០១ · ហេតុអ្វីពេលនេះអក្សរកាត់ពីរ ដែលកំពុងកំណត់សន្តិសុខនៅឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក

នៅពេលអ្នកវិភាគនិយាយពីការប្រកួតប្រជែងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន នៅតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក អក្សរកាត់ពីរតែងលេចឡើង គឺ Quad និង AUKUS។ ទាំងពីរកើតចេញពីការព្រួយបារម្ភដូចគ្នា ចំពោះការកើនឡើងនៃអំណាចចិន ប៉ុន្តែវាខុសគ្នាខ្លាំងទាំងទំហំ គោលបំណង និងកម្រិតនៃការប្ដេជ្ញាចិត្ត។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ក្រុមទាំងពីរកំពុងឆ្លងកាត់ការសាកល្បងធំ៖

• AUKUS ត្រូវកែផែនការ (៣០ ឧសភា ២០២៦)៖ នៅវេទិកា Shangri-La Dialogue ក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិក លោក Pete Hegseth អូស្ត្រាលី លោក Richard Marles និងអង់គ្លេស លោក John Healey បានប្រកាសថា អូស្ត្រាលីនឹងទិញនាវាមុជទឹកថ្នាក់ Virginia ដែលកំពុងបម្រើការរួច បីគ្រឿង ជំនួសឱ្យនាវាថ្មីមួយ និងនាវាចាស់ពីរ (USNI News)។
• ការធានាពីទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន (សីហា ២០២៦)៖ ក្រោយការសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទជាមួយប្រធានាធិបតី Donald Trump នាយករដ្ឋមន្ត្រីអូស្ត្រាលី លោក Anthony Albanese បាននិយាយថា AUKUS «នៅតែដំណើរការពេញកម្លាំង» (ប្រែសម្រួល) (Reuters)។
• Quad គ្មានកិច្ចប្រជុំកំពូល៖ ឥណ្ឌាជាម្ចាស់ផ្ទះឆ្នាំ ២០២៥ ប៉ុន្តែកិច្ចប្រជុំកំពូលមិនបានកើតឡើងទេ។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទាំងបួនបានជួបគ្នានៅទីក្រុងញូដេលី (២៦ ឧសភា ២០២៦) និងទីក្រុងម៉ានីល (២២ កក្កដា ២០២៦) (DFAT)។

សំណួរធំគឺ៖ តើភាពជាដៃគូទាំងពីរនេះ ដែលត្រូវបានកសាងឡើងក្រោមប្រធានាធិបតីអាមេរិកមុនៗ នៅតែមានអាទិភាពក្រោមគោលនយោបាយ «អាមេរិកមុនគេ» ដែរឬទេ? ហើយវាមានន័យយ៉ាងណាចំពោះប្រទេសនានានៅអាស៊ី ដែលចង់រក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយទាំងវ៉ាស៊ីនតោន និងប៉េកាំង?

ការវិភាគQuad និង AUKUS តំណាងឱ្យវិធីសាស្ត្រពីរផ្សេងគ្នា។ Quad ជាវេទិកាទូលំទូលាយ ដែលភ្ជាប់ប្រជាធិបតេយ្យធំៗបួន តាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ «ទន់» ដូចជាសុខាភិបាល ការតាមដានដែនសមុទ្រ និងរ៉ែសំខាន់ៗ។ AUKUS ជាកិច្ចព្រមព្រៀងតូច តែជ្រៅ ដែលផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាយោធាដ៏រសើបបំផុតមួយរបស់អាមេរិក។ ភាពខុសគ្នានេះពន្យល់ថា ហេតុអ្វីក្រុមមួយអាចចុះខ្សោយ ខណៈក្រុមមួយទៀតបន្តទៅមុខ។

០២ · ប្រវត្តិ Quadពីរលកស៊ូណាមិ ដល់ការស្លាប់ និងការរស់ឡើងវិញ

Quad (Quadrilateral Security Dialogue ឬ «កិច្ចសន្ទនាសន្តិសុខចតុភាគី») មិនបានចាប់ផ្ដើមជាគម្រោងប្រឆាំងចិនទេ។ យោងតាមក្រសួងការបរទេសអូស្ត្រាលី (DFAT) ឫសគល់របស់វាគឺកិច្ចសហការរបស់ប្រទេសទាំងបួន ក្នុងការឆ្លើយតបនឹងរលកស៊ូណាមិនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៤។

ការវិភាគការស្លាប់របស់ Quad ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ បង្ហាញពីចំណុចខ្សោយរបស់វា៖ វាពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើឆន្ទៈនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលនីមួយៗ។ វាត្រឡប់មកវិញក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ មិនមែនដោយសារសន្ធិសញ្ញាថ្មីណាមួយទេ ប៉ុន្តែដោយសារការយល់ឃើញរបស់ប្រទេសទាំងបួនចំពោះចិន បានផ្លាស់ប្ដូរ។ ដូច្នេះ វាក៏អាចចុះខ្សោយម្ដងទៀតបាន ប្រសិនបើការយល់ឃើញនោះប្រែប្រួល។

០៣ · យន្តការQuad ដំណើរការយ៉ាងដូចម្ដេច?

Quad គ្មានសន្ធិសញ្ញាបង្កើត គ្មានលេខាធិការដ្ឋាន និងគ្មានកាតព្វកិច្ចការពារគ្នាទៅវិញទៅមកដូចមាត្រា ៥ របស់ណាតូទេ។ វាដំណើរការតាមរយៈកិច្ចប្រជុំទៀងទាត់ ថ្នាក់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងថ្នាក់ដឹកនាំ ដែលប្ដូរវេនគ្នាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ។ សមាជិកទាំងបួនតែងសង្កត់ធ្ងន់ថា វាមិនមែនជាសម្ព័ន្ធយោធាទេ។ សម្រាប់ការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នា សូមអាន៖ មាត្រា ៥ របស់ណាតូ ពន្យល់។

• ការតាមដានដែនសមុទ្រ៖ ភាពជាដៃគូឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក សម្រាប់ការយល់ដឹងពីដែនសមុទ្រ (IPMDA) ជួយប្រទេសតូចៗតាមដាននាវាដែលនេសាទខុសច្បាប់ ឬបិទឧបករណ៍កំណត់ទីតាំង។ នៅខែឧសភា ២០២៦ គម្រោងនេះត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការនៅមជ្ឈមណ្ឌលរួមបញ្ចូលព័ត៌មានរបស់ឥណ្ឌា ក្នុងទីក្រុង Gurugram (Stimson Center)។
• រ៉ែសំខាន់ៗ៖ ក្របខណ្ឌរ៉ែសំខាន់ៗ ដែលមានគោលដៅប្រមូលមូលនិធិ ២០ ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើខ្សែផ្គត់ផ្គង់តែមួយ។
• ខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រ និងថាមពល៖ មជ្ឈមណ្ឌលការតភ្ជាប់ និងភាពធន់នៃខ្សែកាប និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមសន្តិសុខថាមពលឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក។
• គ្រោះមហន្តរាយ និងសុខាភិបាល៖ ភាពជាដៃគូជំនួយមនុស្សធម៌ និងការឆ្លើយតបគ្រោះមហន្តរាយ និងភាពជាដៃគូសន្តិសុខសុខាភិបាល។

Quad គឺជា «សសរស្នូល និងគ្រឹះ» នៃយុទ្ធសាស្ត្រសកលរបស់យើង។— រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក Marco Rubio នៅទីក្រុងញូដេលី ខែឧសភា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Stimson Center

ការវិភាគភាពទន់ភ្លន់របស់ Quad គឺជាទាំងចំណុចខ្លាំង និងចំណុចខ្សោយ។ វាអនុញ្ញាតឱ្យឥណ្ឌា ដែលការពារ «ស្វ័យភាពយុទ្ធសាស្ត្រ» របស់ខ្លួនយ៉ាងខ្លាំង ចូលរួមបាន ដោយមិនចាំបាច់ចូលសម្ព័ន្ធ។ ប៉ុន្តែដោយសារគ្មានកាតព្វកិច្ចចងភ្ជាប់ វាងាយនឹងធ្លាក់ចុះ នៅពេលទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងសមាជិកណាមួយមានបញ្ហា។

០៤ · AUKUSកិច្ចព្រមព្រៀងនាវាមុជទឹក ដែលធ្វើឱ្យបារាំងខឹង

នៅថ្ងៃទី១៥ កញ្ញា ២០២១ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Joe Biden នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក Boris Johnson និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីអូស្ត្រាលី លោក Scott Morrison បានប្រកាសបង្កើត AUKUS (អក្សរកាត់នៃ Australia, UK, US)។ ក្នុងពេលតែមួយ អូស្ត្រាលីបានលុបចោលកិច្ចសន្យាទិញនាវាមុជទឹកប្រើម៉ាស៊ូតជាមួយក្រុមហ៊ុនបារាំង Naval Group ដែលមានតម្លៃប្រហែល ៥៦ ពាន់លានអឺរ៉ូ (៩០ ពាន់លានដុល្លារអូស្ត្រាលី)។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសបារាំង លោក Jean-Yves Le Drian បានហៅវាថា «ការចាក់ពីក្រោយខ្នង» ហើយនៅថ្ងៃទី១៧ កញ្ញា បារាំងបានកោះហៅឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់ខ្លួនពីអូស្ត្រាលី និងអាមេរិកត្រឡប់មកវិញ។ ក្រោយមក អូស្ត្រាលីបានបង់សំណង ៥៥៥ លានអឺរ៉ូ។

AUKUS មានសសរស្តម្ភពីរ៖

• សសរស្តម្ភទី ១៖ ជួយអូស្ត្រាលីឱ្យមាននាវាមុជទឹកវាយប្រហារ ដែលដំណើរការដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ (តែមិនផ្ទុកអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ) និងឱ្យនាវាអាមេរិក និងអង់គ្លេស ប្ដូរវេនគ្នាឈរជើងនៅអូស្ត្រាលី។
• សសរស្តម្ភទី ២៖ សហការលើបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ ក្នុងវិស័យប្រាំមួយ៖ សមត្ថភាពក្រោមទឹក បច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច បញ្ញាសិប្បនិម្មិត និងស្វ័យប្រវត្តិកម្ម សន្តិសុខអ៊ីនធឺណិត អាវុធល្បឿនលើសសំឡេងខ្លាំង (hypersonic) និងសង្គ្រាមអេឡិចត្រូនិក។

នៅថ្ងៃទី១៣ មីនា ២០២៣ នៅមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹកក្នុងទីក្រុង San Diego ថ្នាក់ដឹកនាំទាំងបីបានប្រកាស «ផ្លូវល្អបំផុត» (Optimal Pathway)៖

ប្រភព៖ ABC News (១៤.០៣.២០២៣); Wikipedia (AUKUS)។ ជួរឈរ «ស្ថានភាព» ជាការវាយតម្លៃរបស់ Eksastra តាមព័ត៌មានដល់ខែកញ្ញា ២០២៦។

នាវាមុជទឹកទាំងនេះដំណើរការដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ មិនមែនផ្ទុកអាវុធនុយក្លេអ៊ែរទេ។— ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Joe Biden នៅ San Diego ឆ្នាំ ២០២៣ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ ABC News

០៥ · ប្រៀបធៀបQuad ធៀបនឹង AUKUS៖ មិនមែនជាក្រុមតែមួយទេ

មនុស្សជាច្រើនច្រឡំក្រុមទាំងពីរ ព្រោះអាមេរិក និងអូស្ត្រាលីជាសមាជិកនៃទាំងពីរ។ ប៉ុន្តែវាមានលក្ខណៈខុសគ្នាស្ទើរតែគ្រប់ចំណុច៖

Quad និង AUKUS មិនមែនជាក្រុមដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាទេ… តាមទស្សនៈរបស់យើង AUKUS មិនពាក់ព័ន្ធនឹង Quad ហើយក៏មិនប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការរបស់វាដែរ។— អគ្គលេខាធិការក្រសួងការបរទេសឥណ្ឌា លោក Harsh Vardhan Shringla ថ្ងៃទី២១ កញ្ញា ២០២១ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ ANI

ការវិភាគឥណ្ឌាចូលចិត្តជ្រើសរើសភាពជាដៃគូ «តាមមុខម្ហូប»៖ ចូលរួមក្នុង Quad ប៉ុន្តែនៅក្រៅ AUKUS រក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយរុស្ស៊ី និងចូលរួមក្នុងក្រុម BRICS។ ដូច្នេះ Quad និង AUKUS គួរត្រូវបានមើលថាជាស្រទាប់ផ្សេងៗគ្នា នៃបណ្ដាញភាពជាដៃគូរបស់អាមេរិកនៅអាស៊ី ជាជាងជាប្លុកតែមួយ។

០៦ · ទស្សនៈចិនពី «ពពុះសមុទ្រ» ដល់ «ណាតូឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក»

ការឆ្លើយតបរបស់ចិន បានផ្លាស់ប្ដូរពីការមើលស្រាល ទៅជាការព្រមានកាន់តែខ្លាំង។ នៅថ្ងៃទី៨ មីនា ២០១៨ ក្នុងសន្និសីទកាសែតក្នុងសម័យប្រជុំសភាប្រជាជនជាតិ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក Wang Yi បានប្រៀបធៀបគំនិត Quad ទៅនឹង «ពពុះសមុទ្រនៅប៉ាស៊ីហ្វិក ឬមហាសមុទ្រឥណ្ឌា» ដែល «អាចទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ខ្លះ ប៉ុន្តែនឹងរលាយបាត់ក្នុងពេលខ្លី» (ប្រែសម្រួល)។

ត្រឹមឆ្នាំ ២០២០ សំនៀងបានប្ដូរ។ នៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ថ្ងៃទី១៣ តុលា ២០២០ លោក Wang Yi បានប្រៀបធៀបយុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិករបស់អាមេរិក ទៅនឹងណាតូនៅអឺរ៉ុប (Al Jazeera)។ នៅពេល AUKUS ត្រូវបានប្រកាសក្នុងឆ្នាំ ២០២១ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក Zhao Lijian បាននិយាយថា វា «បំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់» និងឆ្លុះបញ្ចាំង «ផ្នត់គំនិតសង្គ្រាមត្រជាក់ដែលមានតែអ្នកឈ្នះ និងអ្នកចាញ់» (ប្រែសម្រួល)។

អ្វីដែលវាស្វែងរក គឺការផ្សព្វផ្សាយផ្នត់គំនិតសង្គ្រាមត្រជាក់ដែលហួសសម័យ បង្កការប្រឈមមុខគ្នារវាងក្រុម និងប្លុកផ្សេងៗ ហើយចាប់ផ្ដើមការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។— លោក Wang Yi ទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ១៣ តុលា ២០២០ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera

ចិនក៏លើកឡើងពីហានិភ័យរីកសាយភាយនុយក្លេអ៊ែរ ដោយសារ AUKUS តម្រូវឱ្យផ្ទេរអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមសម្បូរកម្រិតខ្ពស់ សម្រាប់ម៉ាស៊ីននាវា ទៅឱ្យប្រទេសដែលមិនមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះ ក៏ព្រមានដែរថា វាអាចបង្កើតគំរូសម្រាប់ដកសម្ភារៈនុយក្លេអ៊ែរ ចេញពីការត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំរបស់ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ (IAEA)។ សូមអានបន្ថែម៖ ជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង ពន្យល់។

ការវិភាគសម្រាប់ទីក្រុងប៉េកាំង Quad គឺជាការគំរាមកំហែងផ្នែកនយោបាយ ព្រោះវាទាញឥណ្ឌា ដែលជាប្រទេសជិតខាងធំបំផុតរបស់ចិន ឱ្យខិតជិតអាមេរិក។ AUKUS វិញ គឺជាការគំរាមកំហែងផ្នែកយោធា ព្រោះនាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរអាចធ្វើដំណើរបានឆ្ងាយ និងយូរ ដោយមិនចាំបាច់ឡើងមកលើផ្ទៃទឹក។ ទោះជាយ៉ាងណា សកម្មភាពរបស់ចិនខ្លួនឯងនៅសមុទ្រ និងនៅព្រំដែនជាមួយឥណ្ឌា ក៏បានជួយរុញប្រទេសទាំងនេះឱ្យចូលគ្នាដែរ។

០៧ · ២០២៥–២០២៦ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន៖ AUKUS នៅរស់ Quad ស្ងាត់

មូលហេតុចម្បងនៃការកែផែនការ AUKUS គឺសមត្ថភាពផលិត។ យោងតាម United States Studies Centre កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកត្រូវការផលិតនាវាថ្នាក់ Virginia ២,៣៣ គ្រឿងក្នុងមួយឆ្នាំ ដើម្បីបំពេញទាំងតម្រូវការរបស់ខ្លួន និងការលក់ឱ្យអូស្ត្រាលី ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នផលិតបានតែប្រហែល ១,២ ដល់ ១,៣ គ្រឿងប៉ុណ្ណោះ។ លោក Marles បាននិយាយថា ការប្រើនាវាបួនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ «ស្មុគស្មាញណាស់» (ប្រែសម្រួល)។ ការកែនេះកាត់បន្ថយប្រភេទនាវាដែលអូស្ត្រាលីត្រូវគ្រប់គ្រង ពីបួនមកនៅបី។

ការវិភាគភាពខុសគ្នារវាងជោគវាសនានៃក្រុមទាំងពីរ គឺច្បាស់។ AUKUS មានផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្មសម្រាប់អាមេរិក ព្រោះផែនការឆ្នាំ ២០២៣ តម្រូវឱ្យអូស្ត្រាលីវិនិយោគ ៣ ពាន់លានដុល្លារអូស្ត្រាលី ក្នុងរយៈពេលបួនឆ្នាំ ទៅក្នុងកន្លែងផលិតនាវារបស់អាមេរិក និងអង់គ្លេស។ Quad វិញ ពឹងផ្អែកលើទំនាក់ទំនងល្អរវាងអាមេរិក និងឥណ្ឌា ដែលរងការខូចខាតដោយសារពន្ធគយ។ ទាក់ទងនឹងទំនាក់ទំនងអាមេរិក–ចិន សូមអាន៖ ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Xi នៅអាមេរិក។

០៨ · ផលប៉ះពាល់អត្ថន័យចំពោះអាស៊ី៖ តុល្យភាព ឬការប្រណាំងអាវុធ?

ប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មិនមែនជាសមាជិកនៃក្រុមទាំងពីរទេ ប៉ុន្តែពួកគេរស់នៅចំកណ្ដាលតំបន់ ដែលក្រុមទាំងនេះចង់ប៉ះពាល់។ នៅពេល AUKUS ត្រូវបានប្រកាសក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភពីការប្រណាំងអាវុធ និងភាពតានតឹងយោធាក្នុងតំបន់។ ប្រទេសខ្លះទៀត ដូចជាហ្វីលីពីន ដែលមានជម្លោះដែនសមុទ្រជាមួយចិន មើលឃើញវត្តមានរបស់អាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត ជាការធានាសន្តិសុខ។

ការវិភាគប្រទេសភាគច្រើនក្នុងតំបន់ មិនចង់ជ្រើសរើសខាងទេ។ ពួកគេចង់បានការវិនិយោគ និងពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន ព្រមទាំងការធានាសន្តិសុខពីអាមេរិក។ Quad ដែលផ្ដោតលើគម្រោងជាក់ស្ដែង ងាយនឹងទទួលយកជាង AUKUS ដែលមានលក្ខណៈយោធាច្បាស់ជាង។ ប្រសិនបើ Quad ចុះខ្សោយ ខណៈ AUKUS បន្ត រូបភាពដែលតំបន់មើលឃើញពីវត្តមានអាមេរិក អាចក្លាយជាយោធាច្រើនជាងមុន។

០៩ · ទៅមុខសេណារីយ៉ូ និងអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

• ការឈរជើងនៅ HMAS Stirling៖ តើ Submarine Rotational Force-West នឹងចាប់ផ្ដើមក្នុងឆ្នាំ ២០២៧ តាមផែនការឬទេ?
• ផលិតកម្មនាវា Virginia៖ តើអាមេរិកអាចបង្កើនល្បឿនផលិតឆ្ពោះទៅ ២,៣៣ គ្រឿងក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់លក់នាវាឱ្យអូស្ត្រាលីបានឬទេ?
• កិច្ចប្រជុំកំពូល Quad៖ តើឥណ្ឌានឹងរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលដែលពន្យារ ហើយតើលោក Trump នឹងចូលរួមឬទេ? បន្ទាប់ពីឥណ្ឌា វេនម្ចាស់ផ្ទះនឹងទៅដល់អូស្ត្រាលី។
• ទំនាក់ទំនងអាមេរិក–ចិន៖ កិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយរវាងមហាអំណាចទាំងពីរ លើពាណិជ្ជកម្ម ឬតៃវ៉ាន់ អាចប៉ះពាល់ដល់ការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់អាមេរិកចំពោះក្រុមទាំងនេះ។ សូមអាន៖ គោលនយោបាយតៃវ៉ាន់ ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល Trump–Xi។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. ABC News — Australian nuclear submarine program to cost up to $368b as AUKUS details revealed (14.03.2023)
2. ABC News — Pentagon’s AUKUS review finds areas to put nuclear submarine pact on strongest footing (05.12.2025)
3. USNI News — U.S. Will Sell 3 In-service Virginia Subs to Australia Instead of 1 New, 2 In-service (01.06.2026)
4. United States Studies Centre — By the numbers: AUKUS revised timeline comparison (10.06.2026)
5. Reuters (via The Jakarta Post) — Australia’s Albanese says AUKUS remains ‘full steam ahead’ after Trump call (14.08.2026)
6. Stimson Center — Takeaways from the Quad Foreign Ministers’ Meeting (2026)
7. Australian Department of Foreign Affairs and Trade — The Quad
8. ThePrint — India-hosted Quad leaders’ summit overdue, but no invites sent yet as US signals low interest (21.04.2026)
9. Al Jazeera — China accuses US of ‘stirring up confrontation’ in Asia-Pacific (13.10.2020)
10. GlobalSecurity.org — Wang Yi press conference remarks on the Indo-Pacific strategy (08.03.2018)
11. ANI — AUKUS to have no effect on Quad functioning, says India (21.09.2021)
12. Wikipedia — AUKUS · Quadrilateral Security Dialogue

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៨ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ U.S. Navy / Lt. Lara Bollinger (Public domain) · Indian Navy (GODL-India) · ការិយាល័យព័ត៌មានគណៈរដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន (CC BY 4.0) · U.S. Secretary of Defense / Chad J. McNeeley (CC BY 2.0) · Stephen Middlemiss (CC BY-SA 2.0) · Grahame Bowland (CC BY-SA 2.0) · Tyg728 (CC BY-SA 4.0) · Prime Minister’s Office, India (GODL-India)។ តារាង និងក្រាហ្វ រៀបចំដោយ Eksastra។