០១ · ហេតុអ្វីពេលនេះហេតុអ្វីមាត្រា ៥ ក្លាយជាប្រធានបទក្ដៅម្ដងទៀត?

ក្នុងរយៈពេលច្រើនទសវត្សរ៍ មាត្រា ៥ របស់អង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង ឬណាតូ (NATO) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការសន្យាដែលគ្មាននរណាហ៊ានសាកល្បង។ ប៉ុន្តែក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ព្រឹត្តិការណ៍ជាច្រើនបានធ្វើឱ្យអ្នកនយោបាយ និងអ្នកវិភាគនៅអឺរ៉ុប ចាប់ផ្ដើមសួរសំណួរដែលពីមុនស្ទើរតែគ្មាននរណាសួរ៖ ប្រសិនបើរុស្ស៊ីវាយប្រហារប្រទេសសមាជិកណាមួយ តើសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងចូលមកជួយពិតប្រាកដដែរឬទេ?

• វិបត្តិហ្គ្រីនឡែន (ខែមករា ២០២៦)៖ ប្រធានាធិបតី Donald Trump បានគំរាមដាក់ពន្ធគយលើសម្ព័ន្ធមិត្តណាតូប្រាំបីប្រទេស ដែលបានបញ្ជូនកងកម្លាំងទៅហ្គ្រីនឡែន មុននឹងដកការគំរាមនោះវិញនៅថ្ងៃទី២១ មករា ក្រោយជួបអគ្គលេខាធិការណាតូ លោក Mark Rutte នៅទីក្រុងដាវ៉ូស (Wikipedia)។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីដាណឺម៉ាក លោកស្រី Mette Frederiksen បានព្រមានថា ការវាយប្រហារលើដាណឺម៉ាក «គឺជាការវាយប្រហារលើណាតូ»។
• ភាពតានតឹងពេលសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ (ខែមេសា ២០២៦)៖ នៅពេលសម្ព័ន្ធមិត្តមួយចំនួនបដិសេធមិនចូលរួមបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូសឡើងវិញ លោក Trump បានសរសេរថា «បើគ្មានអាមេរិកទេ ណាតូគឺជាខ្លាក្រដាស» (Newsweek)។
• កិច្ចប្រជុំកំពូលអង់ការ៉ា (៧–៨ កក្កដា ២០២៦)៖ សេចក្ដីប្រកាសរួមបានបញ្ជាក់ម្ដងទៀតនូវ «ការប្ដេជ្ញាដ៏រឹងមាំ» ចំពោះការការពាររួមគ្នាក្រោមមាត្រា ៥។
• ការពិនិត្យវត្តមានយោធាអាមេរិក (ខែកក្កដា–កញ្ញា ២០២៦)៖ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក (ប៉ង់តាហ្គោន) បានចាប់ផ្ដើមពិនិត្យវត្តមានកងទ័ពរបស់ខ្លួននៅអឺរ៉ុប។ យោងតាមរបាយការណ៍ NBC News ថ្ងៃទី១៨ កញ្ញា ជម្រើសមួយចំនួនអាចដកទាហានពី ២៥ ០០០ ដល់ ៤០ ០០០ នាក់ ក្នុងចំណោមប្រហែល ៨០ ០០០ នាក់ដែលកំពុងឈរជើងនៅអឺរ៉ុប (A News)។

ការវាយប្រហារលើសមាជិកម្នាក់ គឺជាការវាយប្រហារលើសមាជិកទាំងអស់ ហើយយើងនឹងឈររួមគ្នា។— លោក Mark Rutte អគ្គលេខាធិការណាតូ នៅកិច្ចប្រជុំកំពូលអង់ការ៉ា ថ្ងៃទី៨ កក្កដា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ NATO

ការវិភាគការសន្យាការពាររួមគ្នាមានតម្លៃដោយសារតែអ្នកប្រឆាំងជឿថា វានឹងត្រូវបានអនុវត្តពិតប្រាកដ។ ដូច្នេះ ពាក្យសម្ដី និងសញ្ញានយោបាយពីទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន មានសារៈសំខាន់ស្ទើរតែស្មើនឹងចំនួនទាហាន និងអាវុធ។ អត្ថបទនេះពន្យល់ថា មាត្រា ៥ ចែងអ្វីពិតប្រាកដ វាបានដំណើរការយ៉ាងដូចម្ដេចក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងហេតុអ្វីការសង្ស័យនាពេលបច្ចុប្បន្នមានសារៈសំខាន់។

០២ · ប្រវត្តិកំណើតណាតូឆ្នាំ ១៩៤៩៖ សម្ព័ន្ធភាពដែលកើតចេញពីសង្គ្រាមត្រជាក់

នៅថ្ងៃទី៤ មេសា ១៩៤៩ ប្រទេស ១២ បានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង (North Atlantic Treaty) នៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ ពួកគេគឺ បែលហ្ស៊ិក កាណាដា ដាណឺម៉ាក បារាំង អ៊ីស្លង់ អ៊ីតាលី លុចសំបួ ហូឡង់ ន័រវេស ព័រទុយហ្គាល់ ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ សន្ធិសញ្ញាចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី២៤ សីហា ១៩៤៩ (Wikipedia)។

សន្ធិសញ្ញានេះខ្លីគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល៖ មានតែ ១៤ មាត្រា និងប្រហែល ១ ០០០ ពាក្យប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែវាបានបង្កើតការសន្យាដ៏សំខាន់បំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យទំនើប។ នៅពេលនោះ អឺរ៉ុបខាងលិចនៅខ្សោយក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ហើយសហភាពសូវៀតបានពង្រីកឥទ្ធិពលទៅលើអឺរ៉ុបខាងកើត។ សម្រាប់អឺរ៉ុប ការសន្យារបស់អាមេរិកគឺជាការធានាថា ពួកគេនឹងមិនត្រូវប្រឈមមុខតែម្នាក់ឯងទេ។

ក្រោយសង្គ្រាមកូរ៉េផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥០ សម្ព័ន្ធមិត្តបានបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធយោធារួម ដោយតែងតាំងមេបញ្ជាការកំពូលសម្ព័ន្ធមិត្តប្រចាំអឺរ៉ុប (SACEUR) និងតំណែងអគ្គលេខាធិការ។ អគ្គលេខាធិការទីមួយ គឺលោក Lord Ismay ដែលចូលកាន់តំណែងនៅថ្ងៃទី៤ មេសា ១៩៥២។ លោកត្រូវបានគេសន្មតថាជាអ្នកពិពណ៌នាគោលបំណងរបស់ណាតូយ៉ាងល្បីល្បាញ៖

រក្សាសហភាពសូវៀតនៅខាងក្រៅ រក្សាជនជាតិអាមេរិកនៅខាងក្នុង និងរក្សាអាល្លឺម៉ង់ឱ្យនៅខាងក្រោម។— លោក Lord Ismay អគ្គលេខាធិការណាតូទីមួយ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ NATO

ការវិភាគប្រយោគនេះបង្ហាញថា ណាតូមិនមែនគ្រាន់តែជាសម្ព័ន្ធភាពយោធាទេ។ វាក៏ជាយន្តការនយោបាយ ដើម្បីចងសហរដ្ឋអាមេរិកជាប់នឹងសន្តិសុខអឺរ៉ុបដែរ។ សំណួរ «តើអាមេរិកនៅខាងក្នុងឬទេ?» ដែលកំពុងត្រូវបានសួរក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ គឺជាសំណួរដដែលដែលបានកើតឡើងតាំងពីកំណើតរបស់ណាតូ។

០៣ · អត្ថបទមាត្រា ៥ ចែងអ្វីពិតប្រាកដ ហើយអ្វីដែលវាមិនបានចែង

ខាងក្រោមនេះជាការប្រែសម្រួលអត្ថបទពេញនៃមាត្រា ៥ (NATO)៖

ភាគីទាំងអស់យល់ព្រមថា ការវាយប្រហារប្រដាប់អាវុធលើភាគីមួយ ឬច្រើន នៅអឺរ៉ុប ឬអាមេរិកខាងជើង ត្រូវចាត់ទុកថាជាការវាយប្រហារលើភាគីទាំងអស់។ ហេតុនេះ ប្រសិនបើការវាយប្រហារបែបនេះកើតឡើង ភាគីនីមួយៗ ដោយអនុវត្តសិទ្ធិការពារខ្លួនដោយឯកត្តជន ឬសមូហភាព ដែលទទួលស្គាល់ដោយមាត្រា ៥១ នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ នឹងជួយភាគីដែលរងការវាយប្រហារ ដោយចាត់វិធានការភ្លាមៗ ដោយឡែក ឬរួមគ្នាជាមួយភាគីផ្សេងទៀត តាមវិធានការដែលខ្លួនយល់ថាចាំបាច់ រួមទាំងការប្រើកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ដើម្បីស្ដារ និងរក្សាសន្តិសុខនៃតំបន់អាត្លង់ទិកខាងជើង។— សន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង មាត្រា ៥ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ NATO

ពាក្យគន្លឹះគឺ «តាមវិធានការដែលខ្លួនយល់ថាចាំបាច់»។ យោងតាមមជ្ឈមណ្ឌល Brennan Center for Justice មាត្រា ៥ មិនតម្រូវឱ្យសមាជិកណាមួយបញ្ជូនទាហានដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ។ ការជួយអាចជាការផ្ដល់អាវុធ ការដាក់ទណ្ឌកម្ម ឬការប្រើកម្លាំងយោធា អាស្រ័យលើការសម្រេចចិត្តរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។ មាត្រា ១១ ក៏ចែងដែរថា សន្ធិសញ្ញាត្រូវអនុវត្ត «ស្របតាមនីតិវិធីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ» របស់សមាជិកនីមួយៗ។ សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក នេះមានន័យថា សភាអាមេរិក (Congress) នៅតែមានសិទ្ធិអនុញ្ញាតឱ្យប្រើកម្លាំងយោធា។

ប្រភព៖ អត្ថបទផ្លូវការនៃសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង (NATO) និង Brennan Center for Justice។ ការពន្យល់ក្នុងតារាងជាការសង្ខេបរបស់ Eksastra។

ការវិភាគអ្នកតាក់តែងសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩៤៩ បានសរសេរមាត្រា ៥ ឱ្យបត់បែន ដើម្បីឱ្យព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកព្រមអនុម័ត ដោយមិនបាត់បង់សិទ្ធិសម្រេចចិត្តលើសង្គ្រាម។ ភាពបត់បែននេះជាចំណុចខ្លាំង ព្រោះវាអនុញ្ញាតឱ្យសមាជិកនីមួយៗជួយតាមលទ្ធភាព។ ប៉ុន្តែវាក៏ជាចំណុចខ្សោយដែរ៖ កម្លាំងពិតប្រាកដនៃមាត្រា ៥ មិនមែនស្ថិតនៅលើក្រដាសទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើឆន្ទៈនយោបាយ និងទាហានដែលឈរជើងនៅលើដី។

០៤ · ២០០១៩/១១៖ ពេលតែមួយគត់ដែលមាត្រា ៥ ត្រូវបានប្រើ

ការភ្ញាក់ផ្អើលធំបំផុតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រណាតូ គឺថា មាត្រា ៥ មិនដែលត្រូវបានប្រើប្រឆាំងនឹងសហភាពសូវៀតទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីការពារសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជាសមាជិកខ្លាំងជាងគេ ក្រោយការវាយប្រហារភេរវកម្មថ្ងៃទី១១ កញ្ញា ២០០១ (NATO)។

យោងតាមប្រវត្តិដែលកត់ត្រាដោយ Wikipedia ការសម្រេចប្រើមាត្រា ៥ ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមដោយអគ្គលេខាធិការណាតូនៅពេលនោះ គឺលោក George Robertson។ សហរដ្ឋអាមេរិកមិនបានស្នើសុំទេ ប៉ុន្តែក៏មិនបានជំទាស់ដែរ។

ការវិភាគករណី ៩/១១ ជាការរំលឹកដ៏សំខាន់ក្នុងការជជែកវែកញែកសព្វថ្ងៃ។ ពេលតែមួយគត់ដែលសម្ព័ន្ធមិត្តបានប្រើមាត្រា ៥ គឺដើម្បីជួយអាមេរិក ហើយប្រទេសអឺរ៉ុប និងកាណាដាបានបញ្ជូនទាហានទៅអាហ្វហ្គានីស្ថានរយៈពេលជាងមួយទសវត្សរ៍។ អ្នកគាំទ្រណាតូច្រើនតែលើកចំណុចនេះ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការរិះគន់ថា អឺរ៉ុបគ្រាន់តែពឹងលើអាមេរិកតែម្ខាង។

០៥ · មាត្រា ៤មាត្រា ៤ និងរណសិរ្សខាងកើត៖ ជំហានមុនមាត្រា ៥

មាត្រា ៥ កម្រត្រូវបានប្រើណាស់ ប៉ុន្តែមាត្រា ៤ ត្រូវបានប្រើញឹកញាប់ជាង។ វាអនុញ្ញាតឱ្យសមាជិកណាមួយស្នើការពិគ្រោះយោបល់បន្ទាន់ នៅពេលខ្លួនយល់ថាសន្តិសុខរបស់ខ្លួនរងការគំរាមកំហែង។ យោងតាម NATO ការពិគ្រោះតាមមាត្រា ៤ មិនមែនជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់មុនការប្រើមាត្រា ៥ នោះទេ។

សរុប ៩ ដង (២០០៣–កញ្ញា ២០២៥) · ប្រភព៖ Wikipedia — North Atlantic Treaty។ ប្រទេស ៨ ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ គឺ ប៊ុលហ្គារី ឆែក អេស្តូនី ឡាតវី លីទុយអានី ប៉ូឡូញ រូម៉ានី និងស្លូវ៉ាគី។

ក្រៅពីការពិគ្រោះយោបល់ ណាតូក៏បានបង្កើតកម្លាំងទប់ស្កាត់ពិតប្រាកដនៅតាមព្រំដែនខាងកើតរបស់ខ្លួនដែរ។ យោងតាម NATO៖

• ក្រុមប្រយុទ្ធពហុជាតិ៖ ក្រុមបួនដំបូងនៅអេស្តូនី ឡាតវី លីទុយអានី និងប៉ូឡូញ ដំណើរការពេញលេញនៅខែសីហា ២០១៧។ ក្រុមបួនទៀតនៅប៊ុលហ្គារី ហុងគ្រី រូម៉ានី និងស្លូវ៉ាគី ត្រូវបានបង្កើតនៅខែមីនា ២០២២ ហើយក្រុមនៅហ្វាំងឡង់ត្រូវបានបង្កើតនៅខែមិថុនា ២០២៦។
• Eastern Sentry៖ បេសកកម្មឃ្លាំមើលពហុវិស័យ ចាប់ផ្ដើមនៅខែកញ្ញា ២០២៥ ក្រោយការរំលោភដែនអាកាសដោយរុស្ស៊ី។
• Baltic Sentry៖ ប្រតិបត្តិការការពារខ្សែកាប និងបំពង់នៅបាតសមុទ្របាល់ទិក ចាប់ពីខែមករា ២០២៥។
• ម៉ូដែលកម្លាំងណាតូ៖ កងកម្លាំងប្រហែល ៣០០ ០០០ នាក់ ស្ថិតក្នុងការត្រៀមខ្ពស់ ដើម្បីដាក់ពង្រាយ។

ការវិភាគក្រុមប្រយុទ្ធទាំងនេះដើរតួជា «ខ្សែលួសបន្លា» (tripwire)។ ពួកវាមិនធំល្មមនឹងទប់ទល់ការឈ្លានពានទ្រង់ទ្រាយធំតែឯងទេ ប៉ុន្តែការមានវត្តមានទាហានមកពីប្រទេសជាច្រើន ធានាថា ការវាយប្រហារណាមួយនឹងប៉ះពាល់ដល់ទាហានរបស់សម្ព័ន្ធមិត្តជាច្រើនភ្លាមៗ ហើយធ្វើឱ្យការឆ្លើយតបរួមគ្នាស្ទើរតែមិនអាចជៀសវាងបាន។

០៦ · សមាជិកការពង្រីកសមាជិកភាព៖ ពី ១២ ដល់ ៣២ ប្រទេស

មាត្រា ១០ អនុញ្ញាតឱ្យណាតូទទួលសមាជិកថ្មី ប្រសិនបើសមាជិកទាំងអស់យល់ព្រម។ ក្នុងរយៈពេល ៧៥ ឆ្នាំ ណាតូបានពង្រីកចំនួន ១០ ដង (Wikipedia)៖

ហ្វាំងឡង់ និងស៊ុយអែត បានរក្សាអព្យាក្រឹតភាពយោធាអស់ច្រើនទសវត្សរ៍ ប៉ុន្តែបានដាក់ពាក្យសុំចូលភ្លាមៗ ក្រោយរុស្ស៊ីឈ្លានពានអ៊ុយក្រែនក្នុងឆ្នាំ ២០២២។ ហ្វាំងឡង់ចូលជាសមាជិកនៅថ្ងៃទី៤ មេសា ២០២៣ ដែលធ្វើឱ្យព្រំដែនរវាងណាតូ និងរុស្ស៊ីវែងជាងមុនទ្វេដង។ ស៊ុយអែតត្រូវរង់ចាំយូរជាង ដោយសារការអនុម័តយឺតរបស់តួកគី និងហុងគ្រី មុននឹងចូលជាសមាជិកនៅថ្ងៃទី៧ មីនា ២០២៤។

ទោះយ៉ាងណា ការពង្រីកក៏ជាប្រធានបទចម្រូងចម្រាសដែរ។ នៅកិច្ចប្រជុំកំពូលទីក្រុងប៊ុយការ៉េស្តឆ្នាំ ២០០៨ ណាតូបានសន្យាថា ហ្សកហ្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែននឹងក្លាយជាសមាជិកនៅថ្ងៃណាមួយ ប៉ុន្តែមិនបានផ្ដល់ផែនការសកម្មភាពសមាជិកភាព (MAP) ទេ។ អ៊ុយក្រែនបានដាក់ពាក្យសុំជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៣០ កញ្ញា ២០២២ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះ មិនទាន់មានការអញ្ជើញទេ។ រុស្ស៊ីតែងតែចាត់ទុកការពង្រីកណាតូទៅខាងកើត ថាជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខរបស់ខ្លួន។

ការវិភាគសមាជិកកាន់តែច្រើន មានន័យថា ទឹកដីដែលត្រូវការពារក៏កាន់តែធំដែរ។ ប៉ុន្តែហ្វាំងឡង់ និងស៊ុយអែតនាំមកនូវកងទ័ពទំនើប ឧស្សាហកម្មការពារជាតិ និងទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅសមុទ្របាល់ទិក និងតំបន់អាក់ទិក។ ដូច្នេះ ពួកគេមិនមែនគ្រាន់តែ «ទទួល» ការការពារប៉ុណ្ណោះទេ ពួកគេក៏ «ផ្ដល់» ការការពារដល់សម្ព័ន្ធមិត្តផ្សេងទៀតដែរ។

០៧ · ថវិកាពី ២% ដល់ ៥%៖ តម្លៃនៃការការពាររួមគ្នា

សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៩៤៩ មិនបានកំណត់ថវិកាទេ។ គោលការណ៍ណែនាំ ២% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ត្រូវបានរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិណាតូយល់ព្រមនៅឆ្នាំ ២០០៦។ ក្រោយរុស្ស៊ីបញ្ចូលគ្រីមៀ ថ្នាក់ដឹកនាំណាតូបានសន្យានៅកិច្ចប្រជុំកំពូលវែលស៍ឆ្នាំ ២០១៤ ថានឹងឈានដល់ ២% និងចំណាយយ៉ាងតិច ២០% នៃថវិកាការពារជាតិលើបរិក្ខារធំៗ (NATO)។

ក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ មានសម្ព័ន្ធមិត្តតែ ៣ ប្រទេសប៉ុណ្ណោះ ដែលឈានដល់ ២%។ យោងតាម NATO នៅឆ្នាំ ២០២៥ សម្ព័ន្ធមិត្តទាំងអស់ត្រូវបានរំពឹងថានឹងឈានដល់ ឬលើសកម្រិតនេះ (Defense News)។ នៅកិច្ចប្រជុំកំពូលទីក្រុងឡាអេ (ថ្ងៃទី២៤–២៥ មិថុនា ២០២៥) សមាជិកបានយល់ព្រមលើគោលដៅថ្មី៖ ៥% នៃ GDP ក្នុងមួយឆ្នាំ ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣៥។

គោលដៅនេះបែងចែកជាពីរ៖ ៣,៥% សម្រាប់ការពារជាតិស្នូល (ទាហាន ប្រតិបត្តិការ និងបរិក្ខារ) និងរហូតដល់ ១,៥% សម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ ការការពារតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងការត្រៀមលក្ខណៈជនស៊ីវិល។ គន្លងចំណាយនឹងត្រូវពិនិត្យឡើងវិញនៅឆ្នាំ ២០២៩ ហើយអេស្ប៉ាញបានទទួលការលើកលែង។

គិតជាទឹកប្រាក់ ការចំណាយសរុបរបស់ណាតូក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានប្រហែល ១ ៥៨៨ ពាន់លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះ អឺរ៉ុប និងកាណាដាចំណាយប្រហែល ៦០៨ ពាន់លានដុល្លារ (NATO)។ មានន័យថា សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែចំណាយប្រហែល ៦២% នៃថវិកាការពារជាតិសរុបរបស់សម្ព័ន្ធ។ យោងតាម CSIS ការចំណាយរបស់អឺរ៉ុប និងកាណាដាបានកើនឡើង ៥៤% ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ (ក្រោយកាត់អតិផរណា)។

ការវិភាគមាត្រា ៥ មិនមានលក្ខខណ្ឌទាក់ទងនឹងថវិកាទេ។ ការភ្ជាប់ការការពារទៅនឹងការចំណាយ គឺជាការបកស្រាយនយោបាយរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន មិនមែនជាខ្លឹមសារនៃសន្ធិសញ្ញាឡើយ។

០៨ · អាមេរិកហេតុអ្វីមានការសង្ស័យលើការប្ដេជ្ញារបស់អាមេរិក?

ការសង្ស័យនេះកើនឡើងជាដំណាក់កាល តាមរយៈសម្ដី និងការសម្រេចចិត្តរបស់លោក Trump៖

ការវិភាគច្បាប់អាមេរិកធ្វើឱ្យការដកខ្លួនចេញពីណាតូពិបាកណាស់។ បញ្ហាពិតគឺ «ភាពមិនច្បាស់លាស់» ខ្លួនឯង។ ការទប់ស្កាត់អាស្រ័យលើការគណនារបស់អ្នកប្រឆាំង។ ប្រសិនបើទីក្រុងម៉ូស្គូជឿថា ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនអាចស្ទាក់ស្ទើរ ហានិភ័យនៃការសាកល្បងណាតូដោយវិធីតូចៗ ដូចជាដ្រូន ឬការរំលោភដែនអាកាស អាចកើនឡើង។

០៩ · បន្ទាប់ពីនេះសេណារីយ៉ូ និងអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

• ថ្ងៃទី៦ វិច្ឆិកា ២០២៦៖ អនុសាសន៍ចុងក្រោយស្ដីពីវត្តមានទាហានអាមេរិកនៅអឺរ៉ុប (យោងតាម NBC News)។
• ច្បាប់ NDAA ឆ្នាំ ២០២៧៖ តើសភាអាមេរិកនឹងរក្សា ឬពង្រឹងជាន់ ៧៦ ០០០ នាក់ដែរឬទេ។
• ផែនការថវិកាជាតិ៖ គន្លងរបស់សមាជិកនីមួយៗឆ្ពោះទៅ ៥% មុនការពិនិត្យឆ្នាំ ២០២៩។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. NATO — Collective defence and Article 5
2. NATO — The North Atlantic Treaty (04.04.1949)
3. NATO — The Ankara Summit Declaration (08.07.2026)
4. NATO — Secretary General on the Ankara Summit: NATO delivers (08.07.2026)
5. NATO — Defence investment and NATO’s 5% commitment
6. NATO — Defence Expenditure of NATO Countries (2014–2025) (08.2025)
7. Brennan Center for Justice — NATO’s Article 5 Collective Defense Obligations, Explained (2022)
8. CBS News — Trump questions NATO allies’ will for collective defense (07.03.2025)
9. Al Jazeera — Trump questions mutual defence as NATO gets set to boost defence spending (24.06.2025)
10. Newsweek — NATO Turns 77 as Donald Trump Raises Doubts About US Commitment (04.04.2026)
11. Defense News — Pentagon has ‘kicked off’ review of US force posture in Europe (29.07.2026)
12. Stars and Stripes — Europe faces yearslong defense gap as US scales back, study warns (17.09.2026)

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៦ មកពី Wikimedia Commons៖ Ad Meskens (CC BY-SA 4.0) · Jim Garamone / U.S. DoD (Public domain) · Jerry Morrison / U.S. DoD (Public domain) · Rory Arnold / No 10 Downing Street (CC BY 2.0) · Adrian Cadiz / U.S. DoD (Public domain) · U.S. Secretary of Defense (CC BY 2.0)។ តារាង គំនូសប្រៀបធៀប និងគំនូសបំព្រួញ រៀបចំដោយ Eksastra ពីតួលេខផ្លូវការ។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។