អនុសញ្ញា FCTC របស់ WHO និងកញ្ចប់គោលនយោបាយ MPOWER គឺជាអ្វី ហើយហេតុអ្វីបានជាពិភពលោកបែកជាពីរជំហរផ្ទុយគ្នាចំពោះបារីអេឡិចត្រូនិក (vaping)?
អនុសញ្ញាក្របខណ្ឌរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ស្តីពីការគ្រប់គ្រងថ្នាំជក់ (WHO Framework Convention on Tobacco Control — FCTC) គឺជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិចង្កាប់ផ្លូវច្បាប់មួយ អនុម័តដោយមហាសន្និបាតសុខភាពពិភពលោក (World Health Assembly) ថ្ងៃទី ២១ ឧសភា ២០០៣ ចូលជាធរមានចាប់ពីថ្ងៃទី ២៧ កុម្ភៈ ២០០៥ ហើយបច្ចុប្បន្នមានភាគី ១៨៣ (រួមទាំងសហភាពអឺរ៉ុប) — តាមការចងក្រងផ្ទាល់របស់ការិយាល័យលេខាធិការ FCTC។ អត្ថបទនេះពន្យល់ពីខ្លឹមសារចង្កាប់ជាក់ស្តែងរបស់អនុសញ្ញា និងកញ្ចប់គោលនយោបាយជំនួយអនុវត្ត MPOWER របស់ WHO សិន មុននឹងចូលទៅដល់ចំណុចកណ្តាល៖ ជម្លោះគោលនយោបាយពិភពលោកដែលមិនទាន់ដោះស្រាយ រវាងស្ថាប័នសុខភាពសាធារណៈមួយចំនួន (ដូចជា Office for Health Improvement and Disparities/NHS នៅចក្រភពអង់គ្លេស) ដែលគាំទ្រការប្រើបារីអេឡិចត្រូនិកជាឧបករណ៍កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់អ្នកជក់បារីពេញវ័យ ជាមួយជំហរប្រុងប្រយ័ត្ន-កម្រិតជាងរបស់ WHO ខ្លួនឯង និងរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនដែលហាមឃាត់ vaping ដាច់ខាត។ អត្ថបទបង្ហាញជំហរទាំងសងខាងតាមការចែងផ្ទាល់របស់ស្ថាប័ននីមួយៗ ដោយមិនកាត់សេចក្តីថាភាគីណាត្រឹមត្រូវនោះទេ។
ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ FCTC គឺជាអ្វី? A
អនុសញ្ញាក្របខណ្ឌរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ស្តីពីការគ្រប់គ្រងថ្នាំជក់ (WHO Framework Convention on Tobacco Control ហៅកាត់ថា FCTC) គឺជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិមួយចង្កាប់ផ្លូវច្បាប់លើភាគីដែលបានផ្តល់សច្ចាប័ន — មិនមែនគ្រាន់តែជាសេចក្តីណែនាំស្ម័គ្រចិត្តឡើយ។ អនុសញ្ញានេះត្រូវបានចរចាចាប់ពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ ២០០៣ ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) រួចមហាសន្និបាតសុខភាពពិភពលោក (World Health Assembly — WHA) បានអនុម័តជាឯកច្ឆន្ទនៅថ្ងៃទី ២១ ឧសភា ២០០៣។ អនុសញ្ញាចូលជាធរមានផ្លូវច្បាប់ថ្ងៃទី ២៧ កុម្ភៈ ២០០៥ — ៩០ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីប្រទេសទី ៤០ បានផ្តល់សច្ចាប័នផ្លូវការ — តាមការចងក្រងរបស់ការិយាល័យលេខាធិការ FCTC ខ្លួនឯង។
គិតត្រឹមការចងក្រងចុងក្រោយបំផុតរបស់ការិយាល័យលេខាធិការ FCTC ខ្លួនឯង (fctc.who.int) អនុសញ្ញានេះមានភាគីសរុប ១៨៣ — ១៨២ ជាប្រទេស និង ១ ជាអង្គការសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ (សហភាពអឺរ៉ុប) — គ្របដណ្តប់លើសពី ៩០% នៃប្រជាជនពិភពលោក។ ជាចំណុចគួរកត់សម្គាល់ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចុះហត្ថលេខាលើអនុសញ្ញាតាំងពីឆ្នាំ ២០០៤ ប៉ុន្តែព្រឹទ្ធសភាមិនដែលបានផ្តល់សច្ចាប័នឡើយ ដូច្នេះសហរដ្ឋអាមេរិកមិនមែនជាភាគីនោះទេ — តាមការចងក្រងរបស់ទាំងវិគីភីឌា និងអង្គការ Action on Smoking and Health (ASH) ដែលជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញផ្នែកសុខភាពសាធារណៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។
| ស្ថាប័នដឹកនាំ | អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) — សន្ធិសញ្ញាដំបូងគេនៃ WHO |
|---|---|
| ថ្ងៃអនុម័ត | ២១ ឧសភា ២០០៣ ដោយ World Health Assembly |
| ថ្ងៃចូលជាធរមាន | ២៧ កុម្ភៈ ២០០៥ |
| ចំនួនភាគី | ១៨៣ (១៨២ ប្រទេស + សហភាពអឺរ៉ុប) — FCTC Secretariat |
បទប្បញ្ញត្តិចង្កាប់ស្នូលនៃ FCTC B
ដូចអនុសញ្ញាក្របខណ្ឌរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិផ្សេងទៀត (ដូចជាអនុសញ្ញាស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ) FCTC កំណត់កាតព្វកិច្ចចង្កាប់នៅកម្រិត “លទ្ធផលត្រូវសម្រេច” ក្នុងមាត្រាជាក់លាក់ ដោយទុកឲ្យភាគីនីមួយៗជ្រើសរើសវិធីអនុវត្តតាមច្បាប់ជាតិខ្លួនឯង។ សន្និបាតភាគី (COP) អាចអនុម័ត “សេចក្តីណែនាំ” (guidelines) បន្ថែមទៀតដើម្បីជួយបកស្រាយមាត្រាទាំងនោះ — ប៉ុន្តែសេចក្តីណែនាំទាំងនេះមិនចង្កាប់ដូចអត្ថបទសន្ធិសញ្ញាដើមឡើយ។
| មាត្រា ៦ — ពន្ធ | តម្រូវឲ្យប្រើវិធានការតម្លៃ និងពន្ធដើម្បីកាត់បន្ថយតម្រូវការប្រើថ្នាំជក់ |
|---|---|
| មាត្រា ៨ — ផ្សែងបារីទី២ | ការពារពីការប៉ះពាល់ផ្សែងបារីទី២ក្នុងអគារសាធារណៈ កន្លែងធ្វើការ និងដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ |
| មាត្រា ១១ — កញ្ចប់ និងស្លាក | ស្លាកព្រមានសុខភាពត្រូវគ្របដណ្តប់យ៉ាងតិច ៣០% (WHO ណែនាំ ≥៥០%) នៃផ្ទៃមុខសំខាន់ ហាមប្រើពាក្យបំភាន់ដូចជា “light”/”low tar” |
| មាត្រា ១៣ — ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម | តម្រូវឲ្យហាមឃាត់ ឬកម្រិតយ៉ាងទូលំទូលាយលើការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ការផ្សព្វផ្សាយ និងឧបត្ថម្ភថ្នាំជក់ |
- មាត្រា ៩-១០៖ សេចក្តីណែនាំស្តីពីការធ្វើតេស្ត និងការបង្ហាញផ្សំធាតុផលិតផលថ្នាំជក់ — ក្រោមកិច្ចការនេះហើយ ដែលនឹងលើកឡើងម្តងទៀតនៅផ្នែក F ចំពោះផលិតផលថ្មីៗ
- មាត្រា ១៤៖ ការជំរុញឲ្យផ្តល់សេវាជំនួយឈប់ជក់ — ចំណុចនេះជាមូលដ្ឋានឲ្យកញ្ចប់ “Offer” ក្នុង MPOWER (ផ្នែក C)
កញ្ចប់គោលនយោបាយ MPOWER របស់ WHO C
MPOWER គឺជាកញ្ចប់បច្ចេកទេសដែល WHO (តាមរយៈអង្គភាព Tobacco Free Initiative) បង្កើតឡើងឆ្នាំ ២០០៨ ដើម្បីជួយប្រទេសនានាបកប្រែកាតព្វកិច្ចកាត់បន្ថយតម្រូវការនៃ FCTC ឲ្យទៅជាវិធានការជាក់ស្តែងអាចវាស់វែងបាននៅកម្រិតជាតិ — តាមឯកសារផ្លូវការរបស់ WHO ខ្លួនឯង (WHO Tobacco Free Initiative MPOWER brochure)។ MPOWER ខ្លួនវាមិនមែនជាអត្ថបទសន្ធិសញ្ញាចង្កាប់ដូចផ្នែក B ឡើយ — វាជាឧបករណ៍ណែនាំ-តាមដានវឌ្ឍនភាព ដែលភ្ជាប់ជាមួយមាត្រាជាក់លាក់នីមួយៗនៃ FCTC។
| M — Monitor | តាមដានការប្រើថ្នាំជក់ និងគោលនយោបាយបង្ការ |
|---|---|
| P — Protect | ការពារប្រជាជនពីផ្សែងបារីទី២ (អនុវត្តមាត្រា ៨) |
| O — Offer | ផ្តល់ជំនួយដល់អ្នកចង់ឈប់ជក់ថ្នាំជក់ (អនុវត្តមាត្រា ១៤) |
| W — Warn | ព្រមានពីគ្រោះថ្នាក់ថ្នាំជក់ តាមស្លាក និងយុទ្ធនាការសារព័ត៌មាន (មាត្រា ១១-១២) |
| E — Enforce | អនុវត្តការហាមឃាត់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ការផ្សព្វផ្សាយ និងឧបត្ថម្ភ (មាត្រា ១៣) |
| R — Raise | លើកពន្ធថ្នាំជក់ (អនុវត្តមាត្រា ៦) |
ការអនុវត្តជាក់ស្តែង៖ ពន្ធ និងស្លាកព្រមាន D
ភាគីនីមួយៗជ្រើសរើសវិធីអនុវត្តមាត្រា ១១ និង ១៣ ខុសៗគ្នា។ ឧទាហរណ៍ស្គាល់ច្រើនបំផុតមួយ គឺច្បាប់កញ្ចប់ស្តង់ដារ (“plain packaging”) របស់អូស្ត្រាលី ដែលចូលជាធរមានខែធ្នូ ២០១២ ក្រោម Tobacco Plain Packaging Act 2011 — អូស្ត្រាលីក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេលើពិភពលោកតម្រូវឲ្យកញ្ចប់បារីទាំងអស់ប្រើពណ៌ស្តង់ដារតែមួយ គ្មានស្លាកយីហោ បន្ថែមលើស្លាកព្រមានរូបភាពធំ។
ដើម្បីតាមដានវឌ្ឍនភាពសកលលើមាត្រាទាំងនេះ WHO បោះពុម្ព “Report on the Global Tobacco Epidemic” ជាទ្រង់ទ្រាយពីរឆ្នាំម្តង ដោយប្រើផែនទីពណ៌ចាត់ថ្នាក់ប្រទេសនីមួយៗតាមកម្រិតសមិទ្ធផលដែលសម្រេចបានលើវិធានការ MPOWER នីមួយៗ — ជាឧបករណ៍ប្រៀបធៀបស្ថាប័នមួយប៉ុណ្ណោះ។
- មាត្រា ១១ អនុវត្តខុសគ្នា៖ ប្រទេសខ្លះកំណត់ស្លាកព្រមាន ៣០% ខណៈខ្លះទៀត (ដូចអូស្ត្រាលី និងបារាំង) កំណត់ ៧៥-៨០%+ បូករួមកញ្ចប់ស្តង់ដារ
- មាត្រា ៦ អនុវត្តខុសគ្នា៖ អត្រាពន្ធថ្នាំជក់ខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងរវាងភាគី — WHO ចាត់ទុកការលើកពន្ធជាវិធានការមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតមួយក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រាប្រើប្រាស់ ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវជន
ការជជែកគោលនយោបាយកណ្តាល៖ Vaping និងការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ E
បារីអេឡិចត្រូនិក (e-cigarettes) ឬហៅជាទូទៅថា ENDS (Electronic Nicotine Delivery Systems) គឺជាឧបករណ៍ដំណើរការដោយថ្ម ដែលកំដៅសារធាតុរាវ (ជាទូទៅមានផ្សំនីកូទីន សារធាតុផ្តល់រសជាតិ propylene glycol និង/ឬ vegetable glycerin) ឲ្យទៅជាចំហាយ (aerosol) សម្រាប់អ្នកប្រើដកដង្ហើមចូល — ខុសពីបារីធម្មតាដែលដុតសំណុំថ្នាំជក់ផ្ទាល់។ ចាប់តាំងពីផលិតផលនេះចាប់ផ្តើមរីករាលដាលពាណិជ្ជកម្មទូលំទូលាយក្នុងទសវត្សរ៍ ២០១០ គោលនយោបាយសុខភាពសាធារណៈពិភពលោកមិនទាន់មានការឯកភាពគ្នាតែមួយឡើយ ថាតើត្រូវប្រព្រឹត្តចំពោះវាយ៉ាងណា។
នេះជាចំណុចដែលអត្ថបទនេះកំណត់ជាកណ្តាល៖ ស្ថាប័នសុខភាពសាធារណៈ និងរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន (ដូចជា Office for Health Improvement and Disparities — OHID និង NHS នៅចក្រភពអង់គ្លេស — ផ្នែក G) ចាត់ទុក vaping ដែលមានបទបញ្ជាត្រឹមត្រូវ ជាឧបករណ៍កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ (harm reduction) មានប្រយោជន៍សម្រាប់ជួយអ្នកជក់បារីពេញវ័យប្តូរចេញពីបារីធម្មតា។ ផ្ទុយទៅវិញ WHO ខ្លួនឯង (តាមឯកសារផ្លូវការ និងសន្និបាតភាគី FCTC — ផ្នែក F) និងរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនទៀត ចាត់ទុកផលិតផលទាំងនេះជាផលិតផលនីកូទីនថ្មីមិនទាន់មានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ ដែលទាមទារការត្រួតពិនិត្យតឹងរឹង ឬហាមឃាត់ ដោយសំខាន់ដោយសារកង្វល់ការប្រើប្រាស់កើនឡើងក្នុងចំណោមយុវជន។
ជំហររបស់ WHO និង COP នៃ FCTC F
ទំព័រសំណួរ-ចម្លើយផ្លូវការរបស់ WHO ខ្លួនឯង (“Tobacco: E-cigarettes”) ចែងថា “evidence reveals that these products are harmful to health and are not safe” (ភស្តុតាងបង្ហាញថាផលិតផលទាំងនេះមានគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព និងមិនមានសុវត្ថិភាព)។ WHO ថ្លែងបន្ថែមថា “e-cigarettes as consumer products have not been proven to be effective for cessation at the population level” (បារីអេឡិចត្រូនិកជាទំនិញប្រើប្រាស់ មិនទាន់មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការឈប់ជក់នៅកម្រិតប្រជាជនសរុបនោះទេ) ដោយ WHO ណែនាំវិធីឈប់ជក់ដែលមានភស្តុតាងស្រាប់ជំនួសវិញ — ការណែនាំខ្លីពីបុគ្គលិកសុខាភិបាល បណ្តាញទូរស័ព្ទឈប់ជក់ (quitlines) និងឱសថជំនួសនីកូទីនដែលទទួលការអនុញ្ញាត — ជាការណែនាំកម្រិតស្ថាប័ន មិនមែនការណែនាំផ្ទាល់ខ្លួនអត្ថបទនេះឡើយ។
ចំពោះយុវជន WHO ព្រមានថាមានផលិតផល “at least 16,000 attractive flavours” (យ៉ាងតិច ១៦.០០០ រសជាតិទាក់ទាញ) និងចែងថា “an alarming increase in use of e-cigarettes among children and young people, with rates exceeding adult use in many countries” (ការកើនឡើងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភនៃការប្រើប្រាស់ក្នុងចំណោមកុមារ និងយុវជន ដែលអត្រាលើសពីមនុស្សពេញវ័យនៅប្រទេសជាច្រើន)។ ដោយឡែក ក្នុងឯកសារជំហរខែវិច្ឆិកា ២០២៥ ស្តីពី “ការគ្រប់គ្រងថ្នាំជក់ និងការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់” (បោះពុម្ពតាមរយៈការិយាល័យតំបន់របស់ WHO) អង្គការនេះថ្លែងថា “The companies that make these products are not motivated by harm reduction or health. They are motivated by one thing only: profit” (ក្រុមហ៊ុនផលិតផលិតផលទាំងនេះមិនត្រូវបានជំរុញដោយការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ ឬសុខភាពទេ — ត្រូវបានជំរុញដោយចំណុចតែមួយប៉ុណ្ណោះ៖ ប្រាក់ចំណេញ)។
នៅសន្និបាតភាគីលើកទី ១០ របស់ FCTC (COP10 ឆ្នាំ ២០២៤) ភាគីមិនបានឯកភាពគ្នាលើជំហររួមមួយចំពោះបារីអេឡិចត្រូនិក ឬផលិតផលថ្នាំជក់កំដៅ (heated tobacco) ឡើយ — តាមរបាយការណ៍របស់ Health Policy Watch (ស្ថាប័នសារព័ត៌មានឯករាជ្យតាមដានគោលនយោបាយសុខភាពសកល) COP10 សម្រេចបន្តពន្យារពេលការសម្រេចចិត្ត ដោយបង្កើតក្រុមការងារបន្តត្រួតពិនិត្យរហូតដល់ COP11 ឆ្នាំ ២០២៦ ក្រោយភាគីមួយចំនួន (រួមមាន Guatemala, Philippines, China, Russia, Antigua and Barbuda តាមរបាយការណ៍ដដែល) ស្នើឲ្យមានការជជែក-ស្រាវជ្រាវបន្ថែម។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ភាគីនានានៅតែអាចប្រើឧបករណ៍ដែលមានស្រាប់ — “Partial guidelines for implementation of Articles 9 and 10” និង “information note on new and emerging tobacco products” — ជាមូលដ្ឋានយោង ដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំសេចក្តីសម្រេចរួមនោះទេ។
| ជំហរស្នូល | ប្រុងប្រយ័ត្ន/កម្រិត — មិនទាន់ទទួលស្គាល់ជាឧបករណ៍ឈប់ជក់ដែលមានប្រសិទ្ធភាពនៅកម្រិតប្រជាជន |
|---|---|
| អនុសាសន៍គោលនយោបាយ | ហាមឃាត់ការលក់ ឬកំណត់តឹងរឹង (ហាមរសជាតិ កំណត់នីកូទីន ហាមផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម) ប្រសិនបើអនុញ្ញាតលក់ |
| COP10 (២០២៤) | មិនឯកភាពគ្នា — បង្កើតក្រុមការងារបន្តត្រួតពិនិត្យដល់ COP11 ២០២៦ (Health Policy Watch) |

ជំហររបស់ OHID/NHS ចក្រភពអង់គ្លេស G
Office for Health Improvement and Disparities (OHID) ជាអង្គភាពមួយក្នុងក្រសួងសុខាភិបាល និងសង្គមកិច្ចចក្រភពអង់គ្លេស (Department of Health and Social Care) ទទួលបន្ទុកគោលនយោបាយសុខភាពសាធារណៈថ្នាក់ជាតិ។ OHID ធ្វើការបញ្ជាទិញការត្រួតពិនិត្យភស្តុតាងឯករាជ្យតាមកាលកំណត់ (និពន្ធដោយអ្នកស្រាវជ្រាវសាកលវិទ្យាល័យ King’s College London — KCL) ក្រោមចំណងជើងស៊េរី “Nicotine vaping in England”។
តាមប្រតិកម្មអ្នកជំនាញដែលចងក្រងដោយ Science Media Centre ចំពោះការត្រួតពិនិត្យនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវថ្លែងថា “vaping is substantially less harmful than continuing to smoke tobacco” (ការជក់បារីអេឡិចត្រូនិកមានគ្រោះថ្នាក់ទាបជាងការបន្តជក់បារីធម្មតាយ៉ាងខ្លាំង) ដោយសារធាតុគីមីពុលដែលទាក់ទងនឹងជំងឺ-មរណភាពពីការជក់បារី “either completely absent, or present at much lower levels” (គ្មានទាំងស្រុង ឬមានក្នុងកម្រិតទាបជាងច្រើន) ក្នុងចំហាយ vape បើប្រៀបធៀបនឹងផ្សែងបារីដុត។
ការបញ្ជាក់ជាក់ស្តែងមួយនៃជំហរនេះ គឺគម្រោង “Swap to Stop” របស់ NHS — កម្មវិធីថ្នាក់ជាតិដែលចែកចាយឧបករណ៍ vape ដំបូងតាមរយៈសេវាឈប់ជក់មូលដ្ឋានដល់អ្នកជក់បារីពេញវ័យដែលចង់ប្តូរចេញពីបារីធម្មតា — ជាការពិពណ៌នាកម្មវិធីស្ថាប័នប៉ុណ្ណោះ មិនមែនការណែនាំដល់អ្នកអានផ្ទាល់ខ្លួននោះទេ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ការត្រួតពិនិត្យតែងតែបញ្ជាក់ច្បាស់ថា “people who don’t smoke should not start vaping” (អ្នកមិនជក់បារីមិនគួរចាប់ផ្តើម vape ឡើយ) ដោយស្នើឲ្យមានវិធានការការពារយុវជនដាច់ដោយឡែក (ការអនុវត្តអាយុទិញ ការកម្រិតការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម រសជាតិ និងការតាំងបង្ហាញ) គូសគ្នាជាមួយការផ្តល់ជម្រើសកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ។
ការត្រួតពិនិត្យក៏លើកឡើងកង្វល់មួយបន្ថែម៖ ចំនួនអ្នកជក់បារីកាន់តែច្រើនកាន់តែជឿថា vaping មានគ្រោះថ្នាក់ស្មើ ឬច្រើនជាងការជក់បារីធម្មតា — ជា “false risk perceptions” (ការយល់ឃើញហានិភ័យខុសពីការពិត) តាមពាក្យអ្នកជំនាញ — ដែលអាចធ្វើឲ្យអ្នកជក់បារីខ្លះស្ទាក់ស្ទើរមិនប្តូរចេញពីបារីធម្មតា។
| ស្ថាប័ន | OHID (Department of Health and Social Care) + NHS — ចក្រភពអង់គ្លេស |
|---|---|
| ជំហរស្នូល | Vaping ជាឧបករណ៍កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់អ្នកជក់បារីពេញវ័យ — មិនសម្រាប់អ្នកមិនធ្លាប់ជក់ |
| កម្មវិធីជាក់ស្តែង | NHS “Swap to Stop” — ចែកឧបករណ៍ vape ដំបូងតាមសេវាឈប់ជក់មូលដ្ឋាន |
ទិន្នន័យការប្រើប្រាស់ក្នុងចំណោមយុវជន H
National Youth Tobacco Survey (NYTS) ជាការស្ទង់មតិផ្លូវការដែលដឹកនាំរួមគ្នាដោយ Centers for Disease Control and Prevention (CDC) និង Food and Drug Administration (FDA) នៃសហរដ្ឋអាមេរិក ធ្វើឡើងប្រចាំឆ្នាំលើសិស្សអនុវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យ។ តាមទំព័រព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ CDC ការស្ទង់មតិឆ្នាំ ២០២៤ រកឃើញថា ៧,៨% នៃសិស្សវិទ្យាល័យរាយការណ៍ថាកំពុងប្រើបារីអេឡិចត្រូនិកបច្ចុប្បន្ន។ ក្រោយមក របាយការណ៍សារព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ FDA ខ្លួនឯង ស្តីពីលទ្ធផលឆ្នាំ ២០២៥ រាយការណ៍អត្រាបូករួម (សិស្សអនុវិទ្យាល័យ + វិទ្យាល័យ) ត្រឹម ៥,២% ដោយចែងថា “current use…declined during 2022–2025 for tobacco products overall, combusted tobacco products, and e-cigarettes” (អត្រាប្រើប្រាស់បច្ចុប្បន្ន…បានធ្លាក់ចុះក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០២២-២០២៥ ទាំងផលិតផលថ្នាំជក់សរុប ថ្នាំជក់ដុត និងបារីអេឡិចត្រូនិក)។
ភាគីទាំងពីរនៃការជជែកយោងលើទិន្នន័យ NYTS ដូចគ្នា ប៉ុន្តែពន្យល់ខុសគ្នា៖ ជំហរ WHO (ផ្នែក F) សង្កត់ធ្ងន់លើចំណុចថាអត្រាប្រើប្រាស់ក្នុងចំណោមយុវជននៅច្រើនប្រទេស “exceeding adult use” (លើសពីមនុស្សពេញវ័យ) ជាភស្តុតាងគាំទ្រការកម្រិត-ហាមឃាត់។ ចំណែក OHID/NHS (ផ្នែក G) ទទួលស្គាល់ការប្រើប្រាស់ក្នុងចំណោមយុវជនជាបញ្ហាពិត ប៉ុន្តែសង្កត់ធ្ងន់លើនិន្នាការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងទិន្នន័យសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ ២០២២-២០២៥ និងភាពខុសគ្នារវាងការសាកល្បងម្តងម្កាល និងការប្រើប្រាស់ទៀងទាត់ ជាភស្តុតាងថាបណ្តាញកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ ដែលមានបទបញ្ជាត្រឹមត្រូវ មិនចាំបាច់នាំឲ្យមានវិបត្តិយុវជនជាបន្តនោះទេ។
វិសាលភាពជាតិ៖ ការហាមឃាត់ដាច់ខាត I
រដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនបានជ្រើសរើសហាមឃាត់បារីអេឡិចត្រូនិកទាំងស្រុង ជំនួសឲ្យការដាក់បទបញ្ជា។ ឧទាហរណ៍៖ ឥណ្ឌា អនុម័ត Prohibition of Electronic Cigarettes (Production, Manufacture, Import, Export, Transport, Sale, Distribution, Storage and Advertisement) Act, ២០១៩ ចូលជាធរមាន ១៨ កញ្ញា ២០១៩ ហាមឃាត់ការផលិត នាំចូល នាំចេញ ដឹកជញ្ជូន លក់ ចែកចាយ ស្តុក និងផ្សព្វផ្សាយ ENDS ទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេស — តាមការចងក្រងរបស់មជ្ឈមណ្ឌល Tobacco Control Research and Education នៃសាកលវិទ្យាល័យ UC San Francisco (UCSF)។
ប្រេស៊ីល ហាមឃាត់ការលក់ តាមរយៈអង្គភាព ANVISA (Agência Nacional de Vigilância Sanitária — ទីភ្នាក់ងារឃ្លាំមើលសុខភាពជាតិ) ក្រោមសេចក្តីសម្រេច RDC No. ៤៦ ចុះថ្ងៃទី ២៨ សីហា ២០០៩ ហាមឃាត់ការលក់ ការនាំចូល និងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកសម្រាប់ជក់ទាំងអស់ — ត្រូវបានបន្តរក្សា និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពម្តងទៀតតាមសេចក្តីសម្រេច RDC No. ៨៥៥ ថ្ងៃទី ២៣ មេសា ២០២៤ តាមការចងក្រងរបស់ Library of Congress សហរដ្ឋអាមេរិក។ ហុងកុង អនុវត្ត Smoking (Public Health) (Amendment) Ordinance 2021 ចាប់ផ្តើមអនុវត្តវិសាលភាពពាណិជ្ជកម្មពីថ្ងៃទី ៣០ មេសា ២០២២ ហាមឃាត់ការនាំចូល ផលិត លក់ និងចែកចាយ “alternative smoking products” រួមទាំងបារីអេឡិចត្រូនិក និងផលិតផលថ្នាំជក់កំដៅ — គ្រប់គ្រងដោយ Tobacco and Alcohol Control Office (TACO)។ សិង្ហបុរី ក្រោម Tobacco (Control of Advertisements and Sale) Act ហាមឃាត់ការនាំចូល លក់ ចែកចាយ ព្រមទាំងការកាន់កាប់ និងប្រើប្រាស់ vaporisers ចាប់ពីថ្ងៃទី ១ កុម្ភៈ ២០១៨ — អនុវត្តដោយ Health Sciences Authority (HSA) និងក្រសួងសុខាភិបាល (MOH)។
| ឥណ្ឌា | Prohibition of E-Cigarettes Act ២០១៩ — ហាមផលិត/លក់/ផ្សព្វផ្សាយទាំងអស់ (១៨ កញ្ញា ២០១៩) |
|---|---|
| ប្រេស៊ីល | ANVISA RDC No. ៤៦ (២៨ សីហា ២០០៩) បន្តរក្សាដោយ RDC No. ៨៥៥ (២៣ មេសា ២០២៤) |
| ហុងកុង | Smoking (Public Health) (Amendment) Ordinance 2021 — អនុវត្តពី ៣០ មេសា ២០២២ (TACO) |
| សិង្ហបុរី | Tobacco (Control of Advertisements and Sale) Act — ហាមទាំងកាន់កាប់ ចាប់ពី ១ កុម្ភៈ ២០១៨ (HSA/MOH) |
វិសាលភាពជាតិ៖ បទបញ្ជាតាមបែបកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ J
ចក្រភពអង់គ្លេស នៅតែអនុញ្ញាតលក់ vape ជាទូទៅក្រោមបទបញ្ជាផលិតផលដែលមានស្រាប់ ស្របពេលដំណើរការគម្រោង Swap to Stop (ផ្នែក G)។ ចាប់ពីថ្ងៃទី ១ មិថុនា ២០២៥ ចក្រភពអង់គ្លេសហាមឃាត់ vape ប្រើម្តងចោល (disposable) លើទឹកដីអង់គ្លេស ស្កុតឡែន និងវែលភ្លាំង — តាមការចងក្រងរបស់ ASH (Action on Smoking and Health ចក្រភពអង់គ្លេស) ដោយហេតុផលបរិស្ថាន (ការចោល vape ម្តងចោលជិត ៥ លានគ្រឿងក្នុងមួយសប្តាហ៍ឆ្នាំ ២០២៤) និងការទាក់ទាញយុវជន — ជាការហាមឃាត់ទម្រង់ផលិតផលមួយប្រភេទ មិនមែនការហាមឃាត់ vaping ទាំងមូលឡើយ។ សេចក្តីព្រាងច្បាប់ Tobacco and Vapes Bill កំពុងឆ្លងកាត់សភាចក្រភពអង់គ្លេស ស្នើបន្ថែមការកម្រិតរសជាតិ ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងការតាំងបង្ហាញ ខណៈនៅតែរក្សាសិទ្ធិទិញលក់ស្របច្បាប់សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ។
អូស្ត្រាលី តាមរយៈ Therapeutic Goods Administration (TGA) បានផ្លាស់ប្តូរច្បាប់ចាប់ពីថ្ងៃទី ១ កក្កដា ២០២៤ ដកយកការលក់ vape ចេញពីហាងលក់រាយទូទៅ (ហាងបារី ហាងឧបករណ៍ vape ហាងទំនិញទូទៅ) ដោយកំណត់ឲ្យអាចទិញបានតែពីឱសថស្ថានប៉ុណ្ណោះ។ ចាប់ពីថ្ងៃទី ១ តុលា ២០២៤ មនុស្សពេញវ័យអាចទិញ vape ដែលមានកម្រិតនីកូទីនទាបជាង ២០ mg/mL ពីឱសថស្ថានបានដោយមិនចាំបាច់មានវេជ្ជបញ្ជាផ្ទាល់ខ្លួន លុះត្រាតែឱសថការីវាយតម្លៃឃើញថាសមស្រប — ជាផ្លូវកណ្តាលរវាងការហាមឃាត់ និងការលក់រាយសេរី តាមការចងក្រងរបស់ TGA ខ្លួនឯង។ នូវែលសេឡង់ រក្សាការលក់ vape ជាទំនិញអ្នកប្រើប្រាស់ធម្មតាតាមហាងលក់រាយ — គម្រោង Global State of Tobacco Harm Reduction (GSTHR បោះពុម្ពដោយអង្គការ Knowledge•Action•Change ដែលជាអង្គការតស៊ូមតិកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់) លើកឡើងថា វិធីសាស្ត្រនេះរួមចំណែកឲ្យអត្រាជក់បារីធ្លាក់ចុះពី ១៥,១% មក ៨,៣% ខណៈអូស្ត្រាលីនៅឋិតិវិញត្រឹម ១១,៨% — ជាការសន្និដ្ឋានផ្ទាល់របស់ GSTHR ដែលមានទស្សនៈគាំទ្រការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ មិនមែនការផ្ទៀងផ្ទាត់ឯករាជ្យរបស់អត្ថបទនេះឡើយ។
| ចក្រភពអង់គ្លេស | លក់ទូទៅក្រោមបទបញ្ជា + Swap to Stop — ហាមតែ disposable ចាប់ ១ មិថុនា ២០២៥ (ASH) |
|---|---|
| អូស្ត្រាលី | ឱសថស្ថានតែប៉ុណ្ណោះ ចាប់ ១ កក្កដា ២០២៤ — ឥតវេជ្ជបញ្ជាចាប់ ១ តុលា ២០២៤ (TGA) |
| នូវែលសេឡង់ | លក់រាយទូទៅជាទំនិញអ្នកប្រើប្រាស់ — GSTHR ចាត់ទុកជាកត្តាកាត់បន្ថយអត្រាជក់បារី |
ធនធានឈប់ជក់បារីផ្លូវការ K
នៅកម្រិតស្ថាប័ន (មិនមែនការណែនាំដល់អ្នកអានផ្ទាល់ខ្លួន) WHO ខ្លួនឯងបានបង្កើត និងផ្សព្វផ្សាយធនធានឈប់ជក់ថ្នាំជក់ជាផ្នែកនៃកញ្ចប់ “Offer” ក្នុង MPOWER (ផ្នែក C) — រួមទាំងឧបករណ៍ឌីជីថល និងបណ្តាញគាំទ្រតាមទូរស័ព្ទ។ ដោយឡែក ប្រព័ន្ធសុខាភិបាលថ្នាក់ជាតិមួយចំនួន — ដូចជា NHS នៅចក្រភពអង់គ្លេស តាមរយៈគម្រោង Swap to Stop ដែលបានលើកឡើងនៅផ្នែក G — ដំណើរការសេវាឈប់ជក់/ប្តូរផលិតផលផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្លួន។ អត្ថបទនេះលើកឡើងតែឈ្មោះស្ថាប័នដែលផ្តល់ធនធានទាំងនេះប៉ុណ្ណោះ មិនមែនការណែនាំវិធីឈប់ជក់ ឬការវាយតម្លៃថាវិធីណាមួយសមស្របនោះទេ។