បន្ទុកជំងឺ និងការស្លាប់ដែលទាក់ទងនឹងការងារជាសកល៖ តើស្ថិតិរួម WHO-ILO គណនាយ៉ាងណា ហើយវិស័យ-តំបន់ណាមានបន្ទុកធ្ងន់បំផុត?
WHO/ILO Joint Estimates of the Work-Related Burden of Disease and Injury — Methodology, Long Working Hours & the Regional-Sectoral Gap
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
ក្នុងឆ្នាំ២០២១ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងអង្គការការងារអន្តរជាតិ (ILO) បានចេញផ្សាយលទ្ធផលការសិក្សារួមដំបូងគេ ដែលព្យាយាមប៉ាន់ស្មានទំហំពិតនៃការស្លាប់ និងជំងឺដែលទាក់ទងនឹងកន្លែងធ្វើការជាសកល។ អត្ថបទនេះមិនផ្តោតលើសុវត្ថិភាពការងារជាក់ស្តែងកម្រិតបុគ្គល ឬការណែនាំណាមួយចំពោះកន្លែងធ្វើការជាក់លាក់ណាមួយឡើយ — ផ្ទុយទៅវិញ ពន្យល់ថាតើតួលេខទាំងនេះមកពីណា គណនាតាមវិធីសាស្ត្រអ្វី ហេតុអ្វីតួលេខផ្សេងគ្នាមួយចំនួនមិនគួរច្រឡំគ្នា តើ WHO និង ILO មានភារកិច្ចស្ថាប័នផ្សេងគ្នាយ៉ាងណា ហើយទិន្នន័យឯករាជ្យបង្ហាញថាតំបន់ និងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចណាខ្លះកំពុងផ្ទុកបន្ទុកធ្ងន់ជាងគេ។
០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ តើ «បន្ទុកជំងឺពីការងារ» សំដៅដល់អ្វី?
«បន្ទុកជំងឺ និងការរបួសពាក់ព័ន្ធការងារ» (work-related burden of disease and injury) សំដៅដល់ការស្លាប់ ជំងឺ ឬការរបួសដែលកើតឡើង ឬកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដោយសារការប៉ះពាល់ជាក់លាក់ដែលកើតឡើងតែក្នុងបរិបទការងារប៉ុណ្ណោះ — ខុសពីជំងឺទូទៅដែលកើតឡើងក្នុងចំណោមប្រជាជនទាំងមូល។ គំនិតនេះគ្របដណ្តប់ទាំងព្រឹត្តិការណ៍ភ្លាមៗ (ដូចជាការធ្លាក់ពីលើដំបូល ឬគ្រោះថ្នាក់ម៉ាស៊ីន) និងជំងឺរ៉ាំរ៉ៃដែលកកើតបន្តិចម្តងៗពីការប៉ះពាល់រយៈពេលវែង (ដូចជាការស្រូបធូលីរាប់ទសវត្សរ៍ ឬម៉ោងធ្វើការវែងជាប់លាប់)។
អង្គការសុខភាពពិភពលោក (World Health Organization — WHO) និង អង្គការការងារអន្តរជាតិ (International Labour Organization — ILO) ជាស្ថាប័នអន្តរជាតិពីរផ្សេងគ្នា ដែលចាប់ដៃគ្នាបោះពុម្ពស្ថិតិរួមមួយសំណុំ ព្យាយាមប៉ាន់ស្មានទំហំពិតនៃបញ្ហានេះជាសកលជាលើកដំបូង។ អត្ថបទនេះមិនមែនជាការណែនាំអនុលោមភាពសុវត្ថិភាពការងារ (occupational safety compliance) ឬកម្មវិធីធានារ៉ាប់រងជាក់លាក់ណាមួយឡើយ — ផ្ទុយទៅវិញ ពន្យល់ថាតួលេខទាំងនេះមកពីណា គណនាតាមវិធីអ្វី ហើយស្ថាប័នអន្តរជាតិទាំងពីរនេះមានភារកិច្ចខុសគ្នាយ៉ាងណា។
| អ្វីដែលអត្ថបទនេះមិនធ្វើ | មិនណែនាំវិធានសុវត្ថិភាពជាក់ស្តែងចំពោះកន្លែងធ្វើការជាក់លាក់ណាមួយ ឬឧបករណ៍ការពារខ្លួនណាមួយទេ |
| អ្វីដែលអត្ថបទនេះផ្តោត | តួលេខសាធារណៈពី WHO/ILO វិធីសាស្ត្រគណនា ភារកិច្ចស្ថាប័ន និងទិន្នន័យតំបន់-វិស័យ |
| វិសាលភាព | ស្ថិតិរួម WHO/ILO ឆ្នាំ២០២១ (ទិន្នន័យគោល ២០១៦) និងស្ថិតិទូទៅរបស់ ILO ខ្លួនឯង ដែលធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាប្រចាំ |
០២តួលេខសរុប៖ របាយការណ៍ពីរខុសគ្នា — កុំច្រឡំគ្នា
ចំណុចដែលងាយច្រឡំបំផុតមួយ គឺមានតួលេខសរុប «ការស្លាប់ពាក់ព័ន្ធការងារជាសកលក្នុងមួយឆ្នាំ» ចេញផ្សាយពីប្រភពពីរខុសគ្នា ដែលមិនគួរបូកបញ្ចូលគ្នា ឬយកមកប្រៀបធៀបផ្ទាល់ព្រោះមានវិសាលភាព និងឆ្នាំទិន្នន័យខុសគ្នា។
| ស្ថិតិរួម WHO/ILO (ចេញផ្សាយ ១៧ កញ្ញា ២០២១) | ប្រមាណ១,៩លាននាក់ស្លាប់ក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ដោយសារកត្តាហានិភ័យការងារ១៩ប្រភេទដែលបានជ្រើសរើសសិក្សា — ជាការសិក្សា peer-reviewed ស្មុគស្មាញ ប៉ុន្តែកំណត់វិសាលភាពត្រឹមកត្តាហានិភ័យជាក់លាក់ |
| ស្ថិតិទូទៅរបស់ ILO ខ្លួនឯង (បច្ចុប្បន្នភាពថ្មីជាង) | ប្រមាណ២,៩៣លាននាក់ស្លាប់ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយសារកត្តាទាក់ទងនឹងការងារទាំងអស់ — វិសាលភាពទូលំទូលាយជាង ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាទៀងទាត់ជាងការសិក្សា peer-reviewed ខាងលើ |
ភាពខុសគ្នារវាងតួលេខទាំងពីរ មិនមែនមកពីភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នាទេ — គឺមកពីវិសាលភាព និងវិធីសាស្ត្រខុសគ្នា។ ស្ថិតិដំបូង (១,៩លាននាក់) មកពីការសិក្សា peer-reviewed ជាក់លាក់ដែលកំណត់តែលើកត្តាហានិភ័យ១៩ប្រភេទដែលមានទិន្នន័យគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ធ្វើគំរូស្ថិតិ ខណៈស្ថិតិទីពីរ (២,៩៣លាននាក់) ជា «ស្ថិតិពិភពលោក» (World Statistics) ដែល ILO ខ្លួនឯងចេញផ្សាយ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាទៀងទាត់ជាងគេ ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រកម្រិតទូលំទូលាយជាង។ ទំព័រស្ថិតិផ្លូវការរបស់ ILO ក៏រាយការណ៍ថា មានប្រមាណ៣៩៥លាននាក់រងរបួសពាក់ព័ន្ធការងារដែលមិនស្លាប់ក្នុងមួយឆ្នាំផងដែរ — លេខនេះក៏មិនត្រូវច្រឡំជាមួយចំនួនស្លាប់ដែរ។
០៣យន្តការគណនា៖ របៀបដែល WHO-ILO ប៉ាន់ស្មានតួលេខទាំងនេះ
ស្ថិតិរួម WHO/ILO មិនមែនមកពីការរាប់ផ្ទាល់ពីវិញ្ញាបនបត្រមរណភាពគ្រប់ប្រទេសទេ — ប្រទេសភាគច្រើននៅលើពិភពលោក ជាពិសេសប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម មិនមានប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីជំងឺការងារ ឬការស្លាប់ដែលភ្ជាប់ជាមួយកន្លែងធ្វើការឲ្យបានពេញលេញទេ។ ដូច្នេះ WHO និង ILO ប្រើវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលហៅថា «ការវាយតម្លៃហានិភ័យប្រៀបធៀប» (comparative risk assessment) — វិធីសាស្ត្រប្រភេទដូចគ្នាទូទៅដែលការសិក្សាបន្ទុកជំងឺពិភពលោកផ្សេងទៀតប្រើ — ដើម្បីប៉ាន់ស្មានទំហំបញ្ហាតាមជំហានដូចខាងក្រោម៖
- ប្រមូលទិន្នន័យអត្រាប៉ះពាល់ (exposure prevalence)៖ ស្ទង់មតិ និងការស្ទាបស្ទង់ជាតិ វាស់ភាគរយកម្មករដែលប៉ះពាល់នឹងកត្តាហានិភ័យនីមួយៗ (ឧ. ធ្វើការ៥៥ម៉ោង+/សប្តាហ៍ ឬស្រូបធូលីការងារ)
- ពិនិត្យឡើងវិញជាប្រព័ន្ធ + វិភាគសំយោគ (systematic review & meta-analysis)៖ ប្រមូលការសិក្សាវេជ្ជសាស្ត្រដែលមានស្រាប់ទាំងអស់ ដើម្បីគណនាហានិភ័យទាក់ទង (relative risk) រវាងកត្តាប៉ះពាល់ និងជំងឺជាក់លាក់នីមួយៗ
- ប្រៀបធៀបនឹងចំណុចយោងទ្រឹស្តី (counterfactual)៖ ប្រៀបធៀបនឹងសេណារីយ៉ូទ្រឹស្តីដែលគ្មានការប៉ះពាល់ (ឧ. ធ្វើការតិចជាង៣៥-៤០ម៉ោង/សប្តាហ៍)
- គណនាចំណែកអាចសន្មតបាន (population attributable fraction)៖ ប៉ាន់ស្មានថាតើភាគរយប៉ុន្មាននៃជំងឺនោះ អាចសន្មតថាបណ្តាលមកពីការប៉ះពាល់ការងារ
- អនុវត្តទៅលើទិន្នន័យមរណភាព៖ អនុវត្តចំណែកនោះទៅលើទិន្នន័យមរណភាពតាមមូលហេតុដែល WHO មានស្រាប់សម្រាប់ប្រទេសនីមួយៗ
- សរុប និងរាយការណ៍ជាមួយចន្លោះភាពមិនប្រាកដ៖ បូកសរុបជាតួលេខសកល ព្រមទាំងចន្លោះទំនុកចិត្ត (uncertainty interval) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងកម្រិតភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងគំរូ
ចំពោះការសិក្សាជាក់លាក់អំពីម៉ោងធ្វើការវែង (ផ្នែក D) វិធីសាស្ត្រនេះទាញយកទិន្នន័យអត្រាប៉ះពាល់ពីការស្ទាបស្ទង់ជាង២.៣០០លើក ក្នុង១៥៤ប្រទេស ហើយវិភាគសំយោគលើការសិក្សា៣៧មុខស្តីពីជំងឺបេះដូងខ្សែឈាមរួម (ចូលរួម ៧៦៨.០០០នាក់ឡើង) និងការសិក្សា២២មុខស្តីពីជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល (ចូលរួម ៨៣៩.០០០នាក់ឡើង) ដោយផ្អែកលើភស្តុតាងចេញផ្សាយចន្លោះឆ្នាំ១៩៧០-២០១៨ តាមរបាយការណ៍ផ្លូវការរបស់ WHO/ILO ចេញផ្សាយថ្ងៃទី១៧ ឧសភា ២០២១។
០៤ម៉ោងធ្វើការវែង៖ ហានិភ័យសំខាន់បំផុតតែមួយ
ក្នុងចំណោមកត្តាហានិភ័យទាំង១៩ប្រភេទដែលការសិក្សាឆ្នាំ២០២១ពិនិត្យ ការធ្វើការ៥៥ម៉ោងឡើងទៅក្នុងមួយសប្តាហ៍ជាកត្តាដែលមានចំណែកធំបំផុតតែម្នាក់ឯង — ស្មើនឹងប្រមាណមួយភាគបីនៃបន្ទុកជំងឺពាក់ព័ន្ធការងារសរុប។
តាមទិន្នន័យលម្អិត ការធ្វើការ៥៥ម៉ោង+ ភ្ជាប់ជាមួយហានិភ័យដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលខ្ពស់ជាង៣៥% និងហានិភ័យស្លាប់ដោយសារជំងឺបេះដូងខ្សែឈាមរួមខ្ពស់ជាង១៧% ធៀបនឹងអ្នកធ្វើការតាមស្តង់ដារ (៣៥-៤០ម៉ោង/សប្តាហ៍)។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០០ដល់២០១៦ ការស្លាប់ដោយសារជំងឺបេះដូងកើនឡើង៤២% ខណៈការស្លាប់ដោយសារដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលកើនឡើង១៩%។ ប្រមាណ៧២%នៃការស្លាប់ទាំងនេះកើតលើភេទប្រុស ហើយករណីភាគច្រើនកើតឡើងក្នុងចំណោមមនុស្សអាយុ៦០-៧៩ឆ្នាំ ដែលបានធ្វើការម៉ោងវែងកាលនៅអាយុ៤៥-៧៤ឆ្នាំ — បង្ហាញថាគំរូនេះគិតគូរពី «រយៈពេលយឺតយ៉ាវ» (latency) រវាងការប៉ះពាល់ និងជំងឺលេចឡើងផងដែរ។ តំបន់ WHO ដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតតាមទិន្នន័យនេះ គឺតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ WHO ខ្លួនឯងបានពិពណ៌នាការសិក្សានេះថាជាការវិភាគសកលដ៏ធំបំផុតដែលធ្លាប់មានស្តីពីប្រធានបទនេះ រហូតដល់ពេលនោះ ហើយក៏បានលើកឡើងក្តីបារម្ភថា និន្នាការធ្វើការពីចម្ងាយ និងម៉ោងការងារបត់បែនកាន់តែច្រើន ដែលកើនឡើងក្នុងអំឡុងជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ អាចជំរុញឲ្យសមាមាត្រកម្មករធ្វើការម៉ោងវែងកើនឡើងបន្តទៀតនាពេលអនាគត — ជាការសង្កេតរបស់ WHO ខ្លួនឯង មិនមែនលទ្ធផលស្ថិតិផ្ទាល់ពីការសិក្សានេះទេ។
| និយមន័យ «ម៉ោងវែង» | ៥៥ម៉ោង ឬច្រើនជាងក្នុងមួយសប្តាហ៍ (ធៀបនឹងស្តង់ដារ ៣៥-៤០ម៉ោង) |
| ភាគរយចំនួនប្រជាជនពិភពលោក | ប្រមាណ៩%ធ្វើការតាមម៉ោងវែងបែបនេះបច្ចុប្បន្ន |
| តំបន់រងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត | តំបន់ WHO ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ |
០៥ហានិភ័យផ្សេងទៀត៖ ធូលី ការរបួស និងសុខភាពអ្នកសុខាភិបាល
ក្រៅពីម៉ោងធ្វើការវែង ការសិក្សារួម WHO/ILO ក៏បានប៉ាន់ស្មានចំណែកនៃការស្លាប់ដែលទាក់ទងនឹងកត្តាហានិភ័យការងារផ្សេងទៀតផងដែរ។ ការស្រូបធូលី ឧស្ម័ន និងផ្សែងនៅកន្លែងធ្វើការ (occupational particulate matter, gases and fumes) ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាទាក់ទងនឹងការស្លាប់ប្រមាណ៤៥០.០០០នាក់ក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ភាគច្រើនដោយសារជំងឺស្ទះសួតរ៉ាំរ៉ៃ (COPD) — ខណៈគ្រោះថ្នាក់ការងារផ្ទាល់ (ការធ្លាក់ ម៉ាស៊ីន គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក្នុងការងារ) ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាទាក់ទងនឹងការស្លាប់ប្រមាណ៣៦០.០០០នាក់។ កត្តាហានិភ័យផ្សេងទៀតក្នុងចំណោម១៩ប្រភេទ រួមមានការប៉ះពាល់សារធាតុបង្កមហារីកនៅកន្លែងធ្វើការ (ដូចជា asbestos ដែលទាក់ទងនឹងមហារីកសួត និង mesothelioma) កត្តាឯកសណ្ឋានរាងកាយ (ergonomic factors ដែលទាក់ទងនឹងការឈឺខ្នងរ៉ាំរ៉ៃ) និងសំឡេងខ្លាំង (ទាក់ទងនឹងការថយចុះការស្តាប់) — ប៉ុន្តែកត្តាទាំងនេះនីមួយៗមានចំណែកតូចជាង ហើយភាគច្រើនប៉ះពាល់លើគុណភាពជីវិត (មិនស្លាប់ភ្លាមៗ) ច្រើនជាងបណ្តាលឲ្យស្លាប់ផ្ទាល់។ ជាឧទាហរណ៍ កត្តាឯកសណ្ឋានរាងកាយ (លើកវត្ថុធ្ងន់ដដែលៗ ឬឈរ-អង្គុយក្នុងទីតាំងមិនស័ក្តិសមរយៈពេលវែង) ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកត្តាចម្បងមួយនៃការឈឺខ្នងរ៉ាំរ៉ៃទូទាំងពិភពលោក ខណៈការប៉ះពាល់សំឡេងខ្លាំងជាប្រចាំ ជាមូលហេតុមួយចម្បងនៃការថយចុះការស្តាប់ដែលអាចការពារបាន — ក៏ប៉ុន្តែព្រោះលក្ខខណ្ឌទាំងនេះកម្រនាំឲ្យស្លាប់ផ្ទាល់ ការសិក្សាឆ្នាំ២០២១វាស់វែងវាជា «ឆ្នាំជីវិតបាត់បង់ដោយសារពិការភាព» (disability-adjusted life years) ច្រើនជាងចំនួនស្លាប់ដាច់ខាត។
វិស័យសុខាភិបាលខ្លួនឯង ក៏ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយដែល WHO តាមដានដាច់ដោយឡែក។ តាមសន្លឹកព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ WHO អ្នកសុខាភិបាលនៅប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម ប្រមាណ៥៤%មានជំងឺរបេងសម្ងំ (latent TB) — ខ្ពស់ជាងប្រជាជនទូទៅដល់ទៅ២៥ដង — ខណៈគិលានុបដ្ឋាយិកានៅបរិបទព្យាបាលមួយចំនួននៅទ្វីបអាហ្រ្វិក រងជំងឺឈឺខ្នងក្រោមរ៉ាំរ៉ៃចន្លោះ៤៤-៨៣% ធៀបនឹងតែ១៨%ចំពោះបុគ្គលិកការិយាល័យ។ ជាសកល អ្នកសុខាភិបាលប្រមាណ៦៣%រាយការណ៍ថាធ្លាប់ជួបទម្រង់អំពើហិង្សានៅកន្លែងធ្វើការណាមួយ ខណៈមានតែប្រទេស២៦ក្នុងចំណោម១៩៥ដែលជាសមាជិក WHO ប៉ុណ្ណោះ ដែលមានគោលនយោបាយសុខភាពការងារជាក់លាក់សម្រាប់អ្នកសុខាភិបាល។
ក្នុងសម័យប្រជុំឆ្នាំ២០២១ មហាសន្និបាតសុខភាពពិភពលោក (World Health Assembly) បានអនុម័តសេចក្តីសម្រេចWHA74.14 ដែលអំពាវនាវឲ្យរដ្ឋសមាជិកចាត់វិធានការចាំបាច់ ដើម្បីការពារ និងធានាសុវត្ថិភាពដល់អ្នកសុខាភិបាល និងអ្នកថែទាំគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ — ប៉ុន្តែសេចក្តីសម្រេចនេះជាអនុសាសន៍នយោបាយ (non-binding) មិនមែនកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ភ្ជាប់ដូចសន្ធិសញ្ញាដែរ (ចំណុចនេះនឹងពន្យល់បន្ថែមផ្នែក F)។
០៦តួនាទី WHO និង ILO៖ ស្ថាប័នពីរ ភារកិច្ចផ្សេងគ្នា
ILO បង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩១៩ ក្រោមសន្ធិសញ្ញា Versailles បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ក្លាយជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសដំបូងគេនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ បន្ទាប់ពីអង្គការសហប្រជាជាតិខ្លួនឯងបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥។ ចំណុចពិសេសរបស់ ILO គឺរចនាសម្ព័ន្ធ «បីភាគី» (tripartite structure) — តំណាងរដ្ឋាភិបាល និយោជក និងកម្មករ មានសិទ្ធិបោះឆ្នោតស្មើគ្នាក្នុងការសម្រេចគោលនយោបាយ — ធ្វើឲ្យ ILO ជាទីភ្នាក់ងារតែមួយគត់នៃអង្គការសហប្រជាជាតិដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធបែបនេះ។
ឧបករណ៍ស្តង់ដាររបស់ ILO មានពីរប្រភេទសំខាន់៖ អនុសញ្ញា (Conventions) ដែលក្លាយជាកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ភ្ជាប់ចំពោះប្រទេសដែលបានផ្តល់សច្ចាប័នប៉ុណ្ណោះ (ដូចសន្ធិសញ្ញាទូទៅ) និង អនុសាសន៍ (Recommendations) ដែលជាការណែនាំមិនចងកាតព្វកិច្ច។ ក្នុងវិស័យសុវត្ថិភាព-សុខភាពការងារ អនុសញ្ញាសំខាន់ពីរគឺ Occupational Safety and Health Convention (C155, ១៩៨១) និង Promotional Framework for Occupational Safety and Health Convention (C187, ២០០៦) — ដែលនឹងពន្យល់បន្ថែមក្នុងផ្នែក G។
ក្នុងគម្រោងស្ថិតិរួមនេះ WHO ដើរតួជាដៃគូជំនាញផ្នែកជីវវេជ្ជសាស្ត្រ-វិទ្យាសាស្ត្ររោគរាតត្បាត (epidemiological modelling) តាមរយៈនាយកដ្ឋានបរិស្ថាន ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងសុខភាព ខណៈ ILO ផ្តល់ទិន្នន័យទីផ្សារការងារ និងស្ថិតិការងារជាតិដែលបានប្រមូលរាប់ទសវត្សរ៍ តាមភារកិច្ចស្ថាប័នស្នូលរបស់ខ្លួន។ ស្ថិតិរួមនេះខ្លួនឯងមិនមែនជាឧបករណ៍ច្បាប់ភ្ជាប់កាតព្វកិច្ចដូចអនុសញ្ញាទេ — ជាការសហការបច្ចេកទេសផ្នែកទិន្នន័យ ខុសពីអនុសញ្ញា C155/C187 ដែលជាឧបករណ៍ច្បាប់ផ្លូវការ។
| ILO — បង្កើតឡើង | ១៩១៩ (សន្ធិសញ្ញា Versailles) — ទីភ្នាក់ងារឯកទេសដំបូងគេនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ |
| រចនាសម្ព័ន្ធ ILO | បីភាគី៖ រដ្ឋាភិបាល + និយោជក + កម្មករ — ស្មើគ្នាក្នុងការបោះឆ្នោត |
| ឧបករណ៍ស្តង់ដារ ILO | អនុសញ្ញា (ចងកាតព្វកិច្ចលុះត្រាតែផ្តល់សច្ចាប័ន) ធៀបនឹង អនុសាសន៍ (មិនចងកាតព្វកិច្ច) |
| តួនាទីក្នុងស្ថិតិរួមនេះ | WHO — ជំនាញគំរូស្ថិតិជីវវេជ្ជសាស្ត្រ · ILO — ទិន្នន័យទីផ្សារ-ស្ថិតិការងារ |
០៧សិទ្ធិមូលដ្ឋាននៅកន្លែងធ្វើការ៖ ការសម្រេចឆ្នាំ២០២២
ក្នុងខែមិថុនា ២០២២ សន្និបាតការងារអន្តរជាតិ (International Labour Conference) បានសម្រេចបន្ថែម «បរិយាកាសការងារមានសុវត្ថិភាព និងសុខភាពល្អ» ជាប្រភេទទី៥នៃ «គោលការណ៍ និងសិទ្ធិមូលដ្ឋាននៅកន្លែងធ្វើការ» (Fundamental Principles and Rights at Work) របស់ ILO ចូលរួមជាមួយប្រភេទចាស់ទាំង៤គឺ សេរីភាពសមាគម និងចរចាការងាររួម ការលុបបំបាត់ការងារបង្ខិតបង្ខំ ការលុបបំបាត់ការងារកុមារ និងការលុបបំបាត់ការរើសអើងក្នុងការងារ។
✅ ចាស់ (បន្ថែមតាំងពី ១៩៩៨)
សេរីភាពសមាគម-ចរចារួម · លុបបំបាត់ការងារបង្ខិតបង្ខំ · លុបបំបាត់ការងារកុមារ · លុបបំបាត់ការរើសអើង
🆕 ថ្មី (បន្ថែម មិថុនា ២០២២)
បរិយាកាសការងារមានសុវត្ថិភាព និងសុខភាពល្អ — ភ្ជាប់ជាមួយអនុសញ្ញា C155 និង C187
ការផ្លាស់ប្តូរនេះមានផលច្បាប់សំខាន់៖ ក្រោមសេចក្តីប្រកាសគោលការណ៍មូលដ្ឋានឆ្នាំ១៩៩៨របស់ ILO រដ្ឋសមាជិកទាំង១៨៧ត្រូវមានកាតព្វកិច្ចគោរព ជំរុញ និងអនុវត្តគោលការណ៍មូលដ្ឋានទាំង៥នេះ «ដោយស្មោះត្រង់» ទោះជាមិនទាន់ផ្តល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញា C155 ឬ C187 ជាក់លាក់ក៏ដោយ — ប៉ុន្តែនេះជាកាតព្វកិច្ចទូទៅកម្រិត «ស្មោះត្រង់» ខុសពីកាតព្វកិច្ចលម្អិតពេញលេញតាមផ្លូវច្បាប់ ដែលចងចំពោះតែប្រទេសបានផ្តល់សច្ចាប័នលើអត្ថបទអនុសញ្ញាពិតប្រាកដប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់ពីការសម្រេចនេះ ILO បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការជំរុញការផ្តល់សច្ចាប័នជាសកលលើអនុសញ្ញាទាំងពីរនេះ។
| ការសម្រេច | មិថុនា ២០២២ — សន្និបាតការងារអន្តរជាតិ (ILC) |
| អនុសញ្ញាចម្បង | C155 (១៩៨១) និង C187 (២០០៦) — ក្លាយជា «អនុសញ្ញាមូលដ្ឋាន» |
| កាតព្វកិច្ចរដ្ឋសមាជិកទាំង១៨៧ | គោរព-ជំរុញ «ដោយស្មោះត្រង់» — មិនស្មើនឹងសច្ចាប័នពេញលេញលើអត្ថបទអនុសញ្ញាទេ |
០៨តំបន់ និងវិស័យមានបន្ទុកធ្ងន់បំផុត តាមទិន្នន័យ
ដូចបានលើកឡើងក្នុងផ្នែក D ស្ថិតិម៉ោងធ្វើការវែងបង្ហាញថា តំបន់ WHO ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាតំបន់ដែលមានចំណែកមរណភាពខ្ពស់បំផុតតាមទិន្នន័យវាស់វែងបច្ចុប្បន្ន។ លើសពីនេះ ការវិភាគតាមវិស័យសេដ្ឋកិច្ចបង្ហាញលំនាំច្បាស់មួយទៀត៖ វិស័យកសិកម្ម សំណង់ និងរុករករ៉ែ ជាទូទៅមានអត្រារបួស-ស្លាប់ខ្ពស់ជាងវិស័យផ្សេងទៀត ជាពិសេសនៅប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម ដែលកម្រិតម៉ាស៊ីនកម្ម ការប្រើឧបករណ៍ការពារខ្លួន និងការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពការងាររបស់រដ្ឋនៅមានកម្រិតទាបជាង។
ឧទាហរណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ល្បីមួយ គឺឧប្បត្តិហេតុអគារ Rana Plaza រលំនៅទីក្រុងដាកា ប្រទេសបង់ក្លាដែស ថ្ងៃទី២៤ មេសា ២០១៣ ដែលសម្លាប់កម្មកររោងចក្រកាត់ដេរជាង១.១០០នាក់ — ជាឧប្បត្តិហេតុឧស្សាហកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើប។ ឧប្បត្តិហេតុនេះក្លាយជាកត្តាជំរុញឲ្យកើតឡើងកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ Bangladesh Accord on Fire and Building Safety ដែលភ្ជាប់ម៉ាកសំលៀកបំពាក់អន្តរជាតិ សហជីព និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពរោងចក្រជាប្រព័ន្ធ — បង្ហាញពីរបៀបដែលឧប្បត្តិហេតុតែមួយ អាចផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធអភិបាលកិច្ចសុវត្ថិភាពការងារទាំងវិស័យ។
០៩កំដៅ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ៖ ហានិភ័យថ្មីកំពុងកើនឡើង
ខុសពីកត្តាហានិភ័យទាំង១៩ប្រភេទដែលការសិក្សាឆ្នាំ២០២១ធ្លាប់វាស់វែងរួច ការប៉ះពាល់កំដៅហួសកម្រិត (excessive heat) នៅកន្លែងធ្វើការ ជាផ្នែកថ្មីមួយដែល ILO និង WHO ចាប់ផ្តើមតាមដានឲ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ ដោយសារទំនាក់ទំនងជាមួយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ តាមទិន្នន័យបច្ចុប្បន្នរបស់ ILO កម្មករជាសកលប្រមាណ២,៤១ ប៊ីលាននាក់ត្រូវប៉ះពាល់នឹងកម្តៅហួសកម្រិតក្នុងការងាររបស់ខ្លួនម្តងម្កាល ឬជាប្រចាំ — ជាចំនួនធំជាងកត្តាហានិភ័យផ្សេងទៀតដែលបានលើកឡើងខាងលើសោះ ព្រោះវិសាលភាពគិតទាំងការប៉ះពាល់កម្រិតស្រាលផងដែរ មិនកំណត់តែករណីធ្ងន់ធ្ងរទេ។
ថ្ងៃទី២២ សីហា ២០២៥ WHO និងអង្គការឧតុនិយមពិភពលោក (World Meteorological Organization — WMO) បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ និងគោលការណ៍ណែនាំរួមមួយ ស្តីពីការការពារកម្មករពីភាពតានតឹងកម្តៅដែលកំពុងកើនឡើង (heat stress) ជាផ្នែកនៃគំនិតផ្តួចផ្តើម «Beat the Heat» របស់ WHO។ កម្មករធ្វើការក្រៅផ្ទះ ដូចជាកសិកម្ម សំណង់ និងការដឹកជញ្ជូន ជាក្រុមងាយរងហានិភ័យខ្ពស់ជាងគេ ព្រោះមិនអាចគេចចេញពីកម្តៅបានដូចការងារក្នុងផ្ទះ។ គោលការណ៍ណែនាំរួម WHO-WMO ផ្តោតលើប្រភេទវិធានការកម្រិតគោលនយោបាយ-អង្គភាព ដូចជា កាលវិភាគសម្រាក-ធ្វើការសមស្របតាមកម្តៅ ការចូលប្រើប្រាស់ទឹកផឹក និងម្លប់ ព្រមទាំងប្រព័ន្ធព្រមានកម្តៅដំបូង — ជាការណែនាំកម្រិតគោលនយោបាយសម្រាប់និយោជក-រដ្ឋាភិបាល មិនមែនដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះបុគ្គលនោះទេ។ ប៉ុន្តែផ្នែកនេះនៅតែជាតំបន់ស្រាវជ្រាវ-ស្ថិតិកំពុងវិវត្តន៍ថ្មី មិនទាន់បញ្ចូលចូលទៅក្នុងតួលេខសរុប១,៩លាននាក់ (ផ្នែក B) ដែលមកពីការសិក្សាកត្តាហានិភ័យ១៩ប្រភេទឆ្នាំ២០២១ទេ — ដូច្នេះមិនគួរបូកតួលេខទាំងពីរចូលគ្នា។
| ILO — ការប៉ះពាល់កម្តៅហួសកម្រិត | ប្រមាណ២,៤១ប៊ីលាននាក់ជាសកល (ស្ថិតិទូទៅ រួមទាំងកម្រិតស្រាល) |
| WHO-WMO — របាយការណ៍រួម | ចេញផ្សាយ ២២ សីហា ២០២៥ — ផ្នែកនៃគំនិតផ្តួចផ្តើម Beat the Heat |
| ស្ថានភាពទិន្នន័យ | តំបន់ស្ថិតិកំពុងវិវត្តន៍ថ្មី — មិនទាន់បញ្ចូលក្នុងតួលេខសរុប១,៩លាននាក់ (២០២១) ទេ |
១០ដែនកំណត់៖ អ្វីដែលតួលេខទាំងនេះមិនទាន់ចាប់បាន
ដូចការសិក្សាបន្ទុកជំងឺពិភពលោកផ្សេងទៀត ស្ថិតិរួម WHO/ILO មិនមែនជា «ការរាប់ពេញលេញ» នៃបញ្ហាទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកន្លែងធ្វើការទេ។ ចំណុចសំខាន់មួយដែលនៅតែជាចន្លោះប្រហោង គឺបន្ទុកសុខភាពផ្លូវចិត្តទាក់ទងនឹងការងារ។ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ មករា ២០២២ ក្របខ័ណ្ឌចាត់ថ្នាក់ជំងឺអន្តរជាតិលើកទី១១ (ICD-11) របស់ WHO ចាត់ថ្នាក់ «ការឆេះខ្លួន» (burn-out) ថាជា «បាតុភូតទាក់ទងនឹងការងារ» (occupational phenomenon) មិនមែនចាត់ថ្នាក់ជាជំងឺវេជ្ជសាស្ត្រផ្លូវការទេ — ដូច្នេះស្ថិតិរួម WHO/ILO ដែលបានលើកឡើងខាងលើមិនទាន់រួមបញ្ចូលការគណនាបន្ទុកសុខភាពផ្លូវចិត្តជាតួលេខស្តង់ដារនៅឡើយទេ។
- អ្វីដែលស្ថិតិរួមនេះគ្របដណ្តប់៖ កត្តាហានិភ័យរាងកាយ១៩ប្រភេទដែលមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ធ្វើគំរូស្ថិតិសកល (ម៉ោងវែង ធូលី គ្រោះថ្នាក់ សារធាតុបង្កមហារីក)
- អ្វីដែលនៅមិនទាន់មាន៖ តួលេខសកលរួមស្តីពីបន្ទុកសុខភាពផ្លូវចិត្តការងារ ការប៉ះពាល់កម្តៅពេញលេញ (ផ្នែក I) និងទិន្នន័យលើកម្មករក្រៅផ្លូវការ-ធ្វើការដោយខ្លួនឯង ដែលច្រើនតែមិនស្ថិតក្នុងការស្ទាបស្ទង់ជាតិស្តង់ដារ
១១ទស្សនវិស័យអនាគត
ស្ថិតិរួម WHO/ILO ដែលពិភាក្សាក្នុងអត្ថបទនេះ គ្របដណ្តប់តែឆ្នាំគោល២០១៦ ដែលមានន័យថា វដ្តបច្ចុប្បន្នភាពបន្ទាប់ (ដែលរំពឹងថានឹងគ្របដណ្តប់ឆ្នាំកាន់តែថ្មី) នៅតែជាសំណួរបើកចំហថាតើនឹងបញ្ចូលកត្តាហានិភ័យបន្ថែម ដូចជាកម្តៅហួសកម្រិត (ផ្នែក I) ឬបន្ទុកសុខភាពផ្លូវចិត្ត (ផ្នែក J) ដែរឬអត់។ សំណួរស្ថាប័នមួយទៀតដែលនៅតែបើកចំហ គឺថាតើឋានៈ «អនុសញ្ញាមូលដ្ឋាន» ថ្មីរបស់ C155/C187 (ផ្នែក G) នឹងជំរុញឲ្យប្រទេសកាន់តែច្រើនកសាងប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីទិន្នន័យសុវត្ថិភាពការងារជាតិឲ្យប្រសើរឡើងដែរឬទេ — ចំណុចដែលចម្លែកគឺ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីប្រសើរឡើងជាក់ស្តែង តួលេខផ្លូវការនាពេលអនាគតអាច «មើលទៅដូចជាកើនឡើង» ទោះបីហានិភ័យពិតប្រាកដមិនបានកើនឡើងក៏ដោយ — គ្រាន់តែការវាស់វែងកាន់តែពេញលេញជាងមុនប៉ុណ្ណោះ។
ខុសពីអត្ថបទផ្សេងទៀតក្នុងស៊េរីនេះស្តីពីបន្ទុកជំងឺបរិស្ថាន ដែលពឹងផ្អែកលើគំរូ IHME/Global Burden of Disease សម្រាប់ការប៉ះពាល់ខ្យល់បរិយាកាស និងខ្យល់ក្នុងផ្ទះ អត្ថបទនេះបង្ហាញថា ការគណនាបន្ទុកជំងឺពាក់ព័ន្ធការងារ ប្រើវិធីសាស្ត្រប្រៀបធៀបស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែដំណើរការដោយក្រុមការងារ WHO/ILO ដាច់ដោយឡែក ជាមួយវិសាលភាព និងទិន្នន័យប្រភពខុសគ្នា — សំណួរស្នូលនៅតែដដែល៖ តើអាចទុកចិត្តលើតួលេខសកលបានប៉ុនណា នៅពេលប្រទេសជាច្រើនមិនទាន់មានទិន្នន័យផ្ទាល់? ចម្លើយស្មោះត្រង់មួយ គឺថា ភាពមិនប្រាកដក្នុងគំរូស្ថិតិទាំងនេះមិនមែនចំណុចខ្សោយដែលគួរបំបាត់ចោលទេ — ជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃលក្ខណៈពិតរបស់វិទ្យាសាស្ត្រស្ថិតិសុខភាពសកលទាំងមូល ដែលអ្នកអានគួរយល់ដឹង មិនមែនមើលរំលង។
១២សំណួរញឹកញាប់
តើអត្ថបទនេះផ្តល់ដំបូន្មានសុវត្ថិភាពជាក់ស្តែងសម្រាប់កន្លែងធ្វើការណាមួយដែរឬទេ?
អត់ទេ — អត្ថបទនេះពិពណ៌នាតែពីស្ថិតិសកល វិធីសាស្ត្រគណនា និងភារកិច្ចស្ថាប័នអន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះ មិនមែនការវាយតម្លៃហានិភ័យ ឬអនុលោមភាពសុវត្ថិភាពសម្រាប់កន្លែងធ្វើការជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។ សូមមើលផ្នែក A។
ហេតុអ្វីមានតួលេខសរុប «ការស្លាប់ពាក់ព័ន្ធការងារ» ពីរផ្សេងគ្នា (១,៩លាន និង ២,៩៣លាន)?
ព្រោះមកពីរបាយការណ៍ពីរខុសគ្នា ជាមួយវិសាលភាព និងឆ្នាំទិន្នន័យខុសគ្នា — ស្ថិតិមួយជាការសិក្សា peer-reviewed កំណត់ត្រឹមកត្តាហានិភ័យ១៩ប្រភេទ (ទិន្នន័យ២០១៦) ខណៈស្ថិតិមួយទៀតជា «ស្ថិតិពិភពលោក» ទូលំទូលាយជាងរបស់ ILO ខ្លួនឯង។ សូមមើលផ្នែក B។
តើតួលេខទាំងនេះជាការរាប់ផ្ទាល់ ឬការប៉ាន់ស្មានតាមគំរូ?
ជាការប៉ាន់ស្មានតាមគំរូស្ថិតិ (modeled estimate) ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រការវាយតម្លៃហានិភ័យប្រៀបធៀប — មិនមែនការរាប់ផ្ទាល់ពីវិញ្ញាបនបត្រមរណភាពគ្រប់ប្រទេសទេ ព្រោះប្រទេសជាច្រើនមិនមានប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីពេញលេញ។ សូមមើលផ្នែក C។
តើកត្តាហានិភ័យអ្វីមានចំណែកធំបំផុតតែម្នាក់ឯង?
ការធ្វើការ៥៥ម៉ោងឡើងទៅក្នុងមួយសប្តាហ៍ — ស្មើនឹងប្រមាណមួយភាគបីនៃបន្ទុកជំងឺពាក់ព័ន្ធការងារសរុប តាមស្ថិតិឆ្នាំ២០២១។ សូមមើលផ្នែក D។
តើ WHO និង ILO ខុសគ្នាយ៉ាងណាក្នុងគម្រោងស្ថិតិរួមនេះ?
WHO ជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសសុខភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ផ្តល់ជំនាញគំរូស្ថិតិជីវវេជ្ជសាស្ត្រ ខណៈ ILO ជាទីភ្នាក់ងារបីភាគី (រដ្ឋាភិបាល-និយោជក-កម្មករ) ដែលកំណត់ស្តង់ដារការងារអន្តរជាតិ និងផ្តល់ទិន្នន័យទីផ្សារការងារ។ សូមមើលផ្នែក F។
តើអនុសញ្ញា C155/C187 ចងកាតព្វកិច្ចប្រទេសទាំងអស់ភ្លាមៗដែរឬទេ?
មិនទាំងស្រុងទេ — កាតព្វកិច្ចលម្អិតពេញលេញចងតែប្រទេសដែលបានផ្តល់សច្ចាប័នលើអត្ថបទអនុសញ្ញាផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែក្នុងនាមជា «អនុសញ្ញាមូលដ្ឋាន» តាំងពី២០២២ រដ្ឋសមាជិកទាំង១៨៧មានកាតព្វកិច្ចទូទៅ «ស្មោះត្រង់» គោរព-ជំរុញគោលការណ៍នេះ។ សូមមើលផ្នែក G។
តើតួលេខទាំងអស់ក្នុងអត្ថបទនេះ រួមបញ្ចូលទាំងកម្មករក្រៅផ្លូវការ ឬធ្វើការដោយខ្លួនឯងដែរឬទេ?
មិនពេញលេញទេ — ការស្ទាបស្ទង់ជាតិដែលការសិក្សាទាញយកទិន្នន័យអត្រាប៉ះពាល់ ជាទូទៅផ្តោតលើកម្មករក្នុងប្រព័ន្ធការងារផ្លូវការច្រើនជាង ដូច្នេះកម្មករវិស័យក្រៅផ្លូវការ ឬធ្វើការដោយខ្លួនឯង អាចមិនត្រូវបានតំណាងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងទិន្នន័យគោល។ សូមមើលផ្នែក H និង J។
១៣ប្រភព
- WHO/ILO (២០២១) — Almost 2 Million People Die From Work-Related Causes Each Year
- WHO/ILO (២០២១) — Long Working Hours Increasing Deaths From Heart Disease and Stroke
- WHO — WHO/ILO Joint Estimates of the Work-Related Burden of Disease and Injury (Project Page)
- ILO — Safety and Health at Work (Global Statistics & Fundamental Conventions Status)
- ILO — About the ILO (History, Tripartite Structure, Founding)
- WHO — Occupational Health: Health Workers (Fact Sheet, incl. WHA74.14)
- WHO — Climate Change and Occupational Health (WHO-WMO Heat Stress Report, 2025)
- WHO — ICD-11: Burn-Out as an Occupational Phenomenon (QD85)
📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ៨ ប្រភព
📚 សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ · គួរដឹង Eksastra
អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ ទាំងអស់ →ការបំពុលខ្យល់ជាបន្ទុកសុខភាពសកល៖ WHO កំណត់ស្តង់ដារត្រឹមណា ហើយ IHME គណនាបន្ទុកជំងឺយ៉ាងណា?ទឹកស្អាត អនាម័យ និងអនាម័យផ្ទាល់ខ្លួន (WASH)៖ កម្មវិធីត្រួតពិនិត្យរួម WHO-UNICEF (JMP) វាស់វែងវឌ្ឍនភាព SDG ៦ យ៉ាងណា?ភាពធន់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក គឺជាអ្វី ហើយហេតុអ្វីបានជា WHO ហៅវាថា «ជំងឺរាតត្បាតស្ងាត់ស្ងៀម»?គ្របដណ្តប់សុខភាពជាសកល (UHC)៖ សន្ទស្សន៍របស់ WHO-ធនាគារពិភពលោក វាស់វែងយ៉ាងណា?