០១ · បរិបទហេតុអ្វីការប្រកួតប្រជែងនេះ សំខាន់នៅពេលនេះ?

ខណៈមេដឹកនាំពិភពលោកកំពុងជួបជុំគ្នានៅញូវយ៉ក សម្រាប់សប្ដាហ៍កម្រិតខ្ពស់នៃមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ការប្រកួតប្រជែងមួយដែលសំខាន់បំផុតនៃឆ្នាំ កំពុងកើតឡើងនៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត៖ ការជ្រើសរើសអគ្គលេខាធិការ UN ទី១០។ អាណត្តិទីពីររបស់លោក António Guterres អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីព័រទុយហ្គាល់ ដែលបានកាន់តំណែងចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១ មករា ២០១៧ នឹងបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី៣១ ធ្នូ ២០២៦។

ដំណើរការនេះបានចាប់ផ្ដើមជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៥ វិច្ឆិកា ២០២៥។ ប៉ុន្តែក្រោយការបោះឆ្នោតសាកល្បង (straw poll) បីជុំនៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ មិនទាន់មានបេក្ខជនណាម្នាក់ ទទួលបានការគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីធានាថានឹងមិនត្រូវវេតូនោះទេ។

អ្នកស្នងតំណែងរបស់លោក នឹងទទួលមរតកមួយដ៏លំបាក៖ សង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងអ៊ុយក្រែន ភាពតានតឹងរវាងមហាអំណាច និងអង្គការមួយដែលកំពុងប្រឈមនឹងការកាត់បន្ថយថវិកា។ ទស្សនាវដ្ដី World Politics Review សរសេរថា លទ្ធផលនៃការជ្រើសរើសនេះ នឹងបង្ហាញ «តិចជាងអំពីបេក្ខជន ជាងអំពីប្រភេទ UN ដែលវ៉ាស៊ីនតោននៅតែសុខចិត្តទទួលយក»។

០២ · តួនាទីអគ្គលេខាធិការ UN ធ្វើអ្វីខ្លះ?

យោងតាមមាត្រា ៩៧ នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ អគ្គលេខាធិការ គឺជា «មន្ត្រីរដ្ឋបាលកំពូល» របស់អង្គការ។ តាមការអនុវត្តជាក់ស្ដែង តួនាទីនេះមានពីរមុខ៖ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងលេខាធិការដ្ឋានដ៏ធំមួយ និងជា «សំឡេងសីលធម៌» របស់ពិភពលោក ដែលអាចសម្របសម្រួលជម្លោះ ប្រើការទូតស្ងាត់ៗ និងទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើវិបត្តិនានា។

ប៉ុន្តែអគ្គលេខាធិការ គ្មានកងទ័ព គ្មានអំណាចចេញច្បាប់ និងគ្មានថវិកាឯករាជ្យទេ។ អំណាចពិតប្រាកដ ភាគច្រើនស្ថិតក្នុងដៃរដ្ឋជាសមាជិក ជាពិសេសសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍ទាំងប្រាំនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលមហាអំណាច ចង់បានអគ្គលេខាធិការដែលមិនប្រឆាំងនឹងផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួនខ្លាំងពេក។

០៣ · ដំណើរការអគ្គលេខាធិការត្រូវបានជ្រើសរើសយ៉ាងដូចម្ដេច?

ធម្មនុញ្ញ UN កំណត់ថា អគ្គលេខាធិការត្រូវបាន «តែងតាំងដោយមហាសន្និបាត តាមការណែនាំរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ»។ តាមការអនុវត្ត ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខដែលមានសមាជិក ១៥ ជាអ្នកសម្រេចពិតប្រាកដ តាមរយៈការបោះឆ្នោតសាកល្បងជាសម្ងាត់ជាច្រើនជុំ។

ក្នុងការបោះឆ្នោតសាកល្បងនីមួយៗ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាទាំង ១៥ ជ្រើសរើសសម្រាប់បេក្ខជនម្នាក់ៗ ថា «លើកទឹកចិត្ត» «មិនលើកទឹកចិត្ត» ឬ «គ្មានមតិ»។ លទ្ធផលមិនត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការទេ ប៉ុន្តែតែងតែលេចធ្លាយទៅអ្នកសារព័ត៌មាន។ ដើម្បីទទួលបានការណែនាំ បេក្ខជនត្រូវការ សំឡេងយ៉ាងតិច ៩ និងគ្មានវេតូពីសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍ណាមួយ (ចិន បារាំង រុស្ស៊ី ចក្រភពអង់គ្លេស និងអាមេរិក)។ នៅដំណាក់កាលក្រោយ ក្រុមប្រឹក្សាអាចប្រើ សន្លឹកឆ្នោតពណ៌ ដែលបង្ហាញថាសំឡេងមួយណាមកពីមហាអំណាចទាំងប្រាំ — ដែលជាពេលដែល «វេតូ» ពិតប្រាកដចាប់ផ្ដើមលេចឡើង។

០៤ · បេក្ខជនស្គាល់បេក្ខជនសំខាន់ៗ

បេក្ខជនប្រាំបីរូប បានចូលរួមការបោះឆ្នោតសាកល្បងលើកទី៣។ ខាងក្រោមនេះគឺជាបេក្ខជនដែលទទួលបានសំឡេងលើកទឹកចិត្តច្រើនជាងគេ៖

Rebeca Grynspan🇨🇷 កូស្តារីកា · នាំមុខ

អតីតអនុប្រធានាធិបតីកូស្តារីកា និងជាអគ្គលេខាធិការអង្គការ UN ផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម និងអភិវឌ្ឍន៍ (UNCTAD)។ សន្យាធ្វើឱ្យ UN «មានប្រយោជន៍ជាងមុន រហ័សរហួនជាងមុន និងទទួលខុសត្រូវជាងមុន»។

រូបថត៖ UNCTAD (CC BY-SA 4.0) — Commons

Carolyn Rodrigues Birkett🇬🇾 ហ្គីយ៉ាណា · លំដាប់ទី២

ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអចិន្ត្រៃយ៍ហ្គីយ៉ាណាប្រចាំ UN ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២០ អតីតរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងធ្លាប់កាន់តួនាទីជាន់ខ្ពស់នៅអង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្ម (FAO)។ ចក្ខុវិស័យ៖ «UN ដែលរហ័សរហួន និងមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន»។

រូបថត៖ IAEA Imagebank (CC BY 4.0) — Commons

Rafael Mariano Grossi🇦🇷 អាហ្សង់ទីន

អគ្គនាយកទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ (IAEA) ចាប់តាំងពីខែធ្នូ ២០១៩ — មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ និងអ៊ុយក្រែន។ «ពិភពលោកមិនត្រូវការសេចក្ដីប្រកាសបន្ថែមទៀតទេ ប៉ុន្តែត្រូវការ UN ដែលអាចឆ្លើយតបបាន»។

រូបថត៖ IAEA Imagebank (CC BY 2.0) — Commons

Macky Sall🇸🇳 សេណេហ្គាល់

អតីតប្រធានាធិបតីសេណេហ្គាល់រយៈពេល ១២ ឆ្នាំ និងអតីតប្រធានសហភាពអាហ្វ្រិក។ ចក្ខុវិស័យ៖ «ស្ដារទំនុកចិត្តលើពហុភាគីនិយម» ដោយភ្ជាប់សន្តិភាព សន្តិសុខ និងការអភិវឌ្ឍន៍។

រូបថត៖ Amanda Lucidon, The White House (Public domain) — Commons

បេក្ខជនផ្សេងទៀត៖

• Olara Otunnu (អ៊ូហ្គង់ដា) — អតីតអគ្គលេខាធិការរង UN និងតំណាងពិសេសទទួលបន្ទុកកុមារ និងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ៖ «កំណែទម្រង់លែងជាជម្រើសទៀតហើយ វាជាតម្រូវការចាំបាច់»។
• María Fernanda Espinosa (អេក្វាទ័រ; តែងតាំងដោយអង់ទីហ្គា និងបាប៊ុយដា) — អតីតរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងការពារជាតិ និងប្រធានមហាសន្និបាត UN ឆ្នាំ ២០១៨។
• Ivonne A-Baki (អេក្វាទ័រ; តែងតាំងដោយតុងហ្គា) — អ្នកការទូតដែលបានដឹកនាំការទូតនាំឱ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពអេក្វាទ័រ–ប៉េរូ ឆ្នាំ ១៩៩៨។
• Michelle Bachelet (ឈីលី) — អតីតប្រធានាធិបតីឈីលី និងអតីតឧត្តមស្នងការ UN ទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស។ បានដកខ្លួនក្រោយការបោះឆ្នោតលើកទី៣។

០៥ · លទ្ធផលការបោះឆ្នោតសាកល្បងលើកទី៣៖ គ្មានអ្នកឈ្នះច្បាស់លាស់

ការបោះឆ្នោតសាកល្បងលើកទី១ ធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៣០ កក្កដា ទី២ នៅថ្ងៃទី២១ សីហា និងទី៣ នៅថ្ងៃទី១៨ កញ្ញា ២០២៦។ ក្នុងការបោះឆ្នោតលើកទី២ គ្មានបេក្ខជនណាម្នាក់ ទទួលបានសំឡេងលើកទឹកចិត្តដល់ ៩ ទេ។ ក្នុងលើកទី៣ លោកស្រី Grynspan បានដណ្ដើមយកលំដាប់ទីមួយមកវិញ ក្រោយពីធ្លាក់មកលំដាប់ទីពីរកាលពីខែសីហា។

ដើម្បីប្រៀបធៀប៖ ក្នុងការប្រកួតប្រជែងឆ្នាំ ២០១៦ លោក Guterres មិនដែលទទួលបានសំឡេងលើកទឹកចិត្តតិចជាង ១១ ទេ ក្នុងការបោះឆ្នោតសាកល្បងណាមួយ។ ឆ្នាំនេះ អ្នកនាំមុខមានសំឡេងត្រឹមតែ ៩ ប៉ុណ្ណោះ។ លោក Daniel Forti នៃក្រុម International Crisis Group ប្រាប់កាសែត The National ថា៖ «ការប្រកួតប្រជែងឥឡូវនេះមានអ្នកនាំមុខច្បាស់លាស់ពីររូប គឺ Grynspan និង Rodrigues-Birkett។ ប៉ុន្តែគ្មាននរណាម្នាក់ ទទួលបានការគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ពីក្រុមប្រឹក្សា ដើម្បីគេចផុតពីស្រមោលនៃវេតូពីមហាអំណាចទាំងប្រាំទេ»។

០៦ · ប្រវត្តិសាស្ត្រស្ត្រីទីមួយ ក្នុងរយៈពេល ៨០ ឆ្នាំ?

ចាប់តាំងពីបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥ អង្គការសហប្រជាជាតិមានអគ្គលេខាធិការ ៩ រូប — សុទ្ធតែបុរស។ ការអំពាវនាវឱ្យមានអគ្គលេខាធិការជាស្ត្រី បានកើនឡើងជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ នៅថ្ងៃទី១៦ មករា ២០២៦ ប្រធានមហាសន្និបាត UN លោកស្រី Annalena Baerbock បានអំពាវនាវជាសាធារណៈ ឱ្យបេក្ខជនបន្ថែមទៀតចូលរួមការប្រកួតប្រជែង។

ឆ្នាំនេះ ក្នុងចំណោមបេក្ខជន ៨ រូប មាន ស្ត្រីដល់ទៅ ៥ រូប ហើយបេក្ខជនពីររូបដែលនាំមុខ សុទ្ធតែជាស្ត្រី។ ប្រសិនបើលោកស្រី Grynspan ឬលោកស្រី Rodrigues Birkett ទទួលបានការណែនាំ ពួកគាត់នឹងក្លាយជាស្ត្រីទីមួយ ដែលដឹកនាំអង្គការ UN។

ការវិភាគទោះជាយ៉ាងណា ភេទមិនមែនជាលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យផ្លូវការទេ។ អ្វីដែលសម្រេចចុងក្រោយ គឺថាតើបេក្ខជនអាចទទួលបានសំឡេងគ្រប់គ្រាន់ និងជៀសផុតពីវេតូរបស់មហាអំណាចទាំងប្រាំឬទេ។

០៧ · តំបន់ដល់ «វេន» អាមេរិកឡាទីនហើយឬនៅ?

មិនមានច្បាប់ផ្លូវការណាមួយ ដែលតម្រូវឱ្យផ្លាស់ប្ដូរតំបន់ទេ ប៉ុន្តែមានទម្លាប់ក្រៅផ្លូវការមួយ ដែលតំបន់នីមួយៗ «ដល់វេន»។ មើលទៅប្រវត្តិ អគ្គលេខាធិការទាំង ៩ រូប មកពីតំបន់ដូចខាងក្រោម៖

អាមេរិកឡាទីន និងការ៉ាប៊ីន មានអគ្គលេខាធិការតែម្ដងប៉ុណ្ណោះ គឺលោក Javier Pérez de Cuéllar មកពីប៉េរូ (១៩៨២–១៩៩១)។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលបេក្ខជនភាគច្រើនឆ្នាំនេះ មកពីតំបន់នេះ — កូស្តារីកា ហ្គីយ៉ាណា អាហ្សង់ទីន ឈីលី និងអេក្វាទ័រ។

០៨ · អំណាចមហាអំណាចទាំងប្រាំ៖ អ្នកសម្រេចពិតប្រាកដ

ទោះបីមហាសន្និបាត ១៩៣ ប្រទេសជាអ្នកតែងតាំងចុងក្រោយក៏ដោយ ក៏ការសម្រេចពិតប្រាកដកើតឡើងក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ជាពិសេសក្នុងចំណោមសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍ទាំងប្រាំ ដែលម្នាក់ៗអាចវេតូបេក្ខជនណាមួយបាន។

០៩ · មើលទៅមុខសេណារីយ៉ូ ៣ សម្រាប់ខែខាងមុខ

ការវិភាគទាំងនេះជាការបកស្រាយរបស់ Eksastra ផ្អែកលើព័ត៌មានដែលបានផ្សព្វផ្សាយ មិនមែនជាការព្យាករណ៍ទេ។

១០ · បន្ទាប់ពីនេះអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

• ការបោះឆ្នោតសាកល្បងលើកទី៤ ដែលអាចធ្វើឡើងក្រោយសប្ដាហ៍កម្រិតខ្ពស់នៃមហាសន្និបាត បញ្ចប់នៅថ្ងៃទី២៨ កញ្ញា។
• ពេលណាដែលក្រុមប្រឹក្សាចាប់ផ្ដើមប្រើ សន្លឹកឆ្នោតពណ៌ — ជាសញ្ញាថា វេតូរបស់មហាអំណាចនឹងលេចឡើង។
• ថាតើអាមេរិកនឹងប្រកាសគាំទ្របេក្ខជនណាម្នាក់ជាសាធារណៈ ឬនៅស្ងៀម។
• ថាតើមានបេក្ខជនថ្មីចូលយឺត ឬបេក្ខជនបច្ចុប្បន្នដកខ្លួនបន្ថែម។
• ថាតើក្រុមប្រឹក្សាអាចឯកភាពគ្នាក្នុងខែតុលា ក្រោមតំណែងប្រធានរបស់ក្រិក។

🔄 អត្ថបទនេះផ្អែកលើព័ត៌មានដែលបានផ្សព្វផ្សាយរហូតដល់ថ្ងៃទី២៤ កញ្ញា ២០២៦។ Eksastra នឹងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតសាកល្បងលើកក្រោយ។

១១ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១២ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. PassBlue — Third Straw Poll for UN Secretary-General Race Shows No Consensus (18.09.2026)
2. The National — UN Security Council holds third straw poll in race for next Secretary-General
3. Security Council Report — Third Security Council Straw Poll on UN Secretary-General Candidates
4. TIME — Who Will Be the Next Leader of the U.N.? Meet the Contenders (23.09.2026)
5. World Politics Review — The U.S. Might Shape the Race for the Next U.N. Chief
6. Wikipedia — 2026 United Nations Secretary-General selection
7. United Nations — Selection and Appointment of the Next Secretary-General
8. 1 for 8 Billion — Straw Polls 2026

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៨ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ Jdforrester (២ សន្លឹក, CC BY 4.0) · The White House (Public domain) · Amanda Lucidon, The White House (Public domain) · UNCTAD (CC BY-SA 4.0) · IAEA Imagebank (២ សន្លឹក, CC BY 4.0 និង CC BY 2.0) · Rob Bogaerts / Anefo (CC BY-SA 3.0 nl)។ គំនូសលទ្ធផលបោះឆ្នោត និងតារាងប្រវត្តិ ត្រូវបានរៀបចំដោយ Eksastra។ ចុចលើរូបភាពធំៗ ដើម្បីមើលទំហំធំ។