០១ · ហេតុអ្វីពេលនេះហេតុអ្វី Brexit ត្រឡប់មកជាព័ត៌មានវិញ?

នៅថ្ងៃទី២៣ មិថុនា ២០២៦ ចក្រភពអង់គ្លេស (UK) បានឈានដល់ខួបលើកទី១០ នៃការបោះឆ្នោតប្រជាមតិ ដែលនាំឱ្យប្រទេសនេះចាកចេញពីសហភាពអឺរ៉ុប (EU)។ ដប់ឆ្នាំក្រោយមក Brexit បានក្លាយជាការពិតប្រចាំថ្ងៃ៖ ឯកសារគយនៅកំពង់ផែ ច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍ថ្មី និងការជជែកមិនចេះចប់ថា តើការសម្រេចឆ្នាំ ២០១៦ ត្រឹមត្រូវឬទេ។

មានហេតុផលបួនយ៉ាង ដែលធ្វើឱ្យប្រធានបទនេះសំខាន់ម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ ២០២៦៖

• នាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី៖ លោក Andy Burnham បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅថ្ងៃទី២០ កក្កដា ២០២៦ ក្រោយលោក Keir Starmer ត្រូវបានបក្សការងារ (Labour) របស់ខ្លួនបង្ខំឱ្យចុះចេញ។ NPR កត់សម្គាល់ថា លោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី៧ ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ (NPR)។
• សារថ្មីអំពី Brexit៖ ក្នុងសុន្ទរកថានៅសន្និបាតបក្សការងារ នៅទីក្រុង Liverpool ថ្ងៃទី២៩ កញ្ញា ២០២៦ លោក Burnham បាននិយាយថា Brexit «បង្កគ្រោះច្រើនជាងផលល្អ» ហើយសន្យាថា នឹងលើក «ជម្រើសផ្សេងៗ» សម្រាប់ទំនាក់ទំនងរយៈពេលវែងជាមួយ EU (The National)។
• កិច្ចចរចាដែលមិនទាន់ចប់៖ កិច្ចព្រមព្រៀងលើស្តង់ដារចំណីអាហារ និងសុខភាពសត្វ-រុក្ខជាតិ (SPS) ការភ្ជាប់ទីផ្សារពាណិជ្ជកម្មការបញ្ចេញកាបូន (ETS) និងកម្មវិធីបទពិសោធន៍យុវជន ដែលបានសន្យាតាំងពីខែឧសភា ២០២៥ នៅតែកំពុងចរចា។
• មតិសាធារណៈបានប្ដូរ៖ ការស្ទង់មតិដែល Al Jazeera ដកស្រង់នៅខែមិថុនា ២០២៦ បង្ហាញថា ៥៧% យល់ថាការចាកចេញជាការសម្រេចខុស ទល់នឹង ៣០% ដែលយល់ថាត្រូវ (Al Jazeera)។

Brexit បានបង្កគ្រោះច្រើនជាងផលល្អ។ យើងនឹងមិនអាចផ្ដល់ផ្លូវច្បាស់លាស់ដែលចក្រភពអង់គ្លេសត្រូវការសម្រាប់សតវត្សនេះទេ រហូតដល់យើងសម្រេចលើទំនាក់ទំនងរយៈពេលវែង ជាមួយទីផ្សារដែលនៅតែធំជាងគេបំផុតរបស់យើង។— នាយករដ្ឋមន្ត្រី Andy Burnham ថ្ងៃទី២៩ កញ្ញា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ The National

ការវិភាគការដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីកំពុងកាន់អំណាច និយាយដោយបើកចំហថា Brexit បង្កគ្រោះច្រើនជាងផលល្អ គឺជាការផ្លាស់ប្ដូរសំឡេងដ៏សំខាន់។ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្ដូរសំឡេង មិនទាន់មានន័យថាការផ្លាស់ប្ដូរគោលនយោបាយនោះទេ។

០២ · មូលដ្ឋានចក្រភពអង់គ្លេស និងអឺរ៉ុប៖ ទំនាក់ទំនង ៤៧ ឆ្នាំ

ចក្រភពអង់គ្លេសបានចូលជាសមាជិកសហគមន៍អឺរ៉ុប (European Communities) នៅថ្ងៃទី១ មករា ១៩៧៣ ដែលនៅពេលនោះមានរដ្ឋសមាជិកតែ ៩ ប៉ុណ្ណោះ។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក ក្នុងការបោះឆ្នោតប្រជាមតិលើកដំបូងឆ្នាំ ១៩៧៥ អ្នកបោះឆ្នោត ៦៧,២% បានគាំទ្រការនៅជាសមាជិក (Wikipedia)។

ទោះយ៉ាងណា ក្នុងបក្សអភិរក្ស (Conservative) ក្រុមដែលមិនទុកចិត្តលើ EU (Eurosceptics) មានឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ។

• ការសន្យាឆ្នាំ ២០១៣៖ នៅថ្ងៃទី២៣ មករា ២០១៣ ក្នុងសុន្ទរកថាមួយនៅក្រុមហ៊ុន Bloomberg នាយករដ្ឋមន្ត្រី David Cameron បានសន្យាថា បើបក្សអភិរក្សឈ្នះការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៥ រដ្ឋាភិបាលនឹងរៀបចំការបោះឆ្នោតប្រជាមតិ «នៅ ឬចេញ» មុនចុងឆ្នាំ ២០១៧។
• យុទ្ធនាការឆ្នាំ ២០១៦៖ ក្រុមគាំទ្រការចាកចេញបានប្រើពាក្យស្លោក «ដណ្ដើមយកការគ្រប់គ្រងមកវិញ» (Take back control) ដោយផ្ដោតលើអធិបតេយ្យភាព ថវិកា និងអន្តោប្រវេសន៍។ ការអះអាងលើរថយន្តក្រុងថា ចក្រភពអង់គ្លេសបង់ប្រាក់ ៣៥០ លានផោនក្នុងមួយសប្ដាហ៍ទៅ EU បានក្លាយជាចំណុចចម្រូងចម្រាសមួយនៃយុទ្ធនាការ។

លទ្ធផលថ្ងៃទី២៣ មិថុនា ២០១៦

អ្នកបោះឆ្នោតចំនួន ១៧,៤ លាននាក់ (៥១,៨៩%) បានគាំទ្រការចាកចេញ ទល់នឹង ១៦,១ លាននាក់ (៤៨,១១%) ដែលចង់នៅ។ អត្រាចូលរួមបោះឆ្នោតគឺ ៧២,២១% នៃអ្នកមានឈ្មោះបោះឆ្នោតប្រហែល ៤៦,៥ លាននាក់។ លទ្ធផលនេះបានបែងចែកប្រទេសយ៉ាងច្បាស់៖

ប្រភព៖ Wikipedia (លទ្ធផលជាតិ) និង Al Jazeera (លទ្ធផលតាមតំបន់ ដែលបានបង្គត់)។ ក្នុងរយៈពេលពីរបីម៉ោងក្រោយលទ្ធផល ប្រាក់ផោនបានធ្លាក់ពីប្រហែល ១,៤៨ ដុល្លារ មកត្រឹម ១,៣២ ដុល្លារ ដែលជាកម្រិតទាបបំផុតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៥ (Al Jazeera)។

ការវិភាគការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៦ បានឆ្លើយសំណួរមួយ គឺ «តើចាកចេញឬទេ?» ប៉ុន្តែមិនបានឆ្លើយសំណួរទីពីរ ដែលពិបាកជាងនោះទេ គឺ «តើចាកចេញយ៉ាងដូចម្ដេច?»។ ការខ្វះចម្លើយនេះ បានបង្កើតវិបត្តិនយោបាយរយៈពេលបួនឆ្នាំបន្ទាប់។

០៣ · ពេលវេលាពីការបោះឆ្នោតដល់ការចាកចេញ៖ បួនឆ្នាំដ៏ច្របូកច្របល់

០៤ · ច្បាប់កិច្ចព្រមព្រៀងទាំងបី ដែលកំណត់ទំនាក់ទំនងថ្មី

Brexit មិនមែនជាកិច្ចព្រមព្រៀងតែមួយទេ។ វាជាស្រទាប់នៃសន្ធិសញ្ញា និងការព្រមព្រៀងជាច្រើន ដែលនីមួយៗដោះស្រាយបញ្ហាខុសៗគ្នា៖

ប្រភព៖ Wikipedia និង The Political Quarterly។ តួលេខកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុ ជាការប៉ាន់ស្មាន។

TCA៖ ពាណិជ្ជកម្មសេរី ប៉ុន្តែមិនមែនគ្មានព្រំដែនទេ

កិច្ចព្រមព្រៀង TCA មានកម្រាស់ ១ ២៤៦ ទំព័ររួមទាំងឧបសម្ព័ន្ធ ហើយត្រូវបានសភាអឺរ៉ុបផ្ដល់សច្ចាប័ននៅថ្ងៃទី២៧ មេសា ២០២១។ វាធានាថា ទំនិញដែលបំពេញច្បាប់ប្រភពដើម មិនត្រូវបង់ពន្ធគយ ហើយគ្មានកូតា។ ប៉ុន្តែដោយសារចក្រភពអង់គ្លេសបានចេញពីទីផ្សាររួម និងសហភាពគយ ក្រុមហ៊ុនត្រូវបំពេញលិខិតប្រកាសគយ និងបង់អាករ VAT នៅពេលនាំចូល (Wikipedia)។

• សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ៖ ធនាគារនៅទីក្រុងឡុនដ៍បានបាត់បង់សិទ្ធិ «passporting» ដែលធ្លាប់អនុញ្ញាតឱ្យពួកគេលក់សេវាទូទាំង EU ដោយអាជ្ញាប័ណ្ណតែមួយ។
• វិជ្ជាជីវៈ៖ សញ្ញាបត្រវិជ្ជាជីវៈលែងទទួលបានការទទួលស្គាល់ដោយស្វ័យប្រវត្តិទៀតហើយ។
• ការនេសាទ៖ កូតានេសាទរបស់ EU ក្នុងដែនទឹកអង់គ្លេស ត្រូវកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៧៥% នៃកម្រិតមុន Brexit ក្នុងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំកន្លះ។

ការវិភាគTCA ស្តើងជាងសមាជិកភាព EU ច្រើន។ ភាពខុសគ្នាមិនស្ថិតនៅលើពន្ធគយទេ ព្រោះពន្ធគយនៅតែសូន្យ។ វាស្ថិតនៅលើ «ឧបសគ្គមិនមែនពន្ធគយ»៖ ឯកសារ ការត្រួតពិនិត្យ វិញ្ញាបនបត្រ និងពេលវេលា។

០៥ · អៀរឡង់ខាងជើងបញ្ហាពិបាកបំផុត៖ ព្រំដែនដែលគ្មាននរណាចង់បាន

អៀរឡង់ខាងជើងជាផ្នែកមួយនៃចក្រភពអង់គ្លេស ប៉ុន្តែមានព្រំដែនគោកជាប់នឹងសាធារណរដ្ឋអៀរឡង់ ដែលនៅតែជាសមាជិក EU។ ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពឆ្នាំ ១៩៩៨ ព្រំដែននេះស្ទើរតែមើលមិនឃើញ។ Brexit បានបង្កើតបញ្ហាដែលពិបាកដោះស្រាយ៖ ប្រសិនបើចក្រភពអង់គ្លេសចេញពីទីផ្សាររួម តើត្រូវត្រួតពិនិត្យទំនិញនៅកន្លែងណា?

• ជម្រើសទី១៖ ត្រួតពិនិត្យនៅលើព្រំដែនគោកនៃកោះអៀរឡង់។ ភាគីទាំងអស់ចង់ជៀសវាងជម្រើសនេះ ព្រោះវាអាចប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការសន្តិភាព។
• ជម្រើសទី២៖ រក្សាចក្រភពអង់គ្លេសទាំងមូលឱ្យនៅជិត EU។ នេះជាគំនិតនៃ backstop ឆ្នាំ ២០១៨ ដែលសភាបានបដិសេធ។
• ជម្រើសទី៣៖ ត្រួតពិនិត្យទំនិញនៅកំពង់ផែ រវាងកោះអង់គ្លេស (Great Britain) និងអៀរឡង់ខាងជើង។ លោក Johnson បានជ្រើសរើសផ្លូវនេះនៅឆ្នាំ ២០១៩។

ពិធីសារអៀរឡង់ខាងជើង (Northern Ireland Protocol) បានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី១ មករា ២០២១។ វារក្សាអៀរឡង់ខាងជើងឱ្យនៅក្នុងទីផ្សាររួមរបស់ EU សម្រាប់ទំនិញ ដែលបង្កើត «ព្រំដែនពាណិជ្ជកម្ម» ជាក់ស្ដែងនៅសមុទ្រអៀរឡង់។ ក្រុមសហជីពនិយម (unionists) ដែលចង់រក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយឡុនដ៍ បានមើលឃើញរឿងនេះថាជាការគំរាមកំហែងដល់កន្លែងរបស់ពួកគេនៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស។ នៅខែកុម្ភៈ ២០២២ បក្ស DUP បានព្យួររដ្ឋាភិបាលស្វយ័តនៅ Stormont ដើម្បីតវ៉ា (Wikipedia)។

ក្របខ័ណ្ឌ Windsor ឆ្នាំ ២០២៣

• ផ្លូវបៃតង និងផ្លូវក្រហម៖ ទំនិញដែលមកដល់អៀរឡង់ខាងជើង ហើយនៅទីនោះ ឆ្លងកាត់ «ផ្លូវបៃតង» ដែលមានការត្រួតពិនិត្យតិច។ ទំនិញដែលអាចបន្តទៅទីផ្សារ EU ត្រូវឆ្លងកាត់ «ផ្លូវក្រហម»។
• ហ្វ្រាំង Stormont៖ សមាជិកសភាអៀរឡង់ខាងជើងយ៉ាងតិច ៣០ រូប មកពីបក្សពីរឬច្រើន អាចស្នើផ្អាកការអនុវត្តច្បាប់ទំនិញថ្មីរបស់ EU ប្រសិនបើច្បាប់នោះមាន «ផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ និងយូរអង្វែង» ដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។
• ការអនុម័ត៖ ក្របខ័ណ្ឌនេះត្រូវបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី២៧ កុម្ភៈ ២០២៣ ហើយសភាអង់គ្លេសបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី២២ មីនា ២០២៣ ដោយសំឡេង ៥១៥ ទល់ ២៩។ ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងរដ្ឋាភិបាល និងបក្ស DUP នៅខែមករា ២០២៤ រដ្ឋាភិបាលចែករំលែកអំណាចនៅ Stormont ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ។

នៅថ្ងៃទី១០ ធ្នូ ២០២៤ សភាអៀរឡង់ខាងជើងបានបោះឆ្នោតលើកដំបូង ដើម្បីបន្តអនុវត្តមាត្រាពាណិជ្ជកម្មនៃក្របខ័ណ្ឌនេះ។ សមាជិកសភា ៤៨ រូបបានគាំទ្រ ទល់នឹង ៣៦ រូបដែលប្រឆាំង។ សមាជិកជាតិនិយមទាំងអស់បោះឆ្នោតគាំទ្រ ហើយសមាជិកសហជីពនិយមទាំងអស់បោះឆ្នោតប្រឆាំង។ ដោយសារគ្មានការគាំទ្រពីសហគមន៍ទាំងពីរ ការយល់ព្រមនេះមានសុពលភាពតែ ៤ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ហើយការបោះឆ្នោតបន្ទាប់នឹងធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ ២០២៨ (The Political Quarterly)។

ការវិភាគអៀរឡង់ខាងជើងបង្ហាញពីការដោះដូរដ៏ស្នូលនៃ Brexit៖ កាន់តែឃ្លាតឆ្ងាយពីច្បាប់ EU ព្រំដែនសមុទ្រអៀរឡង់កាន់តែក្រាស់។ ផ្ទុយទៅវិញ កិច្ចព្រមព្រៀង SPS ដែលកំពុងចរចា អាចកាត់បន្ថយការត្រួតពិនិត្យនៅកំពង់ផែទាំងនេះយ៉ាងច្រើន។

០៦ · សេដ្ឋកិច្ចផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច៖ តើតួលេខនិយាយអ្វីខ្លះ?

ការវាស់ផលប៉ះពាល់ Brexit មិនងាយស្រួលទេ ព្រោះក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកក៏រងការប៉ះទង្គិចពីជំងឺកូវីដ-១៩ និងវិបត្តិថាមពលដែរ។ អ្នកសេដ្ឋកិច្ចប្រើវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ ដើម្បីប្រៀបធៀបចក្រភពអង់គ្លេសពិតប្រាកដ ជាមួយ «ចក្រភពអង់គ្លេសសម្មតិកម្ម» ដែលនៅក្នុង EU។ ការប៉ាន់ស្មានសំខាន់ៗពីរ មានដូចខាងក្រោម៖

• OBR៖ ការិយាល័យទទួលខុសត្រូវថវិកា ដែលជាស្ថាប័នព្យាករណ៍ឯករាជ្យរបស់រដ្ឋាភិបាល សន្មតថា Brexit នឹងកាត់បន្ថយផលិតភាពរយៈពេលវែងប្រហែល ៤% ធៀបនឹងការនៅក្នុង EU។ ការនាំចេញ និងនាំចូលនឹងទាបជាងប្រហែល ១៥% ក្នុងរយៈពេលវែង។ OBR ក៏សន្និដ្ឋានថា កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មថ្មីជាមួយប្រទេសផ្សេងទៀត «ទំនងជាមិនមានផលប៉ះពាល់គួរឱ្យកត់សម្គាល់» ឡើយ (OBR)។
• NBER៖ ការសិក្សារបស់ Nicholas Bloom និងសហការី ដែលផ្សព្វផ្សាយដោយការិយាល័យស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចជាតិអាមេរិក (NBER) ប៉ាន់ស្មានថា នៅឆ្នាំ ២០២៥ GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ទាបជាង ៦–៨% ការវិនិយោគទាបជាង ១២–១៨% ការងារ និងផលិតភាពទាបជាង ៣–៤% (NBER)។

ការសម្រេចចិត្តរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ដើម្បីចាកចេញពី EU បានធ្វើឱ្យ GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ធ្លាក់ចុះជាង ៦% ប្រាំបួនឆ្នាំក្រោយមក។— NBER Digest ខែកុម្ភៈ ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ NBER

ការសិក្សារបស់ NBER ក៏បង្ហាញដែរថា ផលប៉ះពាល់កើតឡើងយឺតៗ។ ភ្លាមៗក្រោយការបោះឆ្នោត ក្រុមហ៊ុនជិត ៤០% បានចាត់ទុក Brexit ជាប្រភពមួយក្នុងចំណោមប្រភពភាពមិនប្រាកដប្រជាធំៗបី។ ការសិក្សាដែលធ្វើនៅជុំវិញឆ្នាំ ២០១៦ បានព្យាករណ៍ផលប៉ះពាល់ជាមធ្យមប្រហែល −៤% លើ GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់។ តាមការសិក្សានេះ ការព្យាករណ៍ទាំងនោះបែរជាទាបជាងការពិតក្នុងរយៈពេលវែង។

យោងតាម Al Jazeera ការចំណាយលើការត្រួតពិនិត្យព្រំដែន មានចំនួនសរុប ៤,៧ ពាន់លានផោន រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៤ ហើយការត្រួតពិនិត្យអនាម័យលើចំណីអាហារតែមួយមុខ ចំណាយប្រហែល ៥៤ លានផោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ Al Jazeera ក៏រាយការណ៍ដែរថា ការវិនិយោគអាជីវកម្មទាបជាងករណីគ្មាន Brexit ពី ១២ ទៅ ១៨%។

ការវិភាគតួលេខទាំងនេះជាការប៉ាន់ស្មានតាមគំរូ មិនមែនជាការវាស់វែងផ្ទាល់ទេ ហើយអ្នកគាំទ្រ Brexit ខ្លះជំទាស់នឹងវិធីសាស្ត្រដែលប្រើ។ ប៉ុន្តែស្ថាប័នផ្លូវការ និងការសិក្សាឯករាជ្យភាគច្រើន យល់ស្របលើទិសដៅដូចគ្នា៖ Brexit បានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចតូចជាងអ្វីដែលវាអាចមាន ហើយផលប៉ះពាល់ធំបំផុតបានមកពីការវិនិយោគដែលធ្លាក់ចុះ និងឧបសគ្គពាណិជ្ជកម្មជាមួយដៃគូធំជាងគេ។

០៧ · ការគ្រប់គ្រងអន្តោប្រវេសន៍ និងច្បាប់៖ តើ «ការគ្រប់គ្រង» ត្រូវបានដណ្ដើមមកវិញទេ?

ពាក្យស្លោក «Take back control» មានគោលដៅសំខាន់ពីរ៖ អន្តោប្រវេសន៍ និងអធិបតេយ្យភាពផ្នែកច្បាប់។ លទ្ធផលក្រោយ ១០ ឆ្នាំ មានភាពស្មុគស្មាញជាងការរំពឹងទុក។

អន្តោប្រវេសន៍៖ ការផ្លាស់ប្ដូរប្រភព មិនមែនការថយចុះ

• ពលរដ្ឋ EU៖ ក្រោយការបញ្ចប់សេរីភាពធ្វើចលនារបស់ពលរដ្ឋ EU អន្តោប្រវេសន៍សុទ្ធរបស់ពលរដ្ឋ EU បានក្លាយជាអវិជ្ជមាន (ចេញច្រើនជាងចូល) នៅឆ្នាំ ២០២២ (Al Jazeera)។
• កំពូលខ្ពស់បំផុត៖ ផ្ទុយទៅវិញ អន្តោប្រវេសន៍សុទ្ធសរុបបានកើនដល់ ៩៤៤ ០០០ នាក់ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំដែលបញ្ចប់នៅខែមីនា ២០២៣ ច្រើនជាងមធ្យមភាគ ២៥០ ០០០–៣៥០ ០០០ នាក់នៃទសវត្សរ៍ ២០១០។ កំណើននេះភាគច្រើនមកពីពលរដ្ឋក្រៅ EU ដែលមកធ្វើការ និងសិក្សា (Migration Observatory)។
• ការរឹតបន្តឹង៖ ក្រោយវិធានការរឹតបន្តឹងទិដ្ឋាការចាប់ពីឆ្នាំ ២០២៤ អន្តោប្រវេសន៍សុទ្ធបានធ្លាក់មកត្រឹម ១៧១ ០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។ OBR សន្មតថា វានឹងស្ថិតនៅប្រហែល ២៩០ ០០០ នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំក្នុងរយៈពេលមធ្យម។

ច្បាប់៖ អធិបតេយ្យភាពមានតម្លៃ

យោងតាម Al Jazeera ច្បាប់ EU ប្រហែល ៦ ៨០០ ត្រូវបានចម្លងចូលក្នុងច្បាប់អង់គ្លេសនៅពេលចាកចេញ ហើយត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦ មានតែប្រហែលមួយភាគបីប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានកែប្រែ ឬលុបចោល។ ចក្រភពអង់គ្លេសអាចកំណត់ច្បាប់ផ្ទាល់ខ្លួនបាន ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនដែលនាំចេញទៅ EU នៅតែត្រូវគោរពស្តង់ដារ EU ដដែល។

ការវិភាគBrexit បានផ្ដល់ «ការគ្រប់គ្រង» ផ្លូវច្បាប់ពិតប្រាកដលើព្រំដែន និងច្បាប់។ ប៉ុន្តែលទ្ធផលបង្ហាញថា ការគ្រប់គ្រងមិនមែនមានន័យថាចំនួនអន្តោប្រវេសន៍ទាបជាងមុននោះទេ។ វាគ្រាន់តែផ្ទេរការសម្រេចចិត្តទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសវិញ។ ផ្នែកនេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យទាំងអ្នកគាំទ្រ និងអ្នកប្រឆាំង Brexit មានអារម្មណ៍ថាខ្លួនត្រូវបានបោកប្រាស់។

០៨ · ការកំណត់ឡើងវិញការ «កំណត់ទំនាក់ទំនងឡើងវិញ» ជាមួយ EU៖ អ្វីដែលបានសម្រេច និងអ្វីដែលនៅជាប់គាំង

ក្រោយបក្សការងារឈ្នះការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៤ រដ្ឋាភិបាលលោក Starmer បានសន្យាថា នឹង «កំណត់ទំនាក់ទំនងឡើងវិញ» (reset) ជាមួយ EU ប៉ុន្តែមិនចូលទីផ្សាររួម សហភាពគយ ឬសេរីភាពធ្វើចលនាវិញទេ។ កិច្ចប្រជុំកំពូល UK–EU លើកដំបូងចាប់តាំងពី Brexit បានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងឡុនដ៍ ថ្ងៃទី១៩ ឧសភា ២០២៥ (បណ្ណាល័យសភាអង់គ្លេស)។

ប្រភព៖ បណ្ណាល័យសភាអង់គ្លេស (CBP-10312, ២៩ កក្កដា ២០២៥) និង Institute for Government (៧ មករា ២០២៦)។

យោងតាម Institute for Government (IfG) កិច្ចចរចាលើ SAFE បានបញ្ចប់នៅចុងខែវិច្ឆិកា ២០២៥ ដោយរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសបដិសេធលក្ខខណ្ឌដែល EU ស្នើ។ IfG ក៏កត់សម្គាល់ដែរថា ការទទួលយកគោលការណ៍ «តម្រឹមច្បាប់ជាបន្តបន្ទាប់» (dynamic alignment) សម្រាប់ SPS មានន័យថា ចក្រភពអង់គ្លេសនឹងអនុវត្តច្បាប់ EU ថ្មីៗ ក្នុងវិស័យនោះ (IfG)។

វិបត្តិនយោបាយឆ្នាំ ២០២៦

IfG បានរំពឹងថា កិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទីពីរ នឹងធ្វើឡើងនៅរដូវក្ដៅ ២០២៦ ដើម្បីបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀង SPS ETS និងកម្មវិធីយុវជន។ ប៉ុន្តែវិបត្តិដឹកនាំក្នុងបក្សការងារ បានបញ្ចប់ដោយការចុះចេញរបស់លោក Starmer ហើយលោក Burnham ចូលកាន់តំណែងនៅថ្ងៃទី២០ កក្កដា ២០២៦។ យោងតាម The National កិច្ចប្រជុំកំពូលបន្ទាប់ ឥឡូវនេះរំពឹងថានឹងធ្វើឡើងនៅខែវិច្ឆិកា ២០២៦។ The National ក៏សរសេរដែរថា ជម្រើសដែលអាចលើកមកពិភាក្សា អាចរួមមានការចូលទីផ្សាររួម និងសហភាពគយវិញ ឬសូម្បីតែការចូលជាសមាជិក EU វិញនៅពេលអនាគត។ ប៉ុន្តែលោក Burnham មិនទាន់បានបញ្ជាក់ជម្រើសណាមួយជាក់លាក់នោះទេ។

ការវិភាគការកំណត់ឡើងវិញរបស់លោក Starmer ផ្អែកលើ «បន្ទាត់ក្រហម» ដែលធានាថា Brexit នៅតែមាន ខណៈកែលម្អផ្នែកខ្លះ។ សំណួរធំសម្រាប់លោក Burnham គឺ តើលោកនឹងរក្សាបន្ទាត់ក្រហមទាំងនោះ ឬផ្លាស់ប្ដូរវា។ សហភាពគយ ឬទីផ្សាររួម នឹងផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចធំជាង ប៉ុន្តែនឹងកម្រិតសមត្ថភាពរបស់ឡុនដ៍ក្នុងការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មផ្ទាល់ខ្លួន ឬទាមទារការទទួលយកសេរីភាពធ្វើចលនារបស់ពលរដ្ឋ EU។

០៩ · តុល្យការតុល្យការ ១០ ឆ្នាំ និងសេណារីយ៉ូខាងមុខ

• កិច្ចប្រជុំកំពូល UK–EU៖ តើលោក Burnham នឹងលើក «ជម្រើស» អ្វីខ្លះ ហើយកិច្ចព្រមព្រៀង SPS នឹងត្រូវបានបញ្ចប់ឬទេ?
• អៀរឡង់ខាងជើង៖ ការបោះឆ្នោតយល់ព្រមលើក្របខ័ណ្ឌ Windsor នៅឆ្នាំ ២០២៨។
• ទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ច៖ ការប៉ាន់ស្មានថ្មីរបស់ OBR និងតួលេខពាណិជ្ជកម្មជាមួយ EU។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. Wikipedia — Brexit
2. Wikipedia — EU–UK Trade and Cooperation Agreement
3. Wikipedia — Windsor Framework
4. The Political Quarterly — The Northern Irish Assembly has formally granted democratic consent to the Windsor Framework
5. Office for Budget Responsibility — Brexit analysis (ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព ២០.០៧.២០២៦)
6. NBER Digest — Measuring Brexit’s Economic Toll on the United Kingdom (០២.២០២៦)
7. Al Jazeera — Brexit 10 years on: What has changed in the UK explained in maps and charts (២៣.០៦.២០២៦)
8. Migration Observatory, University of Oxford — Net migration: Frequently asked questions (២៤.០៥.២០២៦)
9. House of Commons Library — The UK–EU reset: Next steps after the May 2025 summit (២៩.០៧.២០២៥)
10. Institute for Government — Will Keir Starmer’s ‘EU reset’ deliver in 2026? (០៧.០១.២០២៦)
11. NPR — Andy Burnham becomes newest UK prime minister in a decade of turmoil (២០.០៧.២០២៦)
12. The National — Andy Burnham opens post-Brexit door for UK and EU (២៩.០៩.២០២៦)

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៧ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ chensiyuan (CC BY-SA 4.0) · Ilovetheeu (CC BY-SA 4.0) · David Iliff (CC BY-SA 3.0) · Tony Webster (CC BY-SA 2.0) · William Murphy (CC BY-SA 2.0) · Luctor (Public domain) · Euro Pictures (CC BY 2.0)។ តារាង និងគំនូស រៀបចំដោយ Eksastra។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។