០១ · ហេតុអ្វីពេលនេះហេតុអ្វីសង្គ្រាមមីយ៉ាន់ម៉ាសំខាន់នៅឆ្នាំ ២០២៦?

ឆ្នាំ ២០២៦ ជាឆ្នាំដែលយោធាមីយ៉ាន់ម៉ាព្យាយាមប្ដូរមុខមាត់របស់ខ្លួន។ នៅថ្ងៃទី៣ មេសា ២០២៦ សភាដែលភាគច្រើនគាំទ្រយោធា បានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោក មីន អោងឡាំង (Min Aung Hlaing) មេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ២០២១ ជាប្រធានាធិបតី ដោយទទួលបាន ៤២៩ សំឡេងលើ ៥៨៤ (Al Jazeera)។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីចូលកាន់តំណែងនៅថ្ងៃទី១១ មេសា។ ប៉ុន្តែនៅលើសមរភូមិ សង្គ្រាមមិនទាន់បញ្ចប់ទេ។

មានហេតុផលបួនយ៉ាង ដែលធ្វើឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ាសមនឹងការតាមដាននៅពេលនេះ៖

• «ការផ្លាស់ប្ដូរ» ដែលមិនមែនជាការផ្លាស់ប្ដូរ៖ ក្រុមវិបត្តិអន្តរជាតិ (International Crisis Group) សន្និដ្ឋានថា ការបោះឆ្នោតបាន «បង្កប់ការត្រួតត្រារបស់យោធា នៅពីក្រោយមុខមាត់ស៊ីវិល» ដោយមិនបានដោះស្រាយមូលហេតុចម្បងនៃជម្លោះទេ។
• ការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីលើអាកាស៖ នៅថ្ងៃទី២៨ កញ្ញា ២០២៦ ការវាយប្រហារតាមអាកាសលើផ្សារមួយនៅស្រុក Kyauktaw ក្នុងរដ្ឋរ៉ាខែន បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិច ៣៣ នាក់ និងធ្វើឱ្យរបួស ៣៦ នាក់។
• សង្គ្រាមដ្រូន៖ នៅថ្ងៃទី១០ កញ្ញា ២០២៦ ដ្រូន FPV ចំនួនប្រាំមួយគ្រឿង បានវាយប្រហារមូលដ្ឋានអាកាស Tada-U ជិតក្រុងម៉ាន់ដាឡេ (Mandalay)។ ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិម៉ាន់ដាឡេត្រូវបិទយ៉ាងតិចពីរថ្ងៃ (Asia Times)។
• វិបត្តិមនុស្សធម៌៖ អង្គការសហប្រជាជាតិប៉ាន់ស្មានថា មនុស្សជាង ១៦ លាននាក់ ត្រូវការជំនួយក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ហើយ ៣,៦ លាននាក់ត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីផ្ទះសម្បែង ដោយសារជម្លោះ និងគ្រោះមហន្តរាយ។

គម្លាតដ៏ជ្រៅរវាងយោធា និងសង្គម នៅតែមាន… ការបោះឆ្នោតបានធ្វើឱ្យវាបន្តទៀត។— International Crisis Group, Asia Briefing លេខ ១៨៨ ថ្ងៃទី៣ មិថុនា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល)

ការវិភាគមីយ៉ាន់ម៉ាតែងត្រូវគេបំភ្លេច ប៉ុន្តែប្រទេសនេះស្ថិតនៅចំណុចប្រសព្វរវាងចិន និងឥណ្ឌា មានផ្លូវបំពង់ប្រេងឆ្ពោះទៅចិន និងមានព្រំដែនជាប់ប្រទេសប្រាំ។ អ្វីដែលកើតឡើងនៅទីនោះ មានផលប៉ះពាល់លើសន្តិសុខ ពាណិជ្ជកម្ម និងលំហូរជនភៀសខ្លួនទូទាំងតំបន់។

០២ · ប្រវត្តិឫសគល់៖ ពីឯករាជ្យឆ្នាំ ១៩៤៨ ដល់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២០

មីយ៉ាន់ម៉ា (ពីមុនហៅថា ភូមា) ទទួលបានឯករាជ្យពីចក្រភពអង់គ្លេសនៅឆ្នាំ ១៩៤៨។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ក្រុមជនជាតិភាគតិចជាច្រើន ដូចជា កាឈីន (Kachin) ការ៉ែន (Karen) និងសាន (Shan) បានលើកអាវុធទាមទារស្វ័យភាព។ សង្គ្រាមឆ្នាំ ២០២១ ជាជំពូកថ្មីនៃជម្លោះដែលមានអាយុជាង ៧០ ឆ្នាំ។

ការវិភាគប្រព័ន្ធឆ្នាំ ២០០៨ ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីឱ្យយោធារក្សាអំណាចគន្លឹះ ទោះបីចាញ់ឆ្នោតក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែការឈ្នះយ៉ាងដាច់របស់ NLD ពីរដងជាប់គ្នា បានបង្ហាញថា គណបក្សរបស់យោធាមិនអាចឈ្នះតាមសន្លឹកឆ្នោតបានទេ។

០៣ · ២០២១រដ្ឋប្រហារ និងកំណើតនៃការតស៊ូប្រដាប់អាវុធ

នៅព្រឹកថ្ងៃទី១ កុម្ភៈ ២០២១ ដែលជាថ្ងៃសភាថ្មីត្រូវបើកសម័យប្រជុំ យោធាបានចាប់ខ្លួនលោកស្រី អ៊ុងសានស៊ូជី និងមេដឹកនាំ NLD ផ្សេងទៀត។ កងទ័ពប្រកាសថា លទ្ធផលឆ្នោតឆ្នាំ ២០២០ «មិនស្របច្បាប់» ដោយសារការលួចបន្លំ ប៉ុន្តែការចោទប្រកាន់នេះត្រូវបានគេពិពណ៌នាថា «គ្មានមូលដ្ឋាន»។ អំណាចត្រូវបានប្រគល់ទៅក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរដ្ឋ (State Administration Council, SAC) ដែលដឹកនាំដោយលោក មីន អោងឡាំង។

ក្រុមគ្រូពេទ្យ គ្រូបង្រៀន និងមន្ត្រីរាជការ បានចូលរួមក្នុង «ចលនាអសហការស៊ីវិល» (Civil Disobedience Movement)។ បាតុកម្មដ៏ធំបានកើតឡើងនៅយ៉ាំងហ្គោន (Yangon) ម៉ាន់ដាឡេ និងទីក្រុងផ្សេងៗទៀត។ យោធាឆ្លើយតបដោយកម្លាំង ហើយនេះបានរុញប្រទេសទៅរកសង្គ្រាម។

ពីបាតុកម្ម ទៅ «សង្គ្រាមការពារខ្លួនរបស់ប្រជាជន»

ការវិភាគភាពខុសគ្នារវាងឆ្នាំ ២០២១ និងឆ្នាំ ១៩៨៨ គឺថា លើកនេះយុវជនជនជាតិភូមា (Bamar) នៅតំបន់កណ្ដាល បានចូលរួមជាមួយក្រុមជនជាតិភាគតិច ដែលធ្លាប់ប្រយុទ្ធតែម្នាក់ឯងនៅតំបន់ព្រំដែន។ ការចូលរួមគ្នានេះ ធ្វើឱ្យយោធាប្រឈមនឹងសមរភូមិច្រើនជាងពេលណាៗទាំងអស់។

០៤ · តួអង្គតើនរណាប្រយុទ្ធជាមួយនរណា?

សង្គ្រាមមីយ៉ាន់ម៉ាមិនមែនជាជម្លោះរវាងភាគីពីរទេ។ វាជាបណ្ដាញនៃក្រុមប្រដាប់អាវុធរាប់សិប ដែលមានគោលដៅខុសៗគ្នា។ តារាងខាងក្រោមសង្ខេបតួអង្គសំខាន់ៗ៖

ប្រភព៖ International Crisis Group ០៣.០៦.២០២៦ · Al Jazeera ២៨.០៩.២០២៦។ ស្ថានភាពនៅលើសមរភូមិប្រែប្រួលញឹកញាប់។

ការវិភាគចំណុចខ្សោយធំបំផុតរបស់ក្រុមតស៊ូ គឺភាពបែកបាក់។ ក្រុមជនជាតិភាគតិចនីមួយៗមានគោលដៅក្នុងតំបន់ផ្ទាល់ខ្លួន ហើយមិនចាំបាច់ចង់ដួលរំលំរបបនៅណៃពិដោទេ។ ពេលក្រុមមួយទទួលបានដីដែលខ្លួនចង់បាន ឬរងការគាបសង្កត់ពីចិន វាអាចឈប់ប្រយុទ្ធ។

០៥ · សមរភូមិប្រតិបត្តិការ ១០២៧៖ ពេលដែលយោធាស្ទើរតែដួល

នៅថ្ងៃទី២៧ តុលា ២០២៣ «សម្ព័ន្ធភាពភាតរភាពបី» (Three Brotherhood Alliance) ដែលមាន MNDAA, TNLA និង Arakan Army បានបើកការវាយលុកមួយនៅភាគខាងជើងរដ្ឋសាន ដែលគេស្គាល់ថា «ប្រតិបត្តិការ ១០២៧»។ សម្ព័ន្ធភាពនេះប្រកាសថា ខ្លួនមានគោលបំណងការពារជីវិតជនស៊ីវិល និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមជ្ឈមណ្ឌលបោកប្រាស់តាមអ៊ីនធឺណិត ដែលរីករាលដាលតាមព្រំដែនចិន-មីយ៉ាន់ម៉ា (Wikipedia)។

លទ្ធផលបានធ្វើឱ្យអ្នកសង្កេតការណ៍ភ្ញាក់ផ្អើល។ ត្រឹមថ្ងៃទី២ វិច្ឆិកា ២០២៣ សម្ព័ន្ធភាពនេះបានដណ្ដើមមូលដ្ឋានយោធា ៩២ និងទីក្រុងបួន។ នៅថ្ងៃទី៥ មករា ២០២៤ MNDAA បានគ្រប់គ្រងក្រុងឡៅកៃ (Laukkai) ទាំងស្រុង ដែលទាហានប្រហែល ២ ៣៨៩ នាក់ រួមទាំងឧត្តមសេនីយ៍ប្រាំមួយរូប បានចុះចាញ់។

AA៖ មហាអំណាចថ្មីនៅភាគខាងលិច

Arakan Army ដែលបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១០ មេសា ២០០៩ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី Twan Mrat Naing បានក្លាយជាក្រុមប្រដាប់អាវុធដែលទទួលជោគជ័យច្រើនជាងគេ។ AA គ្រប់គ្រងព្រំដែនជាប់បង់ក្លាដែសទាំងស្រុងតាំងពីខែធ្នូ ២០២៤ ហើយបានពង្រីកសកម្មភាពទៅរដ្ឋឈីន (Chin) តំបន់ម៉ាហ្គវេ (Magway) បាហ្គោ និងអៀយ៉ាវ៉ាឌី (Ayeyarwady)។ ទីក្រុងធំៗដែលនៅសល់ ដូចជា ស៊ីតវេ (Sittwe) រដ្ឋធានីរដ្ឋ និងចក់ភីយូ (Kyaukphyu) កំពុងស្ថិតក្រោមការឡោមព័ទ្ធ។ ទោះយ៉ាងណា អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស ដូចជា Fortify Rights បានចងក្រងឯកសារពីការរំលោភបំពានដែល AA ត្រូវបានចោទថា បានប្រព្រឹត្តលើជនជាតិរ៉ូហ៊ីងយ៉ា ប៉ុន្តែ AA បដិសេធ (Wikipedia)។

ការវិភាគប្រតិបត្តិការ ១០២៧ បានបំបែកទេវកថាថា យោធាមីយ៉ាន់ម៉ាមិនអាចចាញ់បាន។ ត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៤ យោធាបានបាត់បង់ទីបញ្ជាការតំបន់ពីរ ព្រំដែនសំខាន់ៗ និងទាហានរាប់ពាន់នាក់។ ប៉ុន្តែជ័យជម្នះទាំងនោះភាគច្រើនកើតឡើងនៅតំបន់ព្រំដែនជនជាតិភាគតិច មិនមែននៅតំបន់កណ្ដាលដែលជាមូលដ្ឋានអំណាចរបស់យោធានោះទេ។

០៦ · ចិនតួនាទីរបស់ចិន៖ អ្នកកំណត់ព្រំដែននៃសង្គ្រាម

បើមានប្រទេសមួយដែលអាចផ្លាស់ប្ដូរទិសដៅនៃសង្គ្រាមមីយ៉ាន់ម៉ាបាន នោះគឺចិន។ ចិនមានព្រំដែនវែងជាប់រដ្ឋកាឈីន និងរដ្ឋសាន ហើយមានផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រធំៗនៅទីនោះ៖

• បំពង់ប្រេង និងឧស្ម័ន៖ បំពង់ទាំងពីរចាប់ផ្ដើមនៅជិតចក់ភីយូ លើឆ្នេរឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់ ហើយឆ្លងកាត់ម៉ាន់ដាឡេ ទៅដល់គុនមីង (Kunming) ក្នុងខេត្តយូណាន។ បំពង់ប្រេងមានប្រវែង ៧៧១ គីឡូម៉ែត្រ និងសមត្ថភាព ១២ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ ឧស្ម័នចាប់ផ្ដើមហូរទៅចិននៅថ្ងៃទី២១ តុលា ២០១៣។ គោលបំណងគឺកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើច្រកសមុទ្រម៉ាឡាកា (Wikipedia)។
• ច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចចិន-មីយ៉ាន់ម៉ា (CMEC)៖ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ រួមទាំងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសចក់ភីយូ។
• ស្ថិរភាពព្រំដែន៖ ចិនបារម្ភពីមជ្ឈមណ្ឌលបោកប្រាស់ ជនភៀសខ្លួន និងការប្រយុទ្ធដែលជិតដីរបស់ខ្លួន។

ពីការអត់ឱន ទៅការគាបសង្កត់

ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ចិនហាក់ដូចជាអនុញ្ញាតឱ្យប្រតិបត្តិការ ១០២៧ កើតឡើង ព្រោះវាវាយប្រហារមជ្ឈមណ្ឌលបោកប្រាស់ដែលធ្វើឱ្យប៉េកាំងខឹង។ ប៉ុន្តែពេល MNDAA ដណ្ដើមបានឡាស្យូ ហើយរបបនៅណៃពិដោហាក់ដូចជាអាចដួលរលំ ចិនបានប្ដូរយុទ្ធសាស្ត្រ។ យោងតាមមជ្ឈមណ្ឌល Stimson (០៤.០៣.២០២៥)៖

• វិច្ឆិកា ២០២៤៖ ចិនកាត់ចរន្តអគ្គិសនី អ៊ីនធឺណិត និងបិទពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែន ដើម្បីគាបសង្កត់ក្រុមប្រឆាំង។ មានរបាយការណ៍ថា ចិនបានឃុំខ្លួនមេបញ្ជាការ MNDAA លោក Peng Deren នៅខេត្តយូណាន។
• ២០ មករា ២០២៥៖ MNDAA ចុះហត្ថលេខាលើបទឈប់បាញ់នៅគុនមីង ដោយយល់ព្រមប្រគល់ឡាស្យូទៅយោធាវិញ។ ឡាស្យូត្រូវបានប្រគល់នៅខែមេសា ២០២៥។
• ជំនួយយោធា៖ ចិនបានលក់អាវុធប្រមាណ ២៦៧ លានដុល្លារ ក្នុងចន្លោះខែកុម្ភៈ ២០២១ ដល់ឧសភា ២០២៣ ហើយបានប្រគល់យន្តហោះ FTC-2000G បន្ថែមនៅឆ្នាំ ២០២៤។ Crisis Group បន្ថែមថា ចិនបានផ្គត់ផ្គង់ «យន្តហោះចម្បាំង ដ្រូន និងប្រព័ន្ធប្រឆាំងដ្រូន»។

ចិនគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងការការពារសន្តិភាព និងស្ថិរភាពជាតិ។— អ្នកស្រី Mao Ning អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន ខែមេសា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera

ការវិភាគចិនមិនមែនជាមិត្តភក្តិដែលស្រឡាញ់យោធាមីយ៉ាន់ម៉ាទេ។ ប៉េកាំងចង់បានរដ្ឋមួយដែលមានស្ថិរភាពគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីការពារបំពង់ប្រេង និងព្រំដែន ហើយខ្សោយគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីពឹងផ្អែកលើចិន។ ក្រុមប្រដាប់អាវុធនៅភាគខាងជើង ពឹងលើចិនសម្រាប់អគ្គិសនី អាហារ និងពាណិជ្ជកម្ម។ ដូច្នេះចិនអាចកំណត់ថា តើការតស៊ូអាចទៅឆ្ងាយប៉ុណ្ណា។

០៧ · នយោបាយការបោះឆ្នោត ២០២៥–២០២៦ និង «រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល» ថ្មី

នៅថ្ងៃទី៣១ កក្កដា ២០២៥ យោធាបានរំលាយ SAC ហើយប្រគល់អំណាចទៅឱ្យក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិ និងសន្តិសុខ ដើម្បីរៀបចំការបោះឆ្នោត។ ការបោះឆ្នោតត្រូវបានធ្វើជាបីដំណាក់កាល ចាប់ពីខែធ្នូ ២០២៥ ដល់ខែមករា ២០២៦។ គណបក្សប្រឆាំងធំៗ រួមទាំង NLD ត្រូវបានដកចេញ ហើយតំបន់ជម្លោះធំៗមិនមានការបោះឆ្នោតទេ។

ប្រភព៖ International Crisis Group ០៣.០៦.២០២៦ · Al Jazeera ០៣.០៤.២០២៦។

រដ្ឋាភិបាលថ្មីរក្សាទុកមន្ត្រីភាគច្រើនពីសម័យរបបយោធា។ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់របបយោធា លោក Nyo Saw ក្លាយជាអនុប្រធានាធិបតីទីមួយ។ នៅថ្ងៃទី៣០ មេសា ២០២៦ លោកស្រី អ៊ុងសានស៊ូជី អាយុ ៨០ ឆ្នាំ ត្រូវបានផ្ទេរពីពន្ធនាគារទៅឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះ។ លោកស្រីត្រូវបានកាត់ទោសសរុប ៣៣ ឆ្នាំនៅចុងឆ្នាំ ២០២២ ហើយក្រោយការលើកលែងទោសជាច្រើនលើក នៅសល់ប្រហែល ១៨ ឆ្នាំ (Al Jazeera)។

វាជាជំហានដ៏មានន័យមួយ ឆ្ពោះទៅរកលក្ខខណ្ឌដែលអំណោយផលដល់ដំណើរការនយោបាយដែលគួរឱ្យជឿទុកចិត្ត។— លោក Stéphane Dujarric អ្នកនាំពាក្យអគ្គលេខាធិការ UN អំពីការផ្ទេរលោកស្រី អ៊ុងសានស៊ូជី ទៅឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera

ការវិភាគសម្រាប់យោធា ការបោះឆ្នោតមានគោលដៅពីរ៖ ផ្ដល់ «ភាពស្របច្បាប់» ដល់របបនៅចំពោះមុខប្រទេសជិតខាង និងបើកផ្លូវឱ្យដៃគូដូចជាចិនទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ។ ប៉ុន្តែលោក មីន អោងឡាំង នៅតែជាអ្នកមានអំណាចកំពូល ហើយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីភាគច្រើនមកពីសម័យរបបយោធា។ ដូច្នេះ ការផ្លាស់ប្ដូរនេះគឺការប្ដូរឋានៈ ច្រើនជាងការប្ដូររចនាសម្ព័ន្ធអំណាច។

០៨ · មនុស្សធម៌តម្លៃមនុស្ស៖ វិបត្តិមនុស្សធម៌ដែលកំពុងរីកធំ

ក្រោយរយៈពេលជាងប្រាំឆ្នាំនៃសង្គ្រាម មីយ៉ាន់ម៉ាបានក្លាយជាវិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធំមួយនៅអាស៊ី។ យោងតាមទិន្នន័យ ACLED ដែល Al Jazeera ដកស្រង់ មនុស្សជាង ១០០ ០០០ នាក់បានស្លាប់ក្នុងជម្លោះនេះ។ ផែនការតម្រូវការ និងការឆ្លើយតបមនុស្សធម៌ឆ្នាំ ២០២៦ របស់ UN បង្ហាញតួលេខដូចខាងក្រោម៖

• ថវិកា៖ UN ស្នើសុំ ៨៩០ លានដុល្លារសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ ដែលក្នុងនោះ ៥២១ លានដុល្លារសម្រាប់ជំនួយអាទិភាពបំផុត (UN Myanmar ១០.១២.២០២៥)។
• កុមារ៖ ក្នុងចំណោមអ្នកត្រូវការជំនួយជាង ១៦ លាននាក់ មានកុមារប្រហែល ៥ លាននាក់។
• ជនភៀសខ្លួន៖ តួលេខខុសគ្នាតាមប្រភព។ UN រាប់ ៣,៦ លាននាក់ដែលត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីផ្ទះ ដោយសារជម្លោះ និងគ្រោះមហន្តរាយ ចំណែក CFR លើកតួលេខ ៥,២ លាននាក់។ នៅរដ្ឋរ៉ាខែនតែមួយ មនុស្សជិតកន្លះលាននាក់បានភៀសខ្លួន។
• រញ្ជួយដី ២០២៥៖ នៅថ្ងៃទី២៨ មីនា ២០២៥ រញ្ជួយដីកម្រិត ៧,៧ ដែលមានចំណុចកណ្ដាលនៅជិតសាហ្គាំង (Sagaing) និងម៉ាន់ដាឡេ បានសម្លាប់មនុស្សរាប់ពាន់នាក់។ តួលេខមរណភាពខុសគ្នាពី ៣ ៧៧០ នាក់ (តួលេខរបស់យោធា) ដល់ ៥ ៣៥២ នាក់ (Mizzima)។ (Wikipedia)។

នៅពីក្រោយតួលេខនីមួយៗ គឺមនុស្សម្នាក់ដែលកំពុងព្យាយាមរស់រានពីវិបត្តិ ដែលពួកគេមិនបានជ្រើសរើស។— អ្នកស្រី Gwyn Lewis អ្នកសម្របសម្រួលមនុស្សធម៌ស្ដីទីរបស់ UN នៅមីយ៉ាន់ម៉ា ថ្ងៃទី១០ ធ្នូ ២០២៥ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ UN Myanmar

ការវិភាគការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីលើអាកាស គឺជាឧបករណ៍ដែលយោធាប្រើដើម្បីទូទាត់ការបាត់បង់ដីនៅលើដី។ ក្រុមតស៊ូមិនមានយន្តហោះ ហើយមានប្រព័ន្ធការពារអាកាសតិចតួច។ ដូច្នេះជនស៊ីវិលនៅតំបន់ដែលក្រុមតស៊ូគ្រប់គ្រង គឺជាអ្នកទទួលរងគ្រោះច្រើនជាងគេ។

០៩ · វិភាគតុល្យភាពកម្លាំង និងសេណារីយ៉ូខាងមុខ

យោងតាម CFR (ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពថ្ងៃទី២៧ សីហា ២០២៦) យោធាគ្រប់គ្រងប្រហែល ២១% នៃទឹកដី ខណៈក្រុមតស៊ូ និងក្រុមជនជាតិភាគតិចគ្រប់គ្រងប្រហែល ៤២%។ ប៉ុន្តែតួលេខទឹកដីមិនប្រាប់រឿងទាំងអស់ទេ៖ យោធានៅតែកាន់កាប់ទីក្រុងធំៗ ផ្លូវសំខាន់ៗ និងអាកាសចរណ៍។

អ្វីដែលត្រូវតាមដាន

• រដ្ឋរ៉ាខែន៖ តើ AA នឹងដណ្ដើមបានស៊ីតវេ ឬចក់ភីយូ ដែលជាទីតាំងគម្រោងរបស់ចិនដែរឬទេ?
• សង្គ្រាមដ្រូន៖ តើការវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានអាកាស ដូចនៅ Tada-U នឹងកាត់បន្ថយការទម្លាក់គ្រាប់បែកដែរឬទេ?
• អាស៊ាន៖ តើអាស៊ាននឹងទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលថ្មី ឬបន្តប្រកាន់ខ្ជាប់ «ការឯកភាពប្រាំចំណុច»?
• លោកស្រី អ៊ុងសានស៊ូជី៖ តើការផ្ទេរទៅឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះ នឹងនាំទៅរកការដោះលែង ឬកិច្ចសន្ទនាណាមួយដែរឬទេ?

១០ · FAQសំណួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. Al Jazeera — Myanmar’s coup leader elected president by pro-military parliament (03.04.2026)
2. International Crisis Group — Myanmar’s New Administration: Military Consolidation, Not Transition, Asia Briefing 188 (03.06.2026)
3. Al Jazeera — Myanmar’s former leader Aung San Suu Kyi moved from prison to house arrest (30.04.2026)
4. Al Jazeera — Myanmar military launches air strike on Rakhine market, killing dozens (28.09.2026)
5. Asia Times — Myanmar’s resistance finally takes the fight to junta’s air power (09.2026)
6. UN Myanmar — As conflict fuels suffering in Myanmar, UN publishes humanitarian report (10.12.2025)
7. UN Myanmar — Humanitarian Needs and Response Plan 2026, Quarter 2 Dashboard (08.09.2026)
8. Stimson Center — Too Little, Too Late: China Steps Up Military Aid to Myanmar’s Junta (04.03.2025)
9. Council on Foreign Relations — Global Conflict Tracker: Civil War in Myanmar (updated 27.08.2026)
10. Bangkok Post — Asean leaders agree 5-point plan for Myanmar (04.2021)
11. Wikipedia — Operation 1027
12. Wikipedia — Myanmar civil war (2021–present)

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ១០ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ VOA Burmese (Public domain) · Mortenmost (Public domain) · သူထွန်း (CC BY-SA 4.0) · Myanmar Now (CC BY 4.0, ៣ រូប) · Rocky Masum (CC BY-SA 4.0) · David and Jessie (CC BY 2.0) · John Owens / VOA (Public domain) · Ninjastrikers (CC BY 4.0)។ តារាង និងក្រាហ្វិក រៀបចំដោយ Eksastra។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។