Bជាផ្នែកនៃអង្គភាពស្នូល ៦

ធម្មនុញ្ញ UN បង្កើត អង្គភាពស្នូល (principal organs) ចំនួន ៦៖ មហាសន្និបាទ (General Assembly), ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ (Security Council),ក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម (ECOSOC), ក្រុមប្រឹក្សាទុកចិត្ត (Trusteeship Council — ផ្អាកសកម្មភាពតាំងពី ១៩៩៤ ក្រោយអាណាចក្រចុងក្រោយទទួលឯករាជ្យ), តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងលេខាធិការដ្ឋាន (Secretariat)។ UNGA ជាកន្លែងតែមួយគត់ដែលរដ្ឋសមាជិកទាំងអស់អង្គុយជាមួយគ្នា។

ECOSOC សម្របសម្រួលកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងអភិវឌ្ឍន៍ ក្រោមអធិការកិច្ចរបស់ UNGA ខណៈ Trusteeship Council លែងប្រជុំទៀតហើយ ចាប់តាំងពីតំបន់ទុកចិត្តចុងក្រោយ (Palau) ទទួលឯករាជ្យឆ្នាំ ១៩៩៤។

Cសម័យប្រជុំប្រចាំឆ្នាំ

សម័យប្រជុំធម្មតារបស់ UNGA ចាប់ផ្តើមរៀងរាល់ឆ្នាំនៅ ថ្ងៃអង្គារទី ៣ នៃខែកញ្ញា នៅទីស្នាក់ការកណ្តាល UN ក្រុងញូវយ៉ក។ ពិធីបើកចាប់ផ្តើមដោយសុន្ទរកថារបស់អគ្គលេខាធិការ UN រួចបន្តទៅជា «General Debate» (វេទិកាជជែកជាន់ខ្ពស់) ដែលជាសប្តាហ៍ដ៏ល្បីជាងគេបំផុត — មេដឹកនាំរដ្ឋ និងរដ្ឋាភិបាលពីទូទាំងពិភពលោក ឡើងថ្លែងសុន្ទរកថាមួយវេទិកាបន្តបន្ទាប់គ្នា។

តាមទំនៀមទម្លាប់ (មិនមែនជាតម្រូវការផ្លូវច្បាប់ទេ) ប្រេស៊ីលតែងតែជាប្រទេសដំបូងគេថ្លែងសុន្ទរកថា រួចបន្តដោយ សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងនាមជាប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ។ ប្រធានមហាសន្និបាទ (President of the General Assembly) ជាមុខតំណែងផ្លាស់ប្តូររាល់ឆ្នាំ ដោយវិលជុំក្នុងចំណោមក្រុមតំបន់ ៥ (អាហ្រ្វិក អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក អឺរ៉ុបខាងកើត អាមេរិកឡាទីន-ការ៉ាប៊ែន និងអឺរ៉ុបខាងលិច) ជាតួនាទីភាគច្រើនជាការសម្របសម្រួលនីតិវិធី មិនមែនអំណាចប្រតិបត្តិទេ — ខុសពីអគ្គលេខាធិការ UN ដែលជាមន្ត្រីរដ្ឋបាលកំពូលអចិន្ត្រៃយ៍។

Dអំណាចពិតរបស់ UNGA

UNGA មិនមែនគ្រាន់តែជាវេទិកាសម្តីទេ — វាមានអំណាចជាក់ស្តែងជាច្រើនចែងក្នុងធម្មនុញ្ញ UN៖

UNGA ក៏អាចស្នើសុំ មតិប្រឹក្សា (advisory opinion) ពី ICJ លើសំណួរច្បាប់អន្តរជាតិណាមួយ (មាត្រា ៩៦) — ដូចករណីសំណើឆ្នាំ ២០២៣ ដែលនាំឲ្យ ICJ ចេញមតិប្រឹក្សាឆ្នាំ ២០២៥ ស្តីពីកាតព្វកិច្ចរដ្ឋលើអាកាសធាតុ។ ប៉ុន្តែចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំ៖ សេចក្តីសម្រេចធម្មតារបស់ UNGA ស្ថិតក្រោមមាត្រា ១០–១៤ ជា«សំណូមពរ» (recommendations) មិនមែន«សេចក្តីសម្រេច» (decisions) ចងកាតព្វកិច្ចដូចជំពូក VII ឡើយ — ខុសពីក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ដែលមាត្រា ២៥ ចែងច្បាស់ថា រដ្ឋសមាជិកទាំងអស់«ព្រមព្រៀងទទួលយក និងអនុវត្ត»សេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន។

EUNGA ធៀបនឹង Security Council

រូបខាងក្រោមបង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់ពីភាពខុសគ្នារចនាសម្ព័ន្ធស្នូល៖ UNGA ផ្តោតលើទូលំទូលាយ និងសមភាព ខណៈ Security Council ផ្តោតលើល្បឿន និងអំណាចអនុវត្ត — ថ្លៃឈ្នួលនៃការជ្រើសរើសនេះគឺ UNGA បាត់បង់សមត្ថភាពបង្ខំ ខណៈ Security Council បាត់បង់ភាពជាតំណាងទូលំទូលាយ (រដ្ឋចំនួន ១៧៨ មិនធ្លាប់អង្គុយជាកៅអីអចិន្ត្រៃយ៍ សូម្បីតែសម័យកាល)។

FUniting for Peace ១៩៥០

នៅឆ្នាំ ១៩៥០ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមកូរ៉េ សហភាពសូវៀតបានប្រើសិទ្ធិបដិសេធជាប់ៗគ្នា ធ្វើឲ្យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាប់គាំង។ ដើម្បីដោះស្រាយផលវិបាកនេះ UNGA បានអនុម័តសេចក្តីសម្រេច «Uniting for Peace» (Resolution 377A (III)) នៅថ្ងៃទី ៣ វិច្ឆិកា ១៩៥០ — បង្កើតយន្តការឲ្យ UNGA អាចប្រជុំជា«សម័យប្រជុំពិសេសបន្ទាន់» (Emergency Special Session) ក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោង នៅពេលណាដែលក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខមិនអាចអនុវត្តតួនាទីរបស់ខ្លួនបាន ដោយសារកង្វះឯកភាពក្នុងចំណោមរដ្ឋអចិន្ត្រៃយ៍ ហើយមានករណីគំរាមកំហែងសន្តិភាព ការបំពានសន្តិភាព ឬសកម្មភាពឈ្លានពាន។

ក្រោមយន្តការនេះ UNGA អាចផ្តល់អនុសាសន៍ដល់រដ្ឋសមាជិកអំពីវិធានការរួម — រួមទាំងការប្រើកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ បើចាំបាច់ — ដើម្បីរក្សា ឬស្តារសន្តិវាលភាព-សន្តិសុខអន្តរជាតិ។ ចំណុចជម្លោះ៖ សុពលភាពនិងវិសាលភាពនៃ 377A ត្រូវបានប្រកែកគ្នារហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ — រដ្ឋអចិន្ត្រៃយ៍មួយចំនួន (ជាពិសេសសហភាពសូវៀតពេលនោះ និងក្រោយមករុស្ស៊ី) បានអះអាងថា វិធីនេះឆ្លងហួសព្រំដែនអំណាចដែលធម្មនុញ្ញ UN ផ្តល់ឲ្យ UNGA ដំបូង ខណៈអ្នកគាំទ្រចាត់ទុកវាជាឧបករណ៍ស្របច្បាប់ចាំបាច់ ពេលក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខខ្លួនឯងបរាជ័យធ្វើសកម្មភាព។ ចាប់តាំងពីអនុម័តមក យន្តការនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់តិចជាង ១១ ដងប៉ុណ្ណោះ រួមទាំងករណីស៊ុយអេស ១៩៥៦ ហុងគ្រី ១៩៥៦ និងជាថ្មីបំផុតគឺយូក្រែន ២០២២ (សូមមើលផ្នែក H)។

Gកាលប្បវត្តិសំខាន់ៗ

Hសម័យប្រជុំពិសេសបន្ទាន់ ២០២២

បន្ទាប់ពីរុស្ស៊ីប្រើសិទ្ធិបដិសេធទប់ស្កាត់សេចក្តីព្រាងសេចក្តីសម្រេចរបស់ Security Council ស្តីពីការឈ្លានពានយូក្រែននៅថ្ងៃទី ២៥ កុម្ភៈ ២០២២ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខបានប្រើនីតិវិធីមិនធម្មតាមួយ (Resolution 2623) ដើម្បីបញ្ជូនបញ្ហានេះទៅ UNGA ក្រោមស្មារតី Uniting for Peace ដោយផ្ទាល់ — បើកសម័យប្រជុំពិសេសបន្ទាន់ទី ១១ (11th Emergency Special Session) ចាប់ពីថ្ងៃទី ២៨ កុម្ភៈ ២០២២។

ករណីនេះជាឧទាហរណ៍ច្បាស់លាស់មួយអំពីរបៀបដែល UNGA អាចដើរតួជំនួស Security Council ពេលជាប់គាំងដោយវីតូ ប៉ុន្តែក៏បង្ហាញពីដែនកំណត់ជាមូលដ្ឋានផងដែរ៖ សេចក្តីសម្រេចទាំងនោះជាសំណូមពរនយោបាយដ៏មានទម្ងន់ ប៉ុន្តែមិនផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពជាក់ស្តែងលើដីគោកភ្លាមៗឡើយ។

IGlobal Compact និង SDGs ២០១៥

UNGA ក៏ជាឆាកសម្រាប់ការចរចា និងអនុម័តក្របខណ្ឌសកលធំៗ ដែលមិនមែនជាសន្ធិសញ្ញាចងកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ តែមានឥទ្ធិពលនយោបាយ-គោលនយោបាយធ្ងន់ធ្ងរ។ សំខាន់បំផុតគឺ Resolution 70/1 «Transforming our World: the 2030 Agenda for Sustainable Development» អនុម័តដោយឯកភាព (consensus, គ្មានបោះឆ្នោតជាផ្លូវការ) នៅសន្និសីទកំពូលអភិវឌ្ឍន៍ចីរភាព ថ្ងៃទី ២៥ កញ្ញា ២០១៥ — កំណត់ ១៧ គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ចីរភាព (SDGs) និង ១៦៩ ចំណុចដៅ គ្របដណ្តប់ចាប់ពីភាពក្រីក្រ សុខភាព ការអប់រំ រហូតដល់អាកាសធាតុ។

ឧទាហរណ៍ផ្សេងទៀតគឺ Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration និង Global Compact on Refugees ទាំងពីរអនុម័តដំណាច់ដោយ UNGA ខែធ្នូ ២០១៨ (Resolution 73/195 សម្រាប់ភាគីទីមួយ)។ ចំណុចសំខាន់៖ ក្របខណ្ឌទាំងនេះជា «non-binding cooperative framework» — មិនចងកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ដូច សន្ធិសញ្ញា — ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកបានដកខ្លួនចេញពីការចរចា Migration Compact តាំងពីឆ្នាំ ២០១៧ ក្រោមរដ្ឋាភិបាលមុន ជាភស្តុតាងថា ការគាំទ្រជាឯកភាពសកលពិតជាមានកម្រិត។

Jការបោះឆ្នោតជាក្រុម និងការរិះគន់

ដោយសារ UNGA ប្រើប្រព័ន្ធ«សំឡេង ១ ក្នុងមួយរដ្ឋ» រដ្ឋតូចៗច្រើនតែសម្របសម្រួលគ្នាជាក្រុមតំបន់ ឬក្រុមផលប្រយោជន៍ដើម្បីបង្កើនអំណាចចរចា៖

ការរិះគន់ចម្បងលើប្រព័ន្ធ«សំឡេង ១ ក្នុងមួយរដ្ឋ»មានពីរទិសដៅផ្ទុយគ្នា ហើយចំណុចនេះ នៅតែជម្លោះមិនទាន់មានចម្លើយឯកភាព៖ ភាគីមួយអះអាងថា វារំលោភគោលការណ៍ «តំណាងតាមសមាមាត្រ» ព្រោះឥណ្ឌា (ប្រជាជនជាង ១,៤ ពាន់លាននាក់) មានសំឡេងស្មើនឹងរដ្ឋកោះតូចមួយចំនួនប៉ុន្មានម៉ឺននាក់ ខណៈភាគីម្ខាងទៀត (ជាពិសេសរដ្ឋតូចៗ) ការពារថា «សមភាពអធិបតេយ្យ» (sovereign equality) ជាគោលការណ៍ស្នូលចែងក្នុងមាត្រា ២(១) នៃធម្មនុញ្ញ UN ជាខ្លួនវាផ្ទាល់ — មិនមែនកំហុសនៃការរចនាទេ។

សំណើកំណែទម្រង់ធំបំផុតផ្តោតលើ Security Council (ឧទាហរណ៍ក្រុម G4 — ប្រទេស៊ីល អាល្លឺម៉ង់ ឥណ្ឌា ជប៉ុន — ស្នើសុំកៅអីអចិន្ត្រៃយ៍បន្ថែម) ច្រើនជាង UNGA ខ្លួនឯង ព្រោះរចនាសម្ព័ន្ធ UNGA («សំឡេងស្មើគ្នា») ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានលក្ខណៈស៊ីជម្រៅជាងក្នុងការផ្លាស់ប្តូរ។ ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីមួយគួរកត់សម្គាល់គឺ Resolution 76/262 (២០២២) ដែល UNGA អនុម័តតម្រូវឲ្យរដ្ឋអចិន្ត្រៃយ៍ណាមួយប្រើវីតូ ត្រូវមកពន្យល់ហេតុផលនៅមុខ UNGA ក្នុងរយៈពេល ១០ ថ្ងៃបន្ទាប់ — ជំហានកំណែទម្រង់តូចមួយ ដែលអ្នករិះគន់ចាត់ទុកថានៅតែមិនគ្រប់គ្រាន់ ព្រោះមិនអាចលុបចោលវីតូខ្លួនឯងបានទេ។

Kរូបភាព

ទង់ជាតិ UN និងទង់ជាតិនៃរដ្ឋអចិន្ត្រៃយ៍មួយចំនួននៃ Security Council ដែលកាន់សិទ្ធិវីតូ — ដើម្បីបង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់អំពីភាពខុសគ្នារវាងសមាជិកភាព UNGA (ទូលំទូលាយ) និង Security Council (កំណត់)។

ទង់អង្គការសហប្រជាជាតិ — និមិត្តសញ្ញារបស់មហាសន្និបាទដែលរដ្ឋសមាជិកទាំង ១៩៣ ចូលរួម ទង់ជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក — រដ្ឋអចិន្ត្រៃយ៍ Security Council ១ក្នុងចំណោម ៥ ទង់ជាតិចិន — រដ្ឋអចិន្ត្រៃយ៍ Security Council តាំងពី Resolution 2758 (១៩៧១) ទង់ជាតិរុស្ស៊ី — ស្ថិតនៅតំណែងអតីតទីតាំងសហភាពសូវៀតក្នុង Security Council ទង់ជាតិបារាំង — រដ្ឋអចិន្ត្រៃយ៍ Security Council ១ក្នុងចំណោម ៥

Lការយល់ច្រឡំ

Mសំណួរ-ចម្លើយ · FAQ