០១ · សេចក្ដីផ្ដើមហេតុអ្វីប្រឡាយស៊ុយអេសសំខាន់ចំពោះពិភពលោក?

ប្រឡាយស៊ុយអេស (Suez Canal) កាត់តាមដីសណ្ដូកស៊ុយអេសនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប ដែលបំបែកទ្វីបអាហ្វ្រិកចេញពីទ្វីបអាស៊ី។ វាភ្ជាប់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេនៅខាងជើង ទៅនឹងសមុទ្រក្រហមនៅខាងត្បូង។

យោងតាមសារព័ត៌មាន AP ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នាវាជាង ២៦ ០០០ គ្រឿងបានឆ្លងកាត់ប្រឡាយនេះ ហើយប្រហែល ១០% នៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវនេះ (AP តាមរយៈ Asharq Al-Awsat)។ មានហេតុផលបួនយ៉ាង ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក៖

• ផ្លូវកាត់៖ ធៀបនឹងផ្លូវជុំវិញទ្វីបអាហ្វ្រិក ដំណើររវាងអាស៊ី និងអឺរ៉ុបតាមស៊ុយអេស ខ្លីជាងប្រហែល ៦ ០០០ គីឡូម៉ែត្រ ឬប្រហែល ៩ ថ្ងៃ (Wikipedia)។
• ទំនិញកុងតឺន័រ៖ យោងតាមទីភ្នាក់ងារពាណិជ្ជកម្ម និងអភិវឌ្ឍន៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNCTAD) ប្រហែល ២២% នៃពាណិជ្ជកម្មកុងតឺន័រតាមសមុទ្រពិភពលោក បានឆ្លងកាត់ស៊ុយអេសក្នុងឆ្នាំ ២០២៣។
• ថាមពល៖ ប្រេងឆៅ ផលិតផលប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ (LNG) ពីតំបន់ឈូងសមុទ្រ ធ្វើដំណើរទៅអឺរ៉ុបតាមផ្លូវនេះ។
• អេហ្ស៊ីប៖ ថ្លៃឆ្លងកាត់ប្រឡាយ គឺជាប្រភពរូបិយប័ណ្ណបរទេសដ៏សំខាន់មួយ សម្រាប់ប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេក្នុងពិភពអារ៉ាប់។

ការវិភាគស៊ុយអេសមិនមែនជាច្រកតែមួយទេ។ នាវាដែលធ្វើដំណើររវាងអាស៊ី និងអឺរ៉ុប ត្រូវឆ្លងកាត់ច្រកពីរ៖ ប្រឡាយស៊ុយអេសនៅខាងជើង និងច្រក បាប អាល់-ម៉ានដាប់ (Bab al-Mandab) នៅខាងត្បូងសមុទ្រក្រហម ជិតប្រទេសយេម៉ែន។ ដូច្នេះ ប្រឡាយអាចបើកធម្មតា ប៉ុន្តែនៅតែខាតបង់ ប្រសិនបើច្រកខាងត្បូងមានគ្រោះថ្នាក់។ នេះជាមេរៀនសំខាន់បំផុតពីឆ្នាំ ២០២៣ ដល់ ២០២៦។

០២ · ប្រវត្តិកំណើតប្រឡាយ៖ ពីក្ដីសុបិនរាប់ពាន់ឆ្នាំ ដល់ការបើកឆ្នាំ ១៨៦៩

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Britannica ប្រឡាយបុរាណធ្លាប់មាននៅសម័យផារ៉ោន និងសម័យពែរ្ស។ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៨ ណាប៉ូឡេអុង បូណាប៉ាត បានបញ្ជាឱ្យសិក្សាវាស់វែងផ្លូវនេះ។ ប៉ុន្តែប្រឡាយសម័យទំនើប គឺជាស្នាដៃរបស់អ្នកការទូតបារាំង លោក ហ្វែកឌីណង់ ដឺ ឡេសិប (Ferdinand de Lesseps)។

ចំនួនកម្មករដែលបានស្លាប់ នៅតែជាប្រធានបទជជែកគ្នា៖ នៅឆ្នាំ ១៩៥៦ លោក ណាស៊ែរ លើកឡើងតួលេខ ១២០ ០០០ នាក់ ប៉ុន្តែឯកសាររបស់ក្រុមហ៊ុនបង្ហាញអត្រាទាបជាងនេះច្រើន។

ការវិភាគស៊ុយអេសកើតចេញពីពលកម្មរបស់ជនជាតិអេហ្ស៊ីប ប៉ុន្តែអស់ជិតមួយសតវត្ស ផលប្រយោជន៍ភាគច្រើនទៅដល់ភាគហ៊ុនិកអឺរ៉ុប។ នេះជាមូលដ្ឋាននៃកំហឹងជាតិនិយម ដែលនាំទៅដល់ឆ្នាំ ១៩៥៦។

០៣ · ១៩៥៦–១៩៧៥វិបត្តិស៊ុយអេស ១៩៥៦ និងការបិទប្រឡាយ ៨ ឆ្នាំ

នៅថ្ងៃទី១៩ កក្កដា ១៩៥៦ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដកការផ្ដល់ហិរញ្ញប្បទានសម្រាប់ទំនប់អាស្វាន់ (Aswan High Dam)។ មួយសប្ដាហ៍ក្រោយមក គឺថ្ងៃទី២៦ កក្កដា ១៩៥៦ ប្រធានាធិបតី ហ្គាម៉ាល់ អាប់ដែល ណាស៊ែរ (Gamal Abdel Nasser) បានប្រកាសនៅក្រុងអាឡិចសាន់ឌ្រី ធ្វើជាតូបនីយកម្មក្រុមហ៊ុនប្រឡាយ ដើម្បីយកចំណូលមកសាងសង់ទំនប់ (Wikipedia)។

• ផែនការសម្ងាត់៖ នៅខែតុលា ១៩៥៦ អ៊ីស្រាអែល អង់គ្លេស និងបារាំង ព្រមព្រៀងគ្នាដោយសម្ងាត់ក្នុងពិធីសារសេវ្រ (Protocol of Sèvres)។
• សង្គ្រាម៖ អ៊ីស្រាអែលវាយលុកឧបទ្វីបស៊ីណៃនៅថ្ងៃទី២៩ តុលា។ កងទ័ពអង់គ្លេស និងបារាំងចុះចតនៅព័រសាអ៊ីដ (Port Said) នៅថ្ងៃទី៥–៦ វិច្ឆិកា។ ជនជាតិអេហ្ស៊ីបប្រហែល ១ ៦៥០–៣ ០០០ នាក់បានស្លាប់។
• សម្ពាធពីអាមេរិក៖ ប្រធានាធិបតី អាយសិនហាវ័រ (Eisenhower) ប្រឆាំងនឹងការវាយលុក ហើយគំរាមដាក់សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចលើអង់គ្លេស។ បទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី៦–៧ វិច្ឆិកា។
• កងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពដំបូង៖ អង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្កើត UNEF ដែលជាកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពដំបូងគេ។ អ្នកផ្ដួចផ្ដើម គឺលោក Lester Pearson របស់កាណាដា បានទទួលរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព។
• លទ្ធផល៖ ប្រឡាយបិទរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥៧។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស Anthony Eden លាលែងពីតំណែង ហើយអេហ្ស៊ីបរក្សាប្រឡាយបាន។

ការបិទលើកទីពីរវែងជាងនេះទៅទៀត។ ក្រោយសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃឆ្នាំ ១៩៦៧ រវាងអ៊ីស្រាអែល និងប្រទេសអារ៉ាប់ ប្រឡាយបានក្លាយជាខ្សែជួរមុខ ហើយត្រូវបានបិទអស់ ៨ ឆ្នាំ។ នាវាដឹកទំនិញ ១៥ គ្រឿង ដែលគេហៅថា «កងនាវាលឿង» (Yellow Fleet) បានជាប់គាំងនៅក្នុងប្រឡាយរហូតដល់ថ្ងៃបើកឡើងវិញ គឺថ្ងៃទី៥ មិថុនា ១៩៧៥។

ការវិភាគប្រវត្តិវិទូជាច្រើនចាត់ទុកឆ្នាំ ១៩៥៦ ថាជាចុងបញ្ចប់នៃឋានៈមហាអំណាចរបស់អង់គ្លេស។ មេរៀនដែលនៅតែមានសុពលភាព គឺថា ការគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រផ្ដល់ឥទ្ធិពល ប៉ុន្តែកម្លាំងយោធាដែលគ្មានការគាំទ្រពីអន្តរជាតិ អាចបរាជ័យ។

០៤ · របៀបដំណើរការប្រឡាយស៊ុយអេសដំណើរការយ៉ាងដូចម្ដេច?

ខុសពីប្រឡាយប៉ាណាម៉ា ស៊ុយអេសជាប្រឡាយកម្រិតនីវ៉ូសមុទ្រ ដែលគ្មានទ្វារទឹក (locks) ទេ។ នាវាធ្វើដំណើរត្រង់ពីសមុទ្រមួយទៅសមុទ្រមួយទៀត ដោយមិនចាំបាច់លើក ឬបន្ទាបកម្រិតទឹក។ ទិន្នន័យសំខាន់ៗ (Wikipedia)៖

• ទំហំ៖ ប្រវែង ១៩៣,៣ គីឡូម៉ែត្រ ជម្រៅ ២៤ ម៉ែត្រ និងទទឹង ២០៥ ម៉ែត្រ។ នាវាអាចមានជម្រៅលិចទឹក (draft) អតិបរមា ២០,១ ម៉ែត្រ។
• ក្បួននាវា៖ ជាធម្មតា មានក្បួននាវាបីក្នុងមួយថ្ងៃ គឺពីរក្បួនធ្វើដំណើរទៅខាងត្បូង និងមួយក្បួនទៅខាងជើង។ ការឆ្លងកាត់ចំណាយពេល ១១–១៦ ម៉ោង។
• កន្លែងជៀសគ្នា៖ ក្បួនទាំងពីរទិសជៀសគ្នានៅផ្លូវវាង Ballah និងនៅបឹងជូរធំ (Great Bitter Lake)។
• ថ្លៃឆ្លងកាត់៖ គណនាតាមទំហំនាវាដែលវាស់តាមប្រព័ន្ធពិសេសរបស់ប្រឡាយ (Suez Canal Net Tonnage)។ អាជ្ញាធរប្រឡាយស៊ុយអេស (SCA) ជាអ្នកគ្រប់គ្រង។

គំនូសសាមញ្ញដោយ Eksastra — មិនតាមមាត្រដ្ឋានពិត។

«ប្រឡាយស៊ុយអេសថ្មី» ឆ្នាំ ២០១៥

នៅថ្ងៃទី៦ សីហា ២០១៥ ប្រធានាធិបតី អាប់ដែល ហ្វាតាហ៍ អាល់-ស៊ីស៊ី (Abdel Fattah al-Sisi) បានសម្ពោធគម្រោងពង្រីកប្រឡាយ ដែលសាងសង់ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយចំណាយប្រហែល ៥៩,៤ ពាន់លានផោនអេហ្ស៊ីប (ប្រហែល ៩ ពាន់លានដុល្លារ)។ គម្រោងនេះបន្ថែមផ្លូវទឹកស្របគ្នាប្រវែង ៣៥ គីឡូម៉ែត្រ ដែលបង្កើតជាផ្នែកកណ្ដាល ៧២ គីឡូម៉ែត្រ ដែលនាវាធ្វើដំណើរពីរទិសព្រមគ្នាបាន។ គោលដៅគឺបង្កើនសមត្ថភាពពី ៤៩ ទៅ ៩៧ នាវាក្នុងមួយថ្ងៃ ត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣។

០៥ · ប្រាក់ចំណូលចំណូលប្រឡាយ និងការពឹងផ្អែករបស់សេដ្ឋកិច្ចអេហ្ស៊ីប

ប្រាក់ចំណូលរបស់ប្រឡាយឡើងចុះតាមស្ថានភាពសន្តិសុខក្នុងតំបន់ ច្រើនជាងតាមការសម្រេចចិត្តរបស់អេហ្ស៊ីបខ្លួនឯង។ តារាងខាងក្រោមបង្ហាញពីការប្រែប្រួលនេះ៖

ប្រភព៖ Wikipedia (២០០៨) · AP ១៧.០៤.២០២៥ (២០២៣–២០២៤) · gCaptain ០៨.០៩.២០២៦ (២០២៥) · Egyptian Streets ៣០.០៦.២០២៦ (ឆ្នាំសារពើពន្ធបញ្ចប់ថ្ងៃទី៣០ មិថុនា ២០២៦)។

• ការខាតបង់៖ យោងតាម gCaptain ចំណូលត្រីមាសទីបួនឆ្នាំ ២០២៤ មានត្រឹម ៨៨០,៩ លានដុល្លារ ធៀបនឹង ២,៤ ពាន់លានដុល្លារក្នុងរយៈពេលដូចគ្នាឆ្នាំមុន។
• ការពឹងលើ IMF៖ យោងតាម AGBI មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) បានបង្កើនកម្ចីសម្រាប់អេហ្ស៊ីបពី ៣ ពាន់លានដុល្លារ (ធ្នូ ២០២២) ដល់ ៨ ពាន់លានដុល្លារ (មីនា ២០២៤)។
• ការបញ្ចុះតម្លៃ៖ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ឧសភា ២០២៥ អាជ្ញាធរប្រឡាយបានបញ្ចុះថ្លៃ ១៥% រយៈពេល ៩០ ថ្ងៃ សម្រាប់នាវាកុងតឺន័រធំៗ ដែលមានទំហំចាប់ពី ១៣០ ០០០ តោនសុទ្ធឡើងទៅ ដើម្បីទាក់ទាញនាវាឱ្យវិលមកវិញ (gCaptain)។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២០ មក អេហ្ស៊ីបបានប្រឈមនឹងវិបត្តិ និងការវិវត្តអវិជ្ជមាន ដែលពិបាកជៀសវាង។— ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប លោក អាប់ដែល ហ្វាតាហ៍ អាល់-ស៊ីស៊ី ឆ្នាំ ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ AGBI

ការវិភាគប្រឡាយស៊ុយអេសផ្ដល់ឱ្យអេហ្ស៊ីបនូវប្រាក់ដុល្លារយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែក៏ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចងាយរងគ្រោះដោយកត្តាដែលខ្លួនមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។ ការវាយប្រហារនៅយេម៉ែន ដែលស្ថិតនៅចុងម្ខាងទៀតនៃសមុទ្រក្រហម បានកាត់បន្ថយចំណូលប្រឡាយជាងពាក់កណ្ដាលក្នុងរយៈពេលតែមួយឆ្នាំ។

០៦ · ២០២១Ever Given៖ នាវាតែមួយដែលបិទផ្លូវពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក

នាវាកុងតឺន័រ Ever Given មានប្រវែង ៤០០ ម៉ែត្រ និងអាចដឹកកុងតឺន័របាន ២០ ០០០ TEU។ ម្ចាស់នាវាគឺក្រុមហ៊ុនជប៉ុន Shoei Kisen Kaisha ហើយក្រុមហ៊ុនតៃវ៉ាន់ Evergreen Marine ជាអ្នកជួលដំណើរការ (Wikipedia)។

ការវិភាគEver Given បានបង្ហាញថា ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ពិភពលោកមានភាពតានតឹងខ្លាំង៖ នាវាតែមួយ ក្នុងផ្នែកដែលមានផ្លូវទឹកតែមួយ អាចរារាំងពាណិជ្ជកម្មរាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែការស្ទះនោះមានរយៈពេលតែមួយសប្ដាហ៍ប៉ុណ្ណោះ។ វិបត្តិសមុទ្រក្រហមដែលកើតឡើងពីរឆ្នាំក្រោយ មានរយៈពេលយូរជាងនេះច្រើន។

០៧ · ២០២៣–២០២៥ពួកហ៊ូធី និងការបត់ផ្លូវជុំវិញទ្វីបអាហ្វ្រិក

ក្រោយសង្គ្រាមនៅហ្គាហ្សាផ្ទុះឡើងនៅខែតុលា ២០២៣ ពួកហ៊ូធីនៅយេម៉ែន ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់ បានចាប់ផ្ដើមវាយប្រហារនាវាពាណិជ្ជកម្មក្នុងសមុទ្រក្រហម និងឈូងសមុទ្រអាដែន ដោយអះអាងថាជាការគាំទ្រប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន។ នៅខែវិច្ឆិកា ២០២៣ ពួកគេបានដណ្ដើមយកនាវា Galaxy Leader ហើយឃុំនាវិក ២៥ នាក់អស់រយៈពេល ១៤ ខែ (Human Rights Watch)។

• ទំហំការវាយប្រហារ៖ យោងតាម Wikipedia ពួកហ៊ូធីបានវាយប្រហារនាវាពាណិជ្ជកម្ម ១៧៨ គ្រឿងក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ ធ្វើឱ្យនាវា ៤ គ្រឿងលិច និងនាវិក ៩ នាក់ស្លាប់។ នៅខែកក្កដា ២០២៥ នាវា Magic Seas និង Eternity C ត្រូវបានលិចក្នុងរយៈពេលតែមួយសប្ដាហ៍។
• ការឆ្លើយតបយោធា៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបង្កើតប្រតិបត្តិការ Prosperity Guardian (ធ្នូ ២០២៣) ហើយរួមជាមួយអង់គ្លេស ចាប់ផ្ដើមវាយប្រហារគោលដៅហ៊ូធីនៅខែមករា ២០២៤។ សហភាពអឺរ៉ុបបង្កើតបេសកកម្ម Aspides (កុម្ភៈ ២០២៤)។
• បទឈប់បាញ់៖ នៅថ្ងៃទី៦ ឧសភា ២០២៥ អូម៉ង់សម្របសម្រួលបទឈប់បាញ់រវាងអាមេរិក និងពួកហ៊ូធី ដែលការពារតែនាវាអាមេរិក។ ក្រោយបទឈប់បាញ់នៅហ្គាហ្សា ថ្ងៃទី១០ តុលា ២០២៥ ពួកហ៊ូធីបានផ្អាកការវាយប្រហារ។

ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនធំៗបានសម្រេចចិត្តបត់ផ្លូវជុំវិញជ្រោយសង្ឃឹមល្អ (Cape of Good Hope) នៅភាគខាងត្បូងទ្វីបអាហ្វ្រិក។ របាយការណ៍ UNCTAD ខែកុម្ភៈ ២០២៤ បង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ភ្លាមៗ៖

ប្រភព៖ UNCTAD — Navigating troubled waters (កុម្ភៈ ២០២៤)។

ការវិភាគពួកហ៊ូធីមិនចាំបាច់បិទប្រឡាយស៊ុយអេសដោយផ្ទាល់ទេ។ គ្រាន់តែធ្វើឱ្យច្រកខាងត្បូងនៃសមុទ្រក្រហមមានគ្រោះថ្នាក់ ក៏គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីកាត់បន្ថយចរាចរណ៍ស៊ុយអេសបានពាក់កណ្ដាលហើយ។ ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង និងក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ជាអ្នកសម្រេចថាផ្លូវណាមានសុវត្ថិភាព មិនមែនអាជ្ញាធរប្រឡាយទេ។

០៨ · ហេតុអ្វីពេលនេះឆ្នាំ ២០២៦៖ ហេតុអ្វីស៊ុយអេសត្រឡប់មកជាចំណុចក្ដៅម្ដងទៀត?

ឆ្នាំ ២០២៦ បានផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពប្រឡាយស៊ុយអេសពីរដង។ ទីមួយ សង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់ ដែលផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ កុម្ភៈ ២០២៦ បានធ្វើឱ្យច្រកសមុទ្រហ័រមូសស្ទើរតែបិទ ហើយប្រេងមួយផ្នែកធំត្រូវបានបង្វែរមកសមុទ្រក្រហម។ ទីពីរ ពួកហ៊ូធីបានពង្រីកការគ្រប់គ្រងលើច្រកខាងត្បូងនៃសមុទ្រក្រហម។ ផ្នែកនេះមានព័ត៌មានដែលអាចប្រែប្រួលលឿន ហើយ Eksastra នឹងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពនៅពេលចាំបាច់។

ការធ្វើនាវាចរណ៍មានសុវត្ថិភាពសម្រាប់គ្រប់ក្រុមហ៊ុន លើកលែងតែនាវាសាអូឌីត។— លោក Yahya Saree អ្នកនាំពាក្យយោធាហ៊ូធី ខែកញ្ញា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Euronews

សុវត្ថិភាពរបស់នាវិក នាវា និងទំនិញរបស់អតិថិជន នៅតែជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុត។— ក្រុមហ៊ុន Maersk ខែកញ្ញា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ gCaptain

ដែនកំណត់សំខាន់៖ យោងតាម Al Jazeera នាវាដឹកប្រេងធុនធំបំផុត (VLCC) ដែលផ្ទុកពេញ មិនអាចឆ្លងកាត់ប្រឡាយបានទេ ដោយសារជម្រៅទឹក។ ពួកវាត្រូវបញ្ចេញប្រេងមួយផ្នែកតាមបំពង់ SUMED ដែលរត់ស្របនឹងប្រឡាយ ឬប្ដូរទៅនាវាតូចជាង។ សម្រាប់ដំណើរទៅកូរ៉េខាងត្បូង ការបត់តាមស៊ុយអេសអាចធ្វើឱ្យដំណើរវែងពីប្រហែល ២៤ ថ្ងៃ ដល់ប្រហែល ៥៤ ថ្ងៃ។

ការវិភាគឆ្នាំ ២០២៦ បង្ហាញពីភាពផ្ទុយគ្នាមួយ៖ ការបិទច្រកហ័រមូសបានធ្វើឱ្យស៊ុយអេស និងសមុទ្រក្រហមកាន់តែសំខាន់សម្រាប់ប្រេងពិភពលោក ប៉ុន្តែក្នុងពេលតែមួយ ពួកហ៊ូធីដែលឥឡូវគ្រប់គ្រងឆ្នេរជាប់ច្រក បាប អាល់-ម៉ានដាប់ អាចគំរាមកំហែងទាំងការនាំចេញប្រេងរបស់សាអូឌីត និងចរាចរណ៍ឆ្ពោះទៅស៊ុយអេស។ សូមអានបន្ថែម៖ ច្រកសមុទ្រហ័រមូស៖ ហេតុអ្វីរង្គោះពិភពលោក។

០៩ · បន្ទាប់ពីនេះសេណារីយ៉ូ និងអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

ការវិភាគសេណារីយ៉ូខាងលើ ជាការវាយតម្លៃរបស់ Eksastra ដោយផ្អែកលើនិន្នាការដែលបានរាយការណ៍ មិនមែនជាការព្យាករណ៍ផ្លូវការទេ។

• តួលេខប្រចាំខែ៖ ចំនួននាវា និងចំណូលដែលអាជ្ញាធរប្រឡាយស៊ុយអេសផ្សព្វផ្សាយ។
• ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន៖ ការប្រកាសរបស់ Maersk, Hapag-Lloyd, MSC, CMA CGM និង COSCO អំពីខ្សែសេវាឆ្លងកាត់ស៊ុយអេស។
• ជម្លោះហ៊ូធី–សាអូឌីត៖ ថាតើពួកហ៊ូធីចាប់ផ្ដើមវាយប្រហារនាវាពាណិជ្ជកម្មម្ដងទៀត ឬយ៉ាងណា។
• ច្រកហ័រមូស៖ កិច្ចចរចាបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ និងការបើកច្រកឡើងវិញ។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. Wikipedia — Suez Canal
2. Encyclopaedia Britannica — Suez Canal
3. Wikipedia — Suez Crisis
4. Wikipedia — 2021 Suez Canal obstruction
5. AP (តាមរយៈ Asharq Al-Awsat) — Egypt’s Revenue from the Suez Canal Plunged Sharply in 2024 (17.04.2025)
6. UNCTAD — Navigating troubled waters: Impact to global trade of disruption of shipping routes (02.2024)
7. Human Rights Watch — Yemen: Houthis’ Attacks on Cargo Ships Apparent War Crimes (23.07.2025)
8. Egyptian Streets — Suez Canal Revenue Rises 23 Percent in the 2025/2026 Fiscal Year (30.06.2026)
9. Al Jazeera — Can the Suez save Asian oil consumers after Houthis shut Bab al-Mandeb? (22.07.2026)
10. gCaptain — Suez Canal Revival Gathers Pace as Hormuz Crisis Reroutes Ships (08.09.2026)
11. Al Jazeera — Red Sea nations watch as Houthis seize Bab al-Mandab strait (13.09.2026)
12. gCaptain — Container Shipping Returns to Suez Despite Rising Red Sea Risks (16.09.2026)

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៨ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ Aah-Yeah (CC BY 2.0) · Matson Collection (Public domain) · W. M. Welch / US Navy (Public domain) · USN (Public domain) · NASA (Public domain) · NASA JSC ISS image library (Public domain) · European Space Agency (Attribution) · Baycrest (CC BY-SA 2.5)។ តារាង ក្រាហ្វិក និងគំនូស រៀបចំដោយ Eksastra។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។