រូបភាព៖ U.S. Navy (Public domain) · Wikimedia CommonsOPEC និង OPEC+ ពន្យល់៖ តើក្រុមប្រទេសនាំចេញប្រេងកំណត់តម្លៃប្រេងពិភពលោកយ៉ាងដូចម្ដេច?
តាំងពីការបង្កើតនៅទីក្រុងបាកដាដ ឆ្នាំ ១៩៦០ រហូតដល់ការចាកចេញរបស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម (UAE) ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ OPEC គឺជាអង្គការដែលពិភពលោកតាមដានរាល់ពេលប្រជុំ។ តើកូតាផលិតកម្មដំណើរការយ៉ាងណា? ហេតុអ្វីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងរុស្ស៊ីចងសម្ព័ន្ធគ្នាក្នុង OPEC+? ហើយហេតុអ្វីក្រុមនេះមានអំណាចតិចជាងការគិត នៅពេលច្រកសមុទ្រហ័រមូសមានវិបត្តិ?
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
- OPEC ជាអ្វី៖ អង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត ដែលបង្កើតឡើងនៅទីក្រុងបាកដាដ ក្នុងខែកញ្ញា ១៩៦០ ដោយប្រទេសស្ថាបនិក ៥ គឺ អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងវ៉េណេស៊ុយអេឡា។ ក្រោយ UAE ចាកចេញ វានៅសល់សមាជិក ១១។
- OPEC+៖ ចាប់ពីខែធ្នូ ២០១៦ OPEC បានចងសម្ព័ន្ធជាមួយប្រទេសផលិតប្រេងក្រៅក្រុម ដែលធំជាងគេគឺរុស្ស៊ី ដើម្បីសម្របសម្រួលការផលិតរួមគ្នា។
- អាវុធសំខាន់៖ កូតាផលិតកម្ម និង «សមត្ថភាពផលិតទំនេរ» គឺប្រេងដែលអាចបញ្ចេញបានក្នុងរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ។ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតមានសមត្ថភាពទំនេរច្រើនជាងគេ។
- ការបែកបាក់ឆ្នាំ ២០២៦៖ UAE បានចាកចេញពី OPEC និង OPEC+ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ឧសភា ២០២៦ ដោយលើកហេតុផល «ផលប្រយោជន៍ជាតិ» និងបំណងផលិតឱ្យបានច្រើនជាងកូតា។
- ហេតុអ្វីសំខាន់ពេលនេះ៖ OPEC+ បានបញ្ចប់ការស្ដារការកាត់បន្ថយស្ម័គ្រចិត្ត ១,៦៥ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ នៅខែកញ្ញា ២០២៦។ ប៉ុន្តែសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ និងការរំខាននៅហ័រមូស បានធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងកំណត់ដោយភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ច្រើនជាងដោយកូតា។
០១ · មូលដ្ឋានOPEC និង OPEC+ ជាអ្វី?
OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries) ឬ អង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត គឺជាអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសដែលពឹងលើការនាំចេញប្រេង។ ទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់វាស្ថិតនៅទីក្រុងវីយែន ប្រទេសអូទ្រីស តាំងពីថ្ងៃទី១ កញ្ញា ១៩៦៥។ OPEC មិនមែនជាក្រុមហ៊ុន ហើយក៏មិនលក់ប្រេងដោយខ្លួនឯងដែរ។ តួនាទីចម្បងរបស់វា គឺសម្របសម្រួលថា សមាជិកនីមួយៗគួរផលិតប្រេងប៉ុន្មាន។
យោងតាមលក្ខន្តិកៈរបស់ខ្លួន OPEC មានគោលបំណង៖
សម្របសម្រួល និងបង្រួបបង្រួមគោលនយោបាយប្រេងរបស់ប្រទេសសមាជិក ដើម្បីធានាតម្លៃសមរម្យ និងមានស្ថិរភាពសម្រាប់អ្នកផលិតប្រេង ការផ្គត់ផ្គង់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព សន្សំសំចៃ និងទៀងទាត់ដល់ប្រទេសប្រើប្រាស់ និងផលចំណេញសមរម្យលើដើមទុន សម្រាប់អ្នកវិនិយោគក្នុងឧស្សាហកម្មនេះ។— គោលបំណងរបស់ OPEC (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ គេហទំព័រ OPEC
ចំណែក OPEC+ មិនមែនជាអង្គការថ្មីទេ។ វាជាក្របខណ្ឌសហប្រតិបត្តិការ ដែលកើតចេញពី «សេចក្ដីប្រកាសស្ដីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ» (Declaration of Cooperation) ខែធ្នូ ២០១៦ រវាងសមាជិក OPEC និងប្រទេសផលិតប្រេងក្រៅ OPEC។ យោងតាម Al Jazeera ក្រុមទាំងពីរមានសមាសភាពដូចតទៅ៖
| ក្រុម | ប្រទេស | ស្ថានភាព |
|---|---|---|
| OPEC (១១) | អាល់ហ្សេរី សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ ហ្គីណេអេក្វាទ័រ ហ្គាបុង អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត លីប៊ី នីហ្សេរីយ៉ា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត វ៉េណេស៊ុយអេឡា | សមាជិកពេញសិទ្ធិ |
| ដៃគូក្រៅ OPEC | រុស្ស៊ី កាហ្សាក់ស្ថាន អាស៊ែបៃហ្សង់ បារ៉ែន ប្រ៊ុយណេ ម៉ាឡេស៊ី ម៉ិកស៊ិក អូម៉ង់ ស៊ូដង់ខាងត្បូង ស៊ូដង់ | OPEC+ តាមសេចក្ដីប្រកាសឆ្នាំ ២០១៦ |
| អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម | សមាជិកតាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៧ (ក្នុងនាមអាប៊ូដាប៊ី) | ចាកចេញ ១ ឧសភា ២០២៦ |
ទំហំ៖ យោងតាមរដ្ឋបាលព័ត៌មានថាមពលអាមេរិក (EIA) ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ OPEC (រួមទាំង UAE) បានផលិតប្រេងឆៅ ២៨ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ ឬប្រហែល ៣៥% នៃពិភពលោក ហើយ OPEC+ ប្រហែល ៤៦%។ បើគណនាដោយគ្មាន UAE តួលេខទាំងនេះនៅប្រហែល ៣១% និង ៤២%។ Al Jazeera ផ្ដល់តួលេខប្រហាក់ប្រហែលគ្នា គឺប្រហែល ៣០% និង ៤១%។ EIA ក៏បញ្ជាក់ថា ការនាំចេញរបស់ OPEC មានប្រហែលពាក់កណ្ដាលនៃប្រេងដែលជួញដូរជាអន្តរជាតិ។
០២ · ប្រវត្តិកំណើតនៅបាកដាដ ឆ្នាំ ១៩៦០
OPEC ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅសន្និសីទបាកដាដ ថ្ងៃទី១០–១៤ កញ្ញា ១៩៦០ ដោយប្រទេសស្ថាបនិកប្រាំ៖ អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងវ៉េណេស៊ុយអេឡា។ នៅពេលនោះ ប្រទេសទាំងនេះមានប្រេងច្រើន ប៉ុន្តែមានអំណាចតិចតួចលើតម្លៃ និងការផលិតប្រេងរបស់ខ្លួន។ ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍បន្ទាប់ សមាជិកថ្មីបានចូលរួមជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជា កាតា (១៩៦១) លីប៊ី និងឥណ្ឌូណេស៊ី (១៩៦២) អាប៊ូដាប៊ី (១៩៦៧) អាល់ហ្សេរី (១៩៦៩) និងនីហ្សេរីយ៉ា (១៩៧១)។
សន្និសីទបាកដាដបង្កើត OPEC ដោយប្រទេសស្ថាបនិក ៥។
ទីស្នាក់ការកណ្ដាលផ្លាស់មកទីក្រុងវីយែន។
ប្រទេសអារ៉ាប់ផលិតប្រេងប្រកាសហ៊ុំព័ទ្ធប្រេង។ តម្លៃប្រេងកើនឡើងប្រហែល ៤ ដង។
យោងតាម Wikipedia OPEC ចាប់ផ្ដើមប្រើកូតាផលិតកម្ម តាមគំនិតផ្ដួចផ្ដើមរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។
តម្លៃប្រេងធ្លាក់ក្រោម ១០ ដុល្លារក្នុងមួយធុង។ ចំណែកទីផ្សាររបស់ OPEC ធ្លាក់ពី ៥០% (១៩៧៩) មក ៣០% (១៩៨៥)។
OPEC និងប្រទេសក្រៅក្រុមចុះ «សេចក្ដីប្រកាសស្ដីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ» ដែលក្លាយជា OPEC+។
ក្នុងវិបត្តិកូវីដ-១៩ OPEC+ យល់ព្រមកាត់បន្ថយ ៩,៧ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ ឬប្រហែល ១០% នៃផលិតកម្មពិភពលោក។
កាតា (២០១៩) អេក្វាទ័រ (២០២០) និងអង់ហ្គោឡា (ធ្នូ ២០២៣) ចាកចេញពី OPEC។
អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ចាកចេញពី OPEC និង OPEC+ ក្នុងពេលសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់។
ការវិភាគប្រវត្តិរបស់ OPEC មិនមែនជារឿងនៃអំណាចដែលកើនឡើងជាលំដាប់នោះទេ។ វាជាវដ្ដដែលកើតឡើងម្ដងហើយម្ដងទៀត៖ ពេលតម្លៃខ្ពស់ អ្នកផលិតក្រៅក្រុមវិនិយោគបន្ថែម។ ពេលតម្លៃធ្លាក់ សមាជិក OPEC ត្រូវកាត់បន្ថយការផលិត ហើយការមិនពេញចិត្តនឹងកូតា បណ្ដាលឱ្យសមាជិកខ្លះចាកចេញ។
០៣ · ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រហ៊ុំព័ទ្ធប្រេងឆ្នាំ ១៩៧៣៖ ពេលដែលប្រេងក្លាយជាអាវុធ
យោងតាមការិយាល័យប្រវត្តិវិទូនៃក្រសួងការបរទេសអាមេរិក នៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះឆ្នាំ ១៩៧៣ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែល សមាជិកអារ៉ាប់នៃ OPEC បានប្រកាសហ៊ុំព័ទ្ធប្រេង ដើម្បីតបតនឹងការសម្រេចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់អាវុធឡើងវិញដល់កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល។ យោងតាម Wikipedia ការប្រកាសនេះ ធ្វើឡើងតាមរយៈអង្គការប្រទេសអារ៉ាប់នាំចេញប្រេងកាត (OAPEC) នៅខែតុលា ១៩៧៣។ OAPEC ជាអង្គការដាច់ដោយឡែកពី OPEC ដែលមានតែសមាជិកអារ៉ាប់។
- គោលដៅ៖ សហរដ្ឋអាមេរិក ហូឡង់ ព័រទុយហ្គាល់ និងអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។
- វិធានការ៖ ហាមការនាំចេញប្រេងទៅប្រទេសគោលដៅ និងកាត់បន្ថយការផលិត។
- តម្លៃ៖ តម្លៃប្រេង «កើនទ្វេដងជាមុន បន្ទាប់មកកើន ៤ ដង»។ យោងតាម Wikipedia វាកើនពីប្រហែល ៣ ដុល្លារ ដល់ ១២ ដុល្លារក្នុងមួយធុង។
- ចុងបញ្ចប់៖ ការហ៊ុំព័ទ្ធត្រូវបានបញ្ចប់នៅខែមីនា ១៩៧៤ បន្ទាប់ពីការចរចារបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក Henry Kissinger។

ផលវិបាកនៃការហ៊ុំព័ទ្ធនៅតែមានសព្វថ្ងៃ។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាស «គម្រោងឯករាជ្យភាព» (Project Independence) នៅថ្ងៃទី៧ វិច្ឆិកា ១៩៧៣ បង្កើតទុនបម្រុងប្រេងយុទ្ធសាស្ត្រ (Strategic Petroleum Reserve) កំណត់ល្បឿនអតិបរមា ៥៥ ម៉ាយក្នុងមួយម៉ោង និងស្តង់ដារសន្សំសំចៃប្រេង។ លោក Kissinger ក៏បានស្នើឱ្យបង្កើតទីភ្នាក់ងារថាមពលអន្តរជាតិ (IEA) សម្រាប់ប្រទេសប្រើប្រាស់ប្រេង។
ការវិភាគឆ្នាំ ១៩៧៣ បង្កើតរូបភាពរបស់ OPEC ជា «ក្រុមដែលអាចបិទម៉ាស៊ីនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក»។ ប៉ុន្តែវាក៏បានជំរុញឱ្យប្រទេសប្រើប្រាស់ស្វែងរកប្រភពថ្មី សន្សំទុនបម្រុង និងសន្សំប្រេង។ យូរៗទៅ ការឆ្លើយតបទាំងនេះបានកាត់បន្ថយអំណាចរបស់ OPEC ខ្លួនឯង។
០៤ · យន្តការតើកូតាផលិតកម្មដំណើរការយ៉ាងដូចម្ដេច?
OPEC មិនកំណត់តម្លៃប្រេងដោយផ្ទាល់ទេ។ តម្លៃត្រូវបានកំណត់នៅលើទីផ្សារ។ អ្វីដែល OPEC កំណត់ គឺ គោលដៅផលិតកម្ម ដែល EIA ពិពណ៌នាថាជា «ដែនកំណត់លើបរិមាណប្រេងដែលប្រទេសនីមួយៗអាចផលិត»។ តាមប្រវត្តិ ពេល OPEC កាត់បន្ថយគោលដៅ តម្លៃប្រេងច្រើនតែឡើង។
- អ្នកសម្រេច៖ សន្និសីទ OPEC (Conference) ជាស្ថាប័នកំពូល ដែលមានរដ្ឋមន្ត្រីប្រេងដឹកនាំប្រតិភូ ប្រជុំយ៉ាងតិច ២ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយការសម្រេចជាទូទៅត្រូវការឯកច្ឆន្ទ។
- ចំណុចយោង៖ កូតាគណនាពីកម្រិតផលិតកម្មយោងមួយ។ ឧទាហរណ៍ កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ២០១៦ ប្រើផលិតកម្មខែតុលា ២០១៦ ជាមូលដ្ឋាន។
- ករណីលើកលែង៖ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ OPEC កំណត់កូតាសម្រាប់សមាជិកតែ ១១ ក្នុងចំណោម ១៣។ លីប៊ី និងនីហ្សេរីយ៉ា ត្រូវបានលើកលែង ហើយអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកើន ៩០ ០០០ ធុងក្នុងមួយថ្ងៃ។
- ការតាមដាន៖ គណៈកម្មាធិការតាមដានថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីរួម (JMMC) ពិនិត្យការអនុវត្ត។ យោងតាម CRS កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ២០១៦ មានអត្រាអនុវត្តប្រហែល ៩៨% ក្នុងខែមករា–កញ្ញា ២០១៧។
- ការសងបំណុលផលិតកម្ម៖ ប្រទេសដែលផលិតលើសកូតា ត្រូវ «សង» ដោយកាត់បន្ថយបន្ថែមនៅពេលក្រោយ។ ក្នុងខែសីហា ២០២៥ ប្រទេស ៨ បានបញ្ជាក់ពីចេតនាសងទាំងស្រុងនូវបរិមាណដែលផលិតលើស តាំងពីខែមករា ២០២៤។
បច្ចុប្បន្ន មានការកាត់បន្ថយពីរប្រភេទ៖ ការកាត់បន្ថយទូទាំងក្រុម ដូចជាការកាត់ ២ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលសម្រេចក្នុងខែតុលា ២០២២ និង ការកាត់បន្ថយស្ម័គ្រចិត្ត ដោយក្រុមតូចមួយ ដែលមាន អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ាក់ UAE គុយវ៉ែត កាហ្សាក់ស្ថាន អាល់ហ្សេរី និងអូម៉ង់។ យោងតាម Energy Connects ការកាត់បន្ថយប្រហែល ២ លានធុងឆ្នាំ ២០២២ នៅតែមានសុពលភាពរហូតដល់ចុងឆ្នាំ ២០២៦។
កូតាជាលេខ «លើក្រដាស»។ Energy Connects រាយការណ៍ក្នុងខែសីហា ២០២៦ ថា សមាជិក OPEC+ ជាច្រើន «នៅតែមិនអាចបង្កើនផលិតកម្មដល់កូតាដែលបានកំណត់ ដោយសារឧបសគ្គបច្ចេកទេស និងប្រតិបត្តិការ»។ ដូច្នេះ ការដំឡើងកូតា មិនតែងតែមានន័យថា មានប្រេងចេញមកទីផ្សារបន្ថែមប៉ុណ្ណឹងទេ។
ការវិភាគកូតាជាប្រព័ន្ធដែលពឹងលើការទុកចិត្តគ្នា។ សមាជិកនីមួយៗចង់ឱ្យតម្លៃខ្ពស់ ប៉ុន្តែក៏ចង់លក់ឱ្យបានច្រើនដែរ។ ប្រទេសដែលផលិតលើសកូតា ទទួលផលពីតម្លៃខ្ពស់ ដែលអ្នកដទៃជួយរក្សា។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលការអនុវត្តតាមកូតា ជាបញ្ហាដ៏យូរអង្វែងបំផុតរបស់ OPEC។
០៥ · OPEC+សម្ព័ន្ធអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត–រុស្ស៊ី៖ ហេតុអ្វីកើតឡើង?
ចាប់ពីពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០១៤ តម្លៃប្រេងបានធ្លាក់ពីជាង ១០០ ដុល្លារ មកក្រោម ៣០ ដុល្លារក្នុងមួយធុងនៅដើមឆ្នាំ ២០១៦។ មូលហេតុសំខាន់មួយ គឺផលិតកម្មប្រេងពីថ្មស្លេត (shale) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលកើនឡើងយ៉ាងលឿន។ OPEC តែឯង លែងមានទំហំគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីទប់តម្លៃ។ វាត្រូវការដៃគូ ហើយដៃគូធំជាងគេគឺរុស្ស៊ី។
យោងតាមសេវាស្រាវជ្រាវសភាអាមេរិក (CRS) នៅថ្ងៃទី៣០ វិច្ឆិកា ២០១៦ OPEC បានយល់ព្រមកាត់បន្ថយប្រហែល ១,២ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ។ នៅថ្ងៃទី១០ ធ្នូ ២០១៦ ប្រទេសក្រៅ OPEC ដែលដឹកនាំដោយរុស្ស៊ី បានសន្យាកាត់បន្ថយ ៥៥៨ ០០០ ធុង ទៀត។ សរុបប្រហែល ១,៨ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ។ ប្រទេសក្រៅ OPEC មិនមានកូតាតាមប្រទេសទេ គឺមានតែគោលដៅរួមមួយប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ក្របខណ្ឌនេះត្រូវបានពង្រឹងដោយ «ធម្មនុញ្ញស្ដីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ» (Charter of Cooperation)។


សម្ព័ន្ធនេះមិនតែងតែរលូនទេ។ នៅថ្ងៃទី៦ មីនា ២០២០ រុស្ស៊ីបានបដិសេធការកាត់បន្ថយបន្ថែម ដែល OPEC ស្នើ ហើយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានឆ្លើយតបដោយបញ្ចុះតម្លៃ និងបង្កើនការផលិត។ ប៉ុន្តែនៅពេលកូវីដ-១៩ ធ្វើឱ្យតម្រូវការធ្លាក់ចុះខ្លាំង ភាគីទាំងពីរបានត្រឡប់មកវិញ ហើយក្នុងខែមេសា ២០២០ OPEC+ បានយល់ព្រមកាត់បន្ថយ ៩,៧ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ។ ក្នុងខែតុលា ២០២២ ក្រុមនេះបានកាត់បន្ថយ ២ លានធុងទៀត ហើយក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ក្រុមតូចមួយបានកាត់បន្ថយស្ម័គ្រចិត្តបន្ថែម។
| ភាគី | អ្វីដែលចង់បាន | ចំណុចខ្សោយ |
|---|---|---|
| អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត | តម្លៃមានស្ថិរភាព និងចំណូលគ្រប់គ្រាន់ ព្រមទាំងរក្សាតួនាទីជាអ្នកដឹកនាំទីផ្សារ | ទទួលបន្ទុកធំ ពេលក្រុមកាត់បន្ថយ |
| រុស្ស៊ី | ចំណូលពីប្រេង និងទំនាក់ទំនងយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយប្រទេសឈូងសមុទ្រ | ពឹងលើចំណូលប្រេងខ្លាំង |
| សមាជិកតូចៗ | កូតាខ្ពស់ជាងមុន ដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍ពីការវិនិយោគថ្មី | ខ្លះមិនអាចផលិតដល់កូតា |
ការវិភាគតារាងខាងលើ ជាការសង្ខេបរបស់ Eksastra ផ្អែកលើរបាយការណ៍ដែលបានដកស្រង់។ ចំណុចសំខាន់គឺ OPEC+ បានផ្ដល់ឱ្យទាំងរីយ៉ាដ និងមូស្គូ នូវអ្វីដែលពួកគេមិនអាចទទួលបានតែម្នាក់ឯង៖ ឥទ្ធិពលលើជិតពាក់កណ្ដាលនៃផលិតកម្មប្រេងឆៅពិភពលោក (ប្រហែល ៤៦% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ យោងតាម EIA)។
០៦ · អាវុធពិតសមត្ថភាពផលិតទំនេរ៖ ហេតុអ្វីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតសំខាន់ជាងគេ?
បើកូតាជា «ច្បាប់» នោះ សមត្ថភាពផលិតទំនេរ (spare capacity) គឺជាកម្លាំងពិត ដែលធ្វើឱ្យច្បាប់នោះមានអត្ថន័យ។ EIA កំណត់ថា សមត្ថភាពទំនេរ គឺ «បរិមាណផលិតកម្មដែលអាចបញ្ចេញបានក្នុងរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ និងរក្សាបានយ៉ាងតិច ៩០ ថ្ងៃ»។ ប្រទេសដែលមានសមត្ថភាពទំនេរច្រើន អាចបង្កើនការផលិតបានលឿន ពេលមានវិបត្តិ ឬអាចដាក់ទណ្ឌកម្មលើសមាជិកដែលមិនគោរពកូតា ដោយបង្ហូរប្រេងចូលទីផ្សារ។
ផលិតកម្មធៀបនឹងសមត្ថភាពផលិតប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ឆ្នាំ ២០២៥
លានធុងប្រេងឆៅក្នុងមួយថ្ងៃ · ប្រភព៖ EIA
EIA ពិពណ៌នាអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតថា ជា «អ្នកផលិតប្រេងធំជាងគេក្នុង OPEC និងជាអ្នកនាំចេញប្រេងធំជាងគេលើពិភពលោក» ដែល «តាមប្រវត្តិ មានសមត្ថភាពទំនេរច្រើនជាងគេ»។ យោងតាមតួលេខរបស់ EIA ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ចន្លោះរវាងសមត្ថភាព និងផលិតកម្មរបស់សាអូឌីត មានប្រហែល ២,៣ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយរបស់ UAE ប្រហែល ០,៨ លានធុង។ UAE មានសមត្ថភាពផលិតធំទី៣ ក្នុង OPEC បន្ទាប់ពីសាអូឌីត និងអ៊ីរ៉ាក់។
ចន្លោះ ២,៣ និង ០,៨ លានធុង គឺជាការគណនារបស់ Eksastra ពីតួលេខ EIA ហើយមិនមែនជាតួលេខ «សមត្ថភាពទំនេរ» ផ្លូវការទេ។ ប្រភពផ្សេងៗ ប៉ាន់ស្មានសមត្ថភាពខុសៗគ្នា។ ឧទាហរណ៍ Rystad Energy ដាក់សមត្ថភាពរបស់ UAE ដល់ ៤,៨ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ។
ការវិភាគសមត្ថភាពទំនេរមានតម្លៃ លុះត្រាតែប្រេងអាចដឹកចេញទៅទីផ្សារបាន។ ពេលច្រកសមុទ្រហ័រមូស ដែលជាផ្លូវចេញរបស់អ្នកផលិតឈូងសមុទ្រភាគច្រើន ត្រូវបានរំខាន «ធុងទំនេរ» ទាំងនោះស្ទើរតែបាត់បង់ឥទ្ធិពល។ នេះជាមេរៀនធំបំផុតមួយនៃឆ្នាំ ២០២៦។
០៧ · ការបែកបាក់ហេតុអ្វី UAE ចាកចេញពី OPEC?
នៅថ្ងៃអង្គារ ទី២៨ មេសា ២០២៦ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបានប្រកាសថា ខ្លួននឹងចាកចេញពីទាំង OPEC និង OPEC+ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ឧសភា ២០២៦។ UAE បានចូលរួម OPEC តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៧ ក្នុងនាមអាប៊ូដាប៊ី មុនពេលក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យក្នុងឆ្នាំ ១៩៧១។
ពេលវេលាបានមកដល់ហើយ ដើម្បីផ្ដោតការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់យើង លើអ្វីដែលផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់យើងតម្រូវ។— សេចក្ដីថ្លែងការណ៍តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋ UAE (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera
រដ្ឋមន្ត្រីថាមពល UAE លោក Suhail Mohamed al-Mazrouei បានថ្លែងថា «នេះជាការសម្រេចចិត្តផ្នែកគោលនយោបាយ» ដែលធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីការពិនិត្យយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់លើគោលនយោបាយកម្រិតផលិតកម្មបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត (ប្រែសម្រួល)។ យោងតាម Al Jazeera មូលហេតុដែលត្រូវបានលើកឡើង រួមមាន៖
- ផលប្រយោជន៍ជាតិ៖ ចក្ខុវិស័យយុទ្ធសាស្ត្ររយៈពេលវែង និងទម្រង់ថាមពលដែលកំពុងប្រែប្រួល។
- កូតា៖ បំណងបង្កើនការផលិត ដោយគ្មានកម្រិតកូតា បន្ទាប់ពីការវិនិយោគលើសមត្ថភាពផលិត។
- ការប្រកួតប្រជែងក្នុងតំបន់៖ ភាពតានតឹងជាមួយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត លើបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយក្នុងតំបន់ រួមទាំងតំបន់សមុទ្រក្រហម។
- បរិបទ៖ សង្គ្រាមរបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ដែលបង្កការរំខានថាមពលជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ការបាត់បង់សមាជិកម្នាក់ ដែលមានសមត្ថភាព ៤,៨ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ គឺដកឧបករណ៍ពិតប្រាកដមួយចេញពីដៃរបស់ក្រុម។— Jorge Leon អ្នកវិភាគ Rystad Energy (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera
UAE មិនមែនជាប្រទេសដំបូងដែលចាកចេញនោះទេ។ Al Jazeera កត់សម្គាល់ថា ការចាកចេញក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ ភាគច្រើនទាក់ទងនឹងការមិនចុះសម្រុងលើកូតាផលិតកម្ម៖
| ប្រទេស | ពេលចាកចេញ | ទំហំ |
|---|---|---|
| កាតា | ១ មករា ២០១៩ | តូច |
| អេក្វាទ័រ | មករា ២០២០ | តូច |
| អង់ហ្គោឡា | ធ្នូ ២០២៣ | មធ្យម |
| អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម | ១ ឧសភា ២០២៦ | ធំ៖ ផលិតកម្ម ៣,៤ លានធុង/ថ្ងៃ (២០២៥) |
យោងតាម EIA ប្រសិនបើគណនាដោយគ្មាន UAE ចំណែករបស់ OPEC ក្នុងផលិតកម្មប្រេងឆៅពិភពលោកឆ្នាំ ២០២៥ ធ្លាក់ពី ៣៥% មក ៣១% ហើយ OPEC+ ធ្លាក់ពី ៤៦% មក ៤២%។
ការវិភាគការចាកចេញរបស់កាតា ឬអេក្វាទ័រ មិនបានប៉ះពាល់ OPEC ច្រើនទេ។ ប៉ុន្តែ UAE ជាសមាជិកមួយក្នុងចំណោមសមាជិកតិចតួច ដែលមានសមត្ថភាពទំនេរពិតប្រាកដ។ ដោយគ្មាន UAE អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅតែជាអ្នកដឹកនាំ ប៉ុន្តែក្រុមមានឧបករណ៍តិចជាងមុន ដើម្បីគ្រប់គ្រងទីផ្សារ។ សំណួរដែលនៅចំហ គឺថា តើ UAE នឹងក្លាយជាអ្នកប្រកួតប្រជែងដែលផលិតដោយសេរី ឬនៅតែសម្របសម្រួលជាមួយអតីតដៃគូរបស់ខ្លួនដោយក្រៅផ្លូវការ។
០៨ · ពេលនេះហេតុអ្វី OPEC+ សំខាន់ម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ ២០២៦?
ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ទិសដៅរបស់ OPEC+ បានផ្លាស់ប្ដូរពី «កាត់បន្ថយ» ទៅ «ស្ដារឡើងវិញ»។ ក្រុមប្រទេស ៨ ដែលបានកាត់បន្ថយស្ម័គ្រចិត្តក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ បានចាប់ផ្ដើមដំឡើងការផលិតម្ដងបន្តិចៗ។ បន្ទាប់មក សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ និងការចាកចេញរបស់ UAE បានផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពទាំងស្រុង៖
ប្រទេស ៨ ចាប់ផ្ដើមស្ដារការកាត់បន្ថយស្ម័គ្រចិត្ត ២,២ លានធុងក្នុងមួយថ្ងៃ ជាដំណាក់កាលប្រចាំខែ។
ក្រុមនេះសម្រេចដំឡើង ៥៤៧ ០០០ ធុងក្នុងមួយថ្ងៃសម្រាប់ខែកញ្ញា ២០២៥ ដោយលើកឡើងពី «មូលដ្ឋានគ្រឹះទីផ្សារដែលល្អ» និងស្តុកប្រេងទាប។
យោងតាម EIA សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ចាប់ផ្ដើម ហើយច្រកសមុទ្រហ័រមូសត្រូវបានបិទ។
UAE ចាកចេញពី OPEC និង OPEC+ ជាផ្លូវការ។
ប្រទេស ៧ ដែលនៅសល់ (សាអូឌីត រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត កាហ្សាក់ស្ថាន អាល់ហ្សេរី អូម៉ង់) អនុម័តការដំឡើង ១៨៨ ០០០ ធុងសម្រាប់ខែកញ្ញា ដែលបញ្ចប់ការស្ដារការកាត់បន្ថយ ១,៦៥ លានធុង។
ក្រុមរក្សាកម្រិតផលិតកម្មខែកញ្ញា សម្រាប់ខែតុលា។ កិច្ចប្រជុំបន្ទាប់ត្រូវបានកំណត់នៅថ្ងៃទី៤ តុលា ២០២៦។
ប៉ុន្តែការសម្រេចលើកូតា មិនមែនជាកត្តាសំខាន់បំផុតនៃតម្លៃប្រេងឆ្នាំនេះទេ។ យោងតាម Al Jazeera នៅថ្ងៃទី៧ កញ្ញា ២០២៦ តម្លៃប្រេង Brent បានឡើងដល់ប្រហែល ៩៧ ដុល្លារក្នុងមួយធុង កើន ១៩% ក្នុងរយៈពេលមួយខែ បន្ទាប់ពីអាមេរិកវាយប្រហារនាវាដឹកប្រេងអ៊ីរ៉ង់ ៣ គ្រឿង ហើយកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ (IRGC) វាយប្រហារនាវាផ្សេងទៀតតបវិញ។ ក្នុងរយៈពេល ១០ ថ្ងៃមុននោះ មាននាវាដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ហ័រមូស ជាមធ្យមត្រឹមតែប្រហែល ១០ គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ។ តម្លៃប្រេងសាំងជាមធ្យមនៅអាមេរិក ឡើងដល់ ៤,១៥ ដុល្លារក្នុងមួយហ្គាឡុង ឬកើន ៣៩% ធៀបនឹងថ្ងៃទី២៨ កុម្ភៈ។

បច្ចុប្បន្ន OPEC+ មានអំណាចតិចតួចណាស់ លើទីផ្សារប្រេងជាក់ស្ដែង។— Jorge Leon, Rystad Energy (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Energy Connects ខែកញ្ញា ២០២៦
ការវិភាគឆ្នាំ ២០២៦ បង្ហាញពីដែនកំណត់របស់ OPEC+។ ក្រុមនេះអាចសម្រេចថា សមាជិកគួរផលិតប៉ុន្មាន ប៉ុន្តែមិនអាចធានាថា ប្រេងនោះនឹងទៅដល់អតិថិជនបានទេ។ ពេលផ្លូវដឹកជញ្ជូនសំខាន់ត្រូវបានរំខាន តម្លៃត្រូវបានកំណត់ដោយសង្គ្រាម និងការធានារ៉ាប់រង ច្រើនជាងដោយកិច្ចប្រជុំនៅវីយែន។ អានបន្ថែម៖ ហេតុអ្វីច្រកសមុទ្រហ័រមូសធ្វើឱ្យពិភពលោករញ្ជួយ។
០៩ · ការវាយតម្លៃចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្សោយ និងអ្វីត្រូវតាមដាន
✅ ចំណុចខ្លាំងរបស់ OPEC+
- ទំហំ៖ ទោះបីគ្មាន UAE ក៏ក្រុមនៅតែផលិតប្រហែល ៤២% នៃប្រេងឆៅពិភពលោក (តួលេខ EIA ឆ្នាំ ២០២៥)។
- ទុនបម្រុង៖ យោងតាម Wikipedia សមាជិក OPEC កាន់កាប់ប្រហែល ៧៩,៥% នៃទុនបម្រុងប្រេងដែលបានបញ្ជាក់ក្នុងពិភពលោក (ទិន្នន័យឆ្នាំ ២០២២)។
- បទពិសោធន៍៖ ក្រុមបានឆ្លងកាត់វិបត្តិធំៗ ដូចជាឆ្នាំ ២០២០ ហើយនៅតែរួមគ្នាបាន។
- អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត៖ នៅតែជាប្រទេសដែលមានសមត្ថភាពទំនេរច្រើនជាងគេ។
⚠️ ចំណុចខ្សោយ
- ការចាកចេញ៖ UAE ជាសមាជិកធំទី៣ តាមសមត្ថភាព ដែលបានចាកចេញ។
- កូតាលើក្រដាស៖ សមាជិកខ្លះមិនអាចផលិតដល់កូតាទេ ហើយខ្លះទៀតផលិតលើស។
- អ្នកផលិតក្រៅក្រុម៖ កំណើនផលិតកម្មប្រេងរបស់អាមេរិក កាត់បន្ថយអំណាចទីផ្សាររបស់ OPEC។
- ភូមិសាស្ត្រ៖ ផលិតកម្មភាគច្រើនពឹងលើផ្លូវដឹកជញ្ជូនតាមឈូងសមុទ្រ ដែលងាយរងការរំខាន។
.jpg?width=1200)
អ្វីដែលត្រូវតាមដានបន្ទាប់
- កិច្ចប្រជុំចុងឆ្នាំ៖ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំថ្ងៃទី៤ តុលា ២០២៦ តើក្រុមនឹងផ្អាកការផលិតបន្ថែម ឬកាត់បន្ថយឡើងវិញ? Jorge Leon នៃ Rystad Energy បានព្យាករណ៍ពី «ការផ្អាកក្នុងត្រីមាសទី៤» ខណៈក្រុមត្រៀមចរចាកូតាឆ្នាំ ២០២៧។
- កូតាឆ្នាំ ២០២៧៖ យោងតាម Energy Connects ការកាត់បន្ថយទូទាំងក្រុម ២ លានធុងឆ្នាំ ២០២២ មានសុពលភាពរហូតដល់ចុងឆ្នាំ ២០២៦។ ការចរចាលើកម្រិតយោងថ្មី អាចបង្កភាពតានតឹងថ្មី។
- ហ័រមូស៖ ចំនួននាវាដែលឆ្លងកាត់ និងការវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពល នឹងកំណត់តម្លៃច្រើនជាងកូតា។
- UAE៖ តើ UAE នឹងបង្កើនការផលិតលឿនប៉ុណ្ណា ពេលការនាំចេញតាមឈូងសមុទ្រវិលមកធម្មតាវិញ?
- ការសង៖ តើប្រទេសដែលផលិតលើសកូតា នឹងសងតាមកាលវិភាគដែរឬទេ?
១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់
តើ OPEC និង OPEC+ ខុសគ្នាដូចម្ដេច?
OPEC ជាអង្គការដែលមានសមាជិក ១១ និងទីស្នាក់ការនៅវីយែន។ OPEC+ ជាក្របខណ្ឌសហប្រតិបត្តិការ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៦ ដែលភ្ជាប់សមាជិក OPEC ជាមួយប្រទេសផលិតប្រេងក្រៅក្រុម ១០ ដូចជារុស្ស៊ី និងកាហ្សាក់ស្ថាន។
តើ OPEC កំណត់តម្លៃប្រេងដោយផ្ទាល់ឬទេ?
ទេ។ OPEC កំណត់គោលដៅផលិតកម្មសម្រាប់សមាជិក។ តម្លៃត្រូវបានកំណត់នៅលើទីផ្សារ។ ប៉ុន្តែការកាត់បន្ថយ ឬការដំឡើងកូតា ច្រើនតែប៉ះពាល់ដល់តម្លៃ។
តើរុស្ស៊ីជាសមាជិក OPEC ឬទេ?
ទេ។ រុស្ស៊ីជាដៃគូធំជាងគេក្រៅ OPEC ក្នុងក្របខណ្ឌ OPEC+ ប៉ុន្តែមិនមែនជាសមាជិក OPEC ទេ។
ហេតុអ្វីការហ៊ុំព័ទ្ធឆ្នាំ ១៩៧៣ នៅតែត្រូវបានលើកឡើង?
ព្រោះវាបានបង្ហាញជាលើកដំបូងថា ការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងអាចត្រូវបានប្រើជាសម្ពាធនយោបាយ។ វាក៏បាននាំឱ្យមានការបង្កើតទុនបម្រុងប្រេងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អាមេរិក និងទីភ្នាក់ងារថាមពលអន្តរជាតិ (IEA)។
តើការចាកចេញរបស់ UAE ធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងធ្លាក់ឬទេ?
ក្នុងរយៈពេលវែង UAE អាចផលិតបានច្រើនជាងកូតាចាស់ ដែលអាចបន្ថែមការផ្គត់ផ្គង់។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ២០២៦ ការរំខាននៅហ័រមូស មានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាង។ ការវិភាគផលប៉ះពាល់ពិតប្រាកដ អាស្រ័យលើពេលដែលផ្លូវដឹកជញ្ជូនវិលមកធម្មតា។
១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព
- OPEC — Brief History
- Office of the Historian, U.S. Department of State — Oil Embargo, 1973–1974
- Wikipedia — OPEC
- Congressional Research Service — OPEC and Non-OPEC Crude Oil Production Agreement: Compliance Status (IN10821, 2017)
- U.S. EIA — What Drives Crude Oil Prices: Supply (OPEC)
- OPEC — Press release on the meeting of eight OPEC+ countries (03.08.2025)
- Al Jazeera — UAE leaves OPEC in blow to oil cartel during war on Iran (28.04.2026)
- Al Jazeera — What are OPEC and OPEC+, and why has the UAE quit? (28.04.2026)
- U.S. EIA, Today in Energy — UAE’s exit from OPEC+ reduced the group’s share of crude oil production (2026)
- Energy Connects — OPEC+ completes rollback of oil production cuts with September hike (08.2026)
- Energy Connects — OPEC+ keeps output policy unchanged for October (09.2026)
- Al Jazeera — Oil prices surge as US-Iran strikes intensify in Strait of Hormuz (07.09.2026)
📷 ឥណទានរូបភាព
រូបភាពទាំង ៧ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ U.S. Navy (Public domain) · C.Stadler/Bwag (CC BY-SA 4.0) · David Falconer, NARA (Public domain) · Russian Presidential Press Service (CC BY 4.0) · Quintin Soloviev (CC BY 4.0) · Alfvanbeem (CC0) · Vitor Oliveira (CC BY-SA 2.0)។ តារាង និងគំនូសប្រៀបធៀប ត្រូវបានរៀបចំដោយ Eksastra ពីតួលេខរបស់ EIA។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។
🌐 ផ្នែកវិភាគ Eksastra
អត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅលើព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ជាភាសាខ្មែរ — បរិបទ ពេលវេលា អ្វីដែលភាគីនីមួយៗចង់បាន និងផលប៉ះពាល់ទៅលើពិភពលោក។
បើកមជ្ឈមណ្ឌលវិភាគ →🛢️ ច្រកសមុទ្រហ័រមូស⚡ វិបត្តិតម្លៃថាមពលអឺរ៉ុប ២០២៦💵 ហេតុអ្វីដុល្លារអាមេរិកគ្របដណ្ដប់🌐 ពិភពលោក និងអង្គការអន្តរជាតិ