចតតាមឧបករណ៍ (Instrument Landing System) ដែលព្រលានយន្តហោះស្ទើរតែគ្រប់កន្លែងលើពិភពលោកប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃនេះ។ ចំណែក Doolittle ខ្លួនឯង បន្តជាតំណាងឈ្នះការប្រកួតហោះហើរល្បឿនលឿន Bendix Trophy និង Thompson Trophy ក្នុងទសវត្សរ៍១៩៣០ មុននឹងក្លាយជាមេបញ្ជាការដឹកនាំបេសកកម្មទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទីក្រុង Tokyo ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤២ (ស្គាល់ជាទូទៅថា Doolittle Raid) ហើយចុងក្រោយឡើងឋានៈជាឧត្តមសេនីយ៍ទោ (Lieutenant General) ព្រមទាំងទទួលមេដាយកិត្តិយស Medal of Honor។ អង្គការអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលអន្តរជាតិ (ICAO) និងអង្គការដឹកជញ្ជូនផ្លូវអាកាសអន្តរជាតិ (IATA) ក្រោយមកបានធ្វើស្តង់ដារនីយកម្មច្បាប់ការហោះហើរតាមឧបករណ៍ជាសកល ធ្វើឲ្យអធិការីទូទាំងពិភពលោកអាចហោះហើរតាមគោលការណ៍តែមួយ ទោះជាហោះឆ្លងព្រំដែនប៉ុន្មានក៏ដោយ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៤ ក្រុមហ៊ុន Sperry Corporation ដែលឪពុករបស់ Elmer Sperry Jr. បង្កើតឡើង បានអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអូតូផាល័តលើកដំបូងៗសម្រាប់យន្តហោះពាណិជ្ជកម្ម ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ដដែលនឹងឧបករណ៍ដែល Doolittle ធ្លាប់សាកល្បងកាលពីឆ្នាំ១៩២៩។ សារព័ត៌មានសម័យនោះបានផ្សព្វផ្សាយជើងហោះនេះយ៉ាងទូលំទូលាយ ដោយហៅវាថាជា «ជើងហោះដ៏សំខាន់បំផុតដែលធ្លាប់ធ្វើឡើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាកាសចរណ៍» ហើយ Doolittle ខ្លួនឯងតែងតែបញ្ជាក់ជាប្រចាំថា ជោគជ័យនេះមិនមែនជាស្នាដៃរបស់គាត់ម្នាក់ឯងទេ ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលនៃការសហការគ្នារវាងវិស្វករជាច្រើននាក់ក្នុងក្រុមមូលនិធិ Guggenheim។

០៣រឿងទីពីរនៃថ្ងៃ៖ ១៩៥៧ — កងទ័ពសហព័ន្ធការពារសិទ្ធិសិស្សនៅ Little Rock

បន្ទាប់ពីតុលាការកំពូលសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រេចក្នុងសំណុំរឿង Brown v. Board of Education ឆ្នាំ១៩៥៤ ថាការញែកសិស្សតាមពណ៌សម្បុរនៅសាលារដ្ឋជាការខុសច្បាប់ ក្រុមប្រឹក្សាសាលានៅទីក្រុង Little Rock រដ្ឋ Arkansas បានរៀបចំផែនការបញ្ចូលសិស្សជាបណ្ដើរៗ ដោយចាប់ផ្ដើមនៅឆមាសរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ ឆ្នាំ១៩៥៧ នៅសាលា Central High School។ សិស្សស្បែកខ្មៅចំនួន៩នាក់ត្រូវបានជ្រើសរើស ដែលក្រោយមកត្រូវស្គាល់ជាទូទៅថា Little Rock Nine៖ Minnijean Brown, Elizabeth Eckford, Ernest Green, Thelma Mothershed, Melba Pattillo, Gloria Ray, Terrence Roberts, Jefferson Thomas, និង Carlotta Walls។ ពួកគេទាំងអស់ជាសិស្សស្ម័គ្រចិត្ត ដែលត្រូវជ្រើសរើសពីសាលារៀនសម្រាប់សិស្សស្បែកខ្មៅដោយឡែក ដោយផ្អែកលើលទ្ធផលសិក្សា និងអាកប្បកិរិយាល្អ។ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៧ អភិបាលរដ្ឋ Orval Faubus បានប្រើប្រាស់កងកម្លាំងយាមជាតិរដ្ឋ Arkansas ដើម្បីរារាំងសិស្សទាំង៩នាក់មិនឲ្យចូលសាលា ដោយអះអាងថាចង់ការពារពួកគេពីហ្វូងមនុស្សឆេវឆាវ ស្ថានការណ៍នេះទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិភ្លាមៗ ព្រោះនេះជាលើកទីមួយ ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដែលរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធត្រូវប្រើកម្លាំងយោធា ដើម្បីអនុវត្តសាលក្រមតុលាការស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋនៅភាគខាងត្បូងសហរដ្ឋអាមេរិក ចាប់តាំងពីសម័យស្តារជាតិ (Reconstruction era) ក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិលកន្លងមក។

នៅថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា ក្រោយ Faubus ដកកងកម្លាំងយាមជាតិចេញ សិស្សទាំង៩នាក់បានព្យាយាមចូលរៀនម្ដងទៀត តាមទ្វារចូលចំហៀង ប៉ុន្តែហ្វូងមនុស្សប្រមាណ១.០០០នាក់បានបង្កហិង្សានៅខាងក្រៅសាលា។ នគរបាលត្រូវជម្លៀសសិស្សស្បែកខ្មៅចេញ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព ហើយអភិបាលក្រុងបានទូរស័ព្ទសុំជំនួយពីប្រធានាធិបតី Dwight D. Eisenhower ដោយផ្ទាល់។ វិបត្តិនេះក្លាយជាបញ្ហាធំមួយសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ព្រោះ Eisenhower ចាត់ទុកថា វិបត្តិនេះកំពុងបំផ្លាញកិត្យានុភាពសហរដ្ឋអាមេរិកនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ក្នុងបរិបទសង្គ្រាមត្រជាក់។

នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៧ Eisenhower បានចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាប្រតិបត្តិលេខ ១០៧៣០ (Executive Order 10730) ដាក់កងកម្លាំងយាមជាតិរដ្ឋ Arkansas ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងសហព័ន្ធ ព្រមទាំងបញ្ជូនកងទាហានចំនួន១.០០០នាក់ ចេញពីកងពលតូចអាកាសចរលេខ១០១ (101st Airborne Division ហៅក្រៅផ្លូវការថា «Screaming Eagles») ទៅកាន់ Little Rock ដើម្បីធានាថាបទបញ្ជាតុលាការត្រូវបានគោរព។ ក្នុងសុន្ទរកថាទូរទស្សន៍ដល់ប្រជាជនអាមេរិកនាថ្ងៃដដែល Eisenhower បានថ្លែងឃ្លាដ៏ល្បីមួយថា «ច្បាប់ហ្វូងមនុស្សមិនអាចត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យផ្ដួលរំលំសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការបានឡើយ» (Mob rule cannot be allowed to override the decisions of the courts)។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី ២៥ ខែកញ្ញា ក្រោមកិច្ចការពាររបស់ទាហានសហព័ន្ធ សិស្សទាំង ៩ នាក់ក្នុងក្រុម Little Rock Nine បានចូលរៀនថ្ងៃពេញលេញដំបូងគេនៅសាលា Central High School។ ទោះជាកិច្ចការពារនៅខាងក្រៅសាលា និងច្រករវាងថ្នាក់រៀនបានធានាសុវត្ថិភាពខ្លះ ក៏ប៉ុន្តែទាហានមិនអាចចូលទៅក្នុងថ្នាក់រៀន ឬបន្ទប់ទឹកបានឡើយ ដូច្នេះសិស្សនៅតែជួបការយាយីជាបន្តបន្ទាប់នៅខាងក្នុងអគារ។ កងទាហានសហព័ន្ធបានចាប់ផ្ដើមដកចេញជាបណ្ដើរៗ រហូតដល់ចុងឆ្នាំ១៩៥៧ ខណៈកងកម្លាំងយាមជាតិដែលបានធ្វើសហព័ន្ធនីយកម្មនៅតែបន្តជាកាតព្វកិច្ចរហូតដល់ចប់ឆមាសសិក្សា។ ក្នុងចំណោមសិស្សទាំង៩នាក់ Ernest Green ជាសិស្សតែម្នាក់គត់ដែលចប់ថ្នាក់ទី១២ ហើយបានទទួលសញ្ញាបត្រនៅឆ្នាំ១៩៥៨ ក្លាយជាសិស្សស្បែកខ្មៅដំបូងគេ ដែលបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាលា Central High School។ ចំណែក Minnijean Brown ត្រូវបានបណ្ដេញចេញនៅឆមាសបន្ទាប់ ក្រោយប្រតិកម្មទៅនឹងការយាយីជាប្រចាំពីសិស្សស្បែកសផ្សេងទៀត។ បន្ទាប់ពីឆមាសនោះ អភិបាល Faubus បានបិទសាលារដ្ឋសាធារណៈទាំងអស់នៅ Little Rock មួយឆមាសពេញ ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨-៥៩ ដើម្បីជៀសវាងការបញ្ចូលបន្តទៀត ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវហៅថា «The Lost Year»។ សិស្សរាប់ពាន់នាក់ទាំងស្បែកសនិងស្បែកខ្មៅ ត្រូវខាតបង់ឆមាសសិក្សាមួយឆ្នាំពេញ មុននឹងសាលារដ្ឋត្រូវបើកឡើងវិញ ក្រោមសម្ពាធពីតុលាការសហព័ន្ធ និងអ្នកបោះឆ្នោតក្នុងតំបន់ខ្លួនឯង។

០៤ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃ ២៤ កញ្ញា

ព្រឹត្តិការណ៍ខាងក្រោមទាំងអស់កើតឡើងក្នុងឆ្នាំផ្សេងៗ ក្រោមប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន ដែលប្រទេសភាគច្រើននៅលោកខាងលិចប្រើប្រាស់ជាស្ថាពរតាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី១៩រួចមកហើយ ដូច្នេះមិនមានបញ្ហាភាពមិនច្បាស់លាស់រវាងប្រតិទិនជូលីយ៉ាន-ហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ានឡើយ។

០៥កើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះ

ក្នុងចំណោមមនុស្សដែលកើតនៅថ្ងៃ២៤ កញ្ញា មានអវកាសយានិកជនជាតិអាមេរិកម្នាក់ដ៏ល្បីល្បាញឈ្មោះ John W. Young ដែលកើតឆ្នាំ១៩៣០ នៅទីក្រុង San Francisco។ Young ជាអតីតកម្មាភិបាលជើងទឹក និងអធិការីសាកល្បងយន្តហោះ មុននឹងត្រូវជ្រើសរើសជាអវកាសយានិករបស់ NASA ក្នុងឆ្នាំ១៩៦២។ គាត់ហោះជាមួយបេសកកម្ម Gemini 3 ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ជាមួយ Gus Grissom ដែលក្នុងជើងហោះនោះ គាត់ធ្លាប់លាក់នាំយកនំបុ័ងសាំងវិចសាច់គោអំបិលចូលទៅក្នុងយន្តអវកាសដោយសម្ងាត់ ជាព្រឹត្តិការណ៍តូចមួយប៉ុន្តែក្លាយជារឿងកំប្លែងល្បីល្បាញ រហូតដល់ត្រូវលើកឡើងពិភាក្សានៅសភាសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រោយមក Young ជាមេបញ្ជាការបេសកកម្ម Gemini 10 ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៦ ហោះជាមួយបេសកកម្ម Apollo 10 ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩ ដែលជាការហ្វឹកហ្វឺនចុងក្រោយមុនចុះចតលើព្រះច័ន្ទ ហើយចុងក្រោយឡើងជាមេបញ្ជាការបេសកកម្ម Apollo 16 ក្នុងឆ្នាំ១៩៧២ ដែលក្នុងនោះគាត់បានចុះដើរលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទនៅតំបន់ Descartes Highlands ជាមួយឡានយានយន្តព្រះច័ន្ទ (Lunar Roving Vehicle)។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨១ Young ជាមេបញ្ជាការជើងហោះដំបូងគេរបស់យានអវកាសអាចប្រើឡើងវិញ (Space Shuttle) គឺយាន Columbia បេសកកម្ម STS-1 ធ្វើឲ្យគាត់ក្លាយជាមនុស្សតែម្នាក់គត់ ដែលធ្លាប់ហោះទាំងកម្មវិធី Gemini, Apollo (ទាំងជាមេបញ្ជាការយានចម្បង និងជាអ្នកចុះចតលើព្រះច័ន្ទ) និង Space Shuttle។ គាត់ចូលនិវត្តន៍ពី NASA ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ហើយទទួលមរណភាពនៅខែមករា ឆ្នាំ២០១៨ អាយុ៨៧ឆ្នាំ។ Young ជាអវកាសយានិកម្នាក់ក្នុងចំណោមតែពីរបីនាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្លាប់ហោះទៅកាន់ព្រះច័ន្ទដល់ពីរដង គឺជាមួយបេសកកម្ម Apollo 10 ក្នុងគន្លងព្រះច័ន្ទ និង Apollo 16 ដែលបានចុះចតផ្ទាល់លើផ្ទៃព្រះច័ន្ទ។

០៦ហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃ

ការហោះហើរដោយពឹងផ្អែកលើឧបករណ៍ដែល Doolittle បញ្ជាក់ថាអាចធ្វើទៅបានកាលពីឆ្នាំ១៩២៩ សព្វថ្ងៃនេះក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការហោះហើរពាណិជ្ជកម្មទាំងមូល។ យន្តហោះស្ទើរតែគ្រប់ជើងហោះលើពិភពលោក ចេញដំណើរ និងចុះចត ដោយពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធចុះចតតាមឧបករណ៍ (ILS) ការចូលចតដោយ GPS និងអូតូផាល័ត (autopilot) ជាពិសេសនៅពេលមេឃពពកគ្របដណ្ដប់ ឬអាកាសធាតុមិនល្អ ដែលធ្វើឲ្យការធ្វើដំណើរផ្លូវអាកាសក្លាយជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរដែលមានសុវត្ថិភាពបំផុតមួយក្នុងចំណោមមធ្យោបាយធ្វើដំណើរទាំងអស់។ ចំណេះដឹងគោលការណ៍ដូចគ្នានេះ ក៏ជាមូលដ្ឋានឲ្យប្រព័ន្ធនាំផ្លូវយានអវកាសដូចជាកម្មវិធី Apollo ដែល John Young បានចូលរួម ព្រមទាំងបេសកកម្មទំនើបៗដូចជា Mars Orbiter Mission ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ដែលបានលើកឡើងក្នុងផ្នែក C ខាងលើ។ តាមស្ថិតិឧស្សាហកម្មអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិ គ្រោះថ្នាក់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដែលទាក់ទងនឹងអាកាសធាតុ បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍១៩៦០ មកម្ល៉េះ ដោយសារឧបករណ៍នាំផ្លូវ និងប្រព័ន្ធព្រមានទំនើបៗ ដែលមានឫសគល់ចេញពីការសាកល្បងឆ្នាំ១៩២៩ របស់ Doolittle។

ចំណែកឯវិបត្តិ Little Rock ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ នៅតែជាចំណុចយោងសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសិទ្ធិពលរដ្ឋអាមេរិកាំង។ សាលា Central High School ត្រូវបានប្រកាសជាកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ (National Historic Site) ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ដោយឱ្យសេវាឧទ្យានជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (National Park Service) ថែទាំ និងបង្រៀនប្រវត្តិសាស្ត្រនេះដល់អ្នកទស្សនានិងសិស្សានុសិស្សរាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ សមាជិកទាំង៩នាក់នៃ Little Rock Nine ក៏ត្រូវបានប្រគល់ជា Congressional Gold Medal កិត្តិយសខ្ពស់បំផុតដែលសភាសហរដ្ឋអាមេរិកអាចប្រគល់ដល់ជនស៊ីវិល ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ដោយប្រធានាធិបតី Bill Clinton ជាអ្នកប្រគល់ដោយផ្ទាល់។ រឿងនេះនៅតែជាឯកសារយោង ក្នុងការពិភាក្សាបច្ចុប្បន្នអំពីសមភាពនៅសាលារៀន និងតួនាទីរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធក្នុងការធានាសិទ្ធិសញ្ញាប័ណ្ណរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ រៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា សាលា Central High School រៀបចំកម្មវិធីរំឭកខួបព្រឹត្តិការណ៍នេះ ដោយអញ្ជើញអតីតសមាជិក Little Rock Nine ដែលនៅរស់ ឲ្យចូលរួមជាមួយសិស្សបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីបញ្ជូនបន្តមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រនេះទៅជំនាន់ក្រោយ។

០៧ដឹងឬទេ?

០៨សំណួរញឹកញាប់

០៩ប្រភពឯកសារយោង

1. This Day in Aviation — 24 September 1929
2. Federal Aviation Administration (FAA) — Flying Blind: The First Instrument Flight
3. Smithsonian, Pioneers of Flight — Jimmy Doolittle
4. National WASP WWII Museum — The First Instrument Flight & the “Link” to IFR
5. National Park Service — The Little Rock Nine
6. HISTORY.com — Why Eisenhower Sent Federal Troops to Little Rock
7. National Archives — Executive Order 10730: Desegregation of Central High School
8. The United States Army — Operation Arkansas: A Different Kind of Deployment
9. Encyclopaedia Britannica — On This Day: September 24
10. Tennis Majors — The Day Don Budge Became the First Player to Complete the Grand Slam
11. Naval History and Heritage Command — USS Enterprise (CVN-65)
12. CTBTO — 24 September: CTBT 20th Anniversary
13. The Planetary Society — Mangalyaan, India’s First Mars Mission
14. Encyclopaedia Britannica — Paracelsus
15. Encyclopaedia Britannica — Saigō Takamori
16. Encyclopaedia Britannica — Hans Geiger

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៦ ប្រភព