មីស៊ីល Hypersonic៖ អាវុធលឿនជាងសំឡេង ៥ ដង — ហេតុអ្វីពិបាកស្កាត់ចាប់ ហើយអ្នកណាឈានមុខ?
អ្វីទៅជាអាវុធ hypersonic? ហេតុអ្វីវាធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលបុរាណពិបាកទប់? ការសិក្សាស៊ីជម្រៅអំពីរូបវិទ្យានៃការហោះ, កម្មវិធីរបស់រុស្ស៊ី ចិន អាមេរិក និងការប្រកួតប្រជែងបង្កើត«គ្រាប់ស្កាត់ជំនាន់ថ្មី» — ផ្អែកលើប្រភពដែលផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
«លឿនជាងសំឡេង ៥ ដង ហើយអាចបត់បែនបាន» — នេះជាអ្វីដែលធ្វើឲ្យអាវុធ hypersonic ខុសពីមីស៊ីលធម្មតា។ ប៉ុន្តែការពិតស្មុគស្មាញជាងការឃោសនា៖ អាវុធខ្លះដែលគេហៅថា hypersonic ត្រូវបានស្កាត់ចាប់រួចទៅហើយក្នុងសមរភូមិពិត។
តើ«លឿន»គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីគេចពីការស្កាត់ចាប់ឬទេ? ចម្លើយពិតស្ថិតនៅក្នុងគន្លងហោះ។
នៅក្នុងអត្ថបទមុន យើងបានសិក្សាអំពីរបៀបការពារមូលដ្ឋានយោធាពីមីស៊ីលបាឡាស្ទិក។ អត្ថបទនេះបន្តទៅមុខមួយជំហានទៀត៖ តើមានអ្វីកើតឡើង នៅពេលមីស៊ីលមិនហោះតាមគន្លងដែលអាចទាយបាន? អាវុធ hypersonic — ដែលហោះលឿនជាងសំឡេងយ៉ាងតិច ៥ ដង (Mach 5 ≈ ៦,២០០ គ.ម/ម៉ោង) ព្រមទាំងអាចបត់បែនក្នុងបរិយាកាស — កំពុងក្លាយជាចំណុចប្រកួតប្រជែងយោធាធំបំផុតរវាងមហាអំណាច។ អត្ថបទនេះពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ ដោយផ្អែកលើរបាយការណ៍សភាអាមេរិក (CRS), ទិន្នន័យ CSIS Missile Threat និងការរាយការណ៍ដែលផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
អ្វីទៅជាអាវុធ Hypersonic? (និយមន័យត្រឹមត្រូវ)
តាមរបាយការណ៍ Congressional Research Service (R45811) អាវុធ hypersonic គឺជាអាវុធដែលហោះក្នុងល្បឿនយ៉ាងតិច Mach 5 (លឿនជាងសំឡេង ៥ ដង)។ ប៉ុន្តែចំណុចដែលគេច្រឡំច្រើនបំផុតគឺ៖ ល្បឿនមិនមែនជារឿងថ្មីទេ។ ក្បាលគ្រាប់មីស៊ីលបាឡាស្ទិកអន្តរទ្វីប (ICBM) ធ្លាប់ចូលបរិយាកាសវិញក្នុងល្បឿនលើស Mach 20 តាំងពីទសវត្សរ៍១៩៦០ ម្ល៉េះ។ អ្វីដែលថ្មីគឺការរួមបញ្ចូលគ្នានៃល្បឿន + ការបត់បែន + ការហោះទាប។
អាវុធ hypersonic ទំនើបមានពីរត្រកូលធំ៖ យានរំកិល hypersonic (Hypersonic Glide Vehicle — HGV) ដែលត្រូវបានបាញ់ឡើងដោយរ៉ុក្កែត រួច«រំកិល» (glide) ចុះមកក្នុងបរិយាកាសខាងលើ ដោយគ្មានម៉ាស៊ីនជំរុញ; និង មីស៊ីលរំយោល hypersonic (Hypersonic Cruise Missile — HCM) ដែលប្រើម៉ាស៊ីន scramjet ស្រូបខ្យល់ដើម្បីរក្សាល្បឿនពេញមួយដំណើរ។
| លក្ខណៈ | HGV (យានរំកិល) | HCM (មីស៊ីលរំយោល) |
|---|---|---|
| ការជំរុញ | រ៉ុក្កែតបាញ់ឡើង រួចរំកិលដោយគ្មានម៉ាស៊ីន | ម៉ាស៊ីន scramjet ដុតជាបន្ត |
| កម្ពស់ហោះ | ប្រហែល ២០–៨០ គ.ម | ទាបជាង (ប្រហែល ២០–៣០ គ.ម) |
| ឧទាហរណ៍ | Avangard (រុស្ស៊ី), DF-17/DF-ZF (ចិន), Dark Eagle (អាមេរិក) | Zircon (រុស្ស៊ី), HACM (អាមេរិក — កំពុងអភិវឌ្ឍ) |
| ភាពពិបាកបច្ចេកទេស | កម្ដៅពេលរំកិលយូរ | ម៉ាស៊ីន scramjet ពិបាកផលិតបំផុត |
គន្លងហោះ៖ ភាពខុសគ្នាដ៏សំខាន់បំផុត
មីស៊ីលបាឡាស្ទិកហោះតាមគន្លងប៉ារ៉ាបូលដែលអាចទាយបាន — ឡើងខ្ពស់រហូតដល់រាប់រយ ឬរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រក្រៅបរិយាកាស រួចធ្លាក់ចុះតាមច្បាប់ទំនាញ។ ដោយសារវាហោះខ្ពស់ រ៉ាដារព្រមានមុនអាចឃើញវាពីចម្ងាយឆ្ងាយ ហើយកុំព្យូទ័រអាចគណនាចំណុចធ្លាក់ជាមុនបាន។
ផ្ទុយទៅវិញ HGV រំកិលក្នុងកម្ពស់ត្រឹម ២០–៨០ គ.ម — ទាបពេកសម្រាប់គ្រាប់ស្កាត់ក្រៅបរិយាកាស (ដូច SM-3) តែខ្ពស់ និងលឿនពេកសម្រាប់ប្រព័ន្ធការពារអាកាសធម្មតាជាច្រើន។ តំបន់នេះត្រូវបានអ្នកជំនាញហៅថា«ចន្លោះខ្វះការពារ» (defense gap)។ លើសពីនេះ វាអាចបត់ចេញពីគន្លងបានគ្រប់ពេល — ការគណនាចំណុចធ្លាក់ជាមុនក្លាយជារឿងមិនអាចធ្វើបាន។
បញ្ហាពិតមិនមែន«លឿន»ទេ — គឺ«លឿន + ទាប + បត់បែន» ក្នុងពេលតែមួយ។
ហេតុអ្វីពិបាកស្កាត់ចាប់?
តាមការវិភាគរបស់ Northrop Grumman និងឯកសារបច្ចេកទេសជាច្រើន ការស្កាត់ចាប់អាវុធ hypersonic ជួបឧបសគ្គធំបួន៖
ពេលវេលាសម្រេចចិត្តខ្លីបំផុត
នៅល្បឿន Mach 5 គោលដៅធ្វើដំណើរបានជាង ៨០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយនាទី។ បើរ៉ាដារឃើញវានៅចម្ងាយត្រឹម ២០០–៣០០ គ.ម (ព្រោះវាហោះទាប) អ្នកបញ្ជាមានពេលត្រឹមពីរបីនាទីប៉ុណ្ណោះដើម្បីសម្រេចចិត្ត និងបាញ់ស្កាត់។
រុស្ស៊ី៖ អ្នកប្រើមុនគេក្នុងសមរភូមិ — តែមិនមែនគ្មានចំណុចខ្សោយ
រុស្ស៊ីជាប្រទេសដំបូងដែលប្រើអាវុធដែលខ្លួនហៅថា hypersonic ក្នុងសង្គ្រាមពិត។ ប្រព័ន្ធសំខាន់ៗមាន៖ Kinzhal (Kh-47M2 — មីស៊ីលបាញ់ពីយន្តហោះ MiG-31K ប្រើដំបូងក្នុងអ៊ុយក្រែន ខែមីនា ២០២២), Zircon (3M22 — មីស៊ីលរំយោលបាញ់ពីនាវា ប្រើក្នុងសមរភូមិដំបូងខែកុម្ភៈ ២០២៤), Avangard (HGV នុយក្លេអ៊ែរលើ ICBM ចូលអមប្រយុទ្ធខែធ្នូ ២០១៩ — អះអាងល្បឿនដល់ Mach 27) និង Oreshnik (IRBM ប្រើដំបូងវាយក្រុង Dnipro ថ្ងៃ២១ វិច្ឆិកា ២០២៤ ក្បាលគ្រាប់ ៦ ល្បឿនរាយការណ៍លើស Mach 10)។
ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ការយល់ដឹងពិតគឺ៖ នៅថ្ងៃទី៤ ឧសភា ២០២៣ អ៊ុយក្រែនបានប្រើប្រព័ន្ធ Patriot ស្កាត់ចាប់ Kinzhal លើអាកាសក្រុង Kyiv បានជោគជ័យ — ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ តាម Kyiv Independent ចាប់ពីពេលនោះមក Kinzhal ដែលបាញ់មកលើ Kyiv ត្រូវបានស្កាត់ចាប់ជាបន្តបន្ទាប់។ ការវិភាគរបស់ Brookings ពន្យល់ថា Kinzhal ជាមីស៊ីលបែប aeroballistic (ដើម្បីនិយាយឲ្យចំ វាមិនមែន HGV ពិតប្រាកដទេ) ហើយពេលចុះមកស្ថានីយចុងក្រោយ ល្បឿនវាថយចុះខ្លាំង — អ្នកបញ្ជា Patriot អ៊ុយក្រែនវាស់បានត្រឹមប្រហែល Mach 3.6។
មេរៀនធំបំផុតពីអ៊ុយក្រែន៖ ពាក្យ«hypersonic» មិនមានន័យថា«មិនអាចស្កាត់បាន»ទេ។
ចិនឈានមុខផ្នែកពង្រាយ — អាមេរិកព្យាយាមតាមទាន់
ចិនត្រូវបានវាយតម្លៃថាឈានមុខផ្នែកការពង្រាយជាក់ស្ដែង។ មីស៊ីល DF-17 ដែលផ្ទុក HGV ឈ្មោះ DF-ZF ត្រូវបានបង្ហាញជាសាធារណៈក្នុងព្យុហយាត្រាឆ្នាំ២០១៩ ហើយបច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងសេវាសកម្ម (របាយការណ៍ក្រសួងការពារអាមេរិកប៉ាន់ស្មានថាចំនួនគ្រឿងបាញ់កើនឡើង)។ មីស៊ីល DF-27 (ចម្ងាយវែងជាង ផ្ទុក HGV) ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបញ្ចប់ការសាកល្បងអភិវឌ្ឍ ហើយជិតចូលប្រតិបត្តិការ។ ក្នុងខែកក្កដា ២០២១ ចិនក៏បានសាកល្បងប្រព័ន្ធបាញ់ HGV ហោះជុំវិញផែនដី (បែប FOBS) ដែលនាយទាហានកំពូលអាមេរិកពេលនោះហៅថា«ជិតដល់ពេល Sputnik»។
អាមេរិកវិញមានបច្ចេកវិទ្យាខ្លាំង តែយឺតផ្នែកពង្រាយ។ អាវុធដីជើងឆ្ងាយ Dark Eagle (Long-Range Hypersonic Weapon — LRHW ចម្ងាយលើស ២,៧៧៥ គ.ម) ខកខានគោលដៅប្រកាសប្រតិបត្តិការចុងឆ្នាំ២០២៥ — កងទ័ពបានទទួលស្គាល់ក្នុងខែមករា ២០២៦ (តាម CRS IF11991 និងការរាយការណ៍ការពារជាតិ)។ ទោះយ៉ាងណា ក្នុងខែកក្កដា ២០២៥ អាមេរិកបានដាក់ពង្រាយ Dark Eagle ក្រៅប្រទេសជាលើកដំបូង ក្នុងសមយុទ្ធ Talisman Sabre នៅអូស្ត្រាលី។ ទន្ទឹមនោះកងទ័ពអាកាសកំពុងអភិវឌ្ឍ HACM (មីស៊ីលរំយោល scramjet) រួមជាមួយអូស្ត្រាលី។
| ប្រទេស | ប្រព័ន្ធសំខាន់ | ស្ថានភាព (កក្កដា ២០២៦) |
|---|---|---|
| រុស្ស៊ី | Kinzhal · Zircon · Avangard · Oreshnik | ពង្រាយ + ប្រើក្នុងសមរភូមិ (អ៊ុយក្រែន) |
| ចិន | DF-17/DF-ZF · DF-27 | DF-17 ក្នុងសេវា; DF-27 ជិតចូលប្រតិបត្តិការ |
| អាមេរិក | Dark Eagle (LRHW) · CPS · HACM | ខកខានកាលកំណត់ ២០២៥; គ្រាប់ដំបូងជិតដល់កងពល |
| កូរ៉េខាងជើង | Hwasong-16B (អះអាង HGV) | សាកល្បងមេសា ២០២៤ — មិនទាន់ផ្ទៀងផ្ទាត់ឯករាជ្យ |
| អ៊ីរ៉ង់ | Fattah-1 (អះអាង) | អ្នកជំនាញជាច្រើនសង្ស័យថាជា HGV ពិត |
ការការពារប្រឆាំង៖ ពី SM-6 ដល់ Glide Phase Interceptor
បច្ចុប្បន្នការការពារប្រឆាំង hypersonic ដែលមានស្រាប់មានតែមួយស្រទាប់ប៉ុណ្ណោះ៖ មីស៊ីល SM-6 របស់កងនាវា (ការពារស្ថានីយ — terminal defense) ដែលស្កាត់បានតែនៅចម្ងាយជិតចុងក្រោយ។ ចម្លើយរយៈពេលវែងគឺ Glide Phase Interceptor (GPI) — គ្រាប់ស្កាត់ជំនាន់ថ្មីដែលវាយគោលដៅក្នុងដំណាក់រំកិល មុនវាចុះដល់ស្ថានីយ។ Northrop Grumman ត្រូវបានជ្រើសរើសក្នុងខែកញ្ញា ២០២៤ ហើយនៅថ្ងៃ៣ មេសា ២០២៦ ទីភ្នាក់ងារការពារមីស៊ីល (MDA) បានបន្ថែមកិច្ចសន្យា ៤៧៥ លានដុល្លារ ធ្វើឲ្យតម្លៃសរុបដល់ ១.៣ ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីពន្លឿនការអភិវឌ្ឍ។ សភាអាមេរិកតម្រូវឲ្យមានសមត្ថភាពដំបូង (គ្រាប់ ១២) ត្រឹមចុងឆ្នាំ២០២៩ និងពេញលេញ (គ្រាប់ ២៤) ត្រឹមឆ្នាំ២០៣២។
ធាតុសំខាន់ពីរទៀត៖ ភ្នែកអវកាស — ផ្កាយរណប HBTSS (បាញ់ឡើងគំរូដំបូងខែកុម្ភៈ ២០២៤) តាមដានគោលដៅបត់បែនពីលើ ដោះស្រាយបញ្ហា«ជើងមេឃរ៉ាដារ»; និង ការសាកល្បងជាក់ស្ដែង — ថ្ងៃ២៤ មីនា ២០២៥ នាវា USS Pinckney បានតាមដានគោលដៅ hypersonic បត់បែនក្នុងការសាកល្បង Stellar Banshee (FTX-40)។ អាមេរិកនិងជប៉ុនក៏ចែករំលែកការអភិវឌ្ឍ GPI បែប 50-50 — ជប៉ុន (Mitsubishi Heavy Industries) ទទួលបន្ទុកផលិតសមាសធាតុសំខាន់ៗក្រោមកិច្ចសន្យាប្រហែល ៥៦ ពាន់លានយេន (~៣៥០ លានដុល្លារ)។ ទាំងអស់នេះជាផ្នែកនៃទស្សនៈ«ការពារតាមស្រទាប់»ដដែល ដែលយើងបានពន្យល់ក្នុងអត្ថបទមុន។
ភាពពិតធៀបនឹងការឃោសនា — មេរៀនសំខាន់
ដូចករណី Al Udeid ក្នុងអត្ថបទមុន ព័ត៌មានអំពីអាវុធ hypersonic ពោរពេញដោយការអះអាងដែលមិនទាន់ផ្ទៀងផ្ទាត់៖ រុស្ស៊ីអះអាង Kinzhal ល្បឿន Mach 10 — តែការវាស់ជាក់ស្ដែងនៅស្ថានីយចុងក្រោយបានត្រឹម Mach 3.6; កូរ៉េខាងជើង និងអ៊ីរ៉ង់អះអាងមាន HGV — តែអ្នកជំនាញឯករាជ្យមិនទាន់អាចបញ្ជាក់; ហើយការផ្សព្វផ្សាយថា«hypersonic = មិនអាចទប់បាន» ត្រូវបានបដិសេធដោយការស្កាត់ចាប់ជាក់ស្ដែងនៅ Kyiv។
ក៏ប៉ុន្តែការគំរាមពិតនៅតែធំ៖ HGV ពិតប្រាកដ (ដូច Avangard, DF-ZF) នៅពេលបាញ់ច្រើនគ្រាប់ព្រមគ្នា នៅតែអាចលើសសមត្ថភាពការពារបច្ចុប្បន្ន — នេះហើយជាមូលហេតុដែលអាមេរិកចំណាយរាប់ពាន់លានដុល្លារលើ GPI, HBTSS និងគម្រោង Golden Dome។ ការប្រកួតប្រជែងរវាង«លំពែង»និង«ខែល»វគ្គថ្មី ទើបតែចាប់ផ្ដើម។
ចំណុចសំខាន់បី
១. ល្បឿនមិនមែនជាអ្វីៗទាំងអស់ — គន្លងទាប និងការបត់បែន ទើបជាអ្វីដែលបំបាក់ប្រព័ន្ធការពារចាស់។
២. ការពារតាមស្រទាប់នៅតែជាចម្លើយ — សិនស័រអវកាស + គ្រាប់ស្កាត់ glide + ការពារស្ថានីយ តគ្នាជាខ្សែ។
៣. អានព័ត៌មានយោធាដោយប្រុងប្រយ័ត្ន — បំបែក«ការអះអាងរបស់រដ្ឋ»ចេញពី«ការពិតដែលផ្ទៀងផ្ទាត់បាន»ជានិច្ច។
ការប្រកួតរវាង«លំពែង hypersonic» និង «ខែលជំនាន់ថ្មី» ទើបតែចាប់ផ្ដើម។
ចំណុចគួរចងចាំ
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- ហេតុអ្វីការហោះទាបក្នុងកម្ពស់ ២០–៨០ គ.ម ធ្វើឲ្យរ៉ាដារដីឃើញយឺត ហើយសិនស័រអវកាសដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយរបៀបណា?
- តើករណី Patriot ស្កាត់ Kinzhal បង្រៀនយើងអ្វីខ្លះអំពីគម្លាតរវាងការឃោសនាយោធា និងសមត្ថភាពពិត?
- បើអ្នកជាអ្នករៀបចំគោលនយោបាយការពារជាតិ តើគួរវិនិយោគលើ«លំពែង» (អាវុធវាយ) ឬ«ខែល» (ប្រព័ន្ធការពារ) មុន? ព្រោះអ្វី?
