ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · ១១ តុលា — ថ្ងៃដែលយាន Apollo 7 ហោះឡើងអវកាស ជាការហោះហើរដំបូងគេដែលមានមនុស្សបើកបររបស់កម្មវិធី Apollo ស្តារជំនឿទុកចិត្តរបស់ NASA ឡើងវិញ ក្រោយគ្រោះអគ្គីភ័យ Apollo 1
ថ្ងៃទី១១ ខែតុលា គឺជាថ្ងៃដែលបានផ្សារភ្ជាប់នឹងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗជាច្រើននៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក។
សេចក្តីផ្តើម
ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ អង្គការអវកាសអាមេរិក NASA បានបាញ់ផ្លុះយាន Apollo 7 ចេញពីមជ្ឈមណ្ឌលអវកាសខេនណេឌី ជាការហោះហើរអវកាសដំបូងគេដែលមានមនុស្សបើកបររបស់កម្មវិធី Apollo ក្រោយពីគ្រោះអគ្គីភ័យសែនកខ្មៅដែលបានឆក់យកជីវិតអវកាសយានិកទាំងបីនាក់នៃយាន Apollo 1 កាលពីជិតពីរឆ្នាំមុន។ ក្នុងអំឡុងពេលជិត១១ថ្ងៃនៅក្នុងគន្លងផែនដី សាវនាការនេះបានស្តារជំនឿទុកចិត្តរបស់ NASA ឡើងវិញ ថែមទាំងបានធ្វើការផ្សាយផ្ទាល់តាមទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងគេពីយានអវកាសអាមេរិកផងដែរ។ អត្ថបទនេះក៏នឹងរំឭកអំពីព្រឹត្តិការណ៍ទីពីរដ៏សំខាន់នៅថ្ងៃដដែល គឺការចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយកម្មវិធីកំប្លែងផ្ទាល់ Saturday Night Live លើបណ្តាញ NBC កាលពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដែលនៅតែបន្តផ្សាយរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ ក្រៅពីនោះ អ្នកអានក៏នឹងបានស្គាល់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតដូចជាការបើកសន្និបាតវ៉ាទីកង់លើកទី២ សង្គ្រាមប័រនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ការចេញផ្សាយបទចម្រៀង Imagine របស់ John Lennon និងការដើរអវកាសដំបូងគេរបស់ស្ត្រីអាមេរិកាំង Kathryn Sullivan ព្រមទាំងជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ Eleanor Roosevelt ដែលកើតនៅថ្ងៃដដែលនេះដែរ ជាមួយនឹងតួឯកបន្ថែមទៀតដូចជាការទទួលមរណភាពរបស់អគ្គទាហាន Casimir Pulaski ក្នុងសង្គ្រាមឯករាជ្យអាមេរិក និងរូបវិទូ James Prescott Joule។ ព័ត៌មានទាំងអស់ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពផ្លូវការដូចជា NASA បណ្ណសារជាតិអាមេរិក បណ្ណាល័យសភាអាមេរិក និងសារានុក្រម Britannica ដើម្បីធានាថាកាលបរិច្ឆេទ និងតួលេខនីមួយៗត្រឹមត្រូវតាមឯកសារបណ្ណសារដើម មិនមែនត្រឹមតែយោងតាមបញ្ជីមិនផ្លូវការនោះឡើយ។
០១ · រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃរឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ៖ Apollo 7 — ជើងហោះហើរដំបូងគេដែលមានមនុស្សបើកបររបស់កម្មវិធី Apollo
នៅថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦១ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក John F. Kennedy បានប្រកាសគោលដៅដ៏ធំមួយចំពោះសភាកុងហ្រ្គេសថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងបញ្ជូនមនុស្សម្នាក់ទៅចុះលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទ ហើយនាំគាត់ត្រឡប់មកវិញដោយជោគជ័យ និងគ្មានគ្រោះថ្នាក់ណាមួយ មុនចប់ទសវត្សរ៍នោះ។ កម្មវិធី Apollo កើតចេញពីការប្រកាសនេះ ប៉ុន្តែផែនការនេះស្ទើរតែត្រូវរលត់ភ្លើងតាំងពីដើមទីបំផុត។ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៧ ក្នុងអំឡុងពេលសាកល្បងផ្ទាល់លើកម្រាលបាញ់មុនការហោះហើរ អគ្គីភ័យមួយបានឆាបឆេះនៅក្នុងបន្ទប់បញ្ជា Apollo 1 ធ្វើឲ្យអវកាសយានិកទាំងបីនាក់ Gus Grissom, Ed White និង Roger Chaffee ស្លាប់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានវិនាទី ដោយសារបរិយាកាសអុកស៊ីសែនសុទ្ធសាធក្នុងបន្ទប់បញ្ជាបានឆាបឆេះយ៉ាងលឿន ខណៈទ្វារបើកចូលក៏មិនអាចបើកចេញបានទាន់ពេលដែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឲ្យ NASA ផ្អាកជើងហោះហើរដែលមានមនុស្សបើកបររយៈពេលជិត២១ខែ ដើម្បីធ្វើការរចនាឡើងវិញយ៉ាងទូលំទូលាយចំពោះយាន Command Module ដូចជាការប្តូរទ្វារបើកចេញខាងក្រៅ ការកាត់បន្ថយសម្ភារៈងាយឆាបឆេះនៅក្នុងបន្ទប់បញ្ជា និងការប្តូរល្បាយឧស្ម័នពេលបាញ់ចេញឲ្យមានអុកស៊ីសែន៦៥ភាគរយលាយជាមួយអាសូត៣៥ភាគរយ ជំនួសឲ្យអុកស៊ីសែនសុទ្ធសាធដូចមុន។
ក្រៅពីបញ្ហាបច្ចេកទេស NASA ក៏ស្ថិតក្រោមសម្ពាធនយោបាយផងដែរ។ សហភាពសូវៀតបានដឹកនាំមុខក្នុងការប្រណាំងអវកាសតាំងពីការបាញ់ផ្លុះ Sputnik 1 ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ និងការបញ្ជូនលោក Yuri Gagarin ទៅអវកាសជាមនុស្សដំបូងគេក្នុងឆ្នាំ១៩៦១។ ក្រោយគ្រោះអគ្គីភ័យ Apollo 1 មន្ត្រី NASA ជាច្រើនបារម្ភថាកម្មវិធីអវកាសអាមេរិកទាំងមូលអាចប្រឈមនឹងការលុបចោល ឬថយក្រោយបន្ថែមទៀត ប្រសិនបើមិនអាចបង្ហាញភ័ស្តុតាងជោគជ័យឲ្យបានឆាប់។ នេះជាមូលហេតុមួយដែលធ្វើឲ្យបេសកកម្ម Apollo 7 ក្លាយជាការសាកល្បងដ៏សំខាន់បំផុតមួយ ទាំងខាងបច្ចេកទេស និងខាងទំនុកចិត្តសាធារណជនចំពោះកម្មវិធីអវកាសទាំងមូល។
Apollo 7 ត្រូវបានជ្រើសរើសជាជើងហោះហើរដំបូងគេដែលមានមនុស្សបើកបររបស់កម្មវិធីនេះ ក្រោយពីព្រឹត្តិការណ៍ Apollo 1។ ក្រុមអវកាសយានិកបីនាក់ត្រូវបានតែងតាំង៖ Walter “Wally” Schirra ជាមេបញ្ជាការ ដែលធ្លាប់ហោះហើរទាំងកម្មវិធី Mercury និង Gemini រួចមកហើយ, Donn Eisele ជាអ្នកបើកយាន Command Module និង Walter Cunningham ជាអ្នកបើកយាន Lunar Module (ទោះជាដំណាក់កាលនេះមិនទាន់មានយាន Lunar Module ពិតប្រាកដក៏ដោយ)។ បេសកកម្មនេះមានគោលដៅសាកល្បងឲ្យបានហ្មត់ចត់នូវប្រព័ន្ធទាំងអស់នៃយាន Command និង Service Module ថ្មីនៅក្នុងគន្លងផែនដី ព្រមទាំងសាកល្បងលទ្ធភាពក្នុងការជួបគ្នា (rendezvous) ជាមួយផ្នែកខាងលើដែលនៅសល់នៃរ៉ុក្កែត Saturn IVB ដែលជាជំហានចាំបាច់ដាច់ខាតមុននឹង NASA អាចសម្រេចចិត្តបញ្ជូនអវកាសយានិកទៅជិះជុំវិញព្រះច័ន្ទបានទាំងស្រុង។
យាន Apollo 7 ត្រូវបានបាញ់ចេញដោយរ៉ុក្កែត Saturn IB ពីមជ្ឈមណ្ឌលអវកាសខេនណេឌី ជង្គង់បាញ់ចេញលេខ៣៤ ត្រឹមម៉ោង១១:០៣នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦៨ ដោយគ្មានបញ្ហាបច្ចេកទេសសំខាន់ណាមួយ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃដំបូង ក្រុមអវកាសយានិកបានធ្វើតេស្តជោគជ័យលើប្រព័ន្ធជួបគ្នាជាមួយផ្នែក Saturn IVB ព្រមទាំងបានបង្កាត់ម៉ាស៊ីនរ៉ុក្កែតរបស់ Service Module សរុប៨ដង ដែលការបង្កាត់វែងបំផុតមានរយៈពេល៦៧វិនាទី។ ថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ជាថ្ងៃទី៤នៃបេសកកម្ម ក្រុមអវកាសយានិកបានធ្វើការផ្សាយផ្ទាល់តាមទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូងគេពីយានអវកាសអាមេរិក ដែលក្រោយមកត្រូវបានគេស្គាល់ក្នុងឈ្មោះក្រៅផ្លូវការថា «The Wally, Walt and Donn Show» ដោយសរុបមានការផ្សាយបែបនេះចំនួន៧លើក ក្នុងមួយលើកមានរយៈពេលប្រហែល១០នាទី។ ការផ្សាយទាំងនេះទោះជាមានគុណភាពរូបភាពមិនសូវច្បាស់តាមស្តង់ដារបច្ចុប្បន្ន ក៏ត្រូវបានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពេលនោះចាត់ទុកជា «ជំហានអប់រំសាធារណជន» ដ៏សំខាន់មួយ ដោយបានបង្ហាញដល់ពិភពលោកឲ្យឃើញផ្ទាល់នូវជីវិតរស់នៅក្នុងអវកាសជាលើកដំបូង។
០២ · រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃរឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ (បន្ត)៖ ជម្លោះលើលើទូក និងផលវិបាកបន្ទាប់ពីចុះចត
ថ្វីត្បិតបេសកកម្មនេះទទួលបានជោគជ័យខាងបច្ចេកទេសស្ទើរពេញលេញក៏ដោយ ក៏ភាពតានតឹងរវាងក្រុមអវកាសយានិកនិងផ្នែកបញ្ជាការនៅដីគោកកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងកំឡុងបេសកកម្ម។ ក្រុមទាំងបីនាក់ជួបជំងឺផ្តាសាយធ្ងន់ធ្ងរតាំងពីថ្ងៃដំបូងៗ ដែលក្នុងសភាពគ្មានទំនាញផែនដី ធ្វើឲ្យរំអិលច្រមុះមិនអាចហូរធ្លាក់បានដូចនៅលើដីគោក ជាហេតុនាំឲ្យលោក Schirra ជំទាស់នឹងផែនការផ្សាយផ្ទាល់តាមទូរទស្សន៍ដំបូង ព្រមទាំងតវ៉ាអំពីគុណភាពអាហារ ការរចនាឈុតអវកាស និងតារាងកម្មវិធីតេស្តដែលក្រុមការងារនៅដីគោកកំណត់ ដោយចាត់ទុកថាកម្មវិធីខ្លះមិនចាំបាច់ក្នុងអំឡុងពេលមានជំងឺ។ ភាពតានតឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងមុនមុនពេលចុះចត ពេលលោក Schirra សម្រេចចិត្តថាក្រុមរបស់គាត់នឹងមិនពាក់មួកការពារក្បាល (helmet) ក្នុងដំណាក់កាលចូលបរិយាកាសវិញឡើយ ដើម្បីអាចបញ្ចេញសម្ពាធក្នុងច្រមុះ ខណៈផ្នែកគ្រប់គ្រងបេសកកម្មបារម្ភពីហានិភ័យចំពោះជីវិតអវកាសយានិក។ ជាចុងក្រោយ លោក Schirra បានឈ្នះជម្លោះនេះ ហើយក្រុមទាំងបីបានចុះចតដោយជោគជ័យនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ជិតកោះ Bermuda នៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ក្រោយពីស្ថិតក្នុងគន្លងអវកាសរយៈពេល១០ថ្ងៃ ២០ម៉ោង ៩នាទី និង៣វិនាទី។
ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះមានផលវិបាកផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះក្រុមអវកាសយានិកទាំងបី៖ លោក Schirra បានចាកចេញពី NASA ក្រោយបេសកកម្មនេះ ហើយក្លាយជាអ្នកអត្ថាធិប្បាយទូរទស្សន៍សម្រាប់ជើងហោះហើរ Apollo បន្តបន្ទាប់ ចំណែកលោក Eisele និងលោក Cunningham មិនដែលបានហោះហើរអវកាសម្តងទៀតឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវាយតម្លៃភាគច្រើននៅ NASA រួមទាំងអ្នកសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រអវកាសក្រោយមកបានចាត់ទុកបេសកកម្មនេះថាទទួលបានជោគជ័យស្ទើរពេញលេញ ដោយសម្រេចបានស្ទើរគ្រប់គោលដៅដែលបានគ្រោងទុក ជាពិសេសការបញ្ជាក់ថាយាន Command និង Service Module ថ្មីមានលក្ខណៈអាចទុកចិត្តបានគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបន្តទៅកម្មវិធីដ៏ក្លាហានជាងនេះ។ លទ្ធផលនេះបានបើកផ្លូវឲ្យ NASA សម្រេចចិត្តយ៉ាងហ៊ានក្នុងរយៈពេលតែពីរខែក្រោយមក ផ្ញើយាន Apollo 8 ទៅគោចរជុំវិញព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូង។
ក្នុងចំណោមតេស្តជាច្រើនដែល Apollo 7 បានឆ្លងផុត ការជួបគ្នា (rendezvous) ដោយជោគជ័យជាមួយផ្នែក Saturn IVB ដែលនៅសល់ ជាចំណុចសំខាន់បំផុតមួយ ព្រោះបច្ចេកទេសនេះចាំបាច់ត្រូវប្រើដដែលនៅពេលយាន Command Module ត្រូវជួបគ្នាឡើងវិញជាមួយយាន Lunar Module នៅជិតព្រះច័ន្ទក្នុងបេសកកម្មបន្ទាប់ៗ។ ប្រព័ន្ធគាំទ្រជីវិត ការទំនាក់ទំនង និងកុំព្យូទ័រណែនាំផ្លូវ ក៏ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាដំណើរការបានគ្រប់គ្រាន់ សម្រាប់ការធ្វើដំណើរឆ្ងាយជាងនេះផងដែរ។
| ២២ តុលា ១៩៦៨ | យាន Apollo 7 ចុះចតវិញនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ក្រោយបេសកកម្មរយៈពេល១០ថ្ងៃ ២០ម៉ោង។ |
| ធ្នូ ១៩៦៨ | Apollo 8 ក្លាយជាបេសកកម្មដំបូងគេដែលមានមនុស្សបើកបរគោចរជុំវិញព្រះច័ន្ទ។ |
| កក្កដា ១៩៦៩ | Apollo 11 នាំមនុស្សដំបូងគេចុះជាន់លើផ្ទៃព្រះច័ន្ទ ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានបច្ចេកទេសដែល Apollo 7 បានបញ្ជាក់។ |
ប្រវត្តិវិទូអវកាសមួយចំនួនហៅព្រឹត្តិការណ៍នេះថាជា «ការបះបោរតូចមួយក្នុងអវកាស» ខណៈអ្នកខ្លះទៀតយល់ថាការសម្រេចចិត្តរបស់លោក Schirra គ្រាន់តែជាការវិនិច្ឆ័យផ្នែកបច្ចេកទេសហោះហើរដែលសមហេតុផលប៉ុណ្ណោះ។ ភាគីទាំងសងខាង — ក្រុមអវកាសយានិក និងផ្នែកគ្រប់គ្រងបេសកកម្មនៅដីគោក — សុទ្ធតែមានឯកសាររបាយការណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនកត់ត្រាទស្សនៈរៀងៗខ្លួន ហើយប្រវត្តិសាស្ត្រ NASA ផ្លូវការក៏ទទួលស្គាល់ថាព្រឹត្តិការណ៍នេះជាមូលហេតុមួយ ដែលធ្វើឲ្យក្រុមទាំងបីនាក់មិនត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់បេសកកម្មបន្ទាប់ទៀត ទោះបីជាពួកគេបានបំពេញគោលដៅបច្ចេកទេសទាំងអស់ដោយជោគជ័យក៏ដោយ។ អត្ថបទនេះលើកយកចំណុចទាំងសងខាងមកបង្ហាញ ដោយមិនកាត់សេចក្តីថាភាគីណាមួយខុសទាំងស្រុងនោះឡើយ។
០៣ · រឿងទីពីរនៃថ្ងៃរឿងទីពីរនៃថ្ងៃ៖ ១៩៧៥ — កម្មវិធីកំប្លែងផ្ទាល់ Saturday Night Live ចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយ
ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ បណ្តាញទូរទស្សន៍ NBC របស់អាមេរិកកំពុងស្វែងរកកម្មវិធីថ្មីមួយដើម្បីបំពេញចន្លោះម៉ោងយប់ថ្ងៃសៅរ៍ បន្ទាប់ពីបានបញ្ឈប់ការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីចាស់ៗឡើងវិញរបស់ Johnny Carson។ អ្នកនិពន្ធកំប្លែងជនជាតិកាណាដា Lorne Michaels ត្រូវបានជួលឲ្យបង្កើតកម្មវិធីថ្មីមួយ ដែលចាក់ផ្សាយផ្ទាល់ (live) ពីស្ទូឌីយោ 8H នៅ Rockefeller Center ក្រុងញូវយ៉ក។ កម្មវិធីនេះដំបូងមានឈ្មោះថា «NBC’s Saturday Night» ដើម្បីកុំឲ្យច្រឡំជាមួយកម្មវិធីមួយផ្សេងទៀតរបស់ស្ថានីយ៍ដៃគូប្រកួតប្រជែង ABC ដែលកំពុងប្រើឈ្មោះ «Saturday Night Live» ស្រាប់នៅពេលនោះ។ វគ្គដំបូងបានចាក់ផ្សាយនៅយប់ថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៥ ដឹកនាំដោយអ្នកកំប្លែង George Carlin ជាភ្ញៀវម្ចាស់កម្មវិធី ជាមួយភ្ញៀវចម្រៀង Janis Ian និង Billy Preston។ ក្រុមតួសម្តែងដើមឈ្មោះក្រៅផ្លូវការថា «Not Ready for Prime Time Players» មានសមាជិកដូចជា Chevy Chase, John Belushi, Dan Aykroyd, Gilda Radner, Garrett Morris, Jane Curtin និង Laraine Newman។
ទម្រង់កម្មវិធីមានលក្ខណៈក្លាហានសម្រាប់ពេលនោះ៖ ការចាក់ផ្សាយផ្ទាល់ពេញ៩០នាទីរាល់ថ្ងៃសៅរ៍ ដោយមានភ្ញៀវម្ចាស់កម្មវិធី និងភ្ញៀវចម្រៀងខុសៗគ្នារាល់សប្តាហ៍ លាយបញ្ចូលគ្នារវាងសាច់រឿងកំប្លែងសង្គម-នយោបាយ ការត្រាប់តាមតួអង្គសាធារណៈ និងតន្ត្រីផ្ទាល់។ ដោយសារភាពមិនអាចទាយទុកជាមុនបាននៃការផ្សាយផ្ទាល់ កម្មវិធីនេះក្លាយជាកន្លែងសាកល្បងទម្រង់កំប្លែងថ្មីៗ ដែលអ្នកនិពន្ធកម្មវិធីផ្សេងទៀតមិនហ៊ានធ្វើ។ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៧ ក្រោយពី NBC ទិញសិទ្ធិឈ្មោះពី ABC កម្មវិធីនេះក៏ប្តូរឈ្មោះជាផ្លូវការមកជា «Saturday Night Live» ដូចឈ្មោះដែលគេស្គាល់សព្វថ្ងៃ។
ក្នុងចំណោមចំណុចដែលធ្វើឲ្យកម្មវិធីនេះមានឥទ្ធិពលបំផុត គឺការត្រាប់តាមតួអង្គនយោបាយ ចាប់ពី Chevy Chase ត្រាប់តាមប្រធានាធិបតី Gerald Ford ក្នុងឆ្នាំដំបូងៗ រហូតដល់ការត្រាប់តាមរបស់តារាសម្តែងជំនាន់ក្រោយៗលើបេក្ខជនប្រធានាធិបតី ដែលជួនកាលមានឥទ្ធិពលដល់របៀបដែលសាធារណជនមើលឃើញអំពីតួអង្គនយោបាយពិតនោះផ្ទាល់។ ទម្រង់នេះក៏ក្លាយជាគំរូសម្រាប់កម្មវិធីកំប្លែងផ្ទាល់ជាច្រើននៅតំបន់ផ្សេងទៀតលើពិភពលោកផងដែរ។
ជាង៥០ឆ្នាំក្រោយមក Saturday Night Live បានក្លាយជាមូលដ្ឋានចាប់ផ្តើមអាជីពសម្រាប់តារាកំប្លែងល្បីៗជាច្រើនដូចជា Bill Murray, Eddie Murphy, Chris Rock, Tina Fey និងអ្នកដទៃទៀត ព្រមទាំងបានបង្កើតតួអង្គ និងឃ្លាចាំដែលចូលទៅក្នុងវប្បធម៌ពេញនិយមអាមេរិក។ សាច់រឿងកំប្លែងខ្លះក៏ត្រូវបានយកទៅធ្វើជាខ្សែភាពយន្តដ៏ជោគជ័យដូចជា The Blues Brothers (១៩៨០) និង Wayne’s World (១៩៩២)។ កម្មវិធីនេះនៅតែបន្តត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើកំប្លែងនយោបាយ និងការត្រាប់តាមតួអង្គសាធារណៈសព្វថ្ងៃនេះ។
០៤ · ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃដដែលព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃ ១១ តុលា
កាលបរិច្ឆេទទាំងអស់ខាងក្រោមប្រើប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន ដែលជាប្រតិទិនស្ដង់ដារអន្តរជាតិចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៥៨២មក ដូច្នេះមិនមានបញ្ហាភាពមិនច្បាស់លាស់រវាងប្រតិទិនជូលីយ៉ាន-ហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ានឡើយ សម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់នៅថ្ងៃនេះ។
សង្គ្រាមប័រលើកទី២ចាប់ផ្តើមនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង — សាធារណរដ្ឋប័រពីរ គឺ Transvaal និង Orange Free State ប្រកាសសង្គ្រាមប្រឆាំងអាណាចក្រអង់គ្លេស បន្ទាប់ពីជម្លោះជាច្រើនឆ្នាំលើសិទ្ធិអ្នកភូមិដីរ៉ែមាស និងឥទ្ធិពលនយោបាយក្នុងតំបន់។ សង្គ្រាមនេះបានបន្តរហូតដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩០២ ដោយអង់គ្លេសទទួលបានជ័យជម្នះ ក្រោយបានប្រើយុទ្ធសាស្ត្រជម្លៀសប្រជាជនចូលជំរំឃុំឃាំង ដែលបណ្តាលឲ្យមានការស្លាប់ជាច្រើននៅក្នុងជំរំទាំងនោះ ជាចំណុចដែលអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រនៅតែជជែកគ្នាអំពីទំហំហានិភ័យ និងទំនួលខុសត្រូវរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។
សម្តេចប៉ាប John XXIII បើកសន្និបាតវ៉ាទីកង់លើកទី២ — នេះជាសន្និបាតសាធារណៈពិភពលោកលើកទីមួយរបស់សាសនាចក្រកាតូលិកក្នុងរយៈពេលជាង៩០ឆ្នាំ ដែលបាននាំមកនូវកំណែទម្រង់សំខាន់ៗ ដូចជាការអនុញ្ញាតឲ្យប្រើភាសាកំណើតក្នុងពិធីមិស្សា និងការជំរុញទំនាក់ទំនងជាមួយសាសនាចក្រគ្រិស្តសាសនាដទៃទៀត។ សន្និបាតនេះបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៥ ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចប៉ាប Paul VI ក្រោយសម្តេចប៉ាប John XXIII ទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៩៦៣ មុនសន្និបាតបញ្ចប់។ ឯកសារជាង១៦ច្បាប់ដែលចេញពីសន្និបាតនេះ នៅតែជាមូលដ្ឋានគោលលទ្ធិកាតូលិកសម័យទំនើបរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។
NASA បាញ់ផ្លុះយាន Apollo 7 — សូមមើលផ្នែក A។
ចម្រៀង Imagine របស់ John Lennon ចេញផ្សាយជាឆ្លាក់តែមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិក — ចម្រៀងនេះចេញផ្សាយដោយ Apple Records នៅសហរដ្ឋអាមេរិកកាលពីថ្ងៃដដែលនេះក្នុងឆ្នាំ១៩៧១ ឡើងដល់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣លើតារាង Billboard Hot 100។ ការចេញផ្សាយជាឆ្លាក់នៅចក្រភពអង់គ្លេសកើតឡើងតែឆ្នាំ១៩៧៥ ជាមួយចម្រៀងនេះឡើងលេខ១លើតារាងចំណាត់ថ្នាក់អង់គ្លេស ក្រោយ Lennon ស្លាប់នៅឆ្នាំ១៩៨០។
Saturday Night Live ចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយលើ NBC — សូមមើលផ្នែក B។
Kathryn Sullivan ក្លាយជាស្ត្រីអាមេរិកាំងដំបូងគេដើរអវកាស — ក្នុងអំឡុងបេសកកម្ម STS-41-G របស់យាន Space Shuttle Challenger លោកស្រី Kathryn Sullivan រួមជាមួយ David Leestma បានធ្វើសកម្មភាពក្រៅយាន (EVA) រយៈពេល៣ម៉ោង៣០នាទី ដើម្បីសាកល្បងប្រព័ន្ធបំពេញឥន្ធនៈផ្កាយរណបនៅក្នុងគន្លង (Orbital Refueling System)។
Jimmy Carter ទទួលពានរង្វាន់សន្តិភាពណូបែល — គណៈកម្មាធិការណូបែលនរវេស៊ីបានប្រកាសផ្តល់ពានរង្វាន់នេះដល់អតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក Jimmy Carter ដោយសរសើរ «កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយសន្តិវិធីចំពោះជម្លោះអន្តរជាតិ ដើម្បីជំរុញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម»។ ប្រធានគណៈកម្មាធិការណូបែលពេលនោះក៏បានកត់សម្គាល់ថា ការសម្រុះសម្រួលរវាងអេហ្ស៊ីប និងអ៊ីស្រាអែលកាលពីឆ្នាំ១៩៧៨ដែលលោក Carter ធ្វើជាមេឈ្នួន គួរតែទទួលបានពានរង្វាន់នេះតាំងពីពេលនោះមកម្ល៉េះ។
០៥ · កើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះកើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះ
🌱 កើតនៅថ្ងៃ ១១ តុលា
- ១៨៨៤ Eleanor Roosevelt — អតីតទីមហាក្សត្រី និងអ្នកតស៊ូមតិសិទ្ធិមនុស្ស
- ១៩១៨ Jerome Robbins — កូរីអូក្រាហ្វ-អ្នកដឹកនាំសម្តែងអាមេរិកាំង (West Side Story)
- ១៩៣៧ Bobby Charlton — កីឡាករបាល់ទាត់អង់គ្លេស ជើងឯកពិភពលោក ១៩៦៦
- ១៩៤៦ Daryl Hall — តន្ត្រីករ-អ្នកនិពន្ធចម្រៀងអាមេរិកាំង (Hall & Oates)
🕯️ ស្លាប់នៅថ្ងៃ ១១ តុលា
- ១៧៧៩ Casimir Pulaski — មេទ័ពប៉ូឡូញ-អាមេរិកាំង «ឪពុកកងទ័ពសេះអាមេរិកាំង»
- ១៨៨៩ James Prescott Joule — រូបវិទូអង់គ្លេស ដែលឯកតារង្វាស់ថាមពល «ជូល» យកតាមឈ្មោះ
- ១៩៦៣ Jean Cocteau — កវី-អ្នកនិពន្ធភាពយន្តបារាំង
- ២០២២ Angela Lansbury — តារាសម្តែងអង់គ្លេស-អាមេរិកាំង (Murder, She Wrote)
Eleanor Roosevelt កើតនៅក្រុងញូវយ៉ក ថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨៨៤ ហើយបានរៀបការជាមួយបងប្អូនជីដូនមួយរបស់នាង គឺលោក Franklin D. Roosevelt ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកទីលេខ៣២។ ក្នុងនាមទីមហាក្សត្រី (First Lady) ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៣៣ដល់១៩៤៥ នាងបានពង្រីកតួនាទីនេះលើសពីទម្លាប់ប្រពៃណី ដោយធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចទូទាំងប្រទេស សរសេរជាកូឡុំទស្សនាទិវាកម្ម ព្រមទាំងតស៊ូមតិដើម្បីសិទ្ធិកម្មករ និងសិទ្ធិជនជាតិដើមអាមេរិកអាហ្វ្រិក។ បន្ទាប់ពីប្តីស្លាប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ប្រធានាធិបតី Harry Truman បានតែងតាំងនាងជាប្រតិភូអាមេរិកម្នាក់ទៅកាន់មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាកន្លែងដែលនាងបានក្លាយជាប្រធានគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្ស (Commission on Human Rights) ហើយបានដឹកនាំការព្រាងសេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស (Universal Declaration of Human Rights) ដែលមហាសន្និបាតបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៨។ នាងទទួលមរណភាពនៅក្រុងញូវយ៉ក ថ្ងៃទី៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦២។ ប្រធានាធិបតី Harry Truman ធ្លាប់ហៅនាងថា «ទីមហាក្សត្រីនៃពិភពលោក» (First Lady of the World) ដោយសារកិច្ចការទូតឯកជននិងសាធារណៈជាច្រើនដែលនាងបានធ្វើ ក្រៅពីនោះនាងក៏បានសរសេរសៀវភៅជីវប្រវត្តិចំនួនច្រើនក្បាល រួមទាំង This Is My Story និង This I Remember ដែលរៀបរាប់ពីបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងកិច្ចការសាធារណៈ។
០៦ · ហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃ
គោលការណ៍ដែល Apollo 7 បានបង្កើតឡើងកាលពី១៩៦៨ — សាកល្បងបច្ចេកវិទ្យាថ្មីជាជំហានៗនៅក្នុងគន្លងផែនដីដ៏ស្រួលគ្រប់គ្រង មុននឹងហ៊ានផ្តួចផ្តើមបេសកកម្មដ៏ស្មុគស្មាញ និងហានិភ័យខ្ពស់ជាងឆ្ងាយពីផែនដី — នៅតែជាគោលការណ៍ស្នូលរបស់ NASA រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ កម្មវិធី Artemis បច្ចុប្បន្នបានអនុវត្តតក្កវិជ្ជាដូចគ្នា៖ Artemis I ជាការហោះហើរសាកល្បងគ្មានមនុស្សបើកបរ បន្ទាប់មកទើប Artemis II ហោះជុំវិញព្រះច័ន្ទដោយមានមនុស្សបើកបរជាលើកដំបូងកាលពីដើមឆ្នាំ២០២៦ មុននឹងផែនការចុះចតជាថ្មីម្តងទៀតនាពេលអនាគត។ ជាមួយគ្នានេះ ការផ្សាយផ្ទាល់តាមទូរទស្សន៍ដែល Apollo 7 ធ្វើជាលើកដំបូងក៏បានក្លាយជារឿងធម្មតាសព្វថ្ងៃ ដោយស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) ធ្វើការផ្សាយផ្ទាល់ជាទៀងទាត់ឲ្យសាធារណជនទូទាំងពិភពលោកបានតាមដាន។ សូម្បីតែជម្លោះតូចតាចរវាងក្រុមអវកាសយានិក និងអ្នកគ្រប់គ្រងបេសកកម្មនៅដីគោកក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ ក៏ត្រូវបានយកមកសិក្សានៅសាលាបណ្តុះបណ្តាលអវកាសយានិកសព្វថ្ងៃ ជាមេរៀនអំពីតុល្យភាពរវាងការការពារបុគ្គលិក និងទំនាក់ទំនងក្នុងបេសកកម្មវែង។
ចំណែក Saturday Night Live ក៏បន្តរក្សាកន្លែងជាស្ថាប័នវប្បធម៌មួយដ៏សំខាន់របស់អាមេរិក។ កម្មវិធីនេះបានប្រារព្ធខួបលើកទី៥០ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ខណៈនៅតែរក្សាទម្រង់ដើមស្ទើរទាំងស្រុង៖ ការផ្សាយផ្ទាល់ ភ្ញៀវម្ចាស់កម្មវិធីខុសគ្នារាល់សប្តាហ៍ និងការត្រាប់តាមតួអង្គនយោបាយ។ រាល់វដ្តបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាមេរិក កម្មវិធីនេះនៅតែជាឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ស្ថានភាពនយោបាយសាធារណៈមួយដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងទៀតតែងតែយោង។ ថែមទាំងបានចាប់ផ្តើមផ្សាយផ្ទាល់តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមព្រមគ្នាជាមួយទូរទស្សន៍ ធ្វើឲ្យវិចារណកថានយោបាយ-វប្បធម៌ខ្លីៗពីកម្មវិធីនេះរាលដាលដល់អ្នកទស្សនាថ្មីៗនៅជំនាន់ក្រោយ ដែលមិនធ្លាប់មើលទូរទស្សន៍តាមម៉ោងកំណត់ផងដែរ។
គោលការណ៍សាកល្បងបច្ចេកវិទ្យាជាជំហានៗ ដែល Apollo 7 បានដាក់មូលដ្ឋាន នៅតែជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កម្មវិធី Artemis របស់ NASA ដែលបានបញ្ជូនអវកាសយានិកលើបេសកកម្ម Artemis II ហោះជុំវិញព្រះច័ន្ទកាលពីដើមឆ្នាំ២០២៦ ជាជំហានមុននឹងសាកល្បងចុះចតជាថ្មីម្តងទៀត។
Saturday Night Live បានប្រារព្ធខួបលើកទី៥០ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ខណៈនៅតែបន្តជាកម្មវិធីកំប្លែងបែបផ្ទាល់ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយរបស់អាមេរិក និងជាកន្លែងចាប់ផ្តើមអាជីពសម្រាប់តារាកំប្លែងជំនាន់ថ្មីៗរាល់ឆ្នាំ។
០៧ · ដឹងឬទេ?ដឹងឬទេ?
មនុស្សតែម្នាក់គត់។
Wally Schirra ជាមេបញ្ជាការ Apollo 7 គឺជាអវកាសយានិកតែម្នាក់គត់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានហោះហើរទាំងកម្មវិធី Mercury, Gemini និង Apollo — ប៉ុន្តែក្រោយ Apollo 7 គាត់មិនដែលហោះហើរអវកាសម្តងទៀតឡើយ។
ពីអវកាសទៅមហាសមុទ្រជ្រៅបំផុត។
ក្រោយធ្វើជាស្ត្រីអាមេរិកាំងដំបូងគេដើរអវកាសក្នុងឆ្នាំ១៩៨៤ លោកស្រី Kathryn Sullivan បានក្លាយជាស្ត្រីដំបូងគេផងដែរ ដែលចុះទៅដល់ចំណុច Challenger Deep ជ្រៅបំផុតនៃមហាសមុទ្រ កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០។
ឈ្មោះខុសគ្នាដើម្បីជៀសវាងច្រឡំ។
កម្មវិធី Saturday Night Live ប្រើឈ្មោះ «NBC’s Saturday Night» អស់រយៈពេលជិត២ឆ្នាំដំបូង ព្រោះឈ្មោះ «Saturday Night Live» ត្រូវបានប្រើប្រាស់រួចហើយដោយកម្មវិធីមួយផ្សេងទៀតរបស់ស្ថានីយប្រកួតប្រជែង ABC។
ការទទួលស្គាល់មកយឺត។
ចម្រៀង Imagine ត្រូវបានចុះបញ្ជីទុកជាឯកសារបេតិកភណ្ឌជាតិដោយបណ្ណាល័យសភាអាមេរិកកាលពីឆ្នាំ២០២៣ ប៉ុន្តែ Yoko Ono ទើបទទួលបានឥណទាននិពន្ធរួមជាផ្លូវការសម្រាប់ចម្រៀងនេះនៅឆ្នាំ២០១៧ ជាង៤៥ឆ្នាំក្រោយការចេញផ្សាយដំបូង។ ចម្រៀងនេះក៏ត្រូវបានចាត់ចូលចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣លើបញ្ជី ៥០០ បទចម្រៀងល្អបំផុតគ្រប់កាលទេសៈ របស់ទស្សនាវដ្តី Rolling Stone ក្នុងឆ្នាំ២០០៤។
០៨ · សំណួរញឹកញាប់សំណួរញឹកញាប់
តើ Apollo 7 សំខាន់យ៉ាងណាចំពោះកម្មវិធីអវកាស Apollo?
Apollo 7 ជាការហោះហើរដំបូងគេដែលមានមនុស្សបើកបររបស់កម្មវិធី Apollo ក្រោយគ្រោះអគ្គីភ័យ Apollo 1 ដែលបានឆក់យកជីវិតអវកាសយានិកបីនាក់។ បេសកកម្មនេះបានបញ្ជាក់ថាយាន Command និង Service Module ថ្មីមានលក្ខណៈអាចទុកចិត្តបានគ្រប់គ្រាន់ បើកផ្លូវទៅដល់ Apollo 8, Apollo 11 និងការចុះជាន់លើផ្ទៃព្រះច័ន្ទ។ ដោយគ្មាន Apollo 7 NASA នឹងមិនអាចមានទំនុកចិត្តគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធ្វើផែនការគោចរជុំវិញព្រះច័ន្ទក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីដូច្នេះឡើយ។ សូមមើលផ្នែក A។
តើមានជម្លោះអ្វីកើតឡើងរវាងក្រុមអវកាសយានិក និងផ្នែកគ្រប់គ្រងបេសកកម្មនៅដីគោក?
ក្រុមអវកាសយានិកទាំងបីជួបជំងឺផ្តាសាយ ហើយមេបញ្ជាការ Wally Schirra បានតវ៉ាលើកម្មវិធីផ្សាយផ្ទាល់ គុណភាពអាហារ និងការពាក់មួកការពារក្បាលពេលចូលបរិយាកាសវិញ ដែលអ្នកខ្លះហៅព្រឹត្តិការណ៍នេះថា «ការបះបោរតូចមួយក្នុងអវកាស»។ សូមមើលផ្នែក A។
តើ Saturday Night Live ចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយនៅពេលណា ហើយនរណាជាភ្ញៀវដំបូង?
កម្មវិធីនេះចាក់ផ្សាយវគ្គដំបូងនៅយប់ថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៥ លើបណ្តាញ NBC ដឹកនាំដោយអ្នកកំប្លែង George Carlin ជាភ្ញៀវម្ចាស់កម្មវិធី ជាមួយភ្ញៀវចម្រៀង Janis Ian និង Billy Preston។ សូមមើលផ្នែក B។
តើមានព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតអ្វីខ្លះនៅថ្ងៃ១១តុលា ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ?
ក្នុងចំណោមព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀត មានការចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមប័រលើកទី២ (១៨៩៩) ការបើកសន្និបាតវ៉ាទីកង់លើកទី២ (១៩៦២) ការចេញផ្សាយចម្រៀង Imagine (១៩៧១) ការដើរអវកាសដំបូងរបស់ស្ត្រីអាមេរិកាំង Kathryn Sullivan (១៩៨៤) និងការទទួលពានរង្វាន់សន្តិភាពណូបែលរបស់ Jimmy Carter (២០០២)។ សូមមើលផ្នែក C។
តើ Kathryn Sullivan បានធ្វើអ្វីនៅក្នុងអវកាស?
ក្នុងបេសកកម្ម STS-41-G កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៨៤ លោកស្រីបានធ្វើសកម្មភាពក្រៅយាន (spacewalk) រយៈពេល៣ម៉ោង៣០នាទីជាមួយ David Leestma ដើម្បីសាកល្បងប្រព័ន្ធបំពេញឥន្ធនៈផ្កាយរណបនៅក្នុងគន្លង ក្លាយជាស្ត្រីអាមេរិកាំងដំបូងគេដើរអវកាស។ សូមមើលផ្នែក C។
តើនរណាកើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃ១១ តុលា?
អ្នកកើតនៅថ្ងៃនេះមាន Eleanor Roosevelt (១៨៨៤), Jerome Robbins (១៩១៨), Bobby Charlton (១៩៣៧) និង Daryl Hall (១៩៤៦)។ អ្នកទទួលមរណភាពមាន Casimir Pulaski (១៧៧៩), James Prescott Joule (១៨៨៩), Jean Cocteau (១៩៦៣) និង Angela Lansbury (២០២២)។ សូមមើលផ្នែក D។
តើហេតុអ្វី Apollo 7 និង Saturday Night Live នៅតែពាក់ព័ន្ធនឹងបច្ចុប្បន្នកាល?
គោលការណ៍សាកល្បងបច្ចេកវិទ្យាជាជំហានៗរបស់ Apollo 7 នៅតែជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កម្មវិធី Artemis របស់ NASA សព្វថ្ងៃ ចំណែក Saturday Night Live បានប្រារព្ធខួបលើកទី៥០ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ខណៈនៅតែជាស្ថាប័នកំប្លែងដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិក ជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាទម្រង់កម្មវិធីទាំងពីរ — ការសាកល្បងបច្ចេកវិទ្យា និងកម្មវិធីកម្សាន្តផ្ទាល់ — អាចមានអាយុកាលវែងឆ្ងាយបើមានការសម្របខ្លួនត្រឹមត្រូវ។ សូមមើលផ្នែក E។
តើថ្ងៃទី១១ ខែតុលា មានទិវាអន្តរជាតិអ្វីដែរឬទេ?
បាទ/ចាស៍ អង្គការសហប្រជាជាតិកំណត់ថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ជាទិវាកុមារីអន្តរជាតិ (International Day of the Girl Child) ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ ដែលមានទំនាក់ទំនងតាមស្មារតីជាមួយស្នាដៃរបស់ Eleanor Roosevelt ក្នុងវិស័យសិទ្ធិមនុស្ស ដែលកើតនៅថ្ងៃដដែលនេះ។ ទិវានេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ 66/170 អនុម័តនៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១១ ដោយផ្អែកលើសេចក្តីប្រកាស និងកម្មវិធីសកម្មភាព Beijing ឆ្នាំ១៩៩៥ ដែលជាឯកសារដំបូងគេដែលលើកយកបញ្ហាសិទ្ធិកុមារីមកពិភាក្សាដោយឡែកពីស្ត្រីទូទៅ។ សូមមើលផ្នែក E។
០៩ · ប្រភពប្រភព
- NASA Science — Apollo 7 Launches on October 11, 1968
- NASA — Apollo 7 (mission page: crew, duration, splashdown)
- NASA — About Apollo 7: The First Crewed Apollo Space Mission
- HISTORY — Apollo 7 launched
- HISTORY — The Apollo Mission That Nearly Ended With a Mutiny in Space
- NASA — Astronaut Kathryn Sullivan on Oct. 11, 1984 Spacewalk
- Smithsonian National Air and Space Museum — America’s First Spacewalking Woman: Kathryn D. Sullivan
- Encyclopaedia Britannica — Kathryn Sullivan
- HISTORY — “Saturday Night Live” debuts
- Encyclopaedia Britannica — Second Vatican Council
- Encyclopaedia Britannica — South African War (Second Boer War)
- Encyclopaedia Britannica — On This Day: October 11
- The Nobel Prize — Jimmy Carter, Facts (2002 Nobel Peace Prize)
- Library of Congress — “Imagine”—John Lennon (1971), Added to the National Registry: 2023
- FDR Presidential Library & Museum — Eleanor Roosevelt Biography
- NASA — Artemis II Lunar Flyby
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៦ ប្រភព
📅 ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · Eksastra
អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃ រំឭកព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោកតាមកាលបរិច្ឆេទ ជាភាសាខ្មែរ។
អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់ →← ម្សិលមិញ · ១០ តុលាថ្ងៃស្អែក · ១២ តុលា →៤ តុលា — Sputnik 1 បើកយុគសម័យអវកាស១២ កញ្ញា — Mae Jemison ស្ត្រីអាហ្វ្រិក-អាមេរិកាំងដំបូងក្នុងអវកាសអត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់