០១COVAX គឺជាអ្វី៖ រចនាសម្ព័ន្ធស្ថាប័នពិតប្រាកដ

COVAX (អក្សរកាត់ពី COVID-19 Vaccines Global Access) គឺជា “ចង្កូម” វ៉ាក់សាំង (vaccines pillar) នៃយន្តការសកលមួយឈ្មោះថា Access to COVID-19 Tools Accelerator (ACT-Accelerator) ដែលអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងដៃគូបានប្រកាសដាក់ឲ្យដំណើរការចាប់ពីខែមេសា ២០២០ ដើម្បីសម្របសម្រួលការអភិវឌ្ឍ និងចែកចាយឧបករណ៍ប្រយុទ្ធនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ (ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ការព្យាបាល និងវ៉ាក់សាំង)។ COVAX ត្រូវបានដឹកនាំរួមគ្នាដោយស្ថាប័នបួន៖ សម្ព័ន្ធវ៉ាក់សាំង Gavi ជា “រដ្ឋបាលច្បាប់ផ្លូវការ” (legal administrator) នៃយន្តការទិញ-ចែកចាយ (COVAX Facility); CEPI ផ្តល់ថវិកា-សម្របសម្រួលការស្រាវជ្រាវវ៉ាក់សាំងគំរូជាច្រើនប្រភេទស្របគ្នា; WHO ផ្តល់គោលនយោបាយ ការវាយតម្លៃគុណភាព-សុវត្ថិភាព (prequalification) និងក្របខ័ណ្ឌបែងចែកយុត្តិធម៌; ចំណែក UNICEF ជាភ្នាក់ងារទិញ-ដឹកជញ្ជូនផ្ទាល់ដោយប្រើបណ្តាញភស្តុភាររបស់ខ្លួន។ តាមការចុះផ្សាយផ្ទាល់របស់ Gavi ខ្លួនឯង COVAX ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា “កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងពហុភាគីជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដឹកនាំរួមគ្នាដោយ Gavi, CEPI, WHO និង UNICEF ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២០ ដល់ ២០២៣”។

រចនាសម្ព័ន្ធនេះសំខាន់ព្រោះ COVAX មិនមែនជាអង្គការតែមួយ ឬកម្មវិធីស្ថាប័នណាមួយដាច់ដោយឡែកនោះទេ — វាជា “យន្តការសហការ” រួមបញ្ចូលការទិញរួម ការស្រាវជ្រាវ គោលនយោបាយ និងភស្តុភារ ក្រោមឆាកតែមួយ ដោយភាគីនីមួយៗនៅតែរក្សាការទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួន។

០២ហេតុអ្វី COVAX មិនមែនជាកម្មវិធីសប្បុរសធម្មតា?

COVAX Facility ដំណើរការជា “យន្តការទិញរួម និងបែងចែកហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ” (pooled procurement / risk-pooling mechanism) មិនមែនជាការបរិច្ចាគចេញពីអ្នកមានទៅអ្នកក្រតែម្យ៉ាងទេ។ ក្របខ័ណ្ឌនេះមានពីរផ្នែកសំខាន់៖ ទីមួយ ប្រទេស “ចូលរួមផ្តល់មូលនិធិខ្លួនឯង” (self-financing participants) — ជាទូទៅជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ និងកណ្តាលខ្ពស់ — បង់ថ្លៃចូលរួមទុកជាមុន ដើម្បីទទួលបានចំណែកនៃប័ណ្ណទិញរួម (portfolio) វ៉ាក់សាំងច្រើនប្រភេទដំណាលគ្នា ជំនួសឲ្យកិច្ចសន្យាដាច់ដោយឡែកនឹងក្រុមហ៊ុននីមួយៗ។ ទីពីរ ក្របខ័ណ្ឌប្តេជ្ញាទីផ្សារជាមុន (Advance Market Commitment — AMC) ជាផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីម្ចាស់ជំនួយ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសមានចំណូលទាប ៩២ ប្រទេស/សេដ្ឋកិច្ចទទួលដូសដោយឥតគិតថ្លៃ។ តាមរបាយការណ៍ផ្ទាល់របស់ Gavi ក្របខ័ណ្ឌ AMC បានទាក់ទាញមូលនិធិពីម្ចាស់ជំនួយសរុបជាង ១២ ពាន់លានដុល្លារ។

តក្កវិជ្ជាហិរញ្ញវត្ថុគឺ “ការបែងចែកហានិភ័យ” (risk pooling)៖ ដោយហិរញ្ញប្បទានវ៉ាក់សាំងគំរូជាច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ (ព្រោះមិនដឹងជាមុនថាគំរូណានឹងជោគជ័យក្នុងការសាកល្បងគ្លីនិក) COVAX សន្មតថាសមាជិកទាំងអស់នឹងទទួលបានវ៉ាក់សាំង នៅពេលគំរូណាមួយជោគជ័យ ជំនួសឲ្យប្រទេសនីមួយៗប្រណាំងគ្នាទិញផ្ទាល់ ដែលអាចនាំឲ្យប្រទេសមានធនធានតិចជាប់ចុងជួរ។ គោលដៅដើមដែលបានប្រកាសជាសាធារណៈគឺ ចែកចាយវ៉ាក់សាំង ២ ពាន់លានដូសត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២១ ដើម្បីគ្របដណ្តប់ជាដំបូងលើក្រុមអាទិភាព (បុគ្គលិកសុខាភិបាល និងមនុស្សចាស់) ក្នុងប្រទេស AMC ស្របពេលគ្នាទៅនឹងប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ ជាជាងទុកឲ្យប្រទេសក្រនៅចាំជួរខាងចុង។

• ការយល់ច្រឡំទូទៅ៖ COVAX គ្រាន់តែជាកម្មវិធីបរិច្ចាគវ៉ាក់សាំងលើសពីតម្រូវការរបស់ប្រទេសមាន
• អ្វីដែលរចនាសម្ព័ន្ធពិតបង្ហាញ៖ COVAX ជាយន្តការទិញរួមផ្អែកលើការបែងចែកហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ រួមបញ្ចូលទាំងប្រទេសមានប្រាក់ចំណូលចូលរួមផ្ទាល់ខ្លួន មិនមែនអាស្រ័យលើការបរិច្ចាគសុទ្ធតែម្យ៉ាងទេ — ភាគ E នឹងបង្ហាញថាតើគោលដៅដើមនេះសម្រេចបានកម្រិតណា តាមការវាយតម្លៃឯករាជ្យ

០៣ប្រវត្តិ និងពេលវេលាសំខាន់ៗ

តាមរបាយការណ៍ផ្លូវការរបស់ WHO និង Gavi ខ្សែពេលវេលា COVAX ចាប់ផ្តើមមេសា ២០២០ បញ្ចប់ជាយន្តការឯករាជ្យចុងឆ្នាំ ២០២៣ បន្ទាប់ពីតានតឹងផ្គត់ផ្គង់ធំបំផុតកណ្តាលឆ្នាំ ២០២១។

០៤សមិទ្ធិផលដែលអះអាង តាមរបាយការណ៍ Gavi/WHO ខ្លួនឯង

ក្នុងសេចក្តីប្រកាសផ្លូវការបិទ COVAX ថ្ងៃទី ១៩ ធ្នូ ២០២៣ WHO រាយការណ៍ថា COVAX បានចែកចាយ “ស្ទើរ ២ ពាន់លានដូស ទៅកាន់ ១៤៦ សេដ្ឋកិច្ច” ហើយតាមគំរូគណនាផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ (modelling) ការចាក់ថ្នាំដែលផ្គត់ផ្គង់ដោយ COVAX ជួយការពារការស្លាប់បានប្រមាណ ២,៧ លាននាក់ ក្នុងចំណោមសេដ្ឋកិច្ច AMC។ WHO ក៏អះអាងថា ៧៤% នៃដូសវ៉ាក់សាំង COVID-19 ដែលបានចែកចាយទៅកាន់ប្រទេសចំណូលទាបទូទាំងពិភពលោក បានមកតាមរយៈ COVAX ហើយសេដ្ឋកិច្ច ៥២ ក្នុងចំណោម ៩២ ដែលមានសិទ្ធិ AMC ពឹងផ្អែកលើ COVAX ជាង ៥០% នៃការផ្គត់ផ្គង់សរុប។ តួលេខទាំងនេះជាការរាយការណ៍ដោយផ្ទាល់របស់ WHO/Gavi ខ្លួនឯង មិនមែនការវាយតម្លៃពីភាគីទីបីឯករាជ្យទេ — ភាគ E បន្ទាប់នឹងបង្ហាញពីការវាយតម្លៃឯករាជ្យ។

តាមរបាយការណ៍មេរៀនរបស់ Gavi COVAX ក៏ជួយដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ទូរដកកម្ដៅខ្លាំង (UCC) ចំនួន ៩៤៨ គ្រឿង ទៅស្ទើរតែ ៧០ ប្រទេស ដែល Gavi ហៅថាជា “ការដាក់ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ UCC ធំបំផុតជាប្រវត្តិសាស្ត្រ”។ ក្របខ័ណ្ឌគ្របដណ្តប់បុគ្គលិកសុខាភិបាល (ក្រុមអាទិភាពដំបូង) ឈានដល់ ៨៤% ចាក់ថ្នាំពីរដូសពេញលេញ ក្នុងចំណោមសេដ្ឋកិច្ច AMC តាមរបាយការណ៍ដដែល។

០៥ការវាយតម្លៃឯករាជ្យ៖ គម្លាតរវាងគោលដៅដើម និងលទ្ធផលពិត

ក្រៅពីរបាយការណ៍ខ្លួនឯងរបស់ Gavi/WHO (ភាគ D) មានការវាយតម្លៃឯករាជ្យជាច្រើនចេញផ្សាយ។ របាយការណ៍វាយតម្លៃរួម (joint evaluation brief) លើ COVAX Facility ក្របខ័ណ្ឌ AMC និងកិច្ចខិតខំចែកចាយចង្កូមវ៉ាក់សាំង ដែលការិយាល័យវាយតម្លៃរបស់ WHO បានផ្សព្វផ្សាយឆ្នាំ ២០២៦ ណែនាំថា យន្តការអនាគតគួរតែ “លឿន ធំ រួមបញ្ចូលប្រទេសពាក់ព័ន្ធតាំងពីដើម និងមានតម្លាភាពគ្រប់គ្រងច្បាស់ជាងនេះ” — ជាការណែនាំបញ្ជាក់ដោយប្រយោលថាចំណុចទាំងនេះមិនគ្រប់គ្រាន់កន្លងមក។ មុននេះ ក្រុមហ៊ុនវាយតម្លៃឯករាជ្យ Itad ក៏ធ្លាប់ធ្វើការវាយតម្លៃទម្រង់ (formative review) លើ COVAX Facility និង AMC តាមកិច្ចសន្យាឆ្នាំ ២០២៣ ដែរ។

ការសិក្សាឯករាជ្យមួយទៀត ដោយលោក Nunes និងសហការី បោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី International Journal of Health Planning and Management ឆ្នាំ ២០២៦ ក្រោមចំណងជើង “‘I Think From the Beginning, the Ambitions Were Compromised'” វិភាគករណីសិក្សា COVAX ជាគោលនយោបាយសមធម៌វ៉ាក់សាំង — ចំណងជើងខ្លួនឯងបង្ហាញអំណះអំណាងស្នូលថា មហិច្ឆតាដើមត្រូវបានសម្របសម្រួលចុះទាបតាំងពីដំណាក់កាលរចនា។

ចំណែកខាងលេខសរុប របាយការណ៍មេរៀនរបស់ Gavi ខ្លួនឯងក៏ទទួលស្គាល់គម្លាតច្បាស់លាស់៖ ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ COVAX ចែកចាយបានត្រឹមតែ ៨៣០ លានដូស ទៅកាន់ ៩២ ប្រទេសចំណូលទាប-កណ្តាល ខណៈគោលដៅដើមកំណត់ទុក ៩៥០ លានដូស — ខ្វះជាង ១៣%។ មូលហេតុសំខាន់ដែល Gavi ខ្លួនឯងបញ្ជាក់រួមមាន៖ ការបញ្ឈប់នាំចេញរបស់ឥណ្ឌាចាប់ពីមេសា ២០២១ (ភាគ C) ដែល Gavi ហៅថា “ការគំរាមកំហែងធំបំផុតចំពោះសមធម៌”; ការយឺតយ៉ាវរៃអង្គាសមូលនិធិ AMC; ការទិញផ្ទាល់ដោយប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ (bilateral deals) កាត់បន្ថយបរិមាណនៅសល់; និងឧបសគ្គ “សមត្ថភាពស្រូបយក” ក្នុងស្រុក ដូចជាការខ្វះបុគ្គលិកចាក់ថ្នាំ។ ចំពោះក្របខ័ណ្ឌ Humanitarian Buffer សម្រាប់ជនភៀសខ្លួន មានតែ ២ ក្នុងចំណោម ៩ ពាក្យស្នើសុំប៉ុណ្ណោះបានបញ្ចប់។ WHO ខ្លួនឯងក៏ទទួលស្គាល់ក្នុងសេចក្តីប្រកាសបិទ COVAX ថា “COVAX មិនអាចយកឈ្នះលើវិសមភាពវ៉ាក់សាំងដ៏សោកសៅដែលកំណត់លក្ខណៈការឆ្លើយតបសកលបានពេញលេញឡើយ” ដោយសេដ្ឋកិច្ច AMC ឈានដល់អត្រាចាក់ថ្នាំពីរដូសត្រឹម ៥៧% ធៀបនឹងអត្រាមធ្យមសកល ៦៧%។

០៦មជ្ឈមណ្ឌលផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា mRNA របស់ WHO

ថ្ងៃទី ២១ មិថុនា ២០២១ WHO បានប្រកាសគាំទ្រក្រុមសហការអាហ្វ្រិកខាងត្បូង — Afrigen Biologics and Vaccines, Biovac និងក្រុមប្រឹក្សាស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្រអាហ្វ្រិកខាងត្បូង (SAMRC) — ដើម្បីបង្កើត “មជ្ឈមណ្ឌលផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា” mRNA ដំបូងគេលើពិភពលោក ដោយមានទីតាំងនៅឃេបថោន។ Medicines Patent Pool (MPP) ជាអង្គការគ្រប់គ្រងអាជ្ញាបណ្ណកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ធ្វើការសម្របសម្រួលចរចារជាមួយក្រុមហ៊ុនម្ចាស់បច្ចេកវិទ្យាដើម។ មជ្ឈមណ្ឌលនេះត្រូវបានប្រកាសបើកជាផ្លូវការនៅខែមេសា ២០២៣។

លោក Martin Friede ជាមន្ត្រី WHO ដឹកនាំគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ ថ្លែងទៅកាន់ទស្សនាវដ្តី Nature ថា “គោលបំណងរបស់យើងគឺផ្តល់អំណាចឲ្យប្រទេសផ្សេងទៀតផលិតវ៉ាក់សាំងផ្ទាល់ខ្លួន” — មិនមែនគ្រាន់តែសាងសង់រោងចក្រតែមួយកន្លែងទេ ប៉ុន្តែកសាង “សមត្ថភាព និងចំណេះដឹងបច្ចេកទេសប្រកបដោយចីរភាព” ក្នុងប្រទេសមានចំណូលទាប-កណ្តាល។ យន្តការធ្វើការជាទម្រង់ “hub-and-spoke”៖ Afrigen ដើរតួជា “hub” ដែលអភិវឌ្ឍ ឬទទួលបច្ចេកវិទ្យា រួចហ្វឹកហ្វឺនចំណេះដឹង ការត្រួតពិនិត្យគុណភាព និងផ្ទេរអាជ្ញាបណ្ណបន្តទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនផលិត “spoke” ជាច្រើននៅប្រទេសផ្សេងៗ (ភាគ G)។ WHO ខ្លួនឯងសង្ខេបគោលបំណងថា ជា “ការកសាងផលិតកម្មតំបន់ដែលមានចីរភាពសម្រាប់ផលិតផលសុខភាពមូលដ្ឋាន mRNA ត្រៀមសម្រាប់គ្រោះមហន្តរាយសុខភាពនាពេលអនាគត និងធានាចីរភាពរវាងគ្រាអាសន្នសកល”។

០៧បណ្តាប្រទេស “spoke” ដែលបានឈ្មោះជាផ្លូវការ

តាមទំព័រផ្លូវការរបស់ WHO (គិតត្រឹមឧបទ្ទវហេតុចុងក្រោយដែលអត្ថបទនេះមានក្នុងដៃ ឆ្នាំ ២០២៥) បណ្តាញនេះបានពង្រីកដល់ “ដៃគូ ១៥ — មជ្ឈមណ្ឌលស្នូល និងដៃគូផលិត ១៤” ក្នុងតំបន់ WHO ចំនួន ៦។ ក្រុមហ៊ុន Biovac (អាហ្វ្រិកខាងត្បូង) ជា “spoke” ដំបូងគេ ប្រកាសខែកក្កដា ២០២១ បន្ទាប់ពី Sinergium Biotech (អាហ្សង់ទីន) និង Fiocruz/Bio-Manguinhos (ប្រេស៊ីល) ចូលរួមខែកញ្ញា ២០២១។ ថ្ងៃទី ១៨ កុម្ភៈ ២០២២ WHO ប្រកាសបន្ថែម ៥ ប្រទេសអាហ្វ្រិកទៀត៖ អេហ្ស៊ីប កេនយ៉ា នីហ្សេរីយ៉ា សេណេហ្គាល់ និងទុយនីស៊ី។ ខែមេសា ២០២២ អ៊ុយក្រែនក្លាយជាប្រទេសបន្ថែម ហើយក្នុងឆ្នាំដដែល បាំងក្លាដែស ឥណ្ឌូនេស៊ី ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន សែប៊ី និងវៀតណាម បានចូលរួមតាមរបៀបនោះ។

០៨ចំណុចតានតឹងជាមួយក្រុមហ៊ុនផលិតដើម

តាមរបាយការណ៍ Nature (កុម្ភៈ ២០២២) WHO បានស្នើសុំកិច្ចសហការដំបូងពី Moderna, Pfizer និង BioNTech ដើម្បីទទួលបានចំណេះដឹងបច្ចេកទេសសម្រាប់មជ្ឈមណ្ឌល mRNA ប៉ុន្តែ “ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះមិនបានឆ្លើយតបទេ” តាមអត្ថបទដដែល។ លោកស្រី Petro Terblanche នាយកគ្រប់គ្រង Afrigen ថ្លែងទៅកាន់ការសិក្សាករណីមួយបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី PLOS Global Public Health ថា “ពួកគេថែមទាំងមិនចង់និយាយផងទេ” ។ តាមការសិក្សាដដែល នៅពេលក្រុមហ៊ុន Bio-Manguinhos របស់ប្រេស៊ីលចរចារជាមួយ Pfizer អំពីការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា ក្រុមហ៊ុននេះ “មិនចង់ធ្វើការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាទេ ចង់ធ្វើតែជំហាន fill-and-finish” (ការចាក់ដប-វេចខ្ចប់ចុងក្រោយ មិនមែនផលិតសារធាតុសកម្មពីដើម) — តូចចង្អៀតជាងអ្វី Bio-Manguinhos ចង់បាន ហើយត្រូវបានបដិសេធ។

ចំពោះ Moderna ជាក់លាក់ តាមរបាយការណ៍ខែកុម្ភៈ ២០២២ អ្នកនាំពាក្យ Colleen Hussey ថ្លែងថា ប៉ាតង់របស់ Moderna “នឹងមិនក្លាយជាឧបសគ្គ” ចំពោះការចែកចាយផលិតផលរបស់ Afrigen ទៅប្រទេសចំណូលទាប “ទាំងបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត”។ ក៏ប៉ុន្តែ លោក Stéphane Bancel នាយកប្រតិបត្តិ Moderna ថ្លែងទៅកាន់ Reuters ដាច់ដោយឡែកថា ក្រុមហ៊ុននឹងអនុវត្តប៉ាតង់ចំពោះប្រទេសមាន ក្រោយវិបត្តិឆ្លងកាត់ ប៉ុន្តែចំពោះប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ លោកថា “យើងមិនទាន់សម្រេចចិត្តនៅឡើយទេ”។ អង្គការសប្បុរស ៦០ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅអាហ្វ្រិក (ដឹកនាំដោយលោក Tian Johnson នៃ African Alliance) បារម្ភថានេះអាច “កំចាត់ការងារទាំងអស់ដែល WHO និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាហ្វ្រិកបានខិតខំកសាងសមត្ថភាពផលិតវ៉ាក់សាំង” (កុម្ភៈ ២០២២)។

០៩ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៃមជ្ឈមណ្ឌល mRNA

តាមទំព័រកម្មវិធីផ្លូវការរបស់ WHO (គិតត្រឹម ១ ឧសភា ២០២៥) “ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាដំបូងគេបានបញ្ចប់ខែកញ្ញា ២០២៤ ទៅ Biovac ដោយដៃគូបន្ថែម ៣ ទៀតទទួលបានក្នុងឆ្នាំ ២០២៤”។ បច្ចេកវិទ្យាដែលផ្ទេរនោះជាបច្ចេកវិទ្យា mRNA ដែល Afrigen អភិវឌ្ឍន៍ដោយខ្លួនឯង (ភាគ H) មិនមែនចម្លងផ្ទាល់ពីក្រុមហ៊ុនណាមួយឡើយ។ WHO ក៏បញ្ជាក់ថាមជ្ឈមណ្ឌលនេះបានពង្រីកលើសពីវ៉ាក់សាំង COVID-19 ទៅរក “វ៉ាក់សាំង និងព្យាបាលផ្អែកលើ mRNA ផ្សេងទៀត (ឧទាហរណ៍ អង់ទីករម៉ូណូក្លូណាល)” និងគាំទ្រ “ការបង្កើតក្រុមស្រាវជ្រាវ-អភិវឌ្ឍន៍ (R&D consortia) ដើម្បីដោះស្រាយជំងឺអាទិភាពក្នុងប្រទេសចំណូលទាប-កណ្តាល”។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយ៖ ថ្ងៃទី ២០ មករា ២០២៥ CEPI ប្រកាសផ្តល់ថវិកា ៦,២ លានដុល្លារ ដល់ Afrigen ដើម្បីអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង mRNA ដំបូងគេប្រឆាំងគ្រុនក្តៅ Rift Valley (ជំងឺឆ្លងតាមមូសនៅអាហ្វ្រិក-មជ្ឈិមបូព៌ា) — បង្ហាញទិសដៅថ្មីឆ្ពោះទៅផលិតផលថ្មីសោះ មិនត្រឹមតែចម្លងវ៉ាក់សាំងចាស់ប៉ុណ្ណោះទេ។

ស្របគ្នានេះ ក្រុមហ៊ុន BioNTech (ម្ចាស់បច្ចេកវិទ្យាដើម) បានជ្រើសរើសផ្លូវឯករាជ្យផ្ទាល់ខ្លួន៖ ថ្ងៃទី ១៨ ធ្នូ ២០២៣ ក្រុមហ៊ុនបានបើករោងចក្រផលិត mRNA ម៉ូឌុលឈ្មោះ “BioNTainer” ដំបូងគេនៅគីហ្គាលី (Kigali) ប្រទេសរវ៉ាន់ដា វិនិយោគសរុបប្រមាណ ១៥០ លានដុល្លារ។ តាមសេចក្តីប្រកាសផ្ទាល់ BioNTech គោលបំណងគឺកសាង “ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីវ៉ាក់សាំង mRNA ចីរភាពនៅអាហ្វ្រិក” ដោយផ្តោតលើជំងឺរាតត្បាតធំៗ (របេង គ្រុនចាញ់ HIV mpox) ក្នុងគោលដៅផ្គត់ផ្គង់ “មិនរកប្រាក់ចំណេញ” ដល់ប្រទេសចំណូលទាបបន្ទាប់ពីទទួលការអនុញ្ញាត។ គម្រោងនេះជាការវិនិយោគ-ប្រតិបត្តិការឯករាជ្យរបស់ BioNTech ខ្លួនឯង ដំណើរការស្របគ្នា មិនមែនតាមបណ្តាញមជ្ឈមណ្ឌល WHO ដែលរៀបរាប់ក្នុងភាគ F-G ឡើយ។

១០ការប្រមូលផ្តុំភូមិសាស្ត្រ និងគោលដៅចម្រុះភាវូបនីយកម្ម

របាយការណ៍គោលនយោបាយធនាគារពិភពលោក (“The COVID-19 Vaccine Production Club”) កំណត់ក្រុមប្រទេស ១៣ (ហៅថា “Vaccine Producers’ Club”) — អាហ្សង់ទីន អូស្ត្រាលី ប្រេស៊ីល កាណាដា ចិន សហភាពអឺរ៉ុប ឥណ្ឌា ជប៉ុន កូរ៉េ រុស្ស៊ី ស្វីស អង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក — ដែលកាន់កាប់ក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធផលិតវ៉ាក់សាំងចំនួន ៧៨៣ ក្នុងចំណោម ៨៥៧ សរុបលើពិភពលោក ស្មើនឹង ៩១%។ ក្រុមប្រទេសដដែលក៏កាន់ ៦០% នៃកិច្ចព្រមព្រៀងទិញជាមុនសរុប ខណៈអ្នកនាំចេញធំៗ ៥ (សហភាពអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិក សិង្ហបុរី ចិន អង់គ្លេស) កាន់ប្រមាណបីភាគបួននៃការនាំចូលគ្រឿងផ្សំវ៉ាក់សាំងសកលមុនកូវីដ-១៩។

ចំពោះទ្វីបអាហ្វ្រិកជាក់លាក់ តាមទិន្នន័យការិយាល័យតំបន់អាហ្វ្រិករបស់ WHO (AFRO) ដែលបានដកស្រង់ដោយវិទ្យាស្ថាន Brookings ទ្វីបនេះផលិតបានត្រឹមតែប្រមាណ ១% នៃវ៉ាក់សាំងទាំងអស់ដែលខ្លួនប្រើប្រាស់ ដោយត្រូវនាំចូលដល់ទៅ ៩៩%។ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងគម្លាតនេះ គំរោង African Vaccine Manufacturing Accelerator (AVMA) ដែល Africa CDC និង Gavi សហការបើកដំណើរការខែមិថុនា ២០២៤ បានកំណត់គោលដៅច្បាស់លាស់ — តាមពាក្យរបស់លោក Jean Kaseya នាយកទូទៅ Africa CDC — ឲ្យឈានដល់ “៦០% នៃវ៉ាក់សាំង” ផលិតក្នុងទ្វីបផ្ទាល់ត្រឹមឆ្នាំ ២០៤០។ ជាគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុ Gavi កំពុងស្វែងរកការប្តេជ្ញាថ្មីជាង ៩ ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់ផែនការ ២០២៦-២០៣០ (ទទួលបានរួចហើយ ២,៤ ពាន់លានដុល្លារតាមរបាយការណ៍) ខណៈធនាគារ Afreximbank បានប្តេជ្ញាឧបត្ថម្ភរហូតដល់ ២ ពាន់លានដុល្លារ ហើយខ្លួន AVMA ខ្លួនឯងគ្រោងផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់ក្រុមហ៊ុនផលិតអាហ្វ្រិករហូតដល់ ១ ពាន់លានដុល្លារក្នុងទសវត្សរ៍ខាងមុខ។

១១ទំនាក់ទំនងជាមួយអត្ថបទមុនក្នុងស៊េរីនេះ

ស៊េរី “គួរដឹង” ធ្លាប់មានអត្ថបទមួយស្តីអំពីការត្រៀមខ្លួនទប់ទល់នឹងជំងឺរាតត្បាត និងស្ថាបត្យកម្មសុខភាពសកលទូលំទូលាយជាងនេះ — គ្របដណ្តប់លើឧបករណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិដូចជាបទបញ្ជាសុខភាពអន្តរជាតិ (IHR 2005) របស់ WHO និងយន្តការឆ្លើយតបអាសន្នជាទូទៅ។ អត្ថបទបច្ចុប្បន្ននេះមិនធ្វើម្តងទៀតនូវខ្លឹមសារនោះទេ គ្រាន់តែផ្តោតលើសំណួរជាក់លាក់មួយ៖ តើវ៉ាក់សាំងត្រូវទិញ-ផលិត-ចែកចាយយ៉ាងណានៅពេលមានវិបត្តិសកល (COVAX) ហើយអង្គការណាខ្លះកំពុងកសាងសមត្ថភាពផលិតវ៉ាក់សាំងអោយចម្រុះភូមិសាស្ត្រជាងមុន (មជ្ឈមណ្ឌល mRNA)។

១២សំណួរញឹកញាប់

១៣ប្រភព

1. WHO — COVID-19 vaccinations shift to regular immunization as COVAX closes
2. Gavi — Learning from COVID-19 to support future vaccine delivery
3. WHO Evaluation Office — Evaluation of the COVAX Facility, AMC and delivery efforts
4. Itad/Gavi — COVAX Facility and AMC Formative Review
5. Nunes et al., Int’l J. Health Planning & Management — A Case Study of COVAX
6. Gavi — COVAX Facility overview
7. WHO — Supporting South African consortium on first mRNA tech transfer hub
8. WHO — mRNA Technology Transfer (mRNA TT) Programme
9. WHO — Recipients of mRNA technology from the hub
10. MPP — Next wave of mRNA technology hub recipients
11. PLOS Global Public Health — Case study of the mRNA transfer programme
12. Nature — WHO mRNA hub and Afrigen’s replication effort
13. Malay Mail — Charities say Moderna patents could hit Africa vaccine hub
14. CEPI — South Africa’s Afrigen to develop mRNA Rift Valley fever vaccine
15. BioNTech — Milestone at mRNA vaccine manufacturing site in Rwanda
16. World Bank — The COVID-19 Vaccine Production Club
17. Brookings — Africa must produce its own vaccines
18. Africa CDC — The African Vaccine Manufacturing Accelerator

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៨ ប្រភព