
រ៉ែធាតុកម្រ — លោហធាតុ ១៧ មុខ ដែលចិនកាន់សោ ហើយពិភពលោកកំពុងរកកូនសោថ្មី
គួរដឹង · ភូមិសាស្ត្រ-នយោបាយ (Geopolitics)
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
ធាតុកម្រ (rare earth elements) ជាក្រុមលោហធាតុ ១៧ មុខ ដែលក្លាយជាសម្ភារៈមូលដ្ឋានសម្រាប់ម៉ាញេទិកអចិន្ត្រៃយ៍ក្នុងម៉ូទ័ររថយន្តអគ្គិសនី ទួរប៊ីនខ្យល់ ថាសរឹង និងប្រព័ន្ធការពារជាតិ។ ពួកវាមិនកម្រក្នុងសំបកផែនដីទេ — អ្វីដែលកម្រគឺសមត្ថភាពបំបែក និងចម្រាញ់។ តាម IEA (ទិន្នន័យ ២០២៤) ចិនកាន់ ៦០% នៃការជីករ៉ែម៉ាញេទិក ប៉ុន្តែ ៩១% នៃការចម្រាញ់ និង ៩៤% នៃការផលិតម៉ាញេទិក។ ចាប់ពី ៤ មេសា ២០២៥ ប៉េកាំងបានប្រែអំណាចនោះទៅជាប្រព័ន្ធអាជ្ញាបណ្ណនាំចេញ ដែលបញ្ឈប់រោងចក្ររថយន្តជាក់ស្តែង។ អត្ថបទនេះពន្យល់ខ្សែសង្វាក់ទាំងមូល និងកែតម្រូវលេខល្បីៗពីរដែលមិនអាចតាមដានប្រភពបាន។
០១ធាតុកម្រជាអ្វី
«ធាតុកម្រ» (rare earth elements) ជាឈ្មោះរួមសម្រាប់លោហធាតុ ១៧ មុខ ដែលមានលក្ខណៈគីមីស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។ ក្នុងការជួញដូរ គេបែងចែកវាជាពីរក្រុមធំ៖ ក្រុម ស្រាល (light) ដែលមានបរិមាណច្រើន និងតម្លៃទាបជាង ដូចជាណេអូឌីមីញ៉ូម (neodymium) និងប្រាសេអូឌីមីញ៉ូម (praseodymium); និងក្រុម មធ្យម-ធ្ងន់ (medium/heavy) ដែលមានបរិមាណតិចជាង តម្លៃខ្ពស់ជាង និងពិបាកបំបែកជាង ដូចជាឌីស្ព្រូស្យូម (dysprosium) តែប្យូម (terbium) សាម៉ារីញ៉ូម (samarium) និងអ៊ីទ្រីញ៉ូម (yttrium)។
គម្លាតតម្លៃបង្ហាញភាពខុសគ្នារវាងក្រុមទាំងពីរច្បាស់ជាងគេ។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ USGS សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៥ ណេអូឌីមីញ៉ូមអុកស៊ីតលក់ប្រមាណ $៧៣ ក្នុងមួយគីឡូក្រាម ខណៈតែប្យូមអុកស៊ីតឡើងដល់ $១,០១០។
តើគេប្រើវាធ្វើអ្វី
ការប្រើប្រាស់ដែលកំណត់សារៈសំខាន់នៃធាតុកម្រនាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺ ម៉ាញេទិកអចិន្ត្រៃយ៍ (permanent magnets) ជាពិសេសប្រភេទ NdFeB។ វាជាបេះដូងនៃម៉ូទ័ររថយន្តអគ្គិសនី ជេនណេរ៉ាទ័រទួរប៊ីនខ្យល់ ថាសរឹងកុំព្យូទ័រ ម៉ូទ័រឧស្សាហកម្ម និងប្រព័ន្ធការពារជាតិ។ ធាតុទាំងនេះមិនត្រូវការក្នុងបរិមាណច្រើនទេ ប៉ុន្តែបើគ្មានវា ខ្សែផលិតកម្មឈប់ដំណើរការ។

មាត្រដ្ឋាននៃឧស្សាហកម្មនេះកើនឡើងលឿន។ តាមឯកសាររបស់ CSIS ចិនផលិតម៉ាញេទិក NdFeB បាន ១៣៨,០០០ តោន ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ហើយកើនដល់ ៣០០,០០០ តោន ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។ តាម IEA ការនាំចេញម៉ាញេទិកធាតុកម្ររបស់ចិនមានប្រមាណ ៥៨,០០០ តោន ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។
០២ហេតុអ្វី «កម្រ» ជាឈ្មោះខុស
ឈ្មោះ «កម្រ» មកពីប្រវត្តិនៃការរកឃើញកាលពីជាងពីរសតវត្សមុន មិនមែនពីភាពខ្វះខាតក្នុងសំបកផែនដីទេ។ USGS ចុះទុនបម្រុងសកលក្នុងឯកសារ Mineral Commodity Summaries 2026 លើសពី ៧៥ លានតោន បែងចែកលើគ្រប់ទ្វីប។ បញ្ហាមិនមែននៅត្រង់ថាតើមានថ្មឬអត់ទេ។
ចំណុចថប់ដង្ហើមពិត៖ ការបំបែក
ដោយសារធាតុទាំង ១៧ មានលក្ខណៈគីមីស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ពួកវាតែងលេចចេញជាមួយគ្នាក្នុងរ៉ែតែមួយ ហើយការញែកវាចេញពីគ្នាទាមទារដំណើរការគីមីវែងឆ្ងាយ។ តាមការវិភាគរបស់ IEA ដំណាក់កាល បំបែក និងចម្រាញ់ នេះជាដំណាក់កាលពិបាកបំផុត ចំណាយច្រើនបំផុត និងបំពុលបរិស្ថានខ្លាំងបំផុតក្នុងខ្សែសង្វាក់ទាំងមូល — ហើយវាក៏ជាដំណាក់កាលដែលចិនគ្រប់គ្រងច្រើនជាងគេផងដែរ។
ភស្តុតាងជាលេខមានច្បាស់។ តាម IEA (ទិន្នន័យ ២០២៤) ចិនកាន់ ៦០% នៃការជីករ៉ែធាតុកម្រសម្រាប់ម៉ាញេទិក ប៉ុន្តែ ៩១% នៃផលិតកម្មចម្រាញ់ និងបំបែក និង ៩៤% នៃការផលិតម៉ាញេទិកអចិន្ត្រៃយ៍។ គម្លាតរវាង ៦០% និង ៩១% គឺជាស្នូលនៃរឿងទាំងមូល៖ ការជីករ៉ែអាចធ្វើនៅច្រើនកន្លែង តែការចម្រាញ់មិនអាចទេ។ បើសហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី និងប្រេស៊ីលបង្កើនការជីករ៉ែទ្វេដង តែគ្មានរោងចក្របំបែក រ៉ែនោះនៅតែត្រូវផ្ញើទៅចិនដដែល។
មានភស្តុតាងមួយទៀត។ ការបំបែកធាតុកម្រធ្ងន់ជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មលើកដំបូងក្រៅប្រទេសចិន ទើបកើតឡើងក្នុងខែ ឧសភា ២០២៥ ដោយក្រុមហ៊ុន Lynas នៅម៉ាឡេស៊ី។ ពោលគឺរហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៥ ពិភពលោកខាងក្រៅចិនស្ទើរតែគ្មានសមត្ថភាពនេះទាល់តែសោះ។
០៣អ្នកណាជីក អ្នកណាចម្រាញ់
USGS បានចេញឯកសារ Mineral Commodity Summaries 2026 កំណែ v1.3 ក្នុងខែ ឧសភា ២០២៦ ដោយប៉ាន់ស្មានផលិតកម្មរ៉ែសកលឆ្នាំ ២០២៥ នៅ ៣៩០,០០០ តោន នៃធាតុកម្រអុកស៊ីត (REO) ធៀបនឹង ៣៨០,០០០ តោន ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។
| ចិន | ២៧០,០០០ តោន · ៦៩% |
| សហរដ្ឋអាមេរិក | ៥១,០០០ តោន · ១៣% |
| អូស្ត្រាលី | ២៩,០០០ តោន · ៧.៤% |
| មីយ៉ាន់ម៉ា | ២២,០០០ តោន · ៥.៦% |
| ថៃ | ៤,៨០០ តោន · ១.២% |
| ឥណ្ឌា | ២,៩០០ តោន · ០.៧% |
| ម៉ាដាហ្គាស្ការ | ២,៧០០ តោន · ០.៧% |
| រុស្ស៊ី | ២,៦០០ តោន · ០.៧% |
| ប្រេស៊ីល | ២,០០០ តោន · ០.៥% |
| សរុបពិភពលោក | ៣៩០,០០០ តោន |
ចំណុចដែលផ្លាស់ប្តូរក្នុងឆ្នាំ ២០២៥៖ សហរដ្ឋអាមេរិកកើនពី ៤៥,៥០០ តោន (២០២៤) ដល់ ៥១,០០០ តោន ខណៈមីយ៉ាន់ម៉ាធ្លាក់ពី ២៧,០០០ មក ២២,០០០ តោន។
ទុនបម្រុង — រូបភាពមួយផ្សេងទៀត
| ចិន | ៤៤ លានតោន · ៥៨% |
| ប្រេស៊ីល | ១១ លានតោន · ១៥% |
| អូស្ត្រាលី | ៦.៣ លានតោន |
| រុស្ស៊ី | ៣.៨ លានតោន |
| វៀតណាម | ៣.៥ លានតោន |
| សហរដ្ឋអាមេរិក | ១.៩ លានតោន |
| ក្រិនឡែន | ១.៥ លានតោន |
លេខដែលសម្រេចរឿង
ចំណែកជីករ៉ែជាស្ថិតិដែលគេដកស្រង់ញឹកញាប់បំផុត តែវាជាស្ថិតិដែលមានន័យតិចជាងគេ។ លេខដែលសម្រេចរឿងស្ថិតនៅផ្នែកកណ្តាល និងខាងចុងនៃខ្សែសង្វាក់។ តាម IEA (ទិន្នន័យ ២០២៤)៖
លេខ ៩៤% គួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាពិសេស ព្រោះវាឡើងពីប្រមាណ ៥០% ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥។ ការប្រមូលផ្តុំនេះមិនមែនជាមរតកចាស់ទេ — វាកើតឡើងក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ។
ការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបង្ហាញរូបភាពដូចគ្នា។ តាម USGS សមាមាត្រនាំចូលសុទ្ធធៀបនឹងការប្រើប្រាស់ស្ថិតលើ ជាង ៩៥% ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ និង ២០២២ ធ្លាក់មក ៥៣% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ពេល Mountain Pass ចាប់ផ្តើមបំបែកដោយខ្លួនឯង រួចឡើងវិញដល់ ៦៧% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។
០៤វិធានការនាំចេញរបស់ចិន ២០២៣–២០២៦
ចិនមិនបានប្រកាសហាមឃាត់តែម្តងទេ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៣ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មចិន (MOFCOM) បានសាងសង់ស្ថាបត្យកម្មច្បាប់មួយជាជំហានៗ រួចទើបប្រើវា។ គន្លងនោះមានបីដំណាក់កាលច្បាស់៖ ២០២៣–២០២៤ សាងសង់ក្របខ័ណ្ឌ · ២០២៥ ប្រើវាជាឧបករណ៍ចរចា · ២០២៦ អនុវត្តតឹងរ៉ឹង ពង្រីកក្រៅដែនដី និងចុះបញ្ជីអង្គភាព។
៣ កក្កដា ២០២៣ — ហ្គាល្យូម និងហ្សែម៉ាញ៉ូម — ប្រកាសលេខ ២៣ ឆ្នាំ ២០២៣ ដាក់ប្រព័ន្ធអាជ្ញាបណ្ណនាំចេញលើហ្គាល្យូម (gallium) និងហ្សែម៉ាញ៉ូម (germanium) ចូលជាធរមាន ១ សីហា ២០២៣។ នៅ ២០ តុលា ២០២៣ ក្រាហ្វីតត្រូវបន្ថែម។
២១ ធ្នូ ២០២៣ — ហាមនាំចេញបច្ចេកវិទ្យា — វិសោធនកម្មបញ្ជីបច្ចេកវិទ្យា៖ ហាមនាំចេញបច្ចេកវិទ្យាស្រង់ និងបំបែកធាតុកម្រ ព្រមទាំងបន្ថែមបច្ចេកវិទ្យាផលិតម៉ាញេទិកចូលបញ្ជីហាមឃាត់។
៣ ធ្នូ ២០២៤ — ប្រកាសលេខ ៤៦ — ហាមផ្ទេរទំនិញប្រើប្រាស់ទ្វេរដងទៅអ្នកប្រើប្រាស់ខាងយោធាអាមេរិក និងហាមនាំចេញហ្គាល្យូម ហ្សែម៉ាញ៉ូម អង់ទីម៉ូន (antimony) និងសម្ភារៈរឹងខ្លាំងទៅសហរដ្ឋអាមេរិក «ជាគោលការណ៍»។ ចេញ មួយថ្ងៃក្រោយ ការរឹតបន្តឹងឧបករណ៍អឌ្ឍចាលករថ្មីរបស់វ៉ាស៊ីនតោន។ អង់ទីម៉ូនបានចូលប្រព័ន្ធអាជ្ញាបណ្ណតាំងពី ១៥ សីហា ២០២៤។
៤ មេសា ២០២៥ — ប្រកាសលេខ ១៨ (គន្លឹះ) — អាជ្ញាបណ្ណនាំចេញលើធាតុកម្រមធ្យម-ធ្ងន់ ៧ មុខ គ្របដណ្តប់លោហធាតុ អាល់ឡូយ អុកស៊ីត សមាសធាតុ ស្លាកបាញ់ ក៏ដូចជា សម្ភារៈម៉ាញេទិកអចិន្ត្រៃយ៍ និងអាល់ឡូយសាម៉ារីញ៉ូម-កូបាល់ — សរុប ៣៣ លេខកូដ HS ដប់ខ្ទង់។
៩ តុលា ២០២៥ — ប្រកាសលេខ ៥៥–៦២ — លេខ ៥៧ បន្ថែមធាតុ ៥ មុខទៀត។ លេខ ៦១ ណែនាំច្បាប់ ០.១% (de minimis)។ លេខ ៦២ គ្របដណ្តប់បច្ចេកវិទ្យាធាតុកម្ររួមទាំងការកែច្នៃឡើងវិញ។ ច្បាប់ក្រៅដែនដីត្រូវចូលជាធរមាន ១ ធ្នូ ២០២៥។
៧ វិច្ឆិកា ២០២៥ — ការផ្អាកមួយឆ្នាំ — MOFCOM ផ្អាកប្រកាសទាំង ៦ របស់ខែតុលា រហូតដល់ ១០ វិច្ឆិកា ២០២៦។ ពីរថ្ងៃក្រោយ វាផ្អាកមាត្រា ២ នៃប្រកាសលេខ ៤៦ រហូតដល់ ២៧ វិច្ឆិកា ២០២៦។ នៅ ២ ធ្នូ ២០២៥ អាជ្ញាបណ្ណទូទៅដំបូងចេញឲ្យ JL Mag Rare Earth, Ningbo Yunsheng និង Beijing Zhong Ke San Huan។
២២ មិថុនា ២០២៦ — ចុះបញ្ជីក្រុមហ៊ុនអាមេរិក — ចិនបញ្ចូលក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ១០ រួមទាំង MP Materials និង USA Rare Earth ទៅក្នុងបញ្ជីត្រួតពិនិត្យការនាំចេញ។ ភាគីបរទេសនៅទូទាំងពិភពលោកក៏ត្រូវហាមផ្ទេរទំនិញទ្វេរដងដើមកំណើតចិនទៅពួកគេដែរ។ ជាការតបតនឹងការដែលក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបន្ថែមក្រុមហ៊ុនចិនប្រមាណ ៨០ ចូលបញ្ជីក្រុមហ៊ុនយោធា នៅដើមខែមិថុនា ២០២៦។
២៤ មិថុនា ២០២៦ — យន្តការរាយការណ៍ — ប្រកាសលេខ ២៦ ឆ្នាំ ២០២៦ បង្កើតយន្តការឲ្យអ្នកក្នុងរាយការណ៍ពីការរំលោភ គ្របដណ្តប់ការក្លែងបន្លំ ការដឹកឆ្លងកាត់ប្រទេសទីបី និងសេវាកម្មជួយសម្រួល។
តាមការវិភាគរបស់ការិយាល័យច្បាប់ Morgan Lewis (កក្កដា ២០២៦) ឆ្នាំ ២០២៦ ក៏ជាឆ្នាំនៃការអនុវត្តផងដែរ។ ក្នុងខែ ឧសភា ២០២៦ ជនជាតិជប៉ុនពីរនាក់ត្រូវឃាត់ខ្លួននៅទីក្រុងតាលាន (Dalian) ពាក់ព័ន្ធនឹងការសង្ស័យលើការនាំចេញខុសច្បាប់; ហើយនៅ ១៨ មិថុនា ២០២៦ ប្រធានក្រុមហ៊ុនអុបទិកចិនមួយត្រូវគយសៀងហៃចាត់វិធានការបង្ខិតបង្ខំ ពីបទប្រកាសកញ្ចក់ដែលមានហ្សែម៉ាញ៉ូម ថាជាកញ្ចក់ធម្មតា។
០៥ច្បាប់ ០.១% និងអំណាចក្រៅដែនដី
ក្នុងកញ្ចប់ខែតុលា ២០២៥ ប្រកាសលេខ ៦១ ជាឯកសារដែលផ្លាស់ប្តូររឿងច្រើនជាងគេ។ រហូតមកដល់ពេលនោះ ការត្រួតពិនិត្យនាំចេញរបស់ចិនអនុវត្តលើទំនិញដែលចេញពីទឹកដីចិន។ លេខ ៦១ អះអាងយុត្តាធិការលើ ទំនិញដែលផលិតនៅក្រៅប្រទេសចិន។
- កម្រិតតម្លៃ ០.១% — ទំនិញបរទេសណាដែលមានធាតុកម្រដើមកំណើតចិនក្នុងបញ្ជីត្រួតពិនិត្យ ស្មើ ឬលើស ០.១% នៃតម្លៃ ត្រូវមានអាជ្ញាបណ្ណចិនមុននឹងនាំចេញ។
- ចំណងបច្ចេកវិទ្យា — ទំនិញដែលផលិត នៅកន្លែងណាក៏ដោយ បើប្រើបច្ចេកវិទ្យាដើមកំណើតចិនសម្រាប់ការជីក ស្រង់ បំបែក ផលិតម៉ាញេទិក ឬកែច្នៃធាតុកម្រឡើងវិញ ក៏ស្ថិតក្នុងវិសាលភាពដែរ។
- ច្បាប់ ៥០% — ការចុះបញ្ជីអង្គភាពមួយ ពង្រីកដោយស្វ័យប្រវត្តិទៅសាខាដែលអង្គភាពនោះកាន់ភាគហ៊ុនភាគច្រើន។
អ្វីដែលធ្វើឲ្យប្រកាសនេះមានទម្ងន់ មិនមែនកម្រិត ០.១% ដោយខ្លួនឯងទេ។ ធាតុកម្រប្រើក្នុងបរិមាណតូចធៀបនឹងតម្លៃផលិតផលចុងក្រោយ ដូច្នេះកម្រិតទាបបែបនេះអាចចាប់ផលិតផលជាច្រើនដែលមើលទៅមិនពាក់ព័ន្ធនឹងរ៉ែសោះ។ ចំណែកចំណងបច្ចេកវិទ្យាវិញ វាអាចចាប់រោងចក្រដែលមិនប្រើសម្ភារៈចិន បើដំណើរការ ឬឧបករណ៍របស់វាមានដើមកំណើតចិន។
០៦ផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង
ឥទ្ធិពលនៃវិធានការខែមេសា ២០២៥ លេចចេញក្នុងរយៈពេលប្រហែលមួយខែកន្លះ។ តាមឯកសារសង្ខេបរបស់ Reuters ចុះថ្ងៃ ៥ មិថុនា ២០២៥៖
- Ford — រោងចក្រ Chicago Assembly ដែលផលិតរថយន្ត Explorer ឈប់ដំណើរការមួយសប្តាហ៍ ក្នុងខែឧសភា ២០២៥។ នេះជាឧទាហរណ៍ច្បាស់លាស់បំផុតនៃវិធានការនាំចេញ ដែលបញ្ឈប់រោងចក្ររថយន្តលោកខាងលិចជាក់ស្តែង។
- Suzuki — ផ្អាកផលិតកម្មរថយន្ត Swift ចាប់ពី ២៦ ឧសភា ២០២៥ ហើយចាប់ផ្តើមឡើងវិញមួយផ្នែកនៅ ១៣ មិថុនា។
- CLEPA សមាគមអ្នកផ្គត់ផ្គង់រថយន្តអឺរ៉ុប រាយការណ៍នៅ ៤ មិថុនា ២០២៥ ថារោងចក្រ និងខ្សែផលិតកម្មអ្នកផ្គត់ផ្គង់ជាច្រើនត្រូវបិទ។
- Bosch, BMW និង ZF រងឥទ្ធិពលតាមបណ្តាញអ្នកផ្គត់ផ្គង់ ហើយ Bajaj Auto នៃឥណ្ឌាព្រមានពីផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរលើផលិតកម្មរថយន្តអគ្គិសនី។
លំហូរពាណិជ្ជកម្ម
តាមការវិភាគរបស់ CSIS (២៧ មេសា ២០២៦) ដោយប្រើទិន្នន័យអគ្គនាយកដ្ឋានគយចិន៖
អ៊ីទ្រីញ៉ូម
ការនាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាក់មកត្រឹម ១៧ តោន សម្រាប់ខែមេសា–ធ្នូ ២០២៥ ធៀបនឹង ៣៣៣ តោន ក្នុងប្រាំបីខែមុនការរឹតបន្តឹង។ ដល់ខែ កុម្ភៈ ២០២៦ វាងើបឡើងវិញត្រឹម ២០ តោន/ខែ ធៀបនឹងជាង ៦៦ តោន ក្នុងខែមករា ២០២៥។
ម៉ាញេទិក
ការនាំចេញម៉ាញេទិកចិនទៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆមាសទី ១ ឆ្នាំ ២០២៥ មានជាមធ្យម ៤៧៩ តោន/ខែ ធៀបនឹងមូលដ្ឋានឆ្នាំ ២០២២–២០២៤ នៅ ៥៨៦ តោន/ខែ — ធ្លាក់ប្រមាណ ២០%។
ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងបន្ធូរបន្ថយពាណិជ្ជកម្មខែវិច្ឆិកា ២០២៥ រូបភាពបានបែកជាពីរ៖ ការនាំចេញម៉ាញេទិកសរុបរបស់ចិនកើន ១៣% ការដឹកជញ្ជូនទៅអឺរ៉ុបកើន ៦០% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន ប៉ុន្តែការនាំចូលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ធ្លាក់ ១១%។ ជប៉ុនក៏រងផលប៉ះពាល់ដែរ៖ ការនាំចេញហ្គាល្យូម ឌីស្ព្រូស្យូម តែប្យូម និងអ៊ីទ្រីញ៉ូមទៅជប៉ុនធ្លាក់ដល់ សូន្យ ក្នុងខែមិថុនា ២០២៥។
០៧តម្លៃ និងគម្លាតលោកខាងលិច–ចិន
តម្លៃធាតុកម្រមិនផ្លាស់ប្តូរជាក្រុមតែមួយទេ។ ខាងក្រោមជាតម្លៃមធ្យមប្រចាំឆ្នាំតាម USGS គិតជាដុល្លារក្នុងមួយគីឡូក្រាម (ឆ្នាំ ២០២៥ ជាការប៉ាន់ស្មាន)៖
| ណេអូឌីមីញ៉ូម | ២០២២៖ $១៣៤ → ២០២៤៖ $៥៦ → ២០២៥៖ $៧៣ |
| ប្រាសេអូឌីមីញ៉ូម | ២០២២៖ $១២៨ → ២០២៤៖ $៥៦ → ២០២៥៖ $៧៤ |
| NdPr (៩៩%) | ២០២២៖ $១២៤ → ២០២៤៖ $៥៥ → ២០២៥៖ $៦៩ |
| តែប្យូម | ២០២៤៖ $៨១០ → ២០២៥៖ $១,០១០ |
| ឌីស្ព្រូស្យូម | ២០២៤៖ $២៦០ → ២០២៥៖ $២៣៩ |
| ធាតុធ្ងន់ផ្សេងទៀត (២០២៥) | លូតេទីញ៉ូម $៨៨៨ · ហូលមីញ៉ូម $៧០ · អ៊ែប្យូម $៤៦ · អ៊ីតែប៊ីញ៉ូម $១៥ |
ចំណុចដែលគួរកត់សម្គាល់គឺ ការបែកគ្នា រវាងធាតុពីរដែលគេច្រើននិយាយជាមួយគ្នា។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ តែប្យូមឡើង ២៥% ពី $៨១០ មក $១,០១០ ខណៈ ឌីស្ព្រូស្យូមធ្លាក់ចុះ ពី $២៦០ មក $២៣៩។ NdPr ក៏ឡើង ២៥% ដែរ ពី $៥៥ មក $៦៩។ បើវិធានការនាំចេញធ្វើឲ្យអ្វីៗឡើងថ្លៃដូចគ្នាទាំងអស់ តម្លៃទាំងនេះគួរតែផ្លាស់ប្តូរក្នុងទិសដៅតែមួយ។ ការដែលវាមិនធ្វើដូច្នេះ បង្ហាញថាតម្រូវការ និងទុនស្តុករបស់ធាតុនីមួយៗខុសគ្នា។
តម្លៃឆ្នាំ ២០២៥ នៅតែទាបជាងកម្រិតឆ្នាំ ២០២២ ច្រើន — ការឡើងវិញនេះជាការងើបពីបាតទាប មិនមែនជាការឡើងខ្ពស់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។
ទីផ្សារពីរ តម្លៃពីរ
លក្ខណៈកំណត់នៃទីផ្សារនាឆ្នាំ ២០២៦ គឺការបែកចេញជាទីផ្សារពីរ។ តាមរបាយការណ៍ Global Critical Minerals Outlook 2026 របស់ IEA នៅអឺរ៉ុប តម្លៃហ្គាល្យូម និងធាតុកម្រធ្ងន់ដូចជាឌីស្ព្រូស្យូម និងតែប្យូម ស្ថិតនៅប្រមាណ ៥ ដង ខ្ពស់ជាងតម្លៃក្នុងស្រុកចិន។
០៨រឿងការពារជាតិ និងលេខ F-35 ដែលគួរឲ្យសង្ស័យ
លេខមួយដែលលេចឡើងស្ទើរគ្រប់អត្ថបទអំពីធាតុកម្រ និងយោធា គឺថាយន្តហោះ F-35 មួយគ្រឿងមានធាតុកម្រ «ជាង ៩០០ ផោន» ប្រមាណ ៤១៧ គីឡូក្រាម។ លេខស្រដៀងគ្នាមានសម្រាប់នាវាមុជទឹកថ្នាក់ Virginia (~៩,២០០ ផោន) និងនាវាបំផ្លាញថ្នាក់ Arleigh Burke (~៥,២០០ ផោន)។ ទាំងអស់នេះយោងទៅក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក តាមការដកស្រង់របស់ CSIS។
ការប៉ាន់ស្មានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ Adamas គណនាពីក្រោមឡើងលើ (២២ មេសា ២០២៦)៖ F-35 មួយគ្រឿងមានសម្ភារៈសម្រេចដែលផ្ទុកធាតុកម្រប្រមាណ ៤០–៧០ គីឡូក្រាម ដែលក្នុងនោះមានធាតុកម្រពិតប្រាកដត្រឹម ១១–២០ គីឡូក្រាម — ប្រមាណ ៣–៤% នៃលេខដែលគេដកស្រង់ ហើយប្រហែល ០.៣% នៃទម្ងន់ទទេរបស់យន្តហោះ។ លេខសម្រាប់នាវាមុជទឹក និងនាវាបំផ្លាញមានប្រភពដូចគ្នា និងចំណុចខ្សោយដូចគ្នា។
ចំណុចការពារជាតិដែលរឹងមាំ
ការកែតម្រូវនេះមិនមានន័យថាហានិភ័យការពារជាតិមិនពិតទេ។ បីចំណុចខាងក្រោមមានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់៖
- ម៉ាញេទិក សាម៉ារីញ៉ូម-កូបាល់ គ្មានវត្ថុជំនួសក្នុងការប្រើប្រាស់យោធាដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។
- សាម៉ារីញ៉ូមស្ថិតក្នុងបញ្ជីត្រួតពិនិត្យរបស់ចិនតាំងពីថ្ងៃដំបូង — ៤ មេសា ២០២៥។
- ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបានចេញវិធានហាមប្រើសម្ភារៈ និងម៉ាញេទិកធាតុកម្រពី ចិន រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ និងកូរ៉េខាងជើង ត្រឹមថ្ងៃ ១ មករា ២០២៧ — ថ្ងៃកំណត់ដែល CSIS ពិពណ៌នាថាប្រឈមនឹងបញ្ហាលទ្ធភាពអនុវត្តជាក់ស្តែង។
មូលហេតុនៃការសង្ស័យនោះស្ថិតក្នុងមាត្រដ្ឋាន។ ចិនផលិតម៉ាញេទិក NdFeB បាន ៣០០,០០០ តោន ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ខណៈគោលដៅរបស់ MP Materials គឺប្រមាណ ១,០០០ តោន ត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៥ — តាម CSIS «តិចជាង ១% នៃសមត្ថភាពផលិតម៉ាញេទិករបស់ចិន»។ ការប្រៀបធៀបនេះមកពីប្រភពបន្តបន្ទាប់ ដូច្នេះគួរអានវាជាលំដាប់មាត្រដ្ឋាន មិនមែនជាតួលេខច្បាស់លាស់។
០៩ការឆ្លើយតបរបស់ពិភពលោក
MP Materials និងគំរូ «តម្លៃឥតលើស»
នៅថ្ងៃ ១០ កក្កដា ២០២៥ ក្រុមហ៊ុន MP Materials ដែលដំណើរការអណ្តូងរ៉ែ Mountain Pass នៅរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក។ វាក្លាយជាគំរូសម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងៗបន្តបន្ទាប់។
| ការវិនិយោគ | $៤០០ លាន ក្នុងភាគហ៊ុនអាទិភាពប្តូរបាន ក្នុងតម្លៃ $៣០.០៣ ក្នុងមួយហ៊ុន — ១៥% បើប្តូរទាំងស្រុង ធ្វើឲ្យក្រសួងក្លាយជាម្ចាស់ភាគហ៊ុនធំជាងគេ |
| តម្លៃឥតលើស | $១១០ ក្នុងមួយគីឡូក្រាម លើផលិតផល NdPr រយៈពេល ១០ ឆ្នាំ |
| រោងចក្រ 10X | សមត្ថភាព ១០,០០០ តោន/ឆ្នាំ ចាប់ដំណើរការឆ្នាំ ២០២៨; ក្រសួងប្តេជ្ញាទិញផលិតកម្មម៉ាញេទិក ១០០% រយៈពេល ១០ ឆ្នាំ |
| ហិរញ្ញប្បទាន | $១.០ ពាន់លាន ពី JPMorgan Chase និង Goldman Sachs; កម្ចី $១៥០ លាន ពីក្រសួង សម្រាប់ការបំបែកធាតុកម្រធ្ងន់នៅ Mountain Pass |
យន្តការដែលសំខាន់ជាងគេគឺតម្លៃឥតលើស។ វាប្តូរអាជីវកម្មទំនិញមួយ ដែលងាយរងការសង្កត់តម្លៃ ទៅជាអ្វីមួយដែលជិតនឹងសេវាសាធារណៈមានបទប្បញ្ញត្តិ។ តាមលទ្ធផលហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ ២០២៥ (ប្រកាស ២៦ កុម្ភៈ ២០២៦) MP Materials ផលិត REO ក្នុងកំហាប់បាន ៥០,៦៩២ តោន (កើន ១២%) និង NdPr អុកស៊ីត ២,៥៩៩ តោន (កើន ១០១%) ដោយមានចំណូល $២២៤.៤ លាន។
Lynas — ការបំបែកធាតុធ្ងន់ក្រៅចិន
Lynas Rare Earths បានប្រកាសនៅ ១៦ ឧសភា ២០២៥ ថាខ្លួនផលិតឌីស្ព្រូស្យូមអុកស៊ីតបានជាលើកដំបូងនៅរោងចក្រម៉ាឡេស៊ី ហើយតែប្យូមតាមក្រោយក្នុងខែ មិថុនា ២០២៥។ សៀគ្វីនេះអាចបំបែកធាតុកម្រធ្ងន់បានរហូតដល់ ១,៥០០ តោន/ឆ្នាំ។ រោងចក្រនៅ Gebeng ដំណើរការតាំងពីឆ្នាំ ២០១២ ហើយបានបង្កើនសមត្ថភាព NdPr អុកស៊ីតពី ៧,២០០ ទៅ ១០,៥០០ តោន/ឆ្នាំ។ តម្លៃឥតលើស $១១០ ក្នុងមួយគីឡូក្រាម ក៏អនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទិញជាមួយម៉ាឡេស៊ីដែរ។
Iluka និងរលកមូលនិធិសាធារណៈ
រោងចក្រចម្រាញ់ Eneabba របស់ Iluka Resources នៅអូស្ត្រាលីខាងលិច នឹងទទួលវត្ថុធាតុដើម ៥៥,០០០ តោន/ឆ្នាំ ដើម្បីផលិត ១៧,៥០០ តោន/ឆ្នាំ នៃ REO សរុប រួមទាំងឌីស្ព្រូស្យូម និងតែប្យូម។ ថ្លៃដើមប្រមាណ A$១.៧–១.៨ ពាន់លាន ដោយមានកម្ចីរដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី A$១.៦៥ ពាន់លាន។ ការដំឡើងចាប់ផ្តើមក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ហើយប្រមាណ ៧៥% រួចរាល់ត្រឹមចុងឆ្នាំ។ កិច្ចសន្យាលក់ដំបូងគ្របដណ្តប់ប្រមាណ ១០% នៃផលិតកម្មគ្រោងទុក ក្នុងរយៈពេលបួនឆ្នាំ ជាមួយក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តសកលមួយដែលមិនបញ្ចេញឈ្មោះ។
តាមការរាប់របស់ CSIS (មេសា ២០២៦) រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានប្តេជ្ញាលើសពី $៧.៣ ពាន់លាន តាមរយៈស្ថាប័នប្រាំ៖ USA Rare Earth $១.៦ ពាន់លាន (កម្មវិធី CHIPS) · Vulcan Elements $៦២០ លាន · Rare Element Resources $៥៥៣ លាន · និងគម្រោងនៅអូស្ត្រាលីលើសពី $៣.៨ ពាន់លាន តាមរយៈធនាគារ EXIM។
ការពង្រីកមិនកំណត់ត្រឹមលោកខាងលិចទេ។ នៅ ១៩ វិច្ឆិកា ២០២៥ MP Materials និងក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបានចាប់ដៃគូជាមួយក្រុមហ៊ុន Ma’aden ដើម្បីបង្កើតសហគ្រាសរួមចម្រាញ់ធាតុកម្រនៅ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ ចំណែក ប្រេស៊ីល ដែលកាន់ទុនបម្រុងធំទីពីរ (១១ លានតោន) មានគម្រោង Serra Verde ដែលទទួលហិរញ្ញប្បទាន $៥៦៥ លាន ពី DFC — ផលិតកម្មរបស់ប្រេស៊ីលកើនពី ៥៦០ តោន (២០២៤) ដល់ ២,០០០ តោន (២០២៥)។
១០អ្វីដែលត្រូវតាមដានបន្ត
រឿងធាតុកម្រនាឆ្នាំ ២០២៦ ដល់ ២០២៨ នឹងសម្រេចដោយកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់មួយចំនួន។ ខាងក្រោមជាបញ្ជីតាមលំដាប់ពេលវេលា។
- ១០ វិច្ឆិកា ២០២៦ — ការផ្អាកផុតកំណត់។ កញ្ចប់ខែតុលា ២០២៥ រួមទាំងច្បាប់ ០.១% និងបញ្ជីធាតុ ៥ មុខបន្ថែម នឹងចូលជាធរមានវិញ លុះត្រាតែមានការសម្រេចថ្មី។ នេះជាកាលបរិច្ឆេទដែលសំខាន់ជាងគេក្នុងបញ្ជីទាំងមូល។
- ២៧ វិច្ឆិកា ២០២៦ — ការផ្អាកមាត្រា ២ នៃប្រកាសលេខ ៤៦ គឺការហាមនាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិកជាក់លាក់ ក៏ផុតកំណត់ដែរ។
- ១ មករា ២០២៧ — ថ្ងៃកំណត់ការពារជាតិអាមេរិក។ វិធានហាមប្រើសម្ភារៈ និងម៉ាញេទិកធាតុកម្រពីចិន រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ និងកូរ៉េខាងជើងចូលជាធរមាន។ សំណួរដែល CSIS លើកឡើងគឺថា តើខ្សែសង្វាក់ក្រៅចិនអាចផ្គត់ផ្គង់ទាន់ឬអត់។
- ២០២៦ — Iluka Eneabba។ ការដំឡើងចាប់ផ្តើម ដោយប្រមាណ ៧៥% រួចរាល់ត្រឹមចុងឆ្នាំ។ វានឹងបង្ហាញថាតើលោកខាងលិចអាចបំបែកឌីស្ព្រូស្យូម និងតែប្យូមក្នុងមាត្រដ្ឋានឧស្សាហកម្មបានឬអត់។
- ២០២៨ — រោងចក្រ 10X។ សមត្ថភាព ១០,០០០ តោន/ឆ្នាំ ដោយក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកទិញផលិតកម្មទាំងស្រុងរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ។ បើសម្រេចបាន វានឹងជាការផ្លាស់ប្តូរដំបូងក្នុងចំណែក ៩៤% — ទោះបីនៅតែតូចធៀបនឹង ៣០០,០០០ តោនរបស់ចិនក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ក៏ដោយ។
ចំណុចទូទៅដែលភ្ជាប់កាលបរិច្ឆេទទាំងនេះ គឺថាល្បឿននៃការសាងសង់ខុសពីល្បឿននៃការចេញច្បាប់។ វិធានការនាំចេញអាចប្រកាស និងចូលជាធរមានក្នុងមួយថ្ងៃ ខណៈរោងចក្របំបែកមួយត្រូវការពេលច្រើនឆ្នាំ និងទុនរាប់ពាន់លានដុល្លារ។
១១សំណួរចម្លើយ (FAQ)
តើធាតុកម្រពិតជាកម្រមែនទេ?
មិនមែនតាមន័យភូមិសាស្ត្រធរណីទេ។ USGS ចុះទុនបម្រុងសកលលើសពី ៧៥ លានតោន (MCS 2026) បែងចែកលើគ្រប់ទ្វីប។ អ្វីដែលកម្រគឺ សមត្ថភាពបំបែក និងចម្រាញ់។
តើចិនកាន់ចំណែកប៉ុន្មានពិតប្រាកដ?
តាម IEA (ទិន្នន័យ ២០២៤)៖ ៦០% នៃការជីករ៉ែសម្រាប់ម៉ាញេទិក · ៩១% នៃការចម្រាញ់ និងបំបែក · ៩៤% នៃការផលិតម៉ាញេទិកអចិន្ត្រៃយ៍។ ចំណែកលើផលិតកម្មរ៉ែសរុបតាម USGS គឺ ៦៩% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។
តើវិធានការខែមេសា ២០២៥ នៅមានសុពលភាពទេ?
នៅមាន។ ប្រកាសលេខ ១៨ មិនដែលត្រូវផ្អាកទេ។ អ្វីដែលផ្អាករហូតដល់ ១០ វិច្ឆិកា ២០២៦ គឺកញ្ចប់ប្រកាសខែតុលា ២០២៥ ប៉ុណ្ណោះ។
តើច្បាប់ ០.១% ជាអ្វី?
ប្រកាសលេខ ៦១ (៩ តុលា ២០២៥) តម្រូវឲ្យទំនិញបរទេសដែលមានធាតុកម្រដើមកំណើតចិនក្នុងបញ្ជីត្រួតពិនិត្យ ស្មើ ឬលើស ០.១% នៃតម្លៃ ត្រូវមានអាជ្ញាបណ្ណចិន ព្រមទាំងគ្របដណ្តប់ទំនិញដែលផលិតដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាចិន។ វាផ្អាករហូតដល់ ១០ វិច្ឆិកា ២០២៦។
តើ F-35 មានធាតុកម្រ ៤១៧ គីឡូក្រាមមែនទេ?
លេខនោះមិនអាចតាមដានទៅឯកសារបោះពុម្ពណាមួយបានទេ។ វាមកពីការសិក្សាផ្ទៃក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ដែលមិនដែលចេញផ្សាយ ហើយត្រូវដកស្រង់បន្តគ្នាតាំងពីឆ្នាំ ២០១៣។ Adamas Intelligence ប៉ាន់ស្មានពីក្រោមឡើងលើនៅ ១១–២០ គីឡូក្រាម នៃធាតុកម្រពិតប្រាកដ។
តើលោកខាងលិចអាចជំនួសចិនបានទេ?
មិនទាន់ក្នុងពេលឆាប់ៗទេ។ Lynas ទើបបំបែកធាតុធ្ងន់ជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មបានក្នុងឆ្នាំ ២០២៥; Iluka គ្រោងផលិត ១៧,៥០០ តោន/ឆ្នាំ; រោងចក្រ 10X នឹងមាន ១០,០០០ តោន/ឆ្នាំ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៨ — ធៀបនឹងម៉ាញេទិក ៣០០,០០០ តោនរបស់ចិនក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។
១២ប្រភព (Sources)
- ផលិតកម្ម ទុនបម្រុង និងតម្លៃ — USGS, Mineral Commodity Summaries 2026 (v1.3, ឧសភា ២០២៦)
- ចំណែកខ្សែសង្វាក់ ៦០/៩១/៩៤% — IEA, Rare Earth Elements (២០២៦)
- លំហូរពាណិជ្ជកម្ម និងស្ថានភាពអាមេរិក — CSIS, Rare Earth Export Restrictions One Year Later (២៧ មេសា ២០២៦)
- លេខ F-35 — Adamas Intelligence (២២ មេសា ២០២៦); Congressional Research Service R41744 (ធ្នូ ២០១៣)
- វិធានការនាំចេញ — ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មចិន (MOFCOM), ប្រកាសលេខ ២៣ (២០២៣), លេខ ៤៦ (២០២៤), លេខ ១៨ (២០២៥), លេខ ៥៥–៦២ (២០២៥) និងលេខ ២៦ (២០២៦)
- ការវិភាគច្បាប់ និងការអនុវត្ត — Pillsbury Winthrop (វិសាលភាពដែលនៅមានសុពលភាព); Morgan Lewis (កក្កដា ២០២៦, ករណីអនុវត្ត)
- ការបិទរោងចក្ររថយន្ត — Reuters factbox (៥ មិថុនា ២០២៥); CLEPA (៤ មិថុនា ២០២៥)
- MP Materials — សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន (១០ កក្កដា ២០២៥); លទ្ធផលហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ ២០២៥ (២៦ កុម្ភៈ ២០២៦)
- Lynas និង Iluka — សេចក្តីប្រកាសក្រុមហ៊ុន Lynas Rare Earths (១៦ ឧសភា និងមិថុនា ២០២៥); Iluka Resources, គម្រោងចម្រាញ់ Eneabba
- គម្លាតតម្លៃអឺរ៉ុប–ចិន — IEA, Global Critical Minerals Outlook 2026
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦
📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។
📚 ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ · គួរដឹង Eksastra
អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ទាំងអស់ →សង្គ្រាមបន្ទះឈីបចរកតៃវ៉ាន់ចរកហ័រមុសមជ្ឈមណ្ឌលចំណេះដឹង