Eksastra ┊ ប្រភពថ្នាលឯកសារឌីជីថល



📄 ខ្លឹមសារសង្ខេប

នៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៧៤ តំណាងរដ្ឋាភិបាល២២ប្រទេស បានជ…

THIS DAYគួរដឹង Eksastra · ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ← អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់
ត្រាប្រៃសណីយ៍ជាតិស៊ុយអែត ឆ្នាំ១៨៥៦ បង្ហាញអំពីប្រព័ន្ធប្រៃសណីយ៍ជាតិដាច់ដោយឡែកមុនសម័យ UPU
គួរដឹងថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · ៩ តុលា

ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · ៩ តុលា — ថ្ងៃដែលសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៊ែនបង្កើតសហភាពប្រៃសណីយ៍ទូទៅ ដាក់មូលដ្ឋានឲ្យសំបុត្រឆ្លងកាត់ព្រំដែនពិភពលោកបានដោយសេរី

នៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៧៤ តំណាងរដ្ឋាភិបាល២២ប្រទេស បានជួបគ្នានៅទីក្រុងប៊ែន ប្រទេសស្វីស ដើម្បីចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាមួយដែលនឹងផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលពិភពលោកទំនាក់ទំនងគ្នារហូតដល់សព្វថ្ងៃ៖ ការបង្កើត «សហភាពប្រៃសណីយ៍ទូទៅ» (General Postal Union) តាមគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់មន្ត្រីប្រៃសណីយ៍អាល្លឺម៉ង់ Heinrich von Stephan។

✍️ ផ្នែកគួរដឹង Eksastra🗓 ៩ តុលា ២០២៦⏱ អានប្រហែល ២៤ នាទី✓ ប្រភព ១៦📷 រូបភាព ៥Treaty of Bern · General Postal Union · Universal Postal Union (UPU) · World Post Day 1874📍 ទីក្រុងប៊ែន ប្រទេសស្វីស🌍 ថ្ងៃអន្តរជាតិ៖ ទិវាប្រៃសណីយ៍ពិភពលោក (World Post Day)

សេចក្តីផ្តើម

មុននឹងមានសន្ធិសញ្ញានេះ សំបុត្រឆ្លងកាត់ព្រំដែនត្រូវអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីរាប់រយ ជាមួយអត្រា និងវិធីសាស្ត្រខុសៗគ្នា ធ្វើឲ្យការផ្ញើសំបុត្រទៅបរទេសមានតម្លៃថ្លៃ និងស្មុគស្មាញ។ ក្រោយសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៊ែន ប្រទេសជាសមាជិកទាំងអស់យល់ព្រមចាត់ទុកទឹកដីរបស់ខ្លួនរួមគ្នាជា «តំបន់ប្រៃសណីយ៍តែមួយ» អនុវត្តអត្រា និងគោលការណ៍រួម។ អង្គការនេះប្តូរឈ្មោះទៅជា «សហភាពប្រៃសណីយ៍សកល» (Universal Postal Union, UPU) នៅឆ្នាំ១៨៧៨ ហើយបច្ចុប្បន្នជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ មានសមាជិកជាង១៩០ប្រទេស។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៩ ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ត្រូវបានកំណត់ជា «ទិវាប្រៃសណីយ៍ពិភពលោក» ដើម្បីរំលឹកព្រឹត្តិការណ៍នេះ។ អត្ថបទនេះក៏រំឭកព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតដែលកើតឡើងនៅថ្ងៃដដែលនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក—ចាប់ពីឧល្កាភ័យ Peekskill ដែលធ្លាក់មកលើឡានមួយគ្រឿងក្នុងរដ្ឋញូវយ៉ក រហូតដល់ការបង្កើតសាកលវិទ្យាល័យ Yale ការបើកវិមាន Washington Monument ការចាប់ផ្តើមផលិតអគ្គិសនីរបស់ទំនប់ Hoover ឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសអូហ្គង់ដា និងមរណភាពរបស់សម្តេចប៉ាប Pius XII—ដោយផ្អែកលើប្រភពស្ថាប័នដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់ រួមទាំងគេហទំព័រផ្លូវការរបស់ UPU សារព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ Smithsonian NASA និង Encyclopaedia Britannica។

១៥២ ឆ្នាំមុនចាប់តាំងពីព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់
១៦ប្រភពដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់
៥រូបភាពក្នុងអត្ថបទ

០១ · រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃរឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ៖ សន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៊ែន និងកំណើតសហភាពប្រៃសណីយ៍សកល

មុនឆ្នាំ១៨៧៤ ការផ្ញើសំបុត្រឆ្លងកាត់ព្រំដែនប្រទេសមួយ គឺជាកិច្ចការដ៏ស្មុគស្មាញ និងចំណាយថ្លៃណាស់។ ប្រទេសនីមួយៗមានប្រព័ន្ធប្រៃសណីយ៍ផ្ទាល់ខ្លួន ជាមួយអត្រា រូបិយប័ណ្ណ និងវិធីសាស្ត្រគណនាតម្លៃខុសៗគ្នា។ ដើម្បីផ្ញើសំបុត្រមួយច្បាប់ពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀត ជាញឹកញាប់ត្រូវឆ្លងកាត់កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដាច់ដោយឡែករវាងរដ្ឋាភិបាលពីរ ដោយអត្រាថ្លៃសេវាត្រូវគណនាតាមចំនួនប្រទេសដែលសំបុត្រនោះឆ្លងកាត់ ហើយក្នុងករណីខ្លះ អ្នកទទួលត្រូវជាអ្នកបង់ថ្លៃប្រៃសណីយ៍ជំនួសអ្នកផ្ញើទៅទៀត។ ក្នុងចំណោមកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីរាប់រយនេះ មានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងទាំងអត្រា ទម្ងន់អតិបរមា និងវិធីសាស្ត្រកិច្ចការសាមព័ន្ធ ធ្វើឲ្យអ្នកជំនួញ អ្នកនិពន្ធ និងគ្រួសារដែលមានសាច់ញាតិរស់នៅឆ្ងាយពីស្រុកកំណើត ជួបការលំបាកនិងចំណាយច្រើនក្នុងការទំនាក់ទំនងឆ្លងសមុទ្រ។ ជាមួយការរីកចម្រើននៃផ្លូវដែក នាវាចំហាយ និងខ្សែកាបទូរលេខអន្តរជាតិក្នុងទសវត្សរ៍១៨៦០ បរិមាណសំបុត្រឆ្លងព្រំដែនកើនឡើងយ៉ាងលឿន ធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធចាស់នេះកាន់តែលែងអាចទ្រាំទ្របាន។ ក្នុងករណីខ្លះ សំបុត្រមួយច្បាប់ដែលឆ្លងកាត់ប្រទេសច្រើនជាបន្តបន្ទាប់ អាចត្រូវបូកសរុបថ្លៃសេវាដាច់ដោយឡែកពីរដ្ឋនីមួយៗដែលវាឆ្លងកាត់ ធ្វើឲ្យតម្លៃចុងក្រោយថ្លៃហួសហេតុធៀបនឹងចំណូលមធ្យមរបស់គ្រួសារធម្មតា ជាហេតុធ្វើឲ្យអ្នកកាសែត អ្នកជំនួញ និងអ្នកនិពន្ធសំបុត្រញឹកញាប់ តវ៉ារឿយៗឲ្យរដ្ឋាភិបាលកែទម្រង់ប្រព័ន្ធនេះ។

អ្នកដែលដឹកនាំកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកែទម្រង់នេះគឺ Heinrich von Stephan ជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្នែកប្រៃសណីយ៍របស់អាណាចក្រអាល្លឺម៉ង់ ដែលក្នុងឆ្នាំ១៨៦៨ បានស្នើគំនិតឲ្យបង្កើត «តំបន់ប្រៃសណីយ៍តែមួយ» សម្រាប់ប្រទេសទាំងអស់ជំនួសប្រព័ន្ធកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី។ សំណើដំបូងនេះមិនទាន់ទទួលបានការគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ទេ ប៉ុន្តែក្រោយការបង្រួបបង្រួមចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ក្នុងឆ្នាំ១៨៧១ លោក von Stephan ដែលឥឡូវក្លាយជារដ្ឋលេខាធិការទទួលបន្ទុកប្រៃសណីយ៍ចក្រភពថ្មី បានលើកគំនិតនេះម្តងទៀត ហើយលើកនេះទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយ។ រដ្ឋាភិបាលស្វីស ដែលមានប្រពៃណីជាកន្លែងធ្វើអព្យាក្រឹតកណ្តាលសម្រាប់ការចរចាការទូតអន្តរជាតិរួចមកហើយ បានយល់ព្រមធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃសន្និសីទអន្តរជាតិមួយនៅទីក្រុងប៊ែន ដើម្បីពិភាក្សាលើសំណើនេះ។ ការជ្រើសរើសប្រទេសអព្យាក្រឹតជាម្ចាស់ផ្ទះនេះ ជួយបញ្ចៀសបញ្ហាកិត្តិយសនយោបាយរវាងមហាអំណាចធំៗ ដែលមិនចង់ឲ្យគូប្រកួតប្រជែងណាមួយក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃប្រព័ន្ធថ្មីនេះ។

២២ប្រទេសដែលចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាដើមនៅទីក្រុងប៊ែន ឆ្នាំ១៨៧៤
១៩២ប្រទេសជាសមាជិកសហភាពប្រៃសណីយ៍សកលបច្ចុប្បន្ន
១៨៧៨ឆ្នាំដែលអង្គការប្តូរឈ្មោះទៅជា «សហភាពប្រៃសណីយ៍សកល» (UPU)

សន្និសីទបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៊ែនចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ដល់ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៧៤ ដោយមានតំណាងរដ្ឋាភិបាលមកពី២២ប្រទេស រួមទាំងអាល្លឺម៉ង់ អូទ្រីស-ហុងគ្រី បែលហ្ស៊ិក ដាណឺម៉ាក អេស៉្បាញ សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស អ៊ីតាលី និងស្វីស ចូលរួម។ ក្រោយពិភាក្សាអស់ជិតមួយខែ តំណាងទាំងអស់បានចុះហត្ថលេខាលើ «សន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៊ែន» (Treaty of Bern) នៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៧៤ ដោយបង្កើត «សហភាពប្រៃសណីយ៍ទូទៅ» (General Postal Union)។ ខ្លឹមសារសំខាន់នៃសន្ធិសញ្ញាមានចំណុចដូចជា៖ ប្រទេសសមាជិកទាំងអស់យល់ព្រមអនុញ្ញាតឲ្យសំបុត្រ កាតប៉ុស្តាល់ និងកញ្ចប់តូចៗឆ្លងកាត់ទឹកដីរបស់ខ្លួនដោយសេរី អនុវត្តអត្រាថ្លៃសេវាតែមួយសម្រាប់សំបុត្រធម្មតាទៅគ្រប់ប្រទេសសមាជិក មិនថាចម្ងាយប៉ុនណា និងលែងទាមទារឲ្យអ្នកទទួលបង់ថ្លៃប្រៃសណីយ៍បន្ថែមទៀត។ ជាលទ្ធផល តំបន់ដីទាំងអស់របស់ប្រទេសសមាជិកត្រូវបានចាត់ទុកជានិម្មិត «តំបន់ប្រៃសណីយ៍តែមួយ» សម្រាប់គោលបំណងផ្លាស់ប្តូរសំបុត្រអន្តរជាតិ។ សន្ធិសញ្ញាចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៧៥។

ត្រាប្រៃសណីយ៍ជាតិស៊ុយអែត ឆ្នាំ១៨៥៦ បង្ហាញអំពីប្រព័ន្ធប្រៃសណីយ៍ជាតិដាច់ដោយឡែកមុនសម័យ UPU
ត្រាប្រៃសណីយ៍ក្នុងស្រុកនៅទីក្រុងស្តុកខុលម៍ ប្រទេសស៊ុយអែត ឆ្នាំ១៨៥៦—ជាឧទាហរណ៍មួយនៃប្រព័ន្ធប្រៃសណីយ៍ជាតិដាច់ដោយឡែកជាច្រើនម៉ូដែលដែលមាននៅអឺរ៉ុបមុនពេលសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៊ែនឆ្នាំ១៨៧៤បង្កើតអត្រា និងច្បាប់រួមមួយសម្រាប់សំបុត្រអន្តរជាតិ។ រូបនេះមិនមែនជារូបភាពពីសន្និសីទប៊ែនផ្ទាល់ទេ គ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍បង្ហាញពីសម័យប្រៃសណីយ៍មុន UPU។រូបភាព៖ Postmuseum ស៊ុយអែត · ប្រភព៖ Europeana · ស្ថានភាព៖ ទ្រព្យសាធារណៈ (Public Domain Mark 1.0)

០២ · រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃរឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ (បន្ត)៖ ពី «ទូទៅ» ទៅ «សកល»

ក្នុងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខានៅឆ្នាំ១៨៧៤ សមាជិកភាពរបស់អង្គការនេះបានពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយប្រទេសនៅអាស៊ី អាហ្រ្វិក និងអាមេរិកខាងត្បូងបានចូលរួមជាបន្តបន្ទាប់។ ដោយសារអង្គការលែងគ្រាន់តែជា «ក្រុមប្រទេស» ដែលកំណត់ក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុបទៀតហើយ តំណាងបានសម្រេចប្តូរឈ្មោះអង្គការនៅឯសន្និសីទទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៨៧៨ ពី «សហភាពប្រៃសណីយ៍ទូទៅ» ទៅជា «សហភាពប្រៃសណីយ៍សកល» (Universal Postal Union, UPU) ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងលក្ខណៈពិតប្រាកដរបស់វា។ អង្គការនេះបន្តធ្វើសកម្មភាពជាអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៨ ដែល UPU ក្លាយជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសដំបូងបំផុតមួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិដែលទើបបង្កើតឡើងថ្មី—ដូចនេះក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធអង្គការពហុភាគីលោកលើកដ៏ចាស់បំផុត។ សព្វថ្ងៃ UPU មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងប៊ែនដដែល ដែលជាកន្លែងកំណើតរបស់វា ហើយសម្របសម្រួលគោលនយោបាយប្រៃសណីយ៍រវាងប្រទេសសមាជិកចំនួន១៩២ ធានាឲ្យសំបុត្រ កញ្ចប់ និងសេវាហិរញ្ញវត្ថុប្រៃសណីយ៍អាចធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រំដែនបាន។

ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩ នៅឯសន្និសីទសកលរបស់ UPU ដែលប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន ប្រទេសសមាជិកបានសម្រេចប្រកាសឲ្យថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ជា «ទិវាប្រៃសណីយ៍ពិភពលោក» (World Post Day) ដើម្បីរំលឹកខួបនៃការចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាដើម និងលើកកម្ពស់តួនាទីរបស់វិស័យប្រៃសណីយ៍ក្នុងជីវិតសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចប្រចាំថ្ងៃ។ ប្រទេសជាច្រើនប្រារព្ធទិវានេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍សាធារណៈ ការចេញត្រាប្រៃសណីយ៍ពិសេស និងសកម្មភាពអប់រំសាធារណជនអំពីសារៈសំខាន់នៃសេវាប្រៃសណីយ៍។ ថ្វីត្បិតតែបរិមាណសំបុត្រផ្ទាល់ខ្លួនធ្លាក់ចុះខ្លាំងក្នុងសម័យឌីជីថលក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែបណ្តាញប្រៃសណីយ៍ពិភពលោកនៅតែដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដឹកជញ្ជូនកញ្ចប់ពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក ការផ្ទេរប្រាក់អន្តរជាតិ និងសេវាហិរញ្ញវត្ថុមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនរាប់លាននាក់ដែលគ្មានគណនីធនាគារ ជាពិសេសនៅតំបន់ជនបទ។ ប្រតិបត្តិការការិយាល័យប្រៃសណីយ៍របស់ប្រទេសសមាជិកនីមួយៗ នៅតែត្រូវអនុលោមតាមស្តង់ដារបច្ចេកទេស និងគុណភាពសេវាកម្មរួមដែល UPU កំណត់ ដើម្បីធានាថាកញ្ចប់ដែលចេញពីប្រទេសមួយ អាចត្រូវទទួល តាមដាន និងចែកចាយដល់ដៃអ្នកទទួលនៅប្រទេសមួយទៀតដោយរលូន ដោយមិនគិតពីទំហំសេដ្ឋកិច្ច ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។

១៨៧៨សន្និសីទប៉ារីស ប្តូរឈ្មោះទៅជា «សហភាពប្រៃសណីយ៍សកល» (UPU)
១៩០០UPU អនុម័តអត្រាតែមួយសម្រាប់សំបុត្រធម្មតាទៅគ្រប់ប្រទេសសមាជិកលើពិភពលោក
១៩៤៨UPU ក្លាយជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ
១៩៦៩សន្និសីទតូក្យូ ប្រកាសថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ជា «ទិវាប្រៃសណីយ៍ពិភពលោក»
សព្វថ្ងៃUPU គ្រប់គ្រងបណ្តាញប្រៃសណីយ៍ដ៏ធំបំផុតលើពិភពលោក ជាមួយសមាជិកភាព១៩២ប្រទេស
💡 សូមកត់សម្គាល់
ប្រភពមួយចំនួនកត់ថាសន្និសីទប៊ែនបានចាប់ផ្តើមតាំងពីថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៧៤ ហើយបន្តរហូតដល់ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ជាថ្ងៃចុះហត្ថលេខាចុងក្រោយ—ដូច្នេះ «ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា» សំដៅលើថ្ងៃចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញា មិនមែនថ្ងៃដែលសន្និសីទចាប់ផ្តើមទេ។ លើសពីនេះ សន្ធិសញ្ញាខ្លួនឯងមិនទាន់ចូលជាធរមានភ្លាមៗនោះទេ គឺទាល់តែដល់ថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៧៥ ទើបចាប់ផ្តើមអនុវត្តជាផ្លូវការ។ ចំណែកឯគំនិតដើមរបស់ Heinrich von Stephan ត្រូវបានលើកឡើងជាលើកដំបូងតាំងពីឆ្នាំ១៨៦៨ ប៉ុន្តែមិនទាន់ទទួលបានការគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ក្នុងពេលនោះទេ—ដូច្នេះ ការឲ្យកិត្តិយសដល់ឆ្នាំ១៨៧៤ ជាឆ្នាំកំណើតផ្លូវការ គឺផ្អែកលើថ្ងៃចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាជាស្នូល មិនមែនកាលបរិច្ឆេទនៃការគិតគំនិតដំបូងឡើយ។

០៣ · រឿងទីពីរនៃថ្ងៃរឿងទីពីរនៃថ្ងៃ៖ ១៩៩២ — ថ្ងៃដែលឧល្កាធ្លាក់ចូលឡានមួយគ្រឿងនៅ Peekskill

នៅល្ងាចថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩២ ប្រហែលម៉ោង៧និង៥០នាទីល្ងាច (ម៉ោងភាគខាងកើតសហរដ្ឋអាមេរិក) ដុំថ្មអវកាសមួយបានចូលបរិយាកាសផែនដីលើសពីរដ្ឋ Kentucky ហើយធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ផ្ទៃមេឃរដ្ឋ Kentucky, West Virginia, Pennsylvania, New Jersey និង New York ជាចម្ងាយប្រហែល៧០០គីឡូម៉ែត្រ មុននឹងបំបែកចេញជាបំណែកមួយដែលធ្លាក់ចុះដល់ដី។ ដំណើរនេះកើតឡើងចំពេលដែលសាលារៀនជាច្រើននៅតំបន់ភាគខាងជើងខាងកើតកំពុងប្រកួតបាល់ទាត់សាលានៅល្ងាចថ្ងៃសុក្រ ដូច្នេះមនុស្សរាប់រយនាក់កំពុងកាន់កាមេរ៉ាថតវីដេអូការប្រកួតបានឃើញ និងថតយកភាពភ្លឺចាំងនៃភ្លើងឧល្កាដោយចៃដន្យ។ សរុបមាន១៦វីដេអូឯករាជ្យបានកត់ត្រាទុកនូវការធ្លាក់ចុះនៃឧល្កានេះ ធ្វើឲ្យវាក្លាយជាមួយក្នុងចំណោមព្រឹត្តិការណ៍ធ្លាក់ឧល្កាដែលមានឯកសារបញ្ជាក់ច្រើនបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប្រជាជនរាប់ពាន់នាក់នៅតំបន់ភាគខាងកើតសហរដ្ឋអាមេរិក រួមទាំងទីក្រុង Pittsburgh, Philadelphia និង Washington D.C. បានឃើញភ្លើងឧល្កាពណ៌បៃតងភ្លឺចាំងនេះឆ្លងកាត់ផ្ទៃមេឃដោយផ្ទាល់ភ្នែក។ តាមការគណនារបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ដុំថ្មនេះចូលបរិយាកាសផែនដីដោយល្បឿនចាប់ពី១៤,២គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី ប៉ុន្តែកម្លាំងកកិតនៃបរិយាកាសបានបន្ថយល្បឿនចុះមកត្រឹមប្រហែល១៦៤ម៉ាយក្នុងមួយម៉ោងប៉ុណ្ណោះ នៅពេលដុំចុងក្រោយធ្លាក់ចូលឡាន—ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយអំពីរបៀបដែលបរិយាកាសផែនដីការពារផ្ទៃដីពីវត្ថុអវកាសភាគច្រើន។

ភ្លើងឧល្កាឆេះឆ្លងផ្ទៃមេឃពេលយប់
រូបភាពទូទៅនៃភ្លើងឧល្កាឆេះឆ្លងផ្ទៃមេឃពេលយប់ ថតដោយ NASA ក្នុងអំឡុងភ្លៀងផ្កាយ Perseid ឆ្នាំ២០២៥—ជារូបភាពបង្ហាញលក្ខណៈទូទៅនៃបាតុភូតនេះប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជារូបភាពពិតនៃឧល្កា Peekskill ឆ្នាំ១៩៩២ ដែលគ្មានវិទ្យាសាស្ត្រណាបានថតជារូបថតកម្រិតខ្ពស់ទេ (មានតែវីដេអូកម្រិតទាបប៉ុណ្ណោះ)។រូបភាព៖ NASA · ប្រភព៖ NASA Image and Video Library · ស្ថានភាព៖ ទ្រព្យសាធារណៈ (NASA, ស្នាដៃរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក)

បំណែកមួយដែលមានទម្ងន់ប្រហែល១២,៤គីឡូក្រាម បានធ្លាក់ចុះមកលើផ្នែកខាងក្រោយនៃឡាន Chevrolet Malibu ពណ៌ក្រហម ម៉ូដែលឆ្នាំ១៩៨០ របស់កញ្ញា Michelle Knapp អាយុ១៨ឆ្នាំ នៅទីក្រុង Peekskill រដ្ឋ New York—ឡានដែលនាងទើបតែទិញក្នុងតម្លៃ៣០០ដុល្លារប៉ុន្មានថ្ងៃមុននោះប៉ុណ្ណោះ។ ដុំថ្មបានចាក់ធ្លុះកកា និងធុងសាំង ធ្វើឲ្យមានប្រហោងធំមួយ ប៉ុន្តែសំណាងល្អដែលគ្មានអ្នកណាមួយរងរបួស។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលបានពិនិត្យក្រោយមក បានចាត់ថ្នាក់ឧល្កានេះជាប្រភេទ H6 monomict breccia—ជាថ្មដុំដែលមានវត្ថុធាតុដែក-និកែលចម្រុះប្រហែល២០ភាគរយ ហើយប៉ាន់ស្មានអាយុកាលចាស់ជាង៤,៤ពាន់លានឆ្នាំ ចាស់ជាងផែនដីខ្លួនឯងទៅទៀត។

ព័ត៌មាននេះបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងលឿននៅក្នុងសហគមន៍អ្នកប្រមូលឧល្កា។ កញ្ញា Knapp បានលក់ទាំងឡាន និងបំណែកឧល្កាដល់អ្នកប្រមូលឯកជនម្នាក់ក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងតម្លៃឡានដើមរាប់សិបដង។ សព្វថ្ងៃ ឡាន Chevrolet Malibu ដែលមានប្រហោង និងបំណែកសំខាន់នៃឧល្កា Peekskill ត្រូវរក្សាទុកជាមួយគ្នាក្នុងបណ្ណសារឯកជនមួយ ខណៈបំណែកតូចៗផ្សេងទៀតត្រូវបានចែកចាយទៅកាន់សារមន្ទីរវិទ្យាសាស្ត្រធំៗ រួមទាំង Smithsonian National Museum of Natural History សារមន្ទីរ Field ទីក្រុងស៊ីកាហ្គោ និងសាកលវិទ្យាល័យ Griffith Observatory ទីក្រុងឡូសអង់ជឺឡេស។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះនៅតែជាឧទាហរណ៍សិក្សាដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផែនដី-អវកាស ព្រោះកម្រណាស់ដែលឧល្កាមួយអាចមានទាំងវីដេអូបញ្ជាក់ផ្លូវធ្លាក់ពេញលេញ ព្រមទាំងវត្ថុជាក់ស្តែងផ្ទាល់ដែលអាចយកទៅវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍បានភ្លាមៗ។ សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិអាមេរិក (American Museum of Natural History) នៅទីក្រុងញូវយ៉ក បច្ចុប្បន្នរក្សាទុកគំរូមួយផ្នែកនៃឧល្កានេះ ក្នុងសាល Arthur Ross Hall of Meteorites ជាផ្នែកនៃការតាំងបង្ហាញអំពីរបៀបដែលភពនានាបង្កើតឡើងក្នុងប្រព័ន្ធសូរិយា។

០៤ · ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃដដែលព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃ ៩ តុលា

កាលបរិច្ឆេទខាងក្រោមទាំងអស់ប្រកាន់តាមប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន (ប្រតិទិនដែលពិភពលោកភាគច្រើនប្រើសព្វថ្ងៃ)។ ព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ១៧០១ (ការបង្កើតសាកលវិទ្យាល័យ Yale) កើតឡើងក្នុងអាណានិគមអង់គ្លេសនៅភាគខាងជើងទ្វីបអាមេរិក ដែលនៅពេលនោះនៅតែប្រើប្រតិទិនជូលីយ៉ាន (Old Style) រហូតដល់ឆ្នាំ១៧៥២ ទើបផ្លាស់ប្តូរមកជាហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន—កាលបរិច្ឆេទ«៩ តុលា» ដែលបញ្ជាក់ទីនេះ ជាកាលបរិច្ឆេទដែលឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាកលវិទ្យាល័យ Yale ខ្លួនឯងប្រើជាទម្លាប់ ដោយមិនបានបម្លែងទៅជាកាលបរិច្ឆេទហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ានទេ។

សាកលវិទ្យាល័យ Yale ត្រូវបានបង្កើត — សភាទូទៅនៃអាណានិគម Connecticut បានអនុម័ត «An Act for Liberty to Erect a Collegiate School» ដែលជាឯកសារបង្កើតសាលា Collegiate School—ក្រោយមកប្តូរឈ្មោះទៅជា Yale College ក្នុងឆ្នាំ១៧១៨ តាមឈ្មោះម្ចាស់ជំនួយ Elihu Yale។

សន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៊ែន បង្កើតសហភាពប្រៃសណីយ៍ទូទៅ — សូមមើលផ្នែក A។

វិមាន Washington Monument បើកជាសាធារណៈ — វិមានថ្ម obelisk នៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានសាងសង់រយៈពេលជាង៣៦ឆ្នាំ (១៨៤៨-១៨៨៤) និងធ្វើពិធីលើកបាតុកម្មជាផ្លូវការក្នុងឆ្នាំ១៨៨៥ បានបើកសម្រាប់សាធារណជនចូលទស្សនាជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៨៨ ក្រោយពេលដំឡើងជណ្តើរយន្តសម្រាប់ដឹកអ្នកទស្សនាឡើងលើ។

ទំនប់ Hoover ចាប់ផ្តើមផលិតអគ្គិសនី — ម៉ាស៊ីនភ្លើងធារាអគ្គិសនីទីមួយរបស់ទំនប់ Boulder (ក្រោយមកប្តូរឈ្មោះទៅជា Hoover Dam) នៅព្រំដែនរដ្ឋ Arizona-Nevada ចាប់ផ្តើមផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីទៅកាន់ទីក្រុងឡូសអង់ជឺឡេស និងតំបន់ដទៃទៀតនៅភាគខាងត្បូងកាលីហ្វ័រញ៉ា។ ទំនប់នេះត្រូវបានសាងសង់ក្នុងអំឡុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំ (Great Depression) ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៣១ ដល់១៩៣៦ ដោយផ្តល់ការងារឲ្យកម្មកររាប់ពាន់នាក់ លើទន្លេ Colorado ដែលធ្លាប់មានវិវាទរវាងរដ្ឋជាច្រើនអំពីសិទ្ធិប្រើប្រាស់ទឹក។

សម្តេចប៉ាប Pius XII សុគត — សម្តេចប៉ាបទី២៦០ របស់សាសនាចក្រកាតូលិក បានទទួលមរណភាពនៅព្រះរាជវាំងរដូវក្តៅ Castel Gandolfo ប្រទេសអ៊ីតាលី ក្រោយកាន់តំណែងជាងម្ភៃឆ្នាំ (១៩៣៩-១៩៥៨)—ជាសម័យដែលរួមមានសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ។

ប្រទេសអូហ្គង់ដាទទួលបានឯករាជ្យភាព — អូហ្គង់ដាទទួលបានឯករាជ្យភាពពីចក្រភពអង់គ្លេស ដោយលោក Milton Obote ក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេ ខណៈព្រះនាង Elizabeth ទី២ បន្តជាព្រះមហាក្សត្រីនៃរដ្ឋថ្មីនេះរហូតដល់ក្លាយជាសាធារណរដ្ឋពេញលេញនៅឆ្នាំបន្ទាប់។ ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា គឺជាទិវាឯករាជ្យជាតិរបស់អូហ្គង់ដារហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ឧល្កា Peekskill ធ្លាក់ចូលឡានមួយគ្រឿងក្នុងរដ្ឋ New York — សូមមើលផ្នែក B។

Dario Fo ឈ្នះរង្វាន់ណូបែលអក្សរសាស្ត្រ — អ្នកនិពន្ធល្ខោនអ៊ីតាលី ដែលល្បីល្បាញពីស្នាដៃរិះគន់សង្គមតាមរបៀបកំប្លែងតិចលា ត្រូវបានប្រកាសជាអ្នកឈ្នះរង្វាន់ណូបែលផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ។

ទំនប់ Hoover និងបឹង Lake Mead ថតពីអវកាសដោយបេសកកម្ម Skylab ឆ្នាំ១៩៧៣
រូបថតពីអវកាសនៃបឹង Lake Mead រដ្ឋ Nevada ដែលជាកន្លែងផ្ទុកទឹកនៃទំនប់ Hoover ថតដោយបុគ្គលិកអវកាសនៃបេសកកម្ម Skylab ថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៣។ ទំនប់នេះមើលឃើញនៅច្រាំងខាងត្បូងនៃបឹង។រូបភាព៖ NASA · ប្រភព៖ NASA Image and Video Library · ស្ថានភាព៖ ទ្រព្យសាធារណៈ (NASA, ស្នាដៃរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក)

០៥ · កើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះកើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះ

🌱 កើតនៅថ្ងៃ ៩ តុលា

  • ១៨៣៥ Camille Saint-Saëns — តន្ត្រីករនិពន្ធភ្លេងបារាំង
  • ១៩៤០ John Lennon — សមាជិកក្រុមតន្ត្រី The Beatles
  • ១៩៤៨ Jackson Browne — តន្ត្រីករ-និពន្ធចម្រៀងអាមេរិកាំង
  • ១៩៦៤ Guillermo del Toro — អ្នកដឹកនាំភាពយន្តម៉ិកស៊ិក ឈ្នះអូស្ការ

🕯️ ស្លាប់នៅថ្ងៃ ៩ តុលា

  • ១៩៣៤ ស្តេច Alexander ទី១ នៃយូហ្គោស្លាវី — ធ្វើឃាតនៅ Marseille
  • ១៩៣៤ Louis Barthou — រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសបារាំង ធ្វើឃាតជាមួយគ្នា
  • ១៩៥៨ សម្តេចប៉ាប Pius XII — សូមមើលផ្នែក C
  • ១៩៦៧ Che Guevara — អ្នកបដិវត្តន៍ អាហ្សង់ទីន-គុយបា ប្រហារជីវិតនៅបូលីវី

Camille Saint-Saëns កើតនៅទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៣៥ ជាកូនកម្មសិទ្ធិម្នាក់ឯងរបស់គ្រួសារមួយ ហើយបានបង្ហាញទេពកោសល្យតន្ត្រីតាំងពីវ័យកុមារភាព៖ គាត់ចាប់ផ្តើមរៀនលេងព្យាណូតាំងពីអាយុ២ឆ្នាំកន្លះ សម្តែងជាសាធារណៈជាលើកដំបូងអាយុ១០ឆ្នាំ ដោយអាចលេងបទដកន្ត្រីរបស់ Beethoven ដោយចងចាំទាំងអស់ដោយគ្មានសន្លឹកភ្លេង។ គាត់ក្លាយជាតន្ត្រីករនិពន្ធភ្លេងដ៏ល្បីល្បាញនៃសម័យរ៉ូម៉ង់ទិកបារាំង ជាមួយស្នាដៃល្បីៗដូចជា ស៊េរីអូប៉េរ៉ា Samson et Dalila អូប៉ូរ៉ាទីមួយប្រកបដោយភាពជោគជ័យអន្តរជាតិ និងស៊ីមហ្វូនីលេខ៣ (Symphony No. 3 «Organ Symphony»)។ ស្នាដៃដែលពេញនិយមបំផុតរបស់គាត់សព្វថ្ងៃ គឺ«ពិធីជប់លៀងសត្វ» (Le Carnaval des animaux) ដែលនិពន្ធក្នុងឆ្នាំ១៨៨៦ជាចម្រៀងកំប្លែងសម្រាប់មិត្តភក្តិ ប៉ុន្តែ Saint-Saëns ខ្លួនឯងបានហាមឃាត់មិនឲ្យបោះពុម្ព ឬសម្តែងជាសាធារណៈពេញលេញ ក្នុងអំឡុងជីវិតរបស់គាត់ ដោយខ្លាចថាតន្ត្រីរបស់សត្វសាមញ្ញនេះនឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតន្ត្រីករនិពន្ធភ្លេងធ្ងន់ធ្ងររបស់គាត់—លើកលែងតែផ្នែក «Le Cygne» (ក្ង)។ ស្នាដៃពេញលេញត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យសម្តែងជាសាធារណៈតែក្រោយគាត់ទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៩២១ប៉ុណ្ណោះ ហើយក្លាយជាតន្ត្រីមួយក្នុងចំណោមស្នាដៃដែលគេស្គាល់ច្រើនបំផុតរបស់គាត់ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន។ ក្រៅពីការនិពន្ធភ្លេង Saint-Saëns ក៏ជាសាស្ត្រាចារ្យបង្រៀនតន្ត្រី អ្នកនិពន្ធអត្ថបទរិះគន់ និងជាអ្នកគាំទ្រយ៉ាងសកម្មចំពោះតន្ត្រីរបស់សហការីជនជាតិបារាំង ដូចជា Gabriel Fauré ដែលធ្លាប់ជាសិស្សរបស់គាត់ផងដែរ។ គាត់ធ្វើដំណើរបរទេសយ៉ាងច្រើន រួមទាំងទៅកាន់ទ្វីបអាហ្រ្វិកខាងជើង ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ស្នាដៃមួយចំនួនរបស់គាត់ ដូចជា Suite algérienne។ គាត់ទទួលមរណភាពនៅទីក្រុង Algiers ក្នុងឆ្នាំ១៩២១ អាយុ៨៦ឆ្នាំ ក្រោយពីជីវិតវិជ្ជាជីវៈតន្ត្រីដ៏វែងអង្វែងជាង៧ទសវត្សរ៍។

ព្យាណូ Érard បារាំង ប្រហែលឆ្នាំ១៨៤០ សម័យដូចគ្នានឹង Saint-Saëns
ព្យាណូធំ (grand pianoforte) ផលិតដោយក្រុមហ៊ុន Érard របស់បារាំង ប្រហែលឆ្នាំ១៨៤០—ម៉ាកព្យាណូដ៏ពេញនិយមមួយក្នុងសាឡុងតន្ត្រីទីក្រុងប៉ារីសនៅសម័យកុមារភាពរបស់ Saint-Saëns។ រូបនេះមិនមែនជាព្យាណូផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ទេ គ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍បង្ហាញប្រភេទឧបករណ៍តន្ត្រីនៃសម័យនោះ។រូបភាព៖ Érard (ក្រុមហ៊ុនផលិត) · ប្រភព៖ The Metropolitan Museum of Art · ស្ថានភាព៖ ទ្រព្យសាធារណៈ (Open Access, Public Domain)

០៦ · ហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃ

ថ្វីត្បិតតែសំបុត្រក្រដាសផ្ទាល់ខ្លួនកំពុងធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ដោយសារអ៊ីមែល និងកម្មវិធីផ្ញើសារភ្លាមៗក៏ដោយ ក៏បណ្តាញនិងគោលការណ៍ដែល UPU បង្កើតកាលពីឆ្នាំ១៨៧៤ នៅតែជាមូលដ្ឋានច្បាប់សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនកញ្ចប់ឆ្លងព្រំដែនសព្វថ្ងៃ។ កំណើនយ៉ាងលឿននៃពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកអន្តរជាតិ (e-commerce) បានធ្វើឲ្យចំនួនកញ្ចប់ដឹកជញ្ជូនអន្តរជាតិកើនឡើងខ្លាំង ដោយប្រព័ន្ធតាមដានកញ្ចប់ឌីជីថល (EMS, Customs Declaration data exchange) ដែល UPU អភិវឌ្ឍ ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ឲ្យអតិថិជនអាចតាមដានកញ្ចប់ទំនិញរបស់ខ្លួនចេញពីប្រទេសមួយ ទៅដល់ដៃអ្នកទទួលក្នុងប្រទេសមួយទៀត។ ក្រៅពីនេះ UPU នៅតែសម្របសម្រួលសេវាហិរញ្ញវត្ថុប្រៃសណីយ៍ (postal financial services) ដែលនៅតំបន់ជនបទ និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ការិយាល័យប្រៃសណីយ៍មូលដ្ឋាននៅតែជាកន្លែងតែមួយគត់ដែលប្រជាជនអាចផ្ញើ ឬទទួលប្រាក់អន្តរជាតិបានដោយចំណាយទាប។ លើសពីនេះ UPU ក៏ជួយប្រទេសសមាជិកជាច្រើនអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអាសយដ្ឋានឌីជីថល និងលេខកូដប្រៃសណីយ៍ជាតិ ដែលជាមូលដ្ឋានចាំបាច់សម្រាប់សេវាហិរញ្ញវត្ថុបញ្ចូលគ្នា (financial inclusion) សេវារដ្ឋាភិបាលអេឡិចត្រូនិក និងប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកសម័យទំនើប។ ចំណែកឯការស្រាវជ្រាវឧល្កាដែលចាប់ផ្តើមចាប់អារម្មណ៍សាធារណជនយ៉ាងទូលំទូលាយក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ Peekskill ក៏បន្តវិវត្តជាបណ្តាញកាមេរ៉ាតាមដានភ្លើងឧល្កាដ៏ទំនើបសព្វថ្ងៃ ដូចជាបណ្តាញ NASA All-Sky Fireball Network និងបណ្តាញរបស់សមាគម American Meteor Society ដែលអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំណត់ទីតាំងចុះមកដល់ដីនៃឧល្កាបានយ៉ាងជាក់លាក់ ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ដូចគ្នានឹងអ្វីដែលធ្វើឲ្យ Peekskill ក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍សិក្សាដ៏សំខាន់—នោះគឺទិន្នន័យវីដេអូច្រើនកន្លែងក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ ការវិភាគគីមីលើសាច់ថ្មនៃឧល្កាប្រភេទ H6 ដូច Peekskill ក៏បន្តផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់អំពីលក្ខខណ្ឌដើមកំណើតនៃប្រព័ន្ធសូរិយា ព្រោះថ្មប្រភេទនេះស្ថិតក្នុងចំណោមវត្ថុចាស់បំផុតដែលមនុស្សអាចប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដៃបាន—ចាស់ជាងថ្មណាមួយនៅលើផ្ទៃផែនដីខ្លួនឯង។

🔗 ពីសន្ធិសញ្ញាក្រដាស ទៅកញ្ចប់ឌីជីថល
ច្បាប់រួម និងគោលការណ៍អត្រាតែមួយដែល UPU បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៧៤ នៅតែជាមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនកញ្ចប់អេឡិចត្រូនិកឆ្លងព្រំដែនសព្វថ្ងៃ។
🔗 ពីវីដេអូអនាមិក ទៅបណ្តាញកាមេរ៉ាវិទ្យាសាស្ត្រ
ចំនួនវីដេអូធ្លាក់ឧល្កា Peekskill ដ៏ច្រើនក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ បានក្លាយជាគំរូឲ្យបណ្តាញកាមេរ៉ាតាមដានភ្លើងឧល្កាទំនើបនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
សំបុត្រ airmail ចាស់ៗ ជាភាពទូទៅនៃការផ្ញើសំបុត្រអន្តរជាតិ
រូបភាពទូទៅ (illustrative stock photo) នៃស្រោមសំបុត្រ airmail—មិនមែនរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រពិតទេ គ្រាន់តែជានិមិត្តរូបនៃការឆ្លងកាត់ព្រំដែនរបស់សំបុត្រដែល UPU ធ្វើឲ្យអាចទៅរួច។រូបភាព៖ Ann H · ប្រភព៖ Pexels · ស្ថានភាព៖ ឥតគិតថ្លៃប្រើប្រាស់ (Pexels License)

០៧ · ដឹងឬទេ?ដឹងឬទេ?

ខ្ពស់ជាងគេលើពិភពលោក តែក្រោយគេឲ្យចូលទស្សនា។

វិមាន Washington Monument ក្លាយជាសំណង់ខ្ពស់ជាងគេលើពិភពលោកតាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៨៤ (កម្ពស់ប្រហែល១៦៩ម៉ែត្រ) រហូតដល់ Eiffel Tower បំបែកកំណត់ត្រានៅឆ្នាំ១៨៨៩—ប៉ុន្តែវាមិនបានបើកឲ្យសាធារណជនចូលទស្សនាទេ រហូតដល់ស្ទើរ៤ឆ្នាំក្រោយមក គឺថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៨៨ ដោយសារត្រូវរង់ចាំដំឡើងជណ្តើរយន្តជាមុនសិន។

Yale មិនបានចាប់ផ្តើមនៅ New Haven ទេ។

សាលា Collegiate School (ក្រោយមកក្លាយជា Yale) ចាប់ផ្តើមថ្នាក់រៀនដំបូងនៅផ្ទះរបស់សាស្ត្រាចារ្យធំដំបូង Abraham Pierson ក្នុងភូមិ Killingworth រដ្ឋ Connecticut—មិនមែននៅទីក្រុង New Haven ដែលសាលាតែងតែត្រូវគេស្គាល់រហូតមកទេ។ សាលានេះផ្លាស់ទីលំនៅមកកាន់ New Haven តែក្នុងឆ្នាំ១៧១៦ ជាង១៥ឆ្នាំក្រោយបង្កើត។

ឡាន៣០០ដុល្លារ ក្លាយជាកម្មសិទ្ធិវិទ្យាសាស្ត្រតម្លៃរាប់ម៉ឺនដុល្លារ។

កញ្ញា Michelle Knapp ទិញឡាន Chevrolet Malibu របស់នាងតម្លៃត្រឹមតែ៣០០ដុល្លារប៉ុន្មានថ្ងៃមុនឧល្កាធ្លាក់ចូល។ ក្រោយមក នាងបានលក់ដុំឧល្កាឲ្យក្រុមអ្នកជំនួញឧល្កាបីនាក់ក្នុងតម្លៃ៥ម៉ឺនដុល្លារ ហើយលក់ឡានខូចនោះដាច់ដោយឡែកថែមទៀតក្នុងតម្លៃ២ម៉ឺន៥ពាន់ដុល្លារ។

ការចរចាមួយខែ មុនចុះហត្ថលេខាមួយថ្ងៃ។

តំណាងទាំង២២ប្រទេសបានប្រជុំពិភាក្សានៅទីក្រុងប៊ែនអស់រយៈពេលជិតមួយខែ (ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា) មុននឹងទីបំផុតឯកភាពគ្នាចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាក្នុងថ្ងៃតែមួយ គឺថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៧៤។

០៨ · សំណួរញឹកញាប់សំណួរញឹកញាប់

តើសហភាពប្រៃសណីយ៍សកល (UPU) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅពេលណា និងនៅឯណា?

តំណាងរដ្ឋាភិបាល២២ប្រទេស បានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៊ែន (Treaty of Bern) នៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៧៤ ដោយបង្កើត «សហភាពប្រៃសណីយ៍ទូទៅ» ដែលក្រោយមកប្តូរឈ្មោះទៅជា «សហភាពប្រៃសណីយ៍សកល» ក្នុងឆ្នាំ១៨៧៨។ សូមមើលផ្នែក A។

ហេតុអ្វី UPU សំខាន់សម្រាប់ការផ្ញើសំបុត្រអន្តរជាតិ?

មុន UPU ការផ្ញើសំបុត្រទៅបរទេសទាមទារកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីរាប់រយ ជាមួយអត្រា និងវិធីសាស្ត្រខុសៗគ្នា។ UPU បង្កើតគោលការណ៍តំបន់ប្រៃសណីយ៍តែមួយ និងអត្រារួម ធ្វើឲ្យសំបុត្រអាចឆ្លងកាត់ព្រំដែនបានយ៉ាងសាមញ្ញនិងថោកជាង។ សូមមើលផ្នែក A។

តើថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ក្លាយជា «ទិវាប្រៃសណីយ៍ពិភពលោក» តាំងពីពេលណា?

សន្និសីទសកលរបស់ UPU នៅទីក្រុងតូក្យូ ឆ្នាំ១៩៦៩ បានប្រកាសឲ្យថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ជាទិវាប្រៃសណីយ៍ពិភពលោក ដើម្បីរំលឹកខួបនៃការចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៊ែន។ សូមមើលផ្នែក A។

តើឧល្កា Peekskill ជាអ្វី ហើយកើតឡើងយ៉ាងណា?

ជាដុំថ្មអវកាសទម្ងន់ប្រហែល១២,៤គីឡូក្រាម ដែលធ្លាក់ចុះលើឡាន Chevrolet Malibu របស់ Michelle Knapp នៅទីក្រុង Peekskill រដ្ឋ New York ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩២ ក្រោយធ្វើដំណើរឆ្លងផ្ទៃមេឃប្រហែល៧០០គីឡូម៉ែត្រ និងត្រូវបានថតវីដេអូដោយអ្នកមើលការប្រកួតបាល់ទាត់សាលារាប់រយនាក់។ សូមមើលផ្នែក B។

តើមានព្រឹត្តិការណ៍អ្វីទៀតដែលកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៩ តុលា?

ការបង្កើតសាកលវិទ្យាល័យ Yale (១៧០១) ការបើកវិមាន Washington Monument (១៨៨៨) ការចាប់ផ្តើមផលិតអគ្គិសនីរបស់ទំនប់ Hoover (១៩៣៦) ឯករាជ្យភាពរបស់អូហ្គង់ដា (១៩៦២) និងមរណភាពរបស់សម្តេចប៉ាប Pius XII (១៩៥៨) សុទ្ធតែកើតឡើងនៅថ្ងៃដដែលនេះ។ សូមមើលផ្នែក C។

តើនរណាកើត ឬស្លាប់នៅថ្ងៃទី៩ តុលា ដែលគួរដឹង?

តន្ត្រីករនិពន្ធភ្លេង Camille Saint-Saëns និងសមាជិកក្រុម Beatles John Lennon កើតនៅថ្ងៃនេះ ខណៈស្តេច Alexander ទី១ នៃយូហ្គោស្លាវី សម្តេចប៉ាប Pius XII និង Che Guevara សុទ្ធតែទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃដដែល។ សូមមើលផ្នែក D។

តើ UPU នៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃដែរឬទេ ក្នុងសម័យអ៊ីមែល និងសារឌីជីថល?

ថ្វីត្បិតតែសំបុត្រផ្ទាល់ខ្លួនថយចុះក៏ដោយ ក៏ច្បាប់ និងគោលការណ៍ដែល UPU បង្កើតកាលពី១៨៧៤ នៅតែជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនកញ្ចប់ពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកអន្តរជាតិ និងសេវាហិរញ្ញវត្ថុប្រៃសណីយ៍សម្រាប់ប្រជាជនរាប់លាននាក់ដែលគ្មានគណនីធនាគារ។ សូមមើលផ្នែក E។

តើមានចំណុចអ្វីខ្លះដែលកាលបរិច្ឆេទ ឬលម្អិតប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ UPU មិនច្បាស់លាស់ទាំងស្រុង?

សន្និសីទប៊ែនចាប់ផ្តើមតាំងពីថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៧៤ ប៉ុន្តែសន្ធិសញ្ញាចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ហើយចូលជាធរមានជាផ្លូវការតែនៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៧៥។ គំនិតដើមរបស់ Heinrich von Stephan ក៏ត្រូវបានស្នើតាំងពីឆ្នាំ១៨៦៨រួចទៅហើយ ប៉ុន្តែមិនទាន់ទទួលបានការគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ក្នុងពេលនោះ។ សូមមើលផ្នែក A។

០៩ · ប្រភពប្រភព

  1. History — Universal Postal Union (UPU official site)
  2. Member Countries — Universal Postal Union (UPU official site)
  3. Washington Monument — National Park Service
  4. Monument Construction Timeline — National Park Service
  5. On This Day: October 9 — Encyclopaedia Britannica
  6. Pius XII — Encyclopaedia Britannica
  7. Camille Saint-Saëns — Encyclopaedia Britannica
  8. About Yale — Yale University
  9. Peekskill Meteorite — American Museum of Natural History
  10. The Nobel Prize in Literature 1997 — Dario Fo
  11. Smithsonian Institution — National Museum of Natural History (meteorite collections)
  12. Postage Stamp, Sweden (1856) — Postmuseum, via Europeana
  13. Grand Pianoforte (Érard, c. 1840) — The Metropolitan Museum of Art
  14. Meteor Shower — NASA Image and Video Library
  15. Lake Mead, Nevada (Skylab, 1973) — NASA Image and Video Library
  16. Uganda — Encyclopaedia Britannica

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៦ ប្រភព

សេចក្តីជូនដំណឹង៖ អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃ «ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ» រំឭកព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោកតាមកាលបរិច្ឆេទ ដោយផ្អែកលើឯកសារសាធារណៈ បណ្ណសារ និងប្រភពស្រាវជ្រាវដែលបានដាក់បញ្ជីខាងលើ។ អត្ថបទមិនគាំទ្រ ឬប្រឆាំងភាគីណាមួយក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដែលរំឭកឡើយ។ កាលបរិច្ឆេទខ្លះអាចខុសគ្នាតាមម៉ោងតំបន់ ឬប្រតិទិនប្រវត្តិសាស្ត្រ (ជូលីយ៉ាន/ហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន) — សូមផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពដើម។
FacebookTelegram

📅 ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · Eksastra

អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃ រំឭកព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោកតាមកាលបរិច្ឆេទ ជាភាសាខ្មែរ។

អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់ →← ម្សិលមិញ · ៨ តុលាថ្ងៃស្អែក · ១០ តុលា →ថ្ងៃដែលរកឃើញភពក្រៅប្រព័ន្ធសូរិយា 51 Pegasi bតើ International Space Station (ISS) ជាអ្វី?អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់





🔎 ស្វែងរកឯកសារបន្ថែម?

ស្វែងរកតាមក្រសួង-ស្ថាប័ន ប្រភេទឯកសារ ឬកាលបរិច្ឆេទ ក្នុងឯកសារជាង ២,២០០។

🔎 ស្វែងរកកម្រិតខ្ពស់ 📚 បណ្ណសារឯកសារ
ℹ️
ការបដិសេធ (Disclaimer)

Eksastra.com ជា Startup ឯករាជ្យ បង្កើតឡើងដោយអតីតនិស្សិត ដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍ (DMC)។ យើងមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយស្ថាប័នណាមួយ ហើយក៏មិនមែនជាសារព័ត៌មានដែរ។ ឯកសារទាំងអស់ជាឯកសារសាធារណៈ ប្រមូលផ្តុំពីប្រភពផ្លូវការ ដើម្បីភាពងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរកតែប៉ុណ្ណោះ។

Eksastra — ថ្នាលឯកសារឌីជីថលឯករាជ្យ៖ ស្វែងរក អាន និងទាញយកឯកសារផ្លូវការកម្ពុជា អត្ថបទគួរដឹង និងឱកាសអាហារូបករណ៍ ឥតគិតថ្លៃ។

💛Donateប្រាក់ឧបត្ថម្ភ
© 2026 Eksastra.com Startup ឯករាជ្យ — មិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយស្ថាប័នណាមួយ