សង្គ្រាមដ្រូន៖ ពេលឧបករណ៍ $២ម៉ឺនផ្លាស់ប្ដូរមុខមាត់សមរភូមិ — និងវិធីប្រឆាំង
ដ្រូន FPV ថោកៗកំពុងបង្កការខូចខាតដល់រថក្រោះតម្លៃរាប់លានដុល្លារ។ តើសង្គ្រាមដ្រូនផ្លាស់ប្ដូរវិធីប្រយុទ្ធយ៉ាងណា? ការសិក្សាស៊ីជម្រៅអំពីដ្រូនវាយប្រហារ, ដ្រូនខ្សែអុបទិក, ប្រតិបត្តិការ Spider’s Web និងវិធីការពារប្រឆាំងដ្រូនតាមស្រទាប់ — ផ្អែកលើប្រភពដែលផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
«ដ្រូនតម្លៃ ៥០០ ដុល្លារ អាចបំផ្លាញរថក្រោះតម្លៃ ៣ លានដុល្លារ» — នេះជាសមីការថ្មីដែលកំពុងសរសេរឡើងវិញនូវក្បួនសង្គ្រាម។ តាមការសិក្សាឆ្នាំ២០២៦ ដ្រូនឥឡូវបង្កការខូចខាតដល់ ជិត ៨០% នៃការបាត់បង់កម្លាំងនៅជួរមុខអ៊ុយក្រែន។
តើហេតុអ្វីអាវុធថោកៗអាចក្លាយជាការគំរាមធំជាងអាវុធថ្លៃៗ?
ក្នុងស៊េរីនេះ យើងបានពិនិត្យការការពារពីមីស៊ីល និងការគំរាមក្នុងអវកាស។ ឥឡូវយើងបែរទៅមើលការផ្លាស់ប្ដូរធំបំផុតមួយនៃសង្គ្រាមសម័យថ្មី៖ ដ្រូន។ ដ្រូនមិនមែនជារឿងថ្មីទេ — យោធាធំៗប្រើដ្រូនស៊ើបការណ៍ និងវាយប្រហារតាំងពីជាងពីរទសវត្សរ៍មុន។ អ្វីដែលថ្មីគឺ ថ្លៃថោក និងចំនួន៖ ដ្រូន FPV (First-Person View — ដ្រូនបញ្ជាដោយមើលតាមកាមេរ៉ាផ្ទាល់) ដែលផលិតបានរាប់លានគ្រឿងក្នុងតម្លៃត្រឹមពីរបីរយដុល្លារ កំពុងធ្វើឲ្យសមរភូមិក្លាយជាកន្លែងគ្រោះថ្នាក់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើប។ អត្ថបទនេះពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ ដោយផ្អែកលើការរាយការណ៍ពី IISS, CSIS និងប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
ដ្រូនយោធាមានប៉ុន្មានប្រភេទ?
ពាក្យ«ដ្រូន» គ្របដណ្ដប់លើអាកាសយានគ្មានមនុស្សបើកជាច្រើនប្រភេទ (Unmanned Aerial Vehicle — UAV)។ ក្នុងសង្គ្រាមសម័យថ្មី ការយល់ពីភាពខុសគ្នារបស់ពួកវាជារឿងសំខាន់ ព្រោះវិធីការពារខុសគ្នាទៅតាមប្រភេទ៖
| ប្រភេទ | លក្ខណៈ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| FPV វាយប្រហារ | ថោក ធុនតូច បញ្ជាដោយអ្នកបើក ផ្ទុះពេលប៉ះ | FPV ក្នុងអ៊ុយក្រែន |
| ដ្រូនវាយធុនធំ (loitering) | ហោះរង់ចាំគោលដៅ រួចចូលវាយ | Lancet (រុស្ស៊ី), Switchblade (អាមេរិក) |
| ដ្រូនវាយចម្ងាយឆ្ងាយ (OWA) | ហោះរាប់រយគ.ម ផ្ទុះម្ដង (one-way) | Shahed-136 / Geran-2 (រុស្ស៊ី) |
| ដ្រូនស៊ើបការណ៍ (ISR) | តាមដាន បញ្ជូនរូបភាព មិនផ្ទុះ | Bayraktar TB2, Orlan |
| ដ្រូនស្កាត់ (interceptor) | ដេញតាមបំផ្លាញដ្រូនដទៃ | ដ្រូនស្កាត់អ៊ុយក្រែន |
បដិវត្តន៍ FPV៖ ហេតុអ្វីដ្រូនថោកៗផ្លាស់ប្ដូរអ្វីគ្រប់យ៉ាង
ដ្រូន FPV ដើមឡើយជាដ្រូនប្រណាំងសម្រាប់កម្សាន្ត។ ពេលភ្ជាប់ក្បាលផ្ទុះតូចមួយ វាក្លាយជា អាវុធណែនាំត្រឹមត្រូវតម្លៃថោក — ដ្រូនតម្លៃត្រឹម ៣០០–៥០០ ដុល្លារ អាចវាយត្រូវគោលដៅក្នុងចម្ងាយជាច្រើនគីឡូម៉ែត្រ។ តួលេខការផលិតបង្ហាញពីសក្ដានុពលនេះ៖ ការផលិត FPV របស់អ៊ុយក្រែនកើនពី ៦០ ម៉ឺនគ្រឿងក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ដល់ ២,២ លានគ្រឿងក្នុងឆ្នាំ២០២៤ (តាមការរាយការណ៍)។
ផលប៉ះពាល់ធំបំផុតគឺលើតួលេខការបាត់បង់កម្លាំង។ តាមការសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ IISS (ចេញផ្សាយខែមីនា ២០២៦) ដ្រូនបង្កការបាត់បង់កម្លាំងរហូតដល់ ៨០% នៅជួរមុខក្នុងឆ្នាំ២០២៥ — ជាលើកដំបូងដែលដ្រូនលើសកាំភ្លើងធំ (artillery) ក្នុងការបង្ករបួសស្លាប់។
សង្គ្រាមដ្រូនមិនមែនអំពីបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់បំផុតទេ — គឺអំពីតម្លៃថោក គុណនឹងចំនួន។
ដ្រូនវាយចម្ងាយឆ្ងាយ៖ ករណី Shahed / Geran
ខុសពី FPV ដែលវាយក្នុងចម្ងាយជិត ដ្រូន Shahed-136 (ដែលរុស្ស៊ីផលិតក្រោមឈ្មោះ Geran-2) ជាដ្រូនវាយចម្ងាយឆ្ងាយប្រភេទ«ផ្ទុះម្ដង» (one-way attack) — វាហោះរាប់រយគីឡូម៉ែត្រ ដើម្បីវាយគោលដៅក្រៅជួរមុខ ដូចជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលស៊ីវិល។ ការផលិតបានកើនខ្លាំង៖ តាមការតាមដានរបស់ Institute for Science and International Security រុស្ស៊ីអាចផលិត Geran-2 បានរហូតដល់ ១៧០ គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០២៥ ហើយបានបាញ់ Shahed ជាង ៣៨,០០០ គ្រឿង ក្នុងឆ្នាំ២០២៥។
ប៉ុន្តែការយល់ដឹងពិតសំខាន់គឺ៖ ដ្រូនទាំងនេះមិនមែនមិនអាចទប់បានទេ។ អត្រាជោគជ័យក្នុងការវាយត្រូវគោលដៅរបស់ Shahed ធ្លាក់មកត្រឹមប្រហែល ១០% ក្នុងខែឧសភា ២០២៦ (ដ្រូនភាគច្រើនត្រូវបានបាញ់ធ្លាក់)។ ការវាយជាក្រុមធំ (saturation) គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ — បាញ់ច្រើនគ្រឿងព្រមគ្នាដើម្បីធ្វើឲ្យអស់គ្រាប់ស្កាត់ការពារ។
ដ្រូនខ្សែអុបទិក៖ ដំណោះស្រាយប្រឆាំងការរំខាន
ចំណុចខ្សោយធំបំផុតរបស់ដ្រូនភាគច្រើនគឺពួកវាពឹងលើសញ្ញាវិទ្យុ (radio) ដើម្បីបញ្ជា។ ការការពារសំខាន់បំផុតមួយគឺការរំខានសញ្ញា (jamming) — ធ្វើឲ្យដ្រូនបាត់ការភ្ជាប់ ឬភ្លាត់គោលដៅ។
ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ សមរភូមិអ៊ុយក្រែនបានបង្ហាញការច្នៃប្រឌិតមួយ៖ ដ្រូនខ្សែអុបទិក (fiber-optic drone) — ដ្រូនដែលភ្ជាប់នឹងអ្នកបញ្ជាដោយខ្សែកាបអុបទិកពិតប្រាកដ (រាប់សិបគីឡូម៉ែត្រវែង)។ ដោយសារវាមិនប្រើសញ្ញាវិទ្យុ វាស្ទើរតែភ័យការរំខានអេឡិចត្រូនិចមិនបាន — ដ្រូនបែបនេះក្លាយជាការគំរាមដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះវិធីការពារចម្បង (jamming) លែងមានប្រសិទ្ធភាព។
ការដេញតាមបច្ចេកវិទ្យា
នេះបង្ហាញពីការប្រណាំងដ៏លឿន៖ ពេលខាងការពាររកវិធីរំខានថ្មី ខាងវាយក៏រកវិធីគេចថ្មី។ ដ្រូនខ្សែអុបទិកមិនមែនដំណោះស្រាយគ្រប់យ៉ាងទេ — ខ្សែអាចដាច់ ចម្ងាយមានកំណត់ ហើយដ្រូនធ្ងន់ជាង — ប៉ុន្តែវាបង្ខំឲ្យខាងការពារត្រូវពឹងលើវិធីផ្សេងក្រៅពីការរំខានសញ្ញា។
រៀងរាល់ការការពារថ្មី បង្កើតការវាយថ្មី — សង្គ្រាមដ្រូនជាការប្រណាំងច្នៃប្រឌិតដែលមិនឈប់។
ករណីសិក្សា៖ ប្រតិបត្តិការ Spider’s Web (០១ មិថុនា ២០២៥)
ព្រឹត្តិការណ៍ដែលបង្ហាញច្បាស់បំផុតពីអំណាចថ្មីរបស់ដ្រូនគឺប្រតិបត្តិការ Spider’s Web ( សំណាញ់ពីងពាង) របស់ភ្នាក់ងារសន្តិសុខអ៊ុយក្រែន (SBU) នៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ២០២៥។ តាម ការចងក្រងព័ត៌មាន និង CSIS អ៊ុយក្រែនបានលាក់ដ្រូន FPV ចំនួន ១១៧ គ្រឿង ក្នុងដំបូលឡានដឹកទំនិញ ហើយបើកបរវាជ្រៅចូលក្នុងទឹកដីរុស្ស៊ី — រហូតដល់មូលដ្ឋានទ័ពអាកាស ៥ កន្លែងដែលឆ្ងាយរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ។
ពេលដល់ទីតាំង ដ្រូនត្រូវបានបញ្ជូនចេញពីចម្ងាយដើម្បីវាយយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកយុទ្ធសាស្ត្ររបស់រុស្ស៊ី ដែលកំពុងចតនៅលើដី។ តាមមន្ត្រីអាមេរិក (និយាយទៅ Reuters) យន្តហោះប្រហែល ២០ គ្រឿងត្រូវបានប៉ះពាល់ ដែលក្នុងនោះប្រហែល ១០ គ្រឿងត្រូវបំផ្លាញ។ នេះបង្ហាញថាដ្រូនថោកៗអាចវាយត្រូវអាវុធយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ថ្លៃ (យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកតម្លៃរាប់រយលានដុល្លារ) បានដោយជោគជ័យ។
វិធីការពារប្រឆាំងដ្រូន៖ ការពារតាមស្រទាប់
ដូចការការពារមីស៊ីលដែលយើងបានសិក្សាក្នុងអត្ថបទមុនៗ ការការពារប្រឆាំងដ្រូន (Counter-UAS, C-UAS) ក៏ដំណើរការជាស្រទាប់ៗតគ្នាដែរ។ គោលគំនិតគឺរកដំណោះស្រាយថោកសមល្មមដើម្បីទប់នឹងដ្រូនថោកៗ (កុំឲ្យចំណាយខ្លាំងជាងអ្នកវាយ)៖
១. រកឃើញ (Detect)
រ៉ាដារធុនតូច, ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាវិទ្យុ (RF), កាមេរ៉ា និងឧបករណ៍ស្ដាប់សូរស័ព្ទ ជួយរកឃើញដ្រូនធុនតូចដែលហោះទាប។
២. រំខាន + ដ្រូនស្កាត់ (Soft & mid kill)
ការរំខានសញ្ញា (jamming) ជាវិធីថោកបំផុត — តែលែងការប្រឆាំងដ្រូនខ្សែអុបទិកបាន។ ដ្រូនស្កាត់ (interceptor drone) ដេញតាមបំផ្លាញដ្រូនសត្រូវ — អ៊ុយក្រែនអះអាងផលិតបាន ជាង ១ សែនគ្រឿងក្នុងឆ្នាំ២០២៥។
៣. កាំភ្លើង + ឡាស៊ែរ (Hard kill)
កាំភ្លើងធុនតូច និងប្រព័ន្ធការពារចម្ងាយជិតការពារដ្រូនដែលចូលដល់ជិត។ ឡាស៊ែរ (directed-energy) ជាដំណោះស្រាយថ្មីដ៏សន្យា៖ ចំណាយក្នុងការបាញ់ម្ដងថោកខ្លាំង។ ចក្រភពអង់គ្លេសនឹងដាក់ DragonFire លើនាវាចម្បាំងត្រឹមឆ្នាំ២០២៧; ខែឧសភា ២០២៦ អាមេរិកជ្រើសមូលដ្ឋាន ៥ កន្លែងសម្រាប់សាកល្បងឡាស៊ែរ/មីក្រូវ៉េវប្រឆាំងដ្រូន។
គោលការណ៍ស្នូល៖ កុំប្រើគ្រាប់ស្កាត់ $១ លាន ដើម្បីបាញ់ដ្រូន $៥០០ — រកដំណោះស្រាយថោកសមល្មម។
មេរៀនសំខាន់ — សម្រាប់ពិភពលោក និងយើង
សង្គ្រាមដ្រូនបង្ហាញការផ្លាស់ប្ដូរជ្រៅមួយ៖ អំណាចយោធាលែងអាស្រ័យតែលើអាវុធថ្លៃៗដ៏ធំទៀតហើយ។ ប្រទេស ឬក្រុមដែលមានថវិកាតិចក៏អាចបង្កការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដល់អាវុធយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ថ្លៃបាន — នេះជាអ្វីដែលអ្នកយុទ្ធសាស្ត្រហៅថា សង្គ្រាមអសមមាត្រ (asymmetric warfare)។ ដ្រូនក៏កំពុងរីករាលដាលក្រៅសមរភូមិធំៗ — ការការពារព្រំដែន, ការការពារអាកាសយានដ្ឋាន និងការការពារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលក៏ត្រូវគិតដល់ការគំរាមពីដ្រូនដែរ។
ក៏ប៉ុន្តែត្រូវអានព័ត៌មានដោយប្រុងប្រយ័ត្ន៖ តួលេខអំពីការបំផ្លាញ (ដូចក្នុងករណី Spider’s Web) ជាញឹកញាប់មកពីភាគីណាមួយ ហើយអាចខុសគ្នា។ យើងសម្គាល់ចំណុចដែលត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយប្រភពឯករាជ្យ ចេញពីការអះអាងតែម្ខាង។ ការយល់ពីសមតុល្យរវាង«លំពែង»ដ្រូន និង«ខែល»ប្រឆាំងដ្រូនជួយយើងយល់ពិភពលោកបានត្រឹមត្រូវជាង។
ការប្រណាំងរវាង«ដ្រូន»និង«ប្រឆាំងដ្រូន» នឹងកំណត់មុខមាត់សង្គ្រាមក្នុងទសវត្សរ៍ខាងមុខ។
ចំណុចគួរចងចាំ
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- ហេតុអ្វី«ភាពមិនស៊ីគ្នានៃតម្លៃ» ធ្វើឲ្យដ្រូនថោកៗក្លាយជាការគំរាមធ្ងន់ធ្ងរជាងអាវុធថ្លៃៗខ្លះ?
- តើដ្រូនខ្សែអុបទិកបង្ហាញអ្វីអំពីការប្រណាំងច្នៃប្រឌិតរវាង«វាយ»និង«ការពារ»?
- បើអ្នកជាអ្នករៀបចំការពារជាតិ តើគួរវិនិយោគលើដ្រូនវាយ (លំពែង) ឬប្រព័ន្ធប្រឆាំងដ្រូន (ខែល) មុន? ព្រោះអ្វី?
