០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ មាត្រដ្ឋាននៃការនេសាទ IUU

អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (FAO) ចាត់ទុកការនេសាទខុសច្បាប់ មិនរាយការណ៍ និងគ្មានការគ្រប់គ្រង (Illegal, Unreported and Unregulated fishing — IUU) ជាការគំរាមកំហែងធំបំផុតមួយចំពោះប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ ព្រោះវាកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងស្តុកត្រីទាំងក្នុងតំបន់ដែលមានយុត្តាធិការជាតិ និងលើសមុទ្រសេរី (high seas)។ តាមទំព័រផ្លូវការរបស់ FAO ការនេសាទ IUU អាចមានចំនួនរហូតដល់ ២៦ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។

ការសិក្សាសិក្សាសាស្ត្រដែលត្រូវបានយោងច្រើនជាងគេនៅឡើយគឺអត្ថបទរបស់ Agnew, Pearce, Pramod, Peatman, Watson, Beddington និង Pitcher បោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី PLOS ONE ខែកុម្ភៈ ២០០៩ ក្រោមចំណងជើង «Estimating the Worldwide Extent of Illegal Fishing»។ ដោយវិភាគទិន្នន័យចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៨០ ដល់ ២០០៣ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវប៉ាន់ស្មានថា ការនេសាទខុសច្បាប់ និងមិនរាយការណ៍ (មិនរួមបញ្ចូល «មិនគ្រប់គ្រង» ដែលវាស់វែងពិបាកជាង) មានចំនួនចន្លោះពី ១១ ដល់ ២៦ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ គិតជាតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចចន្លោះពី ១០ ដល់ ២៣,៥ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំ។ ការសិក្សានេះរកឃើញថា អាហ្រ្វិកខាងលិចមានកម្រិតការចាប់ខុសច្បាប់ខ្ពស់ជាងគេ — លើសពី ៤០% ខ្ពស់ជាងលេខរាយការណ៍។

០២និយមន័យ IUU តាម FAO៖ បីប្រភេទ

ពាក្យ «IUU» ត្រូវបានធ្វើឲ្យផ្លូវការជាលើកដំបូងតាមរយៈផែនការសកម្មភាពអន្តរជាតិរបស់ FAO ដើម្បីទប់ស្កាត់ រារាំង និងលុបបំបាត់ការនេសាទ IUU (International Plan of Action — IPOA-IUU) ដែលអនុម័តឆ្នាំ ២០០១។ ឯកសារនេះមិនមែនជាសន្ធិសញ្ញាចងកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ទេ — វាជាក្របខ័ណ្ឌស្ម័គ្រចិត្តដែលកំណត់និយមន័យ និងណែនាំរដ្ឋឲ្យអនុវត្តតាមផែនការសកម្មភាពជាតិផ្ទាល់ខ្លួន។ IPOA-IUU បែងចែកឲ្យឃើញច្បាស់ថា ពាក្យ «IUU» គ្របដណ្តប់លើសកម្មភាពបីប្រភេទខុសគ្នា ដែលច្រើនកើតឡើងជាមួយគ្នា ប៉ុន្តែមាននិយមន័យផ្លូវច្បាប់ដាច់ដោយឡែក៖

• ខុសច្បាប់ (Illegal) — ការនេសាទដោយនាវាជាតិ ឬបរទេសដោយគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណក្នុងទឹកដីរបស់រដ្ឋមួយ ការរំលោភលើច្បាប់ជាតិ ឬការមិនគោរពវិធានការអភិរក្សរបស់អង្គការគ្រប់គ្រងនេសាទត្រីតំបន់ (RFMO) ដែលរដ្ឋទង់ជាសមាជិក
• មិនរាយការណ៍ (Unreported) — ការចាប់ត្រីដែលមិនបានរាយការណ៍ ឬរាយការណ៍មិនត្រឹមត្រូវទៅអាជ្ញាធរជាតិ ឬអង្គការតំបន់ដែលទាមទារឲ្យរាយការណ៍ ផ្ទុយពីច្បាប់ ឬបទប្បញ្ញត្តិជាធរមាន
• គ្មានការគ្រប់គ្រង (Unregulated) — ការនេសាទដោយនាវាគ្មានសញ្ជាតិ ឬដោយនាវារបស់រដ្ឋដែលមិនមែនជាភាគីនៃ RFMO ដែលគ្រប់គ្រងតំបន់នោះ ក៏ដូចជាការនេសាទក្នុងតំបន់ ឬស្តុកត្រីដែលមិនទាន់មានវិធានការអភិរក្សអនុវត្តនៅឡើយ

នាវាមួយអាចជាប់ចំពោះទាំងបីប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ ចំណែកឯនាវាមួយផ្សេងទៀតអាចជាប់ត្រឹមតែប្រភេទ «គ្មានការគ្រប់គ្រង» ដោយស្របច្បាប់ជាតិទាំងស្រុង ប៉ុន្តែនៅតែបំផ្លាញស្តុកត្រីរួម។

០៣UNCLOS និងក្របខ័ណ្ឌតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ

មូលដ្ឋានច្បាប់សមុទ្រទំនើបទាំងអស់មកពីអនុសញ្ញាសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (United Nations Convention on the Law of the Sea — UNCLOS) បើកឲ្យចុះហត្ថលេខានៅ Montego Bay ប្រទេស Jamaica ថ្ងៃទី ១០ ធ្នូ ១៩៨២ និងចូលជាធរមានថ្ងៃទី ១៦ វិច្ឆិកា ១៩៩៤ បន្ទាប់ពីរដ្ឋទី ៦០ (ហ្គីយ៉ាន) ផ្តល់សច្ចាប័ន។ គិតត្រឹមបច្ចុប្បន្ន UNCLOS មានភាគីជាង ១៧០ រួមទាំងសហភាពអឺរ៉ុប ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាក្របខ័ណ្ឌគ្រប់គ្រងសមុទ្រដ៏ទូលំទូលាយបំផុតលើពិភពលោក។

ចំណុចស្នូលមួយគឺគោលគំនិត «តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ» (EEZ) ដែលពង្រីករហូតដល់ ២០០ ម៉ាយថ្លង់សមុទ្រពីខ្សែមូលដ្ឋាន៖ រដ្ឋឆ្នេរសមុទ្រមានសិទ្ធិផ្តាច់មុខលើធនធានធម្មជាតិទាំងអស់រួមទាំងស្តុកត្រី ខណៈរដ្ឋដទៃរក្សាសិទ្ធិសេរីភាពធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់។ លើសពី ២០០ ម៉ាយថ្លង់ គឺជាសមុទ្រសេរី ដែល UNCLOS ផ្តល់សិទ្ធិនេសាទដល់រដ្ឋទាំងអស់ ជាមួយកាតព្វកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើការអភិរក្ស។

ដើម្បីបំពេញចន្លោះប្រហោងសម្រាប់ស្តុកត្រីឆ្លងព្រំដែន UNCLOS ត្រូវបានបំពេញបន្ថែមដោយកិច្ចព្រមព្រៀងស្តុកត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិ ១៩៩៥ (UNFSA) ដែលចូលជាធរមានឆ្នាំ ២០០១ និងមានភាគី ៩៥។ UNFSA កំណត់កាតព្វកិច្ចច្បាស់លាស់សម្រាប់រដ្ឋសហប្រតិបត្តិការតាមរយៈ RFMO ចំពោះស្តុកត្រីឆ្លងកាត់ព្រំដែន និងស្តុកត្រីធ្វើចំណាកស្រុកចម្ងាយឆ្ងាយដូចជាត្រីធុន — មូលដ្ឋានច្បាប់ផ្ទាល់សម្រាប់ RFMO ដែលនឹងពន្យល់នៅផ្នែក E។

០៤កិច្ចព្រមព្រៀងវិធានការរដ្ឋកំពង់ផែ (PSMA)

កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីវិធានការរដ្ឋកំពង់ផែរបស់ FAO (Agreement on Port State Measures — PSMA) គឺជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិចងកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ដំបូងគេលើពិភពលោកដែលកំណត់គោលដៅផ្ទាល់ទៅលើការនេសាទ IUU ជាក់លាក់ — ខុសពី UNCLOS/UNFSA ដែលកំណត់សិទ្ធិទូទៅ។ FAO Conference អនុម័តតាមសេចក្តីសម្រេច ១២/២០០៩ ថ្ងៃទី ២២ វិច្ឆិកា ២០០៩ ហើយ PSMA ចូលជាធរមានថ្ងៃទី ៥ មិថុនា ២០១៦។

យុទ្ធសាស្ត្រស្នូលរបស់ PSMA ខុសពី UNCLOS៖ ជំនួសការគ្រប់គ្រងលើផ្ទៃសមុទ្រធំទូលាយ PSMA ផ្តោតលើ «ចំណុចរួញ» (chokepoint) នៅកំពង់ផែ។ រដ្ឋកំពង់ផែជាភាគី PSMA អាចបដិសេធសិទ្ធិចូលកំពង់ផែ ឬសេវាកម្មផែចំពោះនាវាបរទេសដែលគ្មានឯកសារត្រឹមត្រូវ ឬសង្ស័យថាបានចូលរួមក្នុងការនេសាទ IUU ព្រមទាំងត្រួតពិនិត្យឯកសារ និងបន្ទុកនាវាមុននឹងអនុញ្ញាតបញ្ចេញត្រី។

០៥អង្គការគ្រប់គ្រងនេសាទត្រីតំបន់ (RFMO)

អង្គការគ្រប់គ្រងនេសាទត្រីតំបន់ (Regional Fisheries Management Organization — RFMO) គឺជាស្រទាប់អនុវត្តន៍ជាក់ស្តែងនៃកាតព្វកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែល UNCLOS/UNFSA កំណត់។ តាមការវិភាគរបស់ Pew Charitable Trusts ព្រំដែនសរុបនៃ RFMO ទាំងអស់រួមគ្នាគ្របដណ្តប់លើសពី ៩០% នៃផ្ទៃមហាសមុទ្រពិភពលោក ទោះជាសិទ្ធិអំណាចអនុវត្តតែលើប្រភេទត្រីជាក់លាក់ក្នុងតំបន់នោះក៏ដោយ។ RFMO ដែលគ្រប់គ្រងត្រីធុនតែម្នាក់ឯង គ្រប់គ្រងឧស្សាហកម្មដែលមានតម្លៃលើសពី ៤០ ពាន់លានដុល្លារ/ឆ្នាំ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ Pew។

RFMO សំខាន់ៗពាក់ព័ន្ធនឹងអត្ថបទនេះ រួមមាន៖ គណៈកម្មការអន្តរជាតិសម្រាប់ការអភិរក្សត្រីធុនអាត្លង់ទិក (ICCAT — អនុសញ្ញា ១៩៦៦, ភាគី ៥៦) គណៈកម្មការអភិរក្សធនធានជីវិតសមុទ្រអង់តាក់ទិក (CCAMLR) គណៈកម្មការនេសាទត្រីធុនប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច-កណ្តាល (WCPFC) និងគណៈកម្មការត្រីធុនត្រូពិចអន្តរអាមេរិក (IATTC) — ស្ថាប័នចុងក្រោយនេះជាកន្លែងដែលរបាយការណ៍ IUU ២០២៦ របស់ NOAA ដាក់ឈ្មោះកូស្តារីកា (ព័ត៌មានលម្អិតនៅផ្នែក K)។

• បញ្ជីខ្មៅនាវា IUU — RFMO ភាគច្រើនរួមទាំង ICCAT, CCAMLR, CCSBT, IOTC និង SIOFA រក្សាបញ្ជីនាវាបំពានម្តងហើយម្តងទៀត ហាមឃាត់ពួកវាមិនឲ្យចូលកំពង់ផែសមាជិក
• Cross-listing — RFMO មួយចំនួនចែករំលែកបញ្ជីខ្មៅគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីទប់ស្កាត់ការ reflagging ទៅរដ្ឋមិនមែនជាភាគី

០៦កងនាវានេសាទចម្ងាយឆ្ងាយ៖ អ្នកលេងសំខាន់ៗ

«កងនាវានេសាទចម្ងាយឆ្ងាយ» (Distant-Water Fishing — DWF) សំដៅលើនាវាធ្វើប្រតិបត្តិការឆ្ងាយពីទឹកសមុទ្រជាតិខ្លួនឯង ជាទូទៅក្នុង EEZ ប្រទេសដទៃ ឬលើសមុទ្រសេរី។ តាមការសិក្សារបស់ Stimson Center ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Sally Yozell ដោយវិភាគទិន្នន័យ AIS និងសម្ភាសន៍ជាង ៥០ លើក ប្រទេស/ដែនដីចំនួន ៥ ទទួលខុសត្រូវលើ ៩០% នៃកម្លាំង DWF សកលសរុប៖ ចិន+តៃវ៉ាន់ ៦០% ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងអេស្ប៉ាញនីមួយៗប្រហែល ១០%។ កងនាវាចិនតែម្នាក់ឯង ស្មើនឹងជិត ៤០% នៃសកម្មភាពសរុបនៃកងនាវាកំពូល ១០ ដទៃទៀតនៅក្នុង EEZ ប្រទេសដទៃ។

ក្រៅពីចិន កងនាវាធំៗផ្សេងទៀតរួមមានតៃវ៉ាន់ កូរ៉េខាងត្បូង ជប៉ុន និងអេស្ប៉ាញ (តំណាងឲ្យសហភាពអឺរ៉ុប) ព្រមទាំងរុស្ស៊ីដែលមានវត្តមាននៅសមុទ្រខាងត្បូង (ផ្នែក J)។ ការផ្លាស់ប្តូរទង់ជាតិនាវា (reflagging) ទៅរដ្ឋត្រួតពិនិត្យទន់ខ្សោយ ជាយុទ្ធសាស្ត្រគេចផុតពីកាតព្វកិច្ច RFMO ដែលនឹងឃើញច្បាស់ក្នុងផ្នែកបន្ទាប់។

០៧អាហ្រ្វិកខាងលិច៖ ឈូងសមុទ្រហ្គីណេ

ឈូងសមុទ្រហ្គីណេ (Gulf of Guinea) ត្រូវបានចាត់ទុកជាតំបន់មានកម្រិតការនេសាទ IUU ខ្ពស់បំផុតមួយលើពិភពលោក តាមការសិក្សារបស់ Agnew et al. (២០០៩) ដែលបានលើកឡើងខាងលើ។ អង្គការមូលនិធិយុត្តិធម៌បរិស្ថាន (Environmental Justice Foundation — EJF) បានចេញរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតជាបន្តបន្ទាប់ ដោយឯកសារភ័ស្តុតាងអំពីនាវាទាញអួន (trawler) ចុះឈ្មោះក្រោមទង់ហ្គាណា ប៉ុន្តែមានភាគហ៊ុនកម្មសិទ្ធិពិតប្រាកដជាក្រុមហ៊ុនចិន ដែលជាការរៀបចំស្របច្បាប់ហ្គាណា (តម្រូវឲ្យមានភាគហ៊ុនក្នុងស្រុកយ៉ាងហោចណាស់ ៥០%) ប៉ុន្តែច្រើនតែលាក់បាំងអត្តសញ្ញាណម្ចាស់ជាក់ស្តែង។

EJF ក៏បានឯកសារនូវពាណិជ្ជកម្ម «saiko» នៅហ្គាណា — ការផ្ទេរត្រីកកកកតាមសមុទ្រពីនាវាទាញអួនឧស្សាហកម្មទៅកាន់នាវាតូចមូលដ្ឋាន ដែលជាទម្រង់ការនេសាទមិនរាយការណ៍ផ្ទាល់ ព្រោះមិនតម្រូវឲ្យបញ្ចូលកំពង់ផែ ឬកត់ត្រាផ្លូវការ។ តាមការប៉ាន់ស្មានរួមគ្នារបស់ EJF និងអង្គការមូលដ្ឋាន Hen Mpoano ការជួញដូរ saiko កាត់បន្ថយចំណូលនេសាទសហគមន៍មូលដ្ឋានយ៉ាងខ្លាំង ខណៈមានតម្លៃប៉ាន់ស្មានរាប់សិបលានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។

០៨កោះនានានៅប៉ាស៊ីហ្វិក៖ FFA និង PNA

ចំណុចផ្ទុយពីអាហ្រ្វិកខាងលិចគឺកោះនានានៅប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលបង្ហាញគំរូជោគជ័យក្នុងការគ្រប់គ្រងសមូហភាព។ ទីភ្នាក់ងារនេសាទត្រីនៃវេទិកាកោះប៉ាស៊ីហ្វិក (Pacific Islands Forum Fisheries Agency — FFA) ដែលមានទីស្នាក់ការនៅ Honiara កោះសូឡូម៉ុង គឺជាអង្គការទីប្រឹក្សាតំបន់ ចំណែកឯភាគីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងណូរូ (Parties to the Nauru Agreement — PNA) — ក្រុមរដ្ឋកោះចំនួន ៨ រួមមានសហព័ន្ធរដ្ឋមីក្រូនេស៊ី គិរីបាទី កោះម៉ាស់សល កោះណូរូ ប៉ាឡាវ ប៉ាពូញ៉ូហ្គីណេថ្មី កោះសូឡូម៉ុង និងទុយវ៉ាឡូ — គ្រប់គ្រងតំបន់ EEZ ដែលផ្គត់ផ្គង់ត្រីធុនស្កីបចាក់ (skipjack) ប្រមាណជិត ៥០% នៃទិន្នផលពិភពលោក។

ឧបករណ៍គោលនយោបាយស្នូលរបស់ PNA គឺ «គម្រោងថ្ងៃនេសាទ» (Vessel Day Scheme — VDS) ដែលចាប់ផ្តើមឆ្នាំ ២០០៧៖ ជំនួសការកំណត់កូតាចាប់ត្រី PNA កំណត់ចំនួនថ្ងៃសរុបដែលនាវាអួនព័ទ្ធ (purse seine) អាចនេសាទបានក្នុងតំបន់រួម រួចលក់ថ្ងៃទាំងនោះឲ្យកងនាវាបរទេសតាមតម្លៃទីផ្សារ។ យន្តការនេះបានជំរុញថ្លៃប័ណ្ណនេសាទឲ្យកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ពី​ប្រហែល ១.៥០០-៣.០០០ដុល្លារ/ថ្ងៃដំបូង រហូតដល់ជាង ៨.០០០-១២.០០០ដុល្លារ/ថ្ងៃ តាមរដូវកាល និងតម្រូវការទីផ្សារ។

០៩អាហ្សង់ទីន៖ ព្រំដែន «Mile 201»

ព្រំដែន EEZ របស់អាហ្សង់ទីនបានក្លាយជាចំណុចអាំងតង់ស៊ីតេពិសេសមួយ ព្រោះស្តុកត្រីមឹក (Illex squid) ធ្វើចំណាកស្រុកចេញ-ចូល EEZ ជាទៀងទាត់ រហូតដល់ចំណុចដែលកូនកងនាវាតំបន់ដាក់ឈ្មោះក្រៅផ្លូវការថា «Mile 201» — ចំណុចដែលនៅតែឃើញច្បាស់លើផ្ទាំងតាមដានតាមផ្កាយរណបជារាល់ឆ្នាំ ជាចង្កោមពន្លឺនាវារាប់រយគ្រឿងតម្រង់ជួរតាមព្រំដែន EEZ ២០០ ម៉ាយថ្លង់ ដោយចាំពេលត្រីមឹកឆ្លងចេញលើសមុទ្រសេរីដើម្បីនេសាទដោយស្របច្បាប់។ តាមការរាយការណ៍របស់ CNN (មីនា ២០២៥) និង Buenos Aires Times កងនាវាភាគច្រើននៅចំណុចនេះមានទង់ចិន ក៏ដូចជាកូរ៉េខាងត្បូង តៃវ៉ាន់ និងស្ប៉ាញមួយចំនួន។

រដ្ឋាភិបាលអាហ្សង់ទីនបានបង្កើនការឆ្លើយតបចាប់តាំងពីរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ Luis Petri ប្រកាសផែនការពង្រឹងកម្លាំងជើងទឹកឆ្នាំ ២០២៥ រួមទាំងការដាក់ពង្រាយយន្តហោះឃ្លាំមើលបន្ថែម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិកលើការបណ្តុះបណ្តាល ដើម្បីតាមដាននាវាដែលឆ្លងចូល EEZ ដោយខុសច្បាប់។ ករណីធ្ងន់ធ្ងរបំផុតកើតឡើងឆ្នាំ ២០១៦ នៅពេលកម្លាំងយាមឆ្នេរអាហ្សង់ទីនបាញ់ចាប់ និងធ្វើឲ្យលិចនាវា Lu Yan Yuan Yu 010 ដែលមានទង់ចិន បន្ទាប់ពីនាវានេះមិនព្រមឈប់ និងព្យាយាមទទួលពន្លត់ Coast Guard ដោយបើកបរផ្ទាល់ចូលទៅរកនាវាយាមឆ្នេរ។ សមាជិកកងនាវាទាំងអស់ត្រូវបានជួយសង្គ្រោះដោយសុវត្ថិភាព។

១០សមុទ្រខាងត្បូង៖ CCAMLR និងត្រី Toothfish

ត្រី Patagonian toothfish និង Antarctic toothfish (ដែលលក់ក្នុងទីផ្សារក្រោមឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម «Chilean sea bass») មានតម្លៃខ្ពស់ខ្លាំង ដែលធ្វើឲ្យស្តុកត្រីនេះក្លាយជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ការនេសាទ IUU នៅសមុទ្រខាងត្បូង ក្នុងតំបន់គ្រប់គ្រងរបស់ CCAMLR។ ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩០ ដល់ដើមទសវត្សរ៍ ២០០០ ការនេសាទ IUU ធ្វើឲ្យស្តុកតំបន់មួយចំនួនធ្លាក់ចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រុមនាវាដែលធ្លាប់ល្បីល្បាញបំផុតត្រូវបានស្គាល់ក្នុងសារព័ត៌មានឧស្សាហកម្មថា «Bandit 6» — នាវាចំនួន ៦ គ្រឿងដែលបន្តនេសាទខុសច្បាប់ជាច្រើនឆ្នាំ ទោះជាប់ក្នុងបញ្ជីខ្មៅ CCAMLR ក៏ដោយ ដោយប្តូរឈ្មោះ និងទង់ជាតិឥតឈប់ឈរ។

អង្គការមិនរដ្ឋាភិបាល Sea Shepherd បានធ្វើយុទ្ធនាការ Operation Icefish ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៤-២០១៥ ដេញតាមនាវា Bandit 6 មួយចំនួនផ្ទាល់នៅតំបន់សមុទ្រខាងត្បូង ដោយផ្សព្វផ្សាយទីតាំងជាសាធារណៈ។ លទ្ធផលចុងក្រោយចំពោះកងនាវានេះមានភាពខុសគ្នា៖ នាវាមួយចំនួនត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងលក់ក្រុមហ៊ុនកម្មសិទ្ធិផាកពិន័យ ខណៈនាវាមួយចំនួនទៀតលិចជាចេតនាដោយម្ចាស់ផ្ទាល់ ដើម្បីជៀសវាងការចាប់ខ្លួន ឬបំផ្លាញភស្តុតាង។ CCAMLR ក៏បានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឯកសារចាប់ត្រី (Catch Documentation Scheme — CDS) ដែលតម្រូវឲ្យរាល់ការនាំចេញត្រី toothfish មានឯកសារបញ្ជាក់ប្រភពច្បាស់លាស់ តាំងពីនាវាចាប់រហូតដល់ទីផ្សារចុងក្រោយ។

១១បច្ចេកវិទ្យា៖ ការឃ្លាំមើលតាមផ្កាយរណប

Global Fishing Watch (GFW) ជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញបង្កើតឡើងឆ្នាំ ២០១៦ ដោយសហការគ្នារវាង Oceana, SkyTruth និង Google ដែលបោះផ្សាយផែនទីសាធារណៈឥតគិតថ្លៃតាមដានសកម្មភាពនាវានេសាទត្រីទូទាំងពិភពលោក។ ប្រព័ន្ធនេះប្រើសញ្ញា AIS (Automatic Identification System) ដែលនាវាធំៗភាគច្រើនត្រូវច្បាប់តម្រូវឲ្យបញ្ចេញជាទៀងទាត់ រួមផ្សំជាមួយម៉ូដែលរៀនម៉ាស៊ីន (machine learning) ដើម្បីញែកឲ្យឃើញថាតើនាវាកំពុងធ្វើដំណើរធម្មតា ឬកំពុងធ្វើសកម្មភាពនេសាទ។

កម្រិតកំណត់ស្នូលរបស់ AIS គឺ នាវាអាចបិទបញ្ជូនសញ្ញាដោយចេតនា («ការលាក់ខ្លួន» ឬ dark vessel)។ ចាប់តាំងពីប្រហែលឆ្នាំ ២០២១ GFW និងដៃគូបានចាប់ផ្តើមផ្សំរបូតលើកូនផ្កាយរណប (Synthetic Aperture Radar — SAR) ដែលរកឃើញរូបរាងនាវាដោយមិនអាស្រ័យលើ AIS រួចផ្ទៀងផ្ទាត់ដើម្បីកំណត់នាវាកំពុងលាក់ខ្លួន — សាកល្បងជាសាធារណៈនៅឈូងសមុទ្រហ្គីណេ និងប៉ាស៊ីហ្វិកជាដើម។

ក្រៅពីឧបករណ៍ឯកជន/NGO ដូច GFW រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកមានយន្តការផ្ទាល់ខ្លួន៖ NOAA បញ្ជូនរបាយការណ៍ជូនសភាកុងគ្រេសរៀងរាល់ពីរឆ្នាំម្តង (ក្រោមច្បាប់ Moratorium Protection Act ភ្ជាប់នឹងក្របខ័ណ្ឌ Magnuson-Stevens) ដាក់ឈ្មោះប្រទេសដែលនាវារបស់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងការនេសាទ IUU ឬការចាប់សត្វជាប់ដោយអចេតនា (bycatch) លើសត្វជិតផុតពូជ។ ការដាក់ឈ្មោះមិនមែនមានន័យថាទណ្ឌកម្មស្វ័យប្រវត្តិ — វាបើកដំណើរការវិញ្ញាបនប័ត្រ (certification) ដែលប្រទេសពាក់ព័ន្ធអាចឆ្លើយតបបាន។ របាយការណ៍នេះជាឧបករណ៍វាយតម្លៃឯកតោភាគីរបស់អាមេរិកផ្អែកលើលក្ខណវិនិច្ឆ័យផ្ទាល់ខ្លួន មិនមែនការសម្រេចរបស់ RFMO ទេ។

១២អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត

1. គម្លាតសមាជិកភាព PSMA — តើកំពង់ផែធំៗណាមួយនៅតែមិនទាន់ជាភាគី ហើយអាចបន្តជាកំពង់ផែ «ងាយស្រួល» សម្រាប់នាវា IUU?
2. កិច្ចព្រមព្រៀង WTO ស្តីពីឧបត្ថម្ភធននេសាទត្រី (២០២២) — ដំណើរការផ្តល់សច្ចាប័នដល់ចំនួនចាំបាច់សម្រាប់ចូលជាធរមានពេញលេញ
3. ការពង្រីកគម្របតាមដាន SAR របស់ GFW — ថាតើនឹងគ្របដណ្តប់សមុទ្រកាន់តែច្រើន ជាមួយថ្លៃដើមថយចុះឬអត់
4. ប្រព័ន្ធ «កាតលឿង-ក្រហម» របស់សហភាពអឺរ៉ុប — លទ្ធផលនៃការព្រមានប្រទេសនាំចេញត្រីចូលទីផ្សារអឺរ៉ុប
5. សំណើកែទម្រង់ RFMO — សំណើបង្ខំប្រើប្រព័ន្ធឯកសារចាប់ត្រីអេឡិចត្រូនិក (electronic CDS) ក្នុង RFMO ច្រើនជាងមុន
6. ព្រំដែន EEZ ថ្មីៗដោយសារការផ្លាស់ទីលំនៅស្តុកត្រី — ការឡើងកម្តៅសមុទ្រជំរុញឲ្យត្រីផ្លាស់ទីលំនៅ អាចបង្កជម្លោះស្រដៀង «Mile 201» នៅតំបន់ផ្សេងទៀត

១៣សំណួរញឹកញាប់

១៤ប្រភព

1. FAO — Illegal, Unreported and Unregulated (IUU) Fishing
2. FAO — Agreement on Port State Measures (PSMA)
3. Agnew et al. — Estimating the Worldwide Extent of Illegal Fishing (PLOS ONE, 2009)
4. UN — United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS)
5. UN — UN Fish Stocks Agreement (UNFSA, 1995)
6. ICCAT — International Commission for the Conservation of Atlantic Tunas
7. CCAMLR — Commission for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources
8. WCPFC — Western and Central Pacific Fisheries Commission
9. IATTC — Inter-American Tropical Tuna Commission
10. Pew Charitable Trusts — Ending Illegal Fishing Project
11. Environmental Justice Foundation — China’s Hidden Fleet in West Africa
12. Stimson Center — Hiding in Plain Sight: China’s Distant-Water Fishing Fleet
13. Overseas Development Institute — China’s Distant-Water Fishing Fleet estimate
14. FFA — Pacific Islands Forum Fisheries Agency / Vessel Day Scheme
15. Sea Shepherd — Operation Icefish (2014-2015)
16. Global Fishing Watch — Public fishing activity map
17. NOAA Fisheries — Biennial Report to Congress on IUU Fishing

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៦ ប្រភព