០១ · ព្រឹត្តិការណ៍អ្វីដែលបានចុះហត្ថលេខានៅញូវយ៉ក?

នៅថ្ងៃអង្គារ ទី២២ កញ្ញា ២០២៦ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) នាយករដ្ឋមន្ត្រីដាណឺម៉ាក លោកស្រី Mette Frederiksen និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ្គ្រីនឡែន លោក Jens-Frederik Nielsen បានចុះហត្ថលេខាលើ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិសុខអាក់ទិក នៅទីស្នាក់ការអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក ខណៈដែលមហាសន្និបាត UN កំពុងប្រព្រឹត្តទៅ។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក Marco Rubio ក៏បានចូលរួមក្នុងពិធីនេះដែរ។ យោងតាមកាសែត The Week អាមេរិក និងដាណឺម៉ាក បានប្រកាសថាសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ពីរបីថ្ងៃមុន គឺនៅថ្ងៃទី១៩ កញ្ញា។

ក្នុងពិធីចុះហត្ថលេខា លោក ត្រាំ បានអួតពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះយ៉ាងខ្លាំង៖

នេះជារឿងដ៏អស្ចារ្យសម្រាប់អឺរ៉ុប សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។ ហើយសម្រាប់ហ្គ្រីនឡែន វានឹងល្អមិនគួរឱ្យជឿ។— ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera, ២២ កញ្ញា ២០២៦

លោក ត្រាំ ក៏បាននិយាយផងដែរថា អាមេរិកនឹង «ចាប់ផ្ដើមដំណើរការភ្លាមៗ» ដើម្បីបង្កើតវត្តមានយោធាដ៏ធំមួយ និងសាងសង់ «មូលដ្ឋានយោធាធំៗពីរ»។ សេចក្ដីប្រកាសរបស់សេតវិមាន អះអាងថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះផ្ដល់ឱ្យអាមេរិកនូវ «ការគ្រប់គ្រងជាអចិន្ត្រៃយ៍លើសន្តិសុខ និងតម្រូវការផ្សេងៗទាំងអស់» នៅលើទឹកដីនោះ ដោយ មិនចំណាយប្រាក់ពន្ធរបស់ពលរដ្ឋអាមេរិកទេ។ នៅក្នុងសន្និសីទកាសែត លោក ត្រាំ ថែមទាំងហៅវាថាជា «កិច្ចព្រមព្រៀងអាយុគ្មានដែនកំណត់» ដែល «គ្មានទីបញ្ចប់» (យោងតាមទស្សនាវដ្ដី TIME)។

ប៉ុន្តែដាណឺម៉ាក និងហ្គ្រីនឡែន ពិពណ៌នាកិច្ចព្រមព្រៀងដូចគ្នានេះ ដោយពាក្យពេចន៍ខុសគ្នាឆ្ងាយ។ លោកស្រី Frederiksen បញ្ជាក់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ «ទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រ និងសិទ្ធិសម្រេចវាសនាខ្លួនឯងរបស់ប្រជាជនហ្គ្រីនឡែន»។ លោក Nielsen ហៅវាថាជា «ការឈ្នះ-ឈ្នះ-ឈ្នះ» ហើយបន្ថែមថា៖

សន្តិសុខរបស់លោកអ្នក គឺជាសន្តិសុខរបស់យើង ហើយសន្តិសុខរបស់យើង គឺជាសន្តិសុខរបស់លោកអ្នក។— នាយករដ្ឋមន្ត្រីហ្គ្រីនឡែន Jens-Frederik Nielsen (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera និងសេតវិមាន, ២២ កញ្ញា ២០២៦

ការវិភាគភាពខុសគ្នានៃពាក្យពេចន៍នេះ មិនមែនជារឿងតូចទេ។ វាបង្ហាញថា ភាគីនីមួយៗត្រូវការ «រឿងរ៉ាវ» ផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីពន្យល់ទៅកាន់ប្រជាជនរបស់ខ្លួន។ លោក ត្រាំ ត្រូវការបង្ហាញថា លោកទទួលបាន «ការគ្រប់គ្រង» ដែលលោកបានទាមទារ។ ចំណែកទីក្រុង Copenhagen និងទីក្រុង Nuuk ត្រូវការបង្ហាញថា ពួកគេមិនបានលក់ ឬប្រគល់ទឹកដីណាមួយឡើយ។

០២ · ខ្លឹមសារតើកិច្ចព្រមព្រៀងមានអ្វីខ្លះ?

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ Al Jazeera, TIME, The Week និងសេចក្ដីប្រកាសរបស់សេតវិមាន កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

ប្រភព៖ Al Jazeera (២២.០៩.២០២៦) សេតវិមាន (២២.០៩.២០២៦) TIME (២២.០៩.២០២៦) The Week (១៩.០៩.២០២៦) និង Reuters (២៣.០៩.២០២៦)។ យោងតាម The Week កិច្ចព្រមព្រៀងនេះក៏អនុញ្ញាតឱ្យអាមេរិកសាងសង់សំណង់ សម្រាប់គម្រោងដូចជាប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីល «Golden Dome» ផងដែរ។

តើអ្វីជារឿងថ្មីពិតប្រាកដ?

អាមេរិកមានវត្តមានយោធានៅហ្គ្រីនឡែនរួចទៅហើយ ដោយផ្អែកលើកិច្ចព្រមព្រៀងការពារហ្គ្រីនឡែនឆ្នាំ ១៩៥១ រវាងអាមេរិក និងដាណឺម៉ាក។ កិច្ចព្រមព្រៀងចាស់នោះ អនុញ្ញាតឱ្យអាមេរិកប្រើប្រាស់មូលដ្ឋាន និងបង្កើតមូលដ្ឋានថ្មី ប្រសិនបើណាតូយល់ថាចាំបាច់។ យោងតាម TIME អ្នករិះគន់មួយចំនួនកត់សម្គាល់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីមិនខុសពីកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៩៥១ ច្រើនប៉ុន្មានទេ។ សាស្ត្រាចារ្យ Ole Wæver នៃសាកលវិទ្យាល័យ Copenhagen ពន្យល់ថា ភាពខុសគ្នាចម្បងគឺ ភាពអចិន្ត្រៃយ៍៖ កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៩៥១ ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងសន្ធិសញ្ញាណាតូ ចំណែកកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីវិញ មិនមានថ្ងៃផុតកំណត់ទេ។

ការវិភាគបើមើលឱ្យជិត ចំណុចថ្មីសំខាន់ៗមានបី៖ (១) ភាពអចិន្ត្រៃយ៍ (២) សិទ្ធិរារាំងការវិនិយោគពីប្រទេសក្រៅសម្ព័ន្ធ ដែលពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិក ពីវិស័យយោធាទៅវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និង (៣) ឃ្លាទាក់ទងនឹងឯករាជ្យភាព ដែលធានាថា ទោះបីហ្គ្រីនឡែនបំបែកខ្លួនពីដាណឺម៉ាកនៅថ្ងៃណាមួយ ក៏សិទ្ធិរបស់អាមេរិកនៅតែមាន។ ចំណុចទីបីនេះ ប្រហែលជាមានទម្ងន់ខ្លាំងជាងគេក្នុងរយៈពេលវែង។

០៣ · ទីតាំងមូលដ្ឋានទាំងបី៖ Pituffik, Narsarsuaq និង Mestersvig

នៅសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ អាមេរិកមានទីតាំងយោធា ១៧ កន្លែងនៅហ្គ្រីនឡែន ដែលមានបុគ្គលិកយោធាជាង ១០ ០០០ នាក់ (យោងតាម Reuters)។ សព្វថ្ងៃ នៅសល់តែមូលដ្ឋានមួយប៉ុណ្ណោះ។ កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីនេះ ជាការពង្រីកយោធាដ៏ធំលើកដំបូងរបស់អាមេរិកនៅលើកោះនេះ ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។

• Pituffik (ភាគពាយ័ព្យ)៖ ជាមូលដ្ឋានអវកាស ដែលមានភារកិច្ចតាមដានការគំរាមកំហែងពីមីស៊ីល។ យោងតាម Reuters និង Al Jazeera មានទាហានអាមេរិកឈរជើងជាប្រចាំប្រហែល ១៥០ នាក់ ទោះបីជារបាយការណ៍មួយទៀតរបស់ Al Jazeera ដាក់តួលេខប្រហែល ២០០ នាក់ក៏ដោយ។ កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីកំណត់ឱ្យធ្វើទំនើបកម្ម និងពង្រីកមូលដ្ឋាននេះ។
• Narsarsuaq (ភាគខាងត្បូង)៖ ជាការបើកឡើងវិញនូវទីតាំងយោធាចាស់ ដែលធ្លាប់ជាមូលដ្ឋាន «Bluie West One» ហើយត្រូវបានបិទនៅឆ្នាំ ១៩៥៨។ ភូមិនេះមានប្រជាជនរស់នៅត្រឹមតែប៉ុន្មានដប់នាក់ប៉ុណ្ណោះ (យោងតាម Al Jazeera)។
• Mestersvig (ភាគឦសាន)៖ បច្ចុប្បន្នជាទីតាំងរបស់អង្គភាពល្បាតដោយរទេះឆ្កែ Sirius ដែលជាកងកម្លាំងពិសេសរបស់ដាណឺម៉ាក។ យោងតាម Reuters ទីតាំងនេះមានទាហានត្រឹមតែ ៣ នាក់ ក្នុងអគារពីទសវត្សរ៍ ១៩៦០ ដែលរចនាឡើងសម្រាប់មនុស្ស ១៥០ នាក់។ វាមានផ្លូវរត់យន្តហោះក្រួសប្រវែងប្រហែល ១,១ ម៉ាយ ដែលអាចទទួលយន្តហោះដឹកជញ្ជូនយោធាបាន។

Mestersvig ស្ថិតនៅចម្ងាយ ១៤៩ ម៉ាយ ពីភូមិដែលនៅជិតបំផុត ដែលមានប្រជាជន ៣៣០ នាក់។ ទីនោះអាចមានធ្លាក់ព្រិលរហូតដល់ ៥ ម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ អតីតមន្ត្រីល្បាត Sirius លោក Anders Ibsen ប្រាប់ Reuters ថា ទីនេះ «ដាច់ស្រយាល ត្រជាក់ និងអាក្រក់បំផុត តាមដែលអាចរកបានក្នុងពិភពលោក»។ ទោះជាយ៉ាងណា សមាជិកសភាក្នុងស្រុក លោក Justus Hansen មើលឃើញឱកាស៖ «នៅភាគខាងកើតហ្គ្រីនឡែន យើងពិតជាត្រូវការប្រាក់ថ្មីនោះណាស់» (ប្រែសម្រួល)។

ការវិភាគជម្រើសទីតាំងទាំងពីរ មិនមែនចៃដន្យទេ។ Narsarsuaq មានអាកាសយានដ្ឋាន និងផ្លូវរត់យន្តហោះចាស់រួចហើយ នៅភាគខាងត្បូង ដែលជិតផ្លូវអាត្លង់ទិកខាងជើង។ Mestersvig នៅឆ្នេរខាងកើត ត្រូវនឹងច្រក GIUK ដែលកងនាវារុស្ស៊ីត្រូវឆ្លងកាត់។ ទីតាំងទាំងពីរ រួមជាមួយ Pituffik នៅភាគពាយ័ព្យ បង្កើតជាត្រីកោណមួយ ដែលគ្របដណ្ដប់ផ្លូវចូលពីអាក់ទិក ទៅអាត្លង់ទិក។

០៤ · ផ្ទៃខាងក្រោយពីការចង់ «ទិញ» ដល់ «វិបត្តិហ្គ្រីនឡែន»

ហ្គ្រីនឡែន ជាកោះធំបំផុតលើពិភពលោក និងជាទឹកដីស្វយ័តនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក។ ហ្គ្រីនឡែនមានរដ្ឋាភិបាល និងសភាផ្ទាល់ខ្លួន ចំណែកដាណឺម៉ាកនៅទទួលខុសត្រូវលើកិច្ចការការពារជាតិ និងការបរទេស។ ចំណាប់អារម្មណ៍របស់លោក ត្រាំ ចំពោះកោះនេះ មិនមែនជារឿងថ្មីទេ៖

វិបត្តិនេះបានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងឆ្លងអាត្លង់ទិកតានតឹងខ្លាំងបំផុត។ ដាណឺម៉ាក ហ្វាំងឡង់ បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ហូឡង់ ន័រវេស ស៊ុយអែត និងចក្រភពអង់គ្លេស បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមមួយ ដោយចោទថាលោក ត្រាំ កំពុងបង្កើត «វដ្ដធ្លាក់ចុះដ៏គ្រោះថ្នាក់»។ ដាណឺម៉ាកបានប្ដេជ្ញាចំណាយជាង ៨៨ ពាន់លានក្រូន (ប្រហែល ១៣,៧ ពាន់លានដុល្លារ) លើការការពារតំបន់អាក់ទិក។ សូម្បីតែនៅក្នុងអាមេរិក ការស្ទង់មតិរបស់ YouGov បង្ហាញថា មានតែ ៨% នៃជនជាតិអាមេរិកប៉ុណ្ណោះ ដែលគាំទ្រការប្រើកម្លាំងយោធា ខណៈ ៧៣% ប្រឆាំង។

០៥ · យុទ្ធសាស្ត្រហេតុអ្វីហ្គ្រីនឡែនសំខាន់ ហើយហេតុអ្វីនៅពេលនេះ?

ហ្គ្រីនឡែនស្ថិតនៅចន្លោះអាមេរិកខាងជើង អឺរ៉ុប និងតំបន់អាក់ទិក។ ទីតាំងនេះធ្វើឱ្យកោះនេះមានតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្រលើបីផ្នែក៖ ការការពារមីស៊ីល ផ្លូវសមុទ្រ និងធនធានរ៉ែ។

១. ការព្រមានមីស៊ីល និង «Golden Dome»

មូលដ្ឋាន Pituffik មានតួនាទីតាមដានការគំរាមកំហែងពីមីស៊ីល (យោងតាម Al Jazeera)។ ការវិភាគដោយសារហ្គ្រីនឡែនស្ថិតនៅចន្លោះរុស្ស៊ី និងអាមេរិកខាងជើង តាមបណ្ដោយតំបន់ប៉ូល វាជាទីតាំងដ៏ល្អសម្រាប់ប្រព័ន្ធព្រមានជាមុន។ យោងតាម The Week កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីអនុញ្ញាតឱ្យអាមេរិកសាងសង់សំណង់សម្រាប់គម្រោងដូចជាប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីល «Golden Dome»។ នេះជាចំណុចដែលរុស្ស៊ីព្រួយបារម្ភខ្លាំងជាងគេ (សូមមើលផ្នែកទី៧)។

២. ច្រក GIUK — «ច្រកទ្វារ» នៃអាត្លង់ទិកខាងជើង

ច្រក GIUK គឺជាផ្ទៃសមុទ្ររវាងហ្គ្រីនឡែន (G) អ៊ីស្លង់ (I) និងចក្រភពអង់គ្លេស (UK)។ យោងតាម Reuters កងនាវាភាគខាងជើងរបស់រុស្ស៊ី ត្រូវឆ្លងកាត់ច្រកនេះ ដើម្បីចេញទៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ណាតូបានតាមដានច្រកនេះយ៉ាងដិតដល់ ដើម្បីចាប់សញ្ញានាវាមុជទឹកសូវៀត។

គំនូសពន្យល់សាមញ្ញ ដែលរៀបចំដោយ Eksastra — មិនមែនជាផែនទីតាមមាត្រដ្ឋានទេ។ ចំណុចពណ៌មាស៖ មូលដ្ឋានដែលមានស្រាប់។ ចំណុចពណ៌ទឹកក្រូច៖ តំបន់ការពារថ្មីតាមកិច្ចព្រមព្រៀង។

៣. រ៉ែកម្រ (Rare Earths)

យោងតាមមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រ និងអន្តរជាតិ (CSIS) ហ្គ្រីនឡែនមានទុនបម្រុងរ៉ែកម្រប្រហែល ១,៥ លានតោន ដែលស្ថិតនៅលំដាប់ទី៨ លើពិភពលោក។ អណ្ដូងរ៉ែធំៗពីរគឺ Kvanefjeld និង Tanbreez។ មានតែ Tanbreez ប៉ុណ្ណោះ ដែលទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណធ្វើអាជីវកម្ម។ គម្រោង Kvanefjeld ត្រូវបានរារាំងដោយច្បាប់ហាមជីកយករ៉ែអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមឆ្នាំ ២០២១ ហើយក្រុមហ៊ុនចិន Shenghe Resources ជាម្ចាស់ភាគហ៊ុនធំទីពីរ។ ប៉ុន្តែ CSIS ក៏កត់សម្គាល់ដែរថា ហ្គ្រីនឡែនមានផ្លូវថ្នល់សរុបត្រឹមតែ ៩៣ ម៉ាយប៉ុណ្ណោះ ហើយខ្វះថាមពលសម្រាប់ការជីករ៉ែខ្នាតធំ។

ហេតុអ្វីនៅពេលនេះ?

ការវិភាគពេលវេលានៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ មានកត្តាបីដែលពាក់ព័ន្ធគ្នា។ ទីមួយ «ក្របខ័ណ្ឌ» ដែលលោក ត្រាំ ប្រកាសនៅ Davos កាលពីខែមករា នៅតែគ្មានឯកសារច្បាស់លាស់ ហើយលោកនៅតែលើកបញ្ហានេះម្ដងហើយម្ដងទៀត ដូចនៅកិច្ចប្រជុំកំពូលណាតូខែកក្កដា។ ដាណឺម៉ាក និងហ្គ្រីនឡែន ត្រូវការឯកសារមួយដែលបិទបញ្ចប់ការទាមទារ «ទិញ» ជាស្ថាពរ។ ទីពីរ មហាសន្និបាត UN ផ្ដល់ឱ្យលោក ត្រាំ នូវឆាកអន្តរជាតិ ដើម្បីបង្ហាញជ័យជម្នះការទូត។ ទីបី កិច្ចព្រមព្រៀងនេះអនុញ្ញាតឱ្យភាគីទាំងអស់ «ឈ្នះ» តាមរបៀបរបស់ខ្លួន៖ អាមេរិកទទួលបានសិទ្ធិយោធាអចិន្ត្រៃយ៍ ហើយដាណឺម៉ាករក្សាបានអធិបតេយ្យភាព។

គួរកត់សម្គាល់ថា យោងតាម Al Jazeera អ្នកវិភាគខ្លះយល់ថា បច្ចុប្បន្ន ទាំងរុស្ស៊ី និងចិន មិនទាន់មានឥទ្ធិពលគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងតំបន់នេះនៅឡើយទេ។ ការវិភាគដូច្នេះ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ជាការការពារទុកជាមុន សម្រាប់ទសវត្សរ៍ខាងមុខ ដែលទឹកកកសមុទ្ររលាយ អាចបើកផ្លូវដឹកជញ្ជូនថ្មីៗ និងធ្វើឱ្យធនធានងាយស្រួលយកជាងមុន ជាជាងការឆ្លើយតបនឹងការគំរាមកំហែងភ្លាមៗ។

០៦ · ភាគីពាក់ព័ន្ធអ្នកណាទទួលបានអ្វី ហើយបោះបង់អ្វី?

នៅក្នុងហ្គ្រីនឡែន ប្រតិកម្មមានលាយឡំគ្នា។ យោងតាម Reuters សមាជិកសភាដាណឺម៉ាកមកពីហ្គ្រីនឡែន លោកស្រី Naaja Nathanielsen និយាយថា លោកស្រី «ធូរស្រាលចិត្តខ្លាំងណាស់ ហើយគិតថាលទ្ធផលនេះសមហេតុផល» (ប្រែសម្រួល)។ ប្រធានសភាហ្គ្រីនឡែន លោក Kim Kielsen បានអំពាវនាវឱ្យប្រជាជនលើកទង់ជាតិហ្គ្រីនឡែនដើម្បីអបអរ។ ចំណែកអ្នកស្រុកវិញ លោក Pitanguaq Mikissen អាយុ ៦៩ ឆ្នាំ គាំទ្រការបើកមូលដ្ឋានឡើងវិញ ដើម្បីសន្តិសុខ ប៉ុន្តែគ្រូបង្រៀនចម្រៀង លោកស្រី Jensia Dam-Davidsen អាយុ ៤០ ឆ្នាំ និយាយថា លោក ត្រាំ បានបង្កើត «ការព្រួយបារម្ភ និងការភ័យខ្លាចជាច្រើន»។

អ្នកមិនអាចគ្រាន់តែនិយាយថា «អូខេ យើងបានចុះហត្ថលេខាហើយ ដូច្នេះឥឡូវយើងទុកចិត្តអ្នកវិញ» នោះទេ។— លោកស្រី Malene Vahl Rasmussen អភិបាលក្រុង Kujalleq ដែលជាទីតាំងរបស់ Narsarsuaq (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Reuters, ២៣ កញ្ញា ២០២៦

ចំពោះដាណឺម៉ាក អ្នកជំនាញ Torrey Taussig នៃវិទ្យាស្ថាន Atlantic Council ហៅកិច្ចព្រមព្រៀងនេះថា «ជាស្នាដៃដ៏សំខាន់នៃការទូតដាណឺម៉ាក» (យោងតាម TIME)។ ការវិភាគដាណឺម៉ាកបានផ្ដល់ឱ្យអាមេរិកនូវអ្វីដែលអាមេរិកត្រូវការខាងយោធា ដោយមិនបាត់បង់អ្វីដែលដាណឺម៉ាកយល់ថាសំខាន់បំផុត គឺអធិបតេយ្យភាព។ ប៉ុន្តែតម្លៃពិតនៃការសម្របសម្រួលនេះ ត្រូវបានបង់ដោយហ្គ្រីនឡែនច្រើនជាងគេ ព្រោះឃ្លាទាក់ទងនឹងឯករាជ្យភាព និងការវិនិយោគ ចងភ្ជាប់អនាគតរបស់ហ្គ្រីនឡែនផ្ទាល់។

០៧ · ប្រតិកម្មអឺរ៉ុប ណាតូ រុស្ស៊ី និងចិន និយាយយ៉ាងដូចម្ដេច?

ការដកស្រង់ទាំងអស់ត្រូវបានប្រែសម្រួល។ ប្រភព៖ សេតវិមាន និង Al Jazeera (២២.០៩.២០២៦) Reuters តាមរយៈ ThePrint (២២.០៩.២០២៦) Al Jazeera (០៣.០២.២០២៦) និង Malay Mail (២២.០១.២០២៦)។

ការវិភាគប្រតិកម្មស្ងប់ស្ងាត់របស់វិមានក្រឹមឡាំង មិនមានន័យថារុស្ស៊ីមិនខ្វល់ទេ។ ក្នុងអំឡុងវិបត្តិ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរុស្ស៊ីបានស្វាគមន៍ភាពតានតឹងរវាងអាមេរិក និងអឺរ៉ុប ថាជាសញ្ញានៃការបែកបាក់របស់ណាតូ (យោងតាម Wikipedia)។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបិទបញ្ចប់ភាពតានតឹងនោះ ហើយធ្វើឱ្យណាតូរឹងមាំជាងមុននៅភាគខាងជើង។ ដូច្នេះ ចំណុចដែលត្រូវតាមដាន គឺថា តើអាមេរិកនឹងដាក់អាវុធអ្វីខ្លះនៅលើកោះនេះ ព្រោះការព្រមានរបស់លោក Ryabkov ផ្ដោតលើប្រព័ន្ធអាវុធ មិនមែនលើកិច្ចព្រមព្រៀងខ្លួនឯងទេ។

០៨ · ការវាយតម្លៃអត្ថប្រយោជន៍ និងហានិភ័យ

ការវិភាគសំណួរធំបំផុតមិនមែនថា តើអាមេរិកបានអ្វីច្រើនជាងគេនោះទេ។ វាជាសំណួរថា តើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលកើតចេញពីការគំរាម អាចបង្កើតភាពជាដៃគូយូរអង្វែងបានដែរឬទេ។ ឯកសារនេះការពារអធិបតេយ្យភាពតាមផ្លូវច្បាប់ ប៉ុន្តែទំនាក់ទំនងនយោបាយ ដែលត្រូវបំផ្លាញក្នុងអំឡុងវិបត្តិ មិនអាចជួសជុលបានដោយហត្ថលេខាតែមួយទេ ដូចដែលអភិបាលក្រុង Kujalleq បាននិយាយ។

០៩ · បន្ទាប់ពីនេះអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

• ការអនុម័តនៅសភា៖ កិច្ចព្រមព្រៀងត្រូវការការអនុម័តពីសភាដាណឺម៉ាក (Folketing) និងសភាហ្គ្រីនឡែន (Inatsisartut)។ ការជជែកដេញដោលនៅ Nuuk នឹងបង្ហាញថា តើអ្នកនយោបាយហ្គ្រីនឡែនពេញចិត្តនឹងឃ្លាស្ដីពីឯករាជ្យភាព និងការវិនិយោគកម្រិតណា។
• ផែនការសាងសង់៖ យោងតាម Reuters អាមេរិកមិនទាន់ប្រកាសជាសាធារណៈ អំពីផែនការប្រតិបត្តិការជាក់លាក់នៅ Narsarsuaq និង Mestersvig នៅឡើយទេ។ ចំនួនទាហាន ថវិកា និងកាលវិភាគ នៅមិនទាន់ច្បាស់។
• ប្រភេទអាវុធ៖ ប្រសិនបើអាមេរិកដាក់ផ្នែកនៃប្រព័ន្ធ «Golden Dome» ឬប្រព័ន្ធអាវុធថ្មី សូមតាមដានការឆ្លើយតបរបស់រុស្ស៊ី។
• យន្តការត្រួតពិនិត្យការវិនិយោគ៖ តើការហាមឃាត់អ្នកវិនិយោគពីក្រៅណាតូ និង EU នឹងត្រូវអនុវត្តតាមរយៈច្បាប់បែបណា ហើយវានឹងប៉ះពាល់ដល់គម្រោងរ៉ែ ដែលមានភាគហ៊ុនចិន យ៉ាងដូចម្ដេច?
• ណាតូនៅអាក់ទិក៖ យោងតាម Wikipedia ណាតូកំពុងពិភាក្សាអំពីការធ្វើឱ្យប្រតិបត្តិការ Arctic Sentry ក្លាយជាវត្តមានអចិន្ត្រៃយ៍។

សេណារីយ៉ូដែលអាចកើតឡើង

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. Al Jazeera — US signs “tremendous” Arctic security deal with Denmark, Greenland (22.09.2026)
2. The White House — President Trump Inks Historic Arctic Security Agreement (22.09.2026)
3. Al Jazeera — Where is the US opening new military bases in Greenland? (22.09.2026)
4. TIME — Understanding Trump’s Deal With Denmark and What It Means for Greenland’s Sovereignty (22.09.2026)
5. The Week — US and Denmark describe the new Greenland deal in strikingly different terms (19.09.2026)
6. Reuters via Defense News — Greenland welcomes US military pact but trust still shaky (23.09.2026)
7. Reuters via Military Times — Desolate Arctic outpost likely to host US troops under new Greenland deal (25.09.2026)
8. Reuters via ThePrint — Kremlin says Greenland deal with US and Denmark is a matter for those involved (22.09.2026)
9. Al Jazeera — Russia ready to respond to any US weapons deployment in Greenland: Ryabkov (03.02.2026)
10. Malay Mail — Beijing denounces US-NATO Greenland deal as excuse for selfish gain (22.01.2026)
11. CSIS — Greenland, Rare Earths, and Arctic Security (08.01.2026)
12. Wikipedia — Greenland crisis

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៨ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ The White House / Daniel Torok (Public domain) · TSgt Lee E. Schading, U.S. Air Force (Public domain) · Mestersvig (CC BY-SA 4.0) · Berland (CC BY-SA 3.0) · Office of the Vice President of the United States (Public domain) · Jens Cederskjold (CC BY 4.0) · Central Intelligence Agency (Public domain) · Quintin Soloviev (CC BY 4.0)។ តារាង និងគំនូសពន្យល់ ត្រូវបានរៀបចំដោយ Eksastra ពីប្រភពខាងលើ។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។