០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ និយមន័យ និងទំហំបញ្ហា

អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) កំណត់និយមន័យ «ការសម្រាលកូនមុនកំណត់» (preterm birth) ថាជាទារកដែលកើតមានជីវិតមុនអាយុគភ៌បំពេញ៣៧សប្តាហ៍ ដោយរាប់ចាប់ពីថ្ងៃទីមួយនៃរដូវប្រចាំខែចុងក្រោយរបស់មាតា។ និយមន័យនេះបែងចែកជាបីថ្នាក់រង តាមកម្រិតលឿននៃការកើត៖ «កើតលឿនខ្លាំង» (extremely preterm) មុន២៨សប្តាហ៍ «កើតលឿនខ្លាំងមធ្យម» (very preterm) ចន្លោះ២៨ដល់មុន៣២សប្តាហ៍ និង «កើតលឿនកម្រិតមធ្យមទៅជិតគ្រប់ខែ» (moderate to late preterm) ចន្លោះ៣២ដល់មុន៣៧សប្តាហ៍។ ការបែងចែកនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ព្រោះហានិភ័យស្លាប់ និងផលវិបាកសុខភាពរយៈពេលវែង កើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់នៅកម្រិតកើតលឿនខ្លាំង ធៀបនឹងកម្រិតជិតគ្រប់ខែ។ នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ WHO និង UNICEF បានចេញផ្សាយរួមគ្នានូវរបាយការណ៍ Born Too Soon: Decade of Action on Preterm Birth ដោយផ្អែកលើការវិភាគស្ថិតិដែលអ្នកស្រាវជ្រាវសហការជាមួយទស្សនាវដ្តី The Lancet បោះពុម្ពផ្សាយ។ របាយការណ៍នេះជាការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពនៃស៊េរីរបាយការណ៍ Born Too Soon ដំបូងឆ្នាំ២០១២ ដោយប្រៀបធៀបវឌ្ឍនភាពមួយទសវត្សរ៍ (២០១២-២០២៣)។

០២ទំហំបញ្ហា៖ ១៣,៤លាននាក់ និងមូលហេតុចម្បងនៃមរណភាពកុមារ

យោងតាមរបាយការណ៍ Born Too Soon ២០២៣ មានទារកប្រមាណ១៣,៤លាននាក់កើតមុនកំណត់ក្នុងឆ្នាំ២០២០ គិតជាមធ្យមស្មើនឹងទារកជាង១នាក់ក្នុងចំណោមទារកកើតរស់រាល់១០នាក់ទូទាំងពិភពលោក។ តំបន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ា និងអាស៊ីខាងត្បូង រួមគ្នាមានចំណែកលើសពី៦៥%នៃចំនួនកើតមុនកំណត់សរុបលើពិភពលោក ខណៈអត្រាកើតមុនកំណត់ក្នុងតំបន់ទាំងពីរនេះលើសពី១៣%នៃការកើតទាំងអស់។ ភាពខុសគ្នារវាងប្រទេសក៏ធំសម្បើមដែរ៖ WHO រាយការណ៍ថាបង់ក្លាដេស (១៦,២%) ម៉ាឡាវី (១៤,៥%) និងប៉ាគីស្ថាន (១៤,៣%) ជាប្រទេសមានអត្រាកើតមុនកំណត់ខ្ពស់បំផុត ខណៈស៊ែប៊ី (៣,៨%) ម៉ុលដាវី (៤%) និងកាហ្សាក់ស្ថាន (៤,៧%) ទាបបំផុត — ដោយក្រិក និងសហរដ្ឋអាមេរិកជាករណីលើកលែងក្នុងចំណោមប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ (រៀងគ្នា១១,៦% និង១០%)។ WHO ក៏ថ្លែងថាមានប្រទេសចំនួន៩២ខ្វះទិន្នន័យតំណាងថ្នាក់ជាតិគ្រប់គ្រាន់អំពីអត្រាកើតមុនកំណត់ ដែលមានន័យថាតួលេខសកលនេះជាការប៉ាន់ស្មានផ្អែកលើគំរូស្ថិតិ មិនមែនការរាប់ផ្ទាល់ទាំងស្រុងទេ។ ចំពោះផលវិបាកសុខភាព WHO ប៉ាន់ស្មានថាមានកុមារជិត៩០០.០០០នាក់ស្លាប់ដោយសារផលវិបាកនៃការកើតមុនកំណត់ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាមូលហេតុចម្បងទីមួយនៃមរណភាពកុមារអាយុក្រោម៥ឆ្នាំទាំងអស់ លើសពីជំងឺរលាកសួត រាគរូស ឬគ្រុនចាញ់។ ចំណុចសំខាន់ដែល WHO សង្កត់ធ្ងន់គឺ បីភាគបួននៃមរណភាពទាំងនេះអាចការពារបានដោយប្រើអន្តរាគមន៍ដែលមានស្រាប់ និងមានតម្លៃសមរម្យស្រាប់ហើយ សូម្បីតែក្នុងបរិបទដែលគ្មានឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាទំនើបក៏ដោយ — ជាចំណុចដែលផ្នែក E ដល់ H ខាងក្រោមនឹងលម្អិត។

០៣និន្នាការមួយទសវត្សរ៍៖ ១៥២លាននាក់ និងវឌ្ឍនភាពយឺតយ៉ាវ

ក្រៅពីទំហំបញ្ហាប្រចាំឆ្នាំ របាយការណ៍ Born Too Soon ២០២៣ ក៏ពិនិត្យមើលនិន្នាការមួយទសវត្សរ៍ (២០១០-២០២០) ដែរ ហើយលទ្ធផលមិនសូវល្អប៉ុន្មានទេ។ UNICEF ចាត់ទុកស្ថានភាពនេះជា «វិបត្តិស្ងាត់ស្ងៀម» (a silent emergency) ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថាមានទារកសរុបប្រមាណ១៥២លាននាក់កើតមុនកំណត់ក្នុងរយៈពេលទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ។ អត្រាកាត់បន្ថយប្រចាំឆ្នាំជាមធ្យមទូទាំងពិភពលោក គឺត្រឹមតែ០,១៤%ក្នុងមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ — លេខមួយដែល WHO ខ្លួនឯងសរសេរថា «just» (គ្រាន់តែ) ដើម្បីបញ្ជាក់ថាល្បឿននេះយឺតយ៉ាវខ្លាំង។ សំខាន់ជាងនេះទៅទៀត WHO រកឃើញថាគ្មានតំបន់ណាមួយលើពិភពលោក បង្ហាញការធ្លាក់ចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់នៃអត្រាកើតមុនកំណត់ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍នេះឡើយ — មានន័យថាការវិនិយោគលើការការពារកុំឲ្យមានការសម្រាលកូនមុនកំណត់តាំងពីដើម (ដូចជាការគ្រប់គ្រងជំងឺឆ្លង ជំងឺមិនឆ្លង និងសុខភាពមាតាមុនមានផ្ទៃពោះ) នៅតែជាចន្លោះប្រហោងធំមួយ ដាច់ដោយឡែកពីការថែទាំក្រោយពេលកើតរួចហើយ (ដែលមានវឌ្ឍនភាពប្រសើរជាងបន្តិច ដូចនឹងបង្ហាញនៅផ្នែក E ដល់ H)។ របាយការណ៍នេះក៏សង្កត់ធ្ងន់ថា ខណៈអត្រាកើតមុនកំណត់មិនប្រែប្រួលច្រើន ចំនួនកើតមុនកំណត់សរុបជាលេខគត់ អាចនៅតែកើនឡើងនៅតំបន់ដែលចំនួនកំណើតកំពុងកើនឡើងផងដែរ។

០៤គម្លាតលទ្ធភាពរស់រាន៖ អាយុគភ៌ដូចគ្នា ជោគវាសនាខុសគ្នា

ចំណុចស្នូលមួយដែលរបាយការណ៍ទាំងនេះសង្កត់ធ្ងន់ គឺទារកពីរនាក់ដែលកើតត្រង់អាយុគភ៌ដូចគ្នាបេះបិទ អាចមានលទ្ធភាពរស់រានខុសគ្នាទាំងស្រុង អាស្រ័យលើថាតើពួកគេកើតនៅឯណា។ យោងតាមសន្លឹកព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ WHO ស្តីពីការកើតមុនកំណត់ ក្នុងចំណោមទារកកើតត្រឹមអាយុគភ៌៣២សប្តាហ៍ ឬតិចជាងនេះ ប្រហែលពាក់កណ្តាលស្លាប់នៅក្នុងប្រទេសមានចំណូលទាប ដោយសារខ្វះការថែទាំមូលដ្ឋានដែលអាចអនុវត្តបាន និងមានតម្លៃសមរម្យ ដូចជាការគ្រប់គ្រងកម្តៅរាងកាយ ការគាំទ្របំបៅដោះកូន និងការព្យាបាលការឆ្លងមេរោគ — ខណៈនៅក្នុងប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ ស្ទើរតែទាំងអស់រស់រានមានជីវិត។ ការវិភាគរបស់ UNICEF ក្នុងរបាយការណ៍ Born Too Soon ដែលផ្តោតលើក្រុមតូចជាងនេះទៀត គឺ «កើតលឿនខ្លាំង» (extremely preterm, មុន២៨សប្តាហ៍) បង្ហាញគម្លាតកាន់តែធំដុំ៖ ក្នុងប្រទេសមានចំណូលទាប មានតែប្រមាណ១ក្នុងចំណោម១០នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលរស់រាន ខណៈក្នុងប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ លើសពី៩ក្នុងចំណោម១០នាក់រស់រាន។ លេខទាំងពីរនេះមកពីការវិភាគផ្សេងគ្នា និងវាស់ក្រុមអាយុគភ៌ខុសគ្នាបន្តិច (៣២សប្តាហ៍ធៀបនឹង២៨សប្តាហ៍) ប៉ុន្តែសារជាមូលដ្ឋានដូចគ្នា៖ បច្ចេកវិទ្យា និងចំណេះដឹងវេជ្ជសាស្ត្រសម្រាប់សង្គ្រោះទារកកើតលឿនមានស្រាប់ហើយ សំណួរសំខាន់គឺថាតើទារកនោះកើតនៅកន្លែងណា មិនមែនថាតើវិទ្យាសាស្ត្រមានស្រាប់ឬអត់នោះទេ។

០៥ការថែទាំបែបកង់ហ្គូរូ (Kangaroo Mother Care)

ការថែទាំបែបកង់ហ្គូរូ (kangaroo mother care ឬ KMC) សំដៅលើការដាក់ទារកឲ្យប៉ះពាល់ស្បែកដោយផ្ទាល់ជាមួយទ្រូងម្តាយ (ឬអ្នកថែទាំដទៃ) ជាបន្តបន្ទាប់ ផ្សំជាមួយការគាំទ្របំបៅដោះកូនផ្តាច់មុខ និងការចេញពីមន្ទីរពេទ្យទាន់ពេលក្រោមការតាមដាន។ យោងតាមការវិភាគជាប្រព័ន្ធនៃការសាកល្បងចៃដន្យ២១ករណី (សរុបទារក៣.០៤២នាក់) ដែល WHO សង្ខេបនៅក្នុងមូលដ្ឋានទិន្នន័យភស្តុតាង ELENA របស់ខ្លួន KMC កាត់បន្ថយហានិភ័យមរណភាពប្រមាណ៤០%នៅពេលចេញពីមន្ទីរពេទ្យ (ធៀបនឹងការថែទាំធម្មតា) និង៣៣%នៅការតាមដានចុងក្រោយ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយការឆ្លងមេរោគធ្ងន់ធ្ងរប្រមាណ៥០% ការឆ្លងមេរោគក្នុងមន្ទីរពេទ្យ៦៥% និងកម្តៅរាងកាយធ្លាក់ចុះ (hypothermia) ៧២%។ WHO ចាត់ទុកគុណភាពភស្តុតាងនេះថាមាន «កម្រិតមធ្យម» ប៉ុន្តែធំគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីណែនាំឲ្យប្រើជាជម្រើសសមស្របសម្រាប់ទារកទម្ងន់ស្រាលដែលមានស្ថេរភាពរួចហើយ ជាពិសេសក្នុងបរិបទប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម។ នៅឆ្នាំ២០២៣ WHO បានចេញផ្សាយ Global Position Paper and Implementation Strategy លើ KMC ដែលទស្សនាវដ្តី The Lancet ពិពណ៌នាថាទាមទារឲ្យមាន «ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធថែទាំមាតា-ទារកឡើងវិញជាមូលដ្ឋាន»។ ការផ្លាស់ប្តូរសំខាន់មួយគឺ ណែនាំឲ្យចាប់ផ្តើមការប៉ះពាល់ស្បែកឲ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបានក្រោយកំណើត មិនចាំបាច់រង់ចាំរហូតទារកមានស្ថេរភាពពេញលេញដូចការណែនាំចាស់ទេ — ការផ្លាស់ប្តូរនេះផ្អែកលើភស្តុតាងផ្នែកមួយពីការសាកល្បងចៃដន្យច្រើនប្រទេស ដឹកនាំសម្របសម្រួលដោយ WHO និងបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី The New England Journal of Medicine ដែលប្រៀបធៀបលទ្ធផលទារកទម្ងន់ស្រាលដែលចាប់ផ្តើម KMC ភ្លាមៗក្រោយកំណើត ធៀបនឹងអ្នកចាប់ផ្តើមក្រោយមានស្ថេរភាពគ្លីនិកសិន។ សូមកត់សម្គាល់ថា KMC ជាការអនុវត្តកម្រិតគ្លីនិក/គោលនយោបាយសុខភាព ដែលអនុវត្តនៅមន្ទីរពេទ្យ ឬមណ្ឌលសុខភាព ក្រោមការណែនាំរបស់បុគ្គលិកសុខាភិបាល — មិនមែនជាការណែនាំដែលអត្ថបទនេះលើកឡើងសម្រាប់ឪពុកម្តាយអនុវត្តដោយខ្លួនឯងដោយគ្មានការណែនាំវេជ្ជសាស្ត្រនោះទេ។

០៦ថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីតមុនកំណើត (Antenatal Corticosteroids)

ថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីតមុនកំណើត (antenatal corticosteroids ឬ ACS ដូចជា dexamethasone ឬ betamethasone) ត្រូវបានប្រើលើស្ត្រីមានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការសម្រាលកូនមុនកំណត់ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ ដើម្បីជំរុញការវិវត្តន៍សួតទារកឲ្យលឿនជាងធម្មតា កាត់បន្ថយហានិភ័យរបស់រោគសញ្ញាថប់ដង្ហើម (respiratory distress syndrome) ក្រោយកំណើត។ ភស្តុតាងបុរាណភាគច្រើនស្តីពីអត្ថប្រយោជន៍របស់ ACS មកពីការសាកល្បងក្នុងបរិបទមន្ទីរពេទ្យមានធនធានគ្រប់គ្រាន់ ដែលអាចវាស់អាយុគភ៌បានត្រឹមត្រូវ និងតាមដានផលរំខានបាន។ ប៉ុន្តែនៅពេលពិសោធន៍ពង្រីកការប្រើប្រាស់ទៅកម្រិតសហគមន៍នៅប្រទេសមានធនធានមានកម្រិត — ដូចជាការសាកល្បង Antenatal Corticosteroids Trial (ACT) ដែលបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី The Lancet — លទ្ធផលបែរជាបង្ហាញថាហានិភ័យមរណភាពសម្រាលកូន (perinatal death) កើនឡើងជាទូទៅ (ជាមួយសមាមាត្រហានិភ័យ RR ១,១១) នៅពេលចែកចាយ ACS យ៉ាងទូលំទូលាយ ដោយគ្មានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការកំណត់អាយុគភ៌ត្រឹមត្រូវ ឬគ្រប់គ្រងផលវិបាកដូចជាការឆ្លងមេរោគ។ ជាការឆ្លើយតបចំពោះចន្លោះប្រហោងភស្តុតាងនេះ WHO បានដឹកនាំការសាកល្បងចៃដន្យច្រើនប្រទេស ហៅថា ACTION Trials (រួមមាន ACTION-I និង ACTION-III) នៅប្រទេសចំនួន៥ (បង់ក្លាដេស ឥណ្ឌា កេនយ៉ា ណីហ្សេរីយ៉ា និងប៉ាគីស្ថាន) ដើម្បីតេស្តលទ្ធផលរបស់ ACS ក្នុងបរិបទមន្ទីរពេទ្យលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់នៃប្រទេសមានធនធានមានកម្រិត។ លទ្ធផលនាំឲ្យ WHO ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពអនុសាសន៍ឆ្នាំ២០២២ ដែលបោះពុម្ពនៅ The Lancet Global Health ដោយកំណត់លក្ខខណ្ឌច្បាស់លាស់៖ ណែនាំឲ្យប្រើ ACS លុះត្រាតែប្រព័ន្ធសុខភាពមានលទ្ធភាពវាស់អាយុគភ៌ត្រឹមត្រូវ (ជាធម្មតាតាមអ៊ុលត្រាសោន) និងមានសមត្ថភាពកំណត់ ព្យាបាលការឆ្លងមេរោគ និងផលវិបាកផ្សេងទៀត — មិនមែនណែនាំជាកម្មវិធីសហគមន៍ទូទៅដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌនោះទេ។ នេះជាឧទាហរណ៍ច្បាស់លាស់មួយ អំពីរបៀបដែលអន្តរាគមន៍មួយអាចមានប្រយោជន៍ខ្លាំងក្នុងបរិបទមួយ ប៉ុន្តែអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ក្នុងបរិបទផ្សេង ប្រសិនបើអនុវត្តដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ — ជាហេតុផលដែល WHO តែងតែធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពអនុសាសន៍ជាទៀងទាត់តាមភស្តុតាងថ្មី។

០៧ការហ្វឹកហាត់សង្គ្រោះទារកទើបនឹងកើត (Helping Babies Breathe)

ប្រហែលមួយភាគដប់នៃទារកទើបនឹងកើតទាំងអស់ ត្រូវការជំនួយផ្លូវដង្ហើមមួយកម្រិតណាមួយភ្លាមៗក្រោយកំណើត ហើយក្នុងករណីមួយចំនួនតូច ការមិនចាប់ដកដង្ហើមដោយខ្លួនឯង (birth asphyxia) អាចនាំទៅដល់មរណភាព ឬពិការភាពខួរក្បាលអចិន្ត្រៃយ៍ ប្រសិនបើគ្មានការជួយសង្គ្រោះទាន់ពេលវេលា។ Helping Babies Breathe (HBB) ជាកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលការសង្គ្រោះទារកទើបនឹងកើតជាមូលដ្ឋាន (ជំហានដូចជា ជូតស្ងួត ធ្វើឲ្យកក់ក្តៅ ជំរុញការដកដង្ហើម និងផ្លុំខ្យល់ដោយប្រដាប់ដៃថង់និងម៉ាស) បង្កើតឡើងដោយសហការគ្នារវាង American Academy of Pediatrics WHO និងដៃគូអន្តរជាតិជាច្រើន សម្រាប់អ្នកផ្តល់សេវាកម្មនៅកន្លែងសម្រាលកូនក្នុងបរិបទធនធានមានកម្រិត ជាពិសេសកន្លែងគ្មានគ្រូពេទ្យកុមារឯកទេស ឬឧបករណ៍សង្គ្រោះទំនើប។ ភស្តុតាងជាក់ស្តែងមួយបានមកពីការសិក្សានៅប្រទេសតង់សានី ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវ Msemo និងសហការី បោះពុម្ពផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី Pediatrics ឆ្នាំ២០១៣៖ ក្រោយពេលអនុវត្តការបណ្តុះបណ្តាល HBB នៅមន្ទីរពេទ្យចំនួន៨កន្លែងចាប់ពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៩ អត្រាមរណភាពក្នុងរយៈពេល២៤ម៉ោងដំបូង (early neonatal mortality) ធ្លាក់ចុះពី១៣,៤ មកនៅត្រឹម៧,១ ក្នុងចំណោមទារកកើតរស់១.០០០នាក់ — ស្មើនឹងការថយចុះ៤៧% (RR ០,៥៣) — ខណៈអត្រាកូនងាប់ស្រស់ (fresh stillbirth) ធ្លាក់ចុះពី១៩,០ មកនៅត្រឹម១៤,៤ ក្នុងចំណោមកំណើត១.០០០ ស្មើនឹងការថយចុះ២៤% (RR ០,៧៦)។ ការថយចុះទាំងនេះលេចឡើងច្បាស់ក្រោយការអនុវត្តតែមួយឆ្នាំ ហើយបន្តរក្សាបានក្នុងរយៈពេលតាមដានពីរឆ្នាំ។ ដោយសារឧបករណ៍ និងជំនាញដែលត្រូវការមានលក្ខណៈមូលដ្ឋាន (ថង់-ម៉ាស ថ្នាំកម្តៅ និងការហ្វឹកហាត់ម្តងម្កាល) កម្មវិធីនេះត្រូវបានពិចារណាថាជាអន្តរាគមន៍ដែលអាចពង្រីកបានទូលំទូលាយ សូម្បីតែក្នុងកន្លែងធនធានមានកម្រិតបំផុតក៏ដោយ។

០៨ការថែទាំផ្ចិតដោយ Chlorhexidine

ការឆ្លងមេរោគនៅផ្ចិត (omphalitis) ជាមូលហេតុមរណភាពទារកទើបនឹងកើតដ៏សំខាន់មួយនៅតំបន់ដែលការសម្រាលកូនភាគច្រើនកើតឡើងនៅផ្ទះ ឬក្នុងលក្ខខណ្ឌអនាម័យមានកម្រិត។ ការលាបជែល ឬដំណោះស្រាយ chlorhexidine (សារធាតុសំលាប់មេរោគមួយប្រភេទ) នៅលើផ្ចិតទារកក្នុងសប្តាហ៍ដំបូងក្រោយកំណើត ជាអន្តរាគមន៍តម្លៃទាបមួយផ្សេងទៀតដែលមានភស្តុតាងគាំទ្រច្បាស់លាស់។ ការសាកល្បងចៃដន្យតាមចង្កោមមួយនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសណេប៉ាល់ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវ Mullany និងសហការីបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី The Lancet ឆ្នាំ២០០៦ រកឃើញថាការលាប chlorhexidine លើផ្ចិត កាត់បន្ថយអត្រាមរណភាពទារកទើបនឹងកើតប្រមាណ២៣% និងកាត់បន្ថយករណីឆ្លងមេរោគផ្ចិតធ្ងន់ធ្ងរប្រមាណ៦៨% ធៀបនឹងការថែទាំផ្ចិតបែបស្ងួតធម្មតា។ ការវិភាគសរុបលើការសាកល្បងជាច្រើននៅកម្រិតសហគមន៍ក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ាន់ស្មានថាប្រហែល១ក្នុងចំណោម៦នៃមរណភាពទារកទើបនឹងកើត អាចការពារបានក្នុងបរិបទដែលហានិភ័យឆ្លងមេរោគផ្ចិតខ្ពស់។ ផ្អែកលើភស្តុតាងនេះ WHO ណែនាំឲ្យប្រើ chlorhexidine លាបលើផ្ចិតក្នុងសប្តាហ៍ដំបូងក្រោយកំណើត ជាពិសេសសម្រាប់ការសម្រាលកូននៅផ្ទះ ក្នុងបរិបទដែលអត្រាមរណភាពទារកទើបនឹងកើតខ្ពស់។ ប្រទេសណេប៉ាល់បានពង្រីកកម្មវិធីនេះជាថ្នាក់ជាតិ ហើយតាមការសង្ខេបរបស់មជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍សុខភាពសកលនៃសាកលវិទ្យាល័យ Duke អត្រាមរណភាពទារកទើបនឹងកើតរបស់ណេប៉ាល់ធ្លាក់ចុះពី៣៣ (២០០៦-២០១១) មកនៅត្រឹម២១ក្នុងចំណោមទារកកើតរស់១.០០០នាក់ត្រឹមឆ្នាំ២០១៦ ដោយ chlorhexidine ជាកត្តាចូលរួមចំណែកមួយ — ហើយត្រឹមខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ ការពង្រីកនេះត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាបានជួយសង្គ្រោះជីវិតទារកយ៉ាងតិចណាស់១២.០០០នាក់។

០៩កញ្ចប់អន្តរាគមន៍ និងលក្ខខណ្ឌប្រើប្រាស់

អន្តរាគមន៍ទាំងបួនដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ — ការថែទាំបែបកង់ហ្គូរូ ថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីតមុនកំណើត (ក្រោមលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់) ការហ្វឹកហាត់សង្គ្រោះទារកទើបនឹងកើតបែបមូលដ្ឋាន និងការថែទាំផ្ចិតដោយ chlorhexidine — ជាឧទាហរណ៍នៃប្រភេទអន្តរាគមន៍ដែល WHO ពិពណ៌នាថាមានតម្លៃទាប ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់ខ្ពស់ (low-cost, high-impact) ដែលអាចផ្តល់ជូនបានសូម្បីតែក្នុងកន្លែងគ្មានផ្នែកថែទាំពិសេសទារកទើបនឹងកើត (NICU) ពេញលេញក៏ដោយ — ត្រង់នឹងចំណុចដែល WHO ចង្អុលបង្ហាញថាបីភាគបួននៃមរណភាពទាក់ទងនឹងការកើតមុនកំណត់ អាចការពារបានតាមរបៀបនេះ។ ក៏ប៉ុន្តែភស្តុតាងសម្រាប់អន្តរាគមន៍នីមួយៗមិនមានកម្រិតដូចគ្នាទេ៖ KMC និង chlorhexidine មានភស្តុតាងគាំទ្រធំទូលាយសម្រាប់ការអនុវត្តទូទៅ ខណៈ ACS ទាមទារលក្ខខណ្ឌប្រព័ន្ធសុខភាពជាក់លាក់ដូចបានពន្យល់ខាងលើ ហើយផលប្រយោជន៍នៃការបណ្តុះបណ្តាលសង្គ្រោះទារកអាស្រ័យខ្លាំងលើគុណភាព និងភាពទៀងទាត់នៃការហ្វឹកហាត់ឡើងវិញ។ WHO ក៏ណែនាំអន្តរាគមន៍បន្ថែមទៀតសម្រាប់បរិបទដែលមានធនធានច្រើនជាង ដូចជា ការប្រើសម្ពាធខ្យល់វិជ្ជមានបន្ត (continuous positive airway pressure ឬ CPAP) សម្រាប់បញ្ហាផ្លូវដង្ហើម ការប្រើកាហ្វេអ៊ីនព្យាបាលបញ្ហាដកដង្ហើមមិនទៀងទាត់ និងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិកសម្រាប់ការឆ្លងមេរោគទឹកភ្លោះមុនកំណត់ — ប៉ុន្តែអន្តរាគមន៍ទាំងបួនដែលរៀបរាប់ក្នុងអត្ថបទនេះត្រូវបានជ្រើសរើសយកមកបង្ហាញ ដោយសារវាអាចអនុវត្តបានទូលំទូលាយបំផុតឆ្លងកាត់កម្រិតធនធានខុសៗគ្នា រួមទាំងកន្លែងដែលមិនទាន់មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថែទាំពិសេសទំនើបផងដែរ។

១០ផែនការសកម្មភាពទារកទើបនឹងកើតគ្រប់រូប (ENAP)

ដើម្បីសម្របសម្រួលកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិលើបញ្ហានេះ WHO និង UNICEF បានដាក់ចេញផែនការសកម្មភាពទារកទើបនឹងកើតគ្រប់រូប (Every Newborn Action Plan ឬ ENAP) តាំងពីឆ្នាំ២០១៤ ដែលទទួលការគាំទ្រពីមហាសន្និបាតសុខភាពពិភពលោក។ ENAP តម្រង់ទិសទៅរកគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDG) គោលដៅទី៣.២ ដែលកំណត់ថារាល់ប្រទេសទាំងអស់ត្រូវកាត់បន្ថយអត្រាមរណភាពទារកទើបនឹងកើតឲ្យស្មើ ឬតិចជាង១២ក្នុងចំណោមទារកកើតរស់១.០០០នាក់ (ព្រមទាំងអត្រាមរណភាពកុមារអាយុក្រោម៥ឆ្នាំ ស្មើ ឬតិចជាង២៥ក្នុងចំណោមកំណើត១.០០០) ត្រឹមឆ្នាំ២០៣០។ ចំពោះវឌ្ឍនភាព WHO រាយការណ៍ថាមរណភាពទារកទើបនឹងកើតទូទាំងពិភពលោក បានធ្លាក់ចុះពី៥លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ មកនៅត្រឹម២,៣លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០២២ — ស្មើនឹងការថយចុះ៥៤% ក្នុងរយៈពេលជាង៣ទសវត្សរ៍ — ប៉ុន្តែល្បឿននៃវឌ្ឍនភាពនេះថយចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់ចាប់ពីឆ្នាំ២០១០តទៅ ដោយចំនួនមរណភាពជាលេខគត់ ស្ទើរតែឈប់ថយចុះទៀតតាំងពីឆ្នាំ២០២០។ WHO ព្រមានថាប្រទេសចំនួន៦៤ ប្រហែលជានឹងខកខានគោលដៅ SDG លើមរណភាពទារកទើបនឹងកើតត្រឹមឆ្នាំ២០៣០ ប្រសិនបើនិន្នាការបច្ចុប្បន្នមិនប្រែប្រួល។ ភាពខុសគ្នារវាងតំបន់នៅតែធំសម្បើម៖ អាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ាមានអត្រា២៧ក្នុងចំណោមទារកកើតរស់១.០០០នាក់ (ខ្ពស់បំផុតលើពិភពលោក ចំណែកអាស៊ីកណ្តាល-ខាងត្បូងមាន២១) ខណៈហានិភ័យស្លាប់ក្នុងខែដំបូងនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ា ខ្ពស់ជាង១១ដងធៀបនឹងអូស្ត្រាលី-នូវែលសេឡង់ តាមទិន្នន័យ WHO។ ក្នុងចំណោមមរណភាពទារកទើបនឹងកើតទាំងអស់ ៧៥%កើតឡើងក្នុងសប្តាហ៍ដំបូងនៃជីវិត ហើយប្រហែល១លាននាក់ស្លាប់ក្នុងរយៈពេល២៤ម៉ោងដំបូងតែម្តង — ជាចំណុចដែលបញ្ជាក់ថាគុណភាពថែទាំនៅជុំវិញពេលកំណើតផ្ទាល់ មានទម្ងន់ខ្លាំងជាងព័ត៌មានផ្សេងទៀត។ ភស្តុតាងមួយចំនួនក៏ចង្អុលទៅរកគំរូថែទាំដែលអាចជួយបាន៖ ស្ត្រីទទួលការថែទាំបន្តភាពដោយឆ្មប (midwife-led continuity of care) មានឱកាសបាត់បង់ទារកតិចជាង១៦% និងឱកាសសម្រាលកូនមុនកំណត់តិចជាង២៤%។

១១សំណួរញឹកញាប់

១២ប្រភព

1. WHO — Preterm Birth Fact Sheet
2. WHO — 1 in 10 Babies Worldwide Are Born Early (២០២៣)
3. UNICEF — Born Too Soon: Decade of Action on Preterm Birth
4. WHO — Newborn Mortality Fact Sheet
5. WHO ELENA — Kangaroo Mother Care Evidence Summary
6. The Lancet — WHO Global Position Paper on Kangaroo Mother Care (២០២៣)
7. The New England Journal of Medicine — Immediate Kangaroo Mother Care Trial
8. WHO ACTION-I Trial — Protocol (PMC)
9. The Lancet Global Health — Updated WHO Recommendations on Antenatal Corticosteroids (២០២២)
10. Pediatrics — Msemo et al., Helping Babies Breathe in Tanzania (២០១៣)
11. The Lancet — Mullany et al., Chlorhexidine Cord Care Trial in Nepal (២០០៦)
12. Duke Global Health Innovation Center — Chlorhexidine Scale-Up in Nepal
13. WHO — Every Newborn Action Plan Initiative
14. WHO GHO — SDG Target 3.2 Newborn and Child Mortality
15. UNICEF — Ending Preventable Newborn Deaths and Stillbirths (ENAP ២០២០-២០២៥)

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៥ ប្រភព