០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ IA2030 ជាអ្វី?

ខែសីហា ២០២០ ក្នុងកិច្ចប្រជុំ World Health Assembly លើកទី ៧៣ (WHA73.30) បណ្តាប្រទេសសមាជិក WHO អនុម័ត Immunization Agenda 2030 (IA2030) — ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រសកលថ្មីស្តីពីវ៉ាក់សាំង ជំនួស Global Vaccine Action Plan (GVAP) ២០១១-២០២០ ដែលបានផុតកំណត់ដោយសម្រេចបានតែផ្នែកតូចមួយនៃគោលដៅដើមរបស់ខ្លួន។ ខុសពី GVAP ដែលផ្តោតជាចម្បងលើការណែនាំវ៉ាក់សាំងថ្មីៗចូលក្នុងកម្មវិធីជាតិ IA2030 សរសេរឡើងជុំវិញចក្ខុវិស័យ «កុំទុកនរណាម្នាក់ខាងក្រោយ» (leave no one behind) ដោយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើសមធម៌ — ពោលគឺ មិនត្រឹមតែលេខមធ្យមភាគជាតិមានលក្ខណៈល្អប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងត្រូវធានាថា គ្មានស្រុក ក្រុមប្រជាជន ឬកុមារណាមួយត្រូវបានបំភ្លេចចោលឡើយ។ ក្របខ័ណ្ឌនេះកសាងលើអាទិភាពយុទ្ធសាស្ត្រធំៗចំនួន៧ — ចាប់ពីការធ្វើឲ្យកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំងសមាហរណកម្មចូលក្នុងប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពបឋម រហូតដល់ការស្រាវជ្រាវ-នវានុវត្តន៍ថ្នាំបង្ការជំនាន់ថ្មី។

លក្ខណៈពិសេសមួយរបស់ IA2030 គឺមិនកំណត់តែគោលដៅជាតួលេខមធ្យមភាគសកលទេ — ខ្លួនរៀបចំប្រព័ន្ធតាមដានវឌ្ឍនភាពជាសាធារណៈតាមរយៈ IA2030 Scorecard ដែលបង្ហាញសូចនាករសំខាន់ៗចំនួន ១៥ ចាត់ថ្នាក់តាមតំបន់ ក្រុមចំណូលប្រទេស និងប្រទេសនីមួយៗ ដើម្បីឲ្យសាធារណជន អ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នកតាក់តែងគោលនយោបាយ អាចតាមដានវឌ្ឍនភាពដោយផ្ទាល់ដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំរបាយការណ៍ផ្លូវការតែម្នាក់ឯង។ ចំណុចនេះសំខាន់ ព្រោះ GVAP ជំនាន់មុនត្រូវបានរិះគន់ថា ខ្វះយន្តការតាមដានតម្លាភាព រហូតដល់ចុងកម្មវិធីទើបដឹងច្បាស់ថាបានធ្លាក់ចាកឆ្ងាយពីគោលដៅប៉ុនណា។

០២គោលដៅស្នូល៖ កាត់បន្ថយកុមារ «សូន្យដូស» ពាក់កណ្តាល និងគម្រប៩០%

តាម IA2030 Scorecard ផ្លូវការ គោលដៅសំខាន់បំផុតមួយ គឺកាត់បន្ថយចំនួនកុមារ «សូន្យដូស» (zero-dose — កុមារដែលមិនធ្លាប់ទទួលដូសសូម្បីតែម្តងនៃវ៉ាក់សាំង DTP ដែលជាសូចនាករតំណាងឲ្យលទ្ធភាពទទួលបានសេវាចាក់វ៉ាក់សាំងជាមូលដ្ឋាន) ឲ្យសល់ត្រឹមពាក់កណ្តាល គិតពីមូលដ្ឋានគ្រឹះឆ្នាំ ២០១៩ ដែលមានប្រមាណ ១៣ លាននាក់ — មានន័យថា គោលដៅ ២០៣០ គឺឲ្យសល់ត្រឹមប្រមាណ ៦,៥ លាននាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ព្រមគ្នានេះ IA2030 កំណត់គោលដៅគម្រប៩០%លើកម្រិតជាតិ សម្រាប់វ៉ាក់សាំងគន្លឹះចំនួន៤ — DTP3 (ដូសទី៣ ប្រឆាំងខាន់ស្លាក់-របេងកញ្ជ្រោង-អាចម៍ខ្មោច) MCV2 (ដូសទី២ គ្រុនក្អកមាន់) PCV3 (ដូសទី៣ ប្រឆាំងជំងឺរលាកសួតបាក់តេរី) និង HPVc (ដូសពេញលេញកញ្ចប់វ៉ាក់សាំង HPV)។

ចំណុចដែលធ្វើឲ្យ IA2030 ខុសពីផែនការមុនៗ គឺគោលដៅសមធម៌កម្រិតស្រុក — មិនត្រឹមតែសមាមាត្រជាតិឲ្យបានលើសពី៩០%ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងតម្រូវឲ្យស្រុក ឬឯកតារដ្ឋបាលកម្រិតទាបបំផុត (district ឬស្មើ) ក៏ត្រូវឈានដល់ជិត៩០%ដែរ។ ចំណុចនេះសំខាន់ ព្រោះលេខមធ្យមភាគជាតិខ្ពស់អាចលាក់បាំងគម្លាតធំៗនៅតំបន់ជនបទ ឬតំបន់ជម្លោះ — យោងតាម Scorecard ខ្លួនឯង ក្នុងចំណោមស្រុកទាំង២០%ដែលមានគម្របទាបបំផុតលើពិភពលោក គម្រប DTPCV3 មូលដ្ឋានគ្រឹះមានត្រឹមប្រមាណ៦៨% និង MCV2 ត្រឹមប្រមាណ៦១%ប៉ុណ្ណោះ — ឆ្ងាយពីគោលដៅ៩០%ជាទ្វេដង។ IA2030 ក៏កំណត់គោលដៅផ្នែកជំងឺជាក់លាក់ដែរ ដូចជាការលុបបំបាត់ជំងឺគ្រុនក្អកមាន់ ជំងឺរូបេឡា (rubella) និងជំងឺក្អកកញ្ជ្រោងទារកទើបកើត (maternal & neonatal tetanus) — ដែល Scorecard កត់ត្រាថា មានប្រទេសរៀងគ្នា ៨៣, ៩៩ និង ១៨៤ ដែលបានឈានដល់គោលដៅត្រួតពិនិត្យរបស់ខ្លួនរួចហើយ។

០៣តើ WUENIC គណនាការគ្របដណ្តប់វ៉ាក់សាំងជាតិយ៉ាងណា?

ចំណុចដែលធ្វើឲ្យ IA2030 អាចតាមដានវឌ្ឍនភាពជាក់ស្តែងបាន គឺប្រព័ន្ធទិន្នន័យរួម WHO/UNICEF Estimates of National Immunization Coverage (WUENIC) — សំណុំទិន្នន័យធំបំផុតលើពិភពលោកស្តីពីនិន្នាការគម្របវ៉ាក់សាំង ១៦ប្រភេទ ក្នុងប្រទេស/តំបន់សមាជិកចំនួន ១៩៥ ផលិតឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំតាំងពី ២០០១។ វិធីសាស្ត្រនេះមិនពឹងផ្អែកលើប្រភពទិន្នន័យតែមួយទេ — បញ្ចូលគ្នារវាង (១) ទិន្នន័យរដ្ឋបាល ដែលរដ្ឋាភិបាលជាតិរាយការណ៍តាមទម្រង់ eJRF (electronic Joint Reporting Form) (២) ការស្ទង់មតិគ្រួសារតាមភូមិសាស្ត្រ ដែលពិនិត្យប្រវត្តិចាក់វ៉ាក់សាំងកុមារអាយុ ១២-២៣ ឬ ២៤-៣៥ខែ ពីប័ណ្ណបញ្ជាក់ ឬការចងចាំរបស់អាណាព្យាបាល និង (៣) ការពិគ្រោះជាមួយអ្នកជំនាញកម្មវិធីជាតិ (EPI managers) និងបុគ្គលិកការិយាល័យតំបន់របស់ WHO/UNICEF ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពសមហេតុផលនៃលេខរដ្ឋបាល។

ដំណើរការនេះមានចំណុចខ្សោយផ្ទាល់ខ្លួន — ខ្លួន WHO/UNICEF ខ្លួនឯងទទួលស្គាល់ថា គុណភាព និងភាពទាន់ពេលនៃទិន្នន័យរដ្ឋបាល អាចប៉ះពាល់ដោយកំហុសកត់ត្រា ឬការប៉ាន់ស្មានចំនួនប្រជាជនគោលដៅមិនត្រឹមត្រូវ ខណៈការស្ទង់មតិគ្រួសារក៏អាចលើសលប់ ឬខ្វះតំណាងប្រជាជនពិបាកចូលដល់ ឬប្រជាជនងាយរងគ្រោះ — ជាហេតុផលដែលហេតុអ្វី WUENIC តែងតែធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពរាល់ខែកក្កដារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយពិនិត្យឡើងវិញនូវទិន្នន័យប្រវត្តិកន្លងមក មិនត្រឹមតែឆ្នាំចុងក្រោយប៉ុណ្ណោះទេ។ ចំណុចនេះមានន័យថា លេខមួយឆ្នាំណាមួយ ដែលបានផ្សព្វផ្សាយពីមុន អាចត្រូវកែសម្រួលបន្តិចនៅឆ្នាំបន្ទាប់ — ជាការអនុវត្តស្តង់ដារនៃស្ថិតិសុខភាពសកលភាគច្រើន មិនមែនសញ្ញានៃកំហុសទេ។

០៤ការធ្លាក់ចុះក្រោយកូវីដ-១៩ និងការងើបឡើងវិញដោយផ្នែក

ខែកក្កដា ២០២១ WHO/UNICEF ចេញផ្សាយទិន្នន័យ WUENIC ដំបូងគេលើផលប៉ះពាល់ពេញលេញនៃវិបត្តិកូវីដ-១៩ ចំពោះកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំងប្រចាំថ្ងៃ — របាយការណ៍ផ្លូវការ កត់ត្រាថា គម្រប DTP3 សកលធ្លាក់ពី៨៦%ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ មកនៅត្រឹម៨៣%ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ — ស្មើកុមារជាង ២២,៧ លាននាក់ខកខានទទួលដូសទី៣ ខណៈកុមារដល់ទៅ១៧លាននាក់មិនទទួលដូសណាមួយសោះក្នុងឆ្នាំនោះ។ ស្ថានភាពនៅតែបន្តធ្លាក់ចុះក្នុងឆ្នាំបន្ទាប់ — គម្រប DTP3 ធ្លាក់ដល់ចំណុចទាបបំផុត ៨១%ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ខណៈកុមារ «សូន្យដូស» កើនដល់កំពូល ១៨,១លាននាក់ — ជាកម្រិតទាបបំផុតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៨ តាមការកត់សម្គាល់របស់ WHO/UNICEF ខ្លួនឯង។

ការងើបឡើងវិញចាប់ផ្តើមឆ្នាំ ២០២២ — DTP3 កើនត្រឡប់មកវិញដល់៨៤% ខណៈកុមារ «សូន្យដូស» ធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹម ១៤,៣លាននាក់។ ប៉ុន្តែការងើបនេះយឺតជាងការធ្លាក់ចុះឆ្ងាយ — ដល់ឆ្នាំ ២០២៤ គម្រប DTP3 នៅតែជាប់គាំងត្រឹមប្រមាណ៨៤% ខណៈកុមារ «សូន្យដូស» ប្រែប្រួលឡើងចុះស្ថិតក្នុងចន្លោះ ១៤,៣-១៤,៥លាននាក់ជាប់ៗគ្នា — មិនធ្លាក់ចុះជាប់លាប់ឡើយ។ ទិន្នន័យចុងក្រោយបំផុត WHO/UNICEF (ឆ្នាំ២០២៥) បង្ហាញថា គម្រប DTP3 ឡើងដល់ ៨៥% និងកុមារ «សូន្យដូស» ធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹម ១៣,៥លាននាក់ — ជិតដល់កម្រិតមូលដ្ឋានគ្រឹះ ២០១៩ ជាលើកដំបូង ក្រោយរយៈពេលជិត៦ឆ្នាំ ប៉ុន្តែនៅតែខ្ពស់ជាងគោលដៅកាត់បន្ថយពាក់កណ្តាលរបស់ IA2030 យ៉ាងឆ្ងាយ។ គម្រប MCV2 (ដូសទី២ គ្រុនក្អកមាន់) ក៏ធ្លាក់ចុះខ្សោយជាងគេក្នុងចំណោមសូចនាករទាំងអស់ — នៅត្រឹមប្រមាណ ៧៤-៧៧%ប៉ុណ្ណោះក្នុងឆ្នាំ ២០២៣-២០២៥ ខណៈគោលដៅការពារការផ្ទុះជំងឺគ្រុនក្អកមាន់តម្រូវឲ្យបានយ៉ាងហោចណាស់ ៩៥%។

០៥ការភាន់ច្រឡំរវាង «ការស្ទាក់ស្ទើរ» និង «កង្វះលទ្ធភាព»

ព័ត៌មានសាធារណៈជាច្រើនច្រឡំពាក្យ «vaccine hesitancy» (ការស្ទាក់ស្ទើរលើវ៉ាក់សាំង) ជាមួយហេតុផលពិតនៃការមិនទទួលបានវ៉ាក់សាំង — ខណៈស្ថាប័នផ្លូវការខ្លួនឯងបែងចែកគំនិតទាំងពីរនេះឲ្យដាច់ដោយឡែកពីគ្នាយ៉ាងច្បាស់។ តាមឯកសារ WHO EMRO ស្តីពីកុមារសូន្យដូស កុមារភាគច្រើនក្នុងក្រុមនេះមិនមែនកើតចេញពីអាណាព្យាបាលបដិសេធវ៉ាក់សាំងទេ — ពួកគេ «ខ្វះលទ្ធភាព ឬមិនធ្លាប់ត្រូវបានប្រព័ន្ធសុខភាពសព្វថ្ងៃចូលដល់» ដោយផ្ទាល់ ជាកម្មសិទ្ធនៃភូមិសាស្ត្រ ភាពក្រីក្រ ជម្លោះ និងការភៀសខ្លួន។ ភស្តុតាងគាំទ្រការបែងចែកនេះយ៉ាងច្បាស់៖ ទិន្នន័យ WUENIC ចុងក្រោយបង្ហាញថា ប្រទេសកម្រិត FCV (fragile, conflict-affected and vulnerable) ផ្ទុកជាង «ពាក់កណ្តាល» នៃកុមារសូន្យដូសសកលទាំងអស់ ខណៈតំណាងឲ្យត្រឹមប្រមាណមួយភាគបីនៃចំនួនកុមារសកលទាំងមូល — សញ្ញាច្បាស់ថា ជម្លោះ និងការដួលរលំប្រព័ន្ធសុខភាព ជាកត្តាចម្បងជម្រុញឲ្យលេខសកលនៅតែខ្ពស់ មិនមែនការស្ទាក់ស្ទើរផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អាណាព្យាបាលទេ។

ផ្ទុយទៅវិញ ការធ្លាក់ចុះទាក់ទងនឹងការស្ទាក់ស្ទើរពិតប្រាកដ ច្រើនកើតឡើងក្នុងបរិបទខុសគ្នាទាំងស្រុង — ជាធម្មតានៅប្រទេសដែលវ៉ាក់សាំងមានលទ្ធភាពទទួលបានពេញលេញ។ ទិន្នន័យ WUENIC ចុងក្រោយកត់សម្គាល់ជាក់លាក់ថា ក្នុងចំណោមប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ខ្លះ គម្របកំពុងធ្លាក់ចុះ «ខណៈកម្មសិទ្ធិនយោបាយកំពុងផ្លាស់ប្តូរ បញ្ហារចនាសម្ព័ន្ធ ឬការស្ទាក់ស្ទើរកើនឡើង» — ដកស្រង់ឧទាហរណ៍ជាក់លាក់ដូចជា អាហ្រ្វិកខាងត្បូង និងបូស្នី-ហឺហ្សេហ្គូវីណា ដែលធ្លាក់ចុះខ្លាំង ២០ និង ២៣ ចំណុចភាគរយរៀងគ្នា ក្នុងកាលៈទេសៈមិនមែនកង្វះលទ្ធភាពទេ។ ការញែកគំនិតទាំងពីរនេះមានផលវិបាកជាក់ស្តែង៖ កម្មវិធីដោះស្រាយកង្វះលទ្ធភាព ត្រូវការធនធាន និងវិធីសាស្ត្រខុសពីកម្មវិធីទំនាក់ទំនងកសាងទំនុកចិត្ត — ការលាយបញ្ចូលគំនិតទាំងពីរធ្វើឲ្យគោលនយោបាយកំណត់គោលដៅខុសកន្លែង។

០៦តើ Vaccine Confidence Project វាស់ជំនឿទុកចិត្តសាធារណៈយ៉ាងណា?

The Vaccine Confidence Project (VCP) ជាក្រុមស្រាវជ្រាវឯករាជ្យបង្កើតឡើងឆ្នាំ ២០១០ ដឹកនាំដោយសាស្ត្រាចារ្យ Heidi Larson មានមូលដ្ឋាននៅ London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM) ព្រមទាំងការិយាល័យតំបន់នៅសាកលវិទ្យាល័យ Antwerp និង D24H ហុងកុង។ ខ្លួនខ្លីខ្សត់ខ្លួនឯងថាជា «ក្រុមស្រាវជ្រាវតែមួយគត់ ដែលឧទ្ទិសខ្លួនទាំងស្រុងសម្រាប់យល់ដឹងពីឫសគល់ និនាការតាមពេលវេលា និងផលប៉ះពាល់ នៃទំនុកចិត្តលើវ៉ាក់សាំង»។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៥ VCP ធ្វើការស្ទង់មតិជាប្រព័ន្ធជាបន្តបន្ទាប់នៅជាង ១៥០ប្រទេស — ស្មើនឹងជិត៨០%នៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោក — ដោយប្រើឧបករណ៍ស្នូលហៅថា Vaccine Confidence Index™ ដែលសួរសំណួរស្ដង់ដារដដែលៗឆ្លងកាត់ពេលវេលា ដើម្បីតាមដានចំណុចប្រែប្រួលនៃការយល់ឃើញសាធារណជនចំពោះសុវត្ថិភាព ប្រសិទ្ធភាព និងភាពសំខាន់នៃវ៉ាក់សាំង។

ការសិក្សាធំបំផុតរបស់ VCP បោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី The Lancet ឆ្នាំ ២០២០ វិភាគទិន្នន័យស្ទង់មតិចំនួន ២៩០ លើកនៅ ១៤៩ ប្រទេស ដោយបូករួមចម្លើយប្រជាជនអាយុ១៨ឡើងលើលើសពី ២៨៤,០០០នាក់ ដឹកនាំដោយបញ្ចូលទិន្នន័យចាស់ (២០១៥-២០១៨) ជាមួយការសម្ភាសន៍ថ្មីច្រើនជាង ៥០,០០០លើកឆ្នាំ ២០១៩ រួចប្រើគំរូស្ថិតិត្រឡប់ក្រោយ (retrospective modelling) ដើម្បីប៉ាន់ស្មាននិន្នាការតាមប្រទេស-តាមឆ្នាំ។ លទ្ធផលបង្ហាញភាពខុសគ្នាខ្លាំងតាមប្រទេស៖ បារាំងកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ — សមាមាត្រអ្នកយល់ព្រមថាវ៉ាក់សាំងមានសុវត្ថិភាព កើនពី ២២%(វិច្ឆិកា ២០១៨)ដល់ ៣០%(ធ្នូ ២០១៩) — ខណៈឥណ្ឌូនេស៊ីជួបនឹងការធ្លាក់ចុះធំបំផុតមួយលើពិភពលោក ជាមួយចំណុចជំនឿលើសុវត្ថិភាពធ្លាក់ចុះដល់ទៅ១៤ចំណុចភាគរយ។

០៧កត្តាជំរុញការស្ទាក់ស្ទើរ៖ ព័ត៌មានក្លែងបន្លំ និងការមិនទុកចិត្តប្រវត្តិសាស្ត្រ

ក្របខ័ណ្ឌវិភាគស្តង់ដារបំផុតសម្រាប់ការស្ទាក់ស្ទើរលើវ៉ាក់សាំង គឺ «គំរូ 3Cs» ចេញផ្សាយឆ្នាំ ២០១៤ ដោយ SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy (Strategic Advisory Group of Experts) របស់ WHO — កំណត់និយមន័យការស្ទាក់ស្ទើរថាជា «ការពន្យារ ឬបដិសេធការទទួលវ៉ាក់សាំង ទោះបីជាមានសេវាទទួលបានក៏ដោយ» ដោយបំបែកជា៣កត្តា៖ Confidence (ទំនុកចិត្តលើសុវត្ថិភាព-ប្រសិទ្ធភាពវ៉ាក់សាំង ប្រព័ន្ធសុខភាព និងចេតនារបស់អ្នកតាក់តែងគោលនយោបាយ) Complacency (ការយល់ថាហានិភ័យជំងឺទាប ធ្វើឲ្យមិនចាំបាច់ការពារ) និង Convenience (ឧបសគ្គរចនាសម្ព័ន្ធ — ចម្ងាយ ថ្លៃ ម៉ោងបើកសេវា)។ និយមន័យផ្លូវការនេះខ្លួនឯងទទួលស្គាល់ថា Convenience ជាធាតុផ្សំមួយ ប៉ុន្តែសំខាន់ត្រូវកត់សម្គាល់ថា កត្តាចម្បងពីរដំបូង (Confidence, Complacency) ជាកត្តាចិត្តសាស្ត្រ-ឥរិយាបថសុទ្ធសាធ ខុសពីឧបសគ្គរចនាសម្ព័ន្ធសុទ្ធសាធនៃផ្នែក E ខាងលើ។

ការសិក្សា Lancet ២០២០ របស់ Vaccine Confidence Project រកឃើញកត្តាជំរុញការធ្លាក់ចុះជាក់លាក់ជាច្រើន — ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងបន្លំតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ចលនាតវ៉ាសាសនា (ដូចជាការចេញ fatwa ប្រឆាំងវ៉ាក់សាំង MMR ក្នុងឥណ្ឌូនេស៊ី) និងវិបត្តិនយោបាយ-សន្តិសុខ ដែលកាត់បន្ថយទំនុកចិត្តលើស្ថាប័នរដ្ឋទាំងមូល។ ករណីសិក្សាមួយដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុត កើតឡើងនៅហ្វីលីពីន ក្រោយវិវាទស្តីពីវ៉ាក់សាំងគ្រុនឈាមឆ្កែ (dengue) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ — ព័ត៌មានក្លែងបន្លំពាក់ព័ន្ធការស្លាប់របស់កុមារខ្លះក្រោយចាក់វ៉ាក់សាំង ធ្វើឲ្យទំនុកចិត្តលើវ៉ាក់សាំងទាំងមូល (មិនត្រឹមតែវ៉ាក់សាំង dengue ប៉ុណ្ណោះ) ធ្លាក់ចុះខ្លាំង — គម្រប MMR ធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ ហើយប្រទេសនេះជួបនឹងការផ្ទុះជំងឺគ្រុនក្អកមាន់ធ្ងន់ធ្ងរនៅឆ្នាំបន្តបន្ទាប់មក។

ការមិនទុកចិត្តជាប្រវត្តិសាស្ត្រចំពោះស្ថាប័នវេជ្ជសាស្ត្រ ក៏ជាកត្តាឯកសារបានយ៉ាងច្បាស់ផងដែរ។ ការស្ទង់មតិដ៏ធំមួយក្នុងខេត្ត Kivu ខាងជើង សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ អំឡុងវិបត្តិផ្ទុះជំងឺ Ebola ២០១៨-២០១៩ ដែលបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី The Lancet Infectious Diseases រកឃើញថា ជិតមួយភាគបួននៃអ្នកឆ្លើយសំណួរជឿថា ការផ្ទុះជំងឺ Ebola «មិនមានពិត» ឬត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ផលប្រយោជន៍ហិរញ្ញវត្ថុ/នយោបាយ — ការមិនទុកចិត្តនេះទាក់ទងផ្ទាល់ជាមួយប្រវត្តិសាស្ត្រជម្លោះប្រដាប់អាវុធ អន្តរាគមន៍ខាងក្រៅជាបន្តបន្ទាប់ និងភាពដាច់ដោយឡែកនៃសហគមន៍មូលដ្ឋានពីស្ថាប័នរដ្ឋកណ្តាល — មិនមែនកើតចេញពីព័ត៌មានលើវ៉ាក់សាំងផ្ទាល់ខ្លួនទេ ប៉ុន្តែប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ការទទួលយកអន្តរាគមន៍វ៉ាក់សាំងជាបន្ត។

០៨តួនាទី Gavi ក្នុងហិរញ្ញប្បទានវ៉ាក់សាំងប្រចាំថ្ងៃ និងវិបត្តិបំពេញមូលនិធិ ២០២៥

Gavi, the Vaccine Alliance ជាដៃគូសាធារណៈ-ឯកជនបង្កើតឡើងឆ្នាំ ២០០០ ដោយដៃគូស្នូល៤ — WHO, UNICEF, ធនាគារពិភពលោក និងមូលនិធិ Gates — ដើម្បីជួយហិរញ្ញប្បទានវ៉ាក់សាំងកុមារនៅប្រទេសមានចំណូលទាបបំផុត។ ខុសពីស្ថាប័នផ្តល់ជំនួយធម្មតា Gavi ប្រើគំរូ «co-financing» — ប្រទេសទទួលជំនួយត្រូវចូលរួមចំណែកថ្លៃដូសបន្តិចម្តងៗតាមកម្រិតចំណូលកើនឡើង រហូតដល់អាចផ្ទុកបន្ទុកទាំងស្រុងដោយខ្លួនឯង («graduate»)។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសចំនួន ១៩ បានបញ្ចប់ដំណើរការនេះ ខណៈ Gavi ជួយចាក់វ៉ាក់សាំងលើសពី ១,២ ពាន់លាននាក់ រារាំងការស្លាប់ជាង ២០,៦ លាននាក់ក្នុងអនាគត និងជួយបង្កើនចំនួនក្រុមហ៊ុនផលិតវ៉ាក់សាំងអន្តរជាតិពី ៥ (២០០១) ដល់ ២០ (២០២៤) — យោងតាមទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ Gavi។

ខែមិថុនា ២០២៥ Gavi រៀបចំកិច្ចប្រជុំបំពេញមូលនិធិលើកទី៦ ក្រោមឈ្មោះ «Health & Prosperity through Immunisation» នៅទីក្រុង Brussels ដឹកនាំរួមដោយសហភាពអឺរ៉ុប និងមូលនិធិ Gates ដើម្បីប្រមូលថវិកាសម្រាប់រយៈពេលយុទ្ធសាស្ត្រ ២០២៦-២០៣០។ លទ្ធផលបានតែជិត ៩ ប៊ីលានដុល្លារ ធៀបនឹងគោលដៅ ១១,៩ ប៊ីលានដុល្លារ — ខ្វះជិត ២,៩ ប៊ីលានដុល្លារ។ អ្នកឧបត្ថម្ភសំខាន់ៗរួមមាន មូលនិធិ Gates (១,៦ប៊ីលានដុល្លារ) សហភាពអឺរ៉ុប+ប្រទេសសមាជិក (លើសពី២ប៊ីលានអឺរ៉ូ) និងធនាគារពិភពលោក (២ប៊ីលានដុល្លារ)។ ចំណុចគួរកត់សម្គាល់ — ថ្ងៃមុនកិច្ចប្រជុំតែម្តង រដ្ឋមន្រ្តីសុខាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក Robert F. Kennedy Jr. ប្រកាសបញ្ឈប់ការឧបត្ថម្ភហិរញ្ញវត្ថុរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះ Gavi ទាំងស្រុង — បន្ទាប់ពីធ្លាប់ចូលរួមផ្តល់ថវិកាជិត៨ប៊ីលានដុល្លារតាំងពីឆ្នាំ ២០០១ — ដោយលើកឡើងការមិនទុកចិត្តលើទិន្នន័យសុវត្ថិភាពវ៉ាក់សាំង DTP។ របាយការណ៍ព័ត៌មានវេជ្ជសាស្ត្រ កត់ត្រាថា Gavi និងអ្នកជំនាញសុខភាពសាធារណៈជាច្រើនប្រកែកយ៉ាងម៉ត់ចត់ថា ការត្រួតពិនិត្យភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រពេញលេញនៅតែគាំទ្រអនុសាសន៍ចាក់វ៉ាក់សាំង DTP ចំពោះទារកនៅតំបន់ហានិភ័យខ្ពស់ដដែល។

០៩ការជជែកវែកញែក៖ អាទិភាពគួរដាក់នៅឯណា?

ក្នុងចំណោមអ្នកជំនាញកម្មវិធីវ៉ាក់សាំងជាសកល មានការជជែកកំពុងបន្តលើសំណួរថា ធនធានកម្រិតកំណត់គួរផ្តោតទៅឯណាជាអាទិភាព។ ភាគីមួយ — អ្នកជំនាញសមធម៌សុខភាព និងអង្គការមូលដ្ឋានតំបន់ FCV — អះអាងថា ដោយសារកុមារសូន្យដូសភាគច្រើនកើតចេញពីកង្វះលទ្ធភាព ធនធានគួរផ្តោតលើការពង្រឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសេវាមូលដ្ឋាន (ចំណុចចាក់វ៉ាក់សាំងចល័ត សេវាព្យាបាលចម្រុះមួយកន្លែង) ជាជាងយុទ្ធនាការទំនាក់ទំនងកសាងទំនុកចិត្តទូទៅ ដែលអាចមិនប៉ះពាល់ដល់ក្រុមគោលដៅពិតប្រាកដ។ IA2030 ខ្លួនឯង ក្នុងអាទិភាពយុទ្ធសាស្ត្រ «Coverage & Equity» ស្របតាមទស្សនៈនេះ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើទិន្នន័យកម្រិតស្រុក មិនត្រឹមតែមធ្យមភាគជាតិ។

ភាគីម្ខាងទៀត — រួមទាំង Vaccine Confidence Project ខ្លួនឯង និងអ្នកជំនាញទំនាក់ទំនងសុខភាព — ចង្អុលថា សូម្បីតែក្នុងតំបន់ដែលលទ្ធភាពមិនមែនជាឧបសគ្គចម្បង ការធ្លាក់ចុះនៃទំនុកចិត្ត (ដូចករណីអាហ្រ្វិកខាងត្បូង និងបូស្នី-ហឺហ្សេហ្គូវីណា ក្នុងផ្នែក E) អាចរីករាលដាលលឿន ហើយពិបាកកែប្រែជាងការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ — ព្រោះទាមទារកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបន្តលើកសាងទំនុកចិត្តជាប្រព័ន្ធ មិនមែនគម្រោងសាងសង់តែម្តងចប់។ ការធ្វេសប្រហែសផ្នែកនេះ អាចនាំឲ្យប្រទេសមានលទ្ធភាពពេញលេញ ក្លាយជាប្រភពផ្ទុះជំងឺថ្មីវិញ — ដូចករណីជំងឺគ្រុនក្អកមាន់ដែលកំពុងកើនឡើងនៅតំបន់ជាច្រើនកន្លែងលើពិភពលោក ទោះបីជាមានវ៉ាក់សាំងគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ។

ចំណុចទីបី ដែលកាន់តែក្លាយជាបញ្ហាបន្ទាន់ក្រោយវិបត្តិបំពេញមូលនិធិ Gavi ២០២៥ គឺសំណួរស្តីពីនិរន្តរភាពហិរញ្ញប្បទាន — ប្រសិនបើអ្នកឧបត្ថម្ភសំខាន់ៗបន្តដកខ្លួន កម្មវិធីទាំងពីរ (ការពង្រីកលទ្ធភាព និងកសាងទំនុកចិត្ត) នឹងប្រកួតប្រជែងគ្នាសម្រាប់ថវិកាដដែលៗដែលកាន់តែតូចចង្អៀត។ អ្នកវិភាគគោលនយោបាយសុខភាពមួយចំនួនស្នើថា ដំណោះស្រាយអាចមិនមែនជម្រើសរវាងចំណុចទាំងពីរទេ — ប៉ុន្តែជាការសម្របសម្រួលតាមបរិបទប្រទេសនីមួយៗ ដោយប្រើទិន្នន័យ WUENIC និង Vaccine Confidence Index រួមគ្នា ដើម្បីកំណត់ថា តើប្រទេស ឬស្រុកជាក់លាក់ណាមួយ កំពុងជួបបញ្ហាប្រភេទណា មុននឹងសម្រេចវិធីអន្តរាគមន៍។

១០សំណួរញឹកញាប់

១១ប្រភព

1. WHO — Immunization Agenda 2030 (គេហទំព័រផ្លូវការ)
2. IA2030 Scorecard — គោលដៅ និងវឌ្ឍនភាព ១៥សូចនាករ
3. WHO — WUENIC Methodology Q&A
4. WHO/UNICEF (២០២១) — COVID-19 Pandemic Leads to Major Backsliding
5. WHO/UNICEF (២០២៣) — Childhood Immunization Begins Recovery
6. WHO/UNICEF (២០២៥) — 2024 Coverage Holds Steady
7. WHO/UNICEF (២០២៦) — 2025 Coverage Inches Forward Despite Conflict & Hesitancy
8. The Vaccine Confidence Project (LSHTM)
9. LSHTM/de Figueiredo et al., The Lancet (២០២០) — Global Vaccine Confidence Trends
10. WHO SAGE Working Group (២០១៤) — Report on Vaccine Hesitancy
11. WHO EMRO — Zero-Dose Children: Addressing Inequity
12. The Lancet Infectious Diseases (២០១៩) — Institutional Trust, DR Congo Ebola Response
13. Gavi, the Vaccine Alliance — About Gavi
14. Gavi (២០២៥) — World Leaders Recommit Amid Global Funding Shortfall
15. Healio (២០២៥) — US Pulls Funding for Global Vaccine Alliance Gavi

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៥ ប្រភព