KOURDENGគួរដឹង Eksastra · សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ← សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ

គួរដឹង🧬 បច្ចេកវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្រ · ការប្តូរសរីរាង្គពីសត្វមកមនុស្ស

គួរដឹង · ការប្តូរសរីរាង្គជ្រូកកែច្នៃហ្សែនមកមនុស្ស៖ តើវិទ្យាសាស្ត្រទៅដល់ណាហើយ ហើយ FDA អនុញ្ញាតដោយវិធីណា?

Xenotransplantation · eGenesis, Revivicor/United Therapeutics, NYU Langone, Massachusetts General Hospital · ការកែច្នៃហ្សែនប្រឆាំងការបដិសេធភាពស៊ាំ និងផ្លូវអនុញ្ញាត FDA

✍️ ផ្នែកគួរដឹង Eksastra🗓 ២ វិច្ឆិកា ២០២៦⏱ អានប្រហែល ២៤ នាទី✓ ប្រភព ១៤📷 រូបភាព ៥

🐖 ជ្រូកកែច្នៃហ្សែនរហូតដល់ ៦៩ ចំណុច⚕️ អ្នកជំងឺ ៤ នាក់ទទួលការប្តូរក្រោមករណីមនុស្សធម៌ ២០២២-២០២៤📋 FDA អនុញ្ញាតការសាកល្បងព្យាបាលផ្លូវការ ខែកញ្ញា ២០២៥

⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី

ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២២ គ្រូពេទ្យនៅមជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្រសកលវិទ្យាល័យម៉ារីឡែនបានប្តូរដួងចិត្តជ្រូកកែច្នៃហ្សែនចូលទៅក្នុងអ្នកជំងឺម្នាក់ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ បួនឆ្នាំក្រោយមក ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រពីរ គឺ eGenesis និង Revivicor ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ United Therapeutics កំពុងដំណើរការសាកល្បងព្យាបាលផ្លូវការដែលរដ្ឋបាលចំណីអាហារ និងឱសថសហរដ្ឋអាមេរិក (FDA) បានអនុញ្ញាតជាផ្លូវការ ក្រោយឆ្លងកាត់ដំណាក់កាល «ការប្រើប្រាស់ក្នុងករណីមនុស្សធម៌» (compassionate use/expanded access) ជាមួយអ្នកជំងឺតែម្នាក់ៗអស់ជាច្រើនឆ្នាំ។ សរីរាង្គទាំងនេះមិនមែនជ្រូកធម្មតាទេ — ជាជ្រូកដែលហ្សែនត្រូវបានកែច្នៃដោយបច្ចេកទេស CRISPR រាប់សិបចំណុច ដើម្បីលុបចោលម៉ូលេគុលស្ករលើផ្ទៃកោសិកាដែលបង្កឲ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំមនុស្សវាយប្រហារភ្លាមៗ ព្រមទាំងបិទការសម្តែងឲ្យសកម្មនៃវីរុសមួយប្រភេទដែលកប់នៅក្នុងហ្សែនជ្រូកខ្លួនឯង។ អត្ថបទនេះពិពណ៌នាអំពីវិធីសាស្ត្រកែច្នៃហ្សែន ដំណាក់កាលអនុញ្ញាតច្បាប់របស់ FDA បញ្ហាប្រឈមភាពស៊ាំដែលនៅតែជាឧបសគ្គចម្បង និងស្ថានភាពជាក់ស្តែងចុងក្រោយបំផុតរបស់វិស័យនេះ ដោយបំបែកឲ្យច្បាស់រវាងអ្វីដែលក្រុមហ៊ុន និងមន្ទីរពេទ្យអះអាង ជាមួយអ្វីដែលបានបញ្ជាក់ដោយការសិក្សាឯករាជ្យ ឬអង្គការបទបញ្ជា។

១៤ប្រភពដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់

៥រូបភាពក្នុងអត្ថបទ

១២ផ្នែកក្នុងអត្ថបទ

១១សំណួរ-ចម្លើយ

០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ ហេតុអ្វីត្រូវការសរីរាង្គពីសត្វ?

«ការប្តូរសរីរាង្គពីសត្វទៅមនុស្ស» ឬ xenotransplantation គឺជាការវះកាត់ដកសរីរាង្គ ជាលិកា ឬកោសិកាពីសត្វមួយប្រភេទ ដើម្បីប្តូរចូលរាងកាយមនុស្ស។ គំនិតនេះមិនថ្មីទេ — គ្រូពេទ្យសាកល្បងជាមួយសរីរាង្គស្វាតាំងពីដើមសតវត្សទី២០ — ប៉ុន្តែអ្វីធ្វើឲ្យវិស័យនេះក្លាយជាដំណឹងធំពេលថ្មីៗនេះ គឺសមត្ថភាពថ្មីកែច្នៃហ្សែនជ្រូកដោយ CRISPR ដើម្បីកាត់បន្ថយការបដិសេធភ្លាមៗ។ មូលហេតុជម្រុញចម្បងគឺវិបត្តិខ្វះខាតសរីរាង្គ៖ យោងតាមមូលនិធិតម្រងនោមអាមេរិក មានជនជាតិអាមេរិកជាង៩២.០០០នាក់ក្នុងបញ្ជីរង់ចាំតម្រងនោម ខណៈតែ២៨.០០០នាក់ទទួលបានក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ អ្នកជំងឺតម្រងនោមដំណាក់កាលចុងក្រោយមានលើសពី៨០០.០០០នាក់ ហើយអត្រាមរណភាព៥ឆ្នាំចំពោះអ្នកលាងឈាមលើសពី៥០ភាគរយ — ការរង់ចាំតែម្នាក់ឯង ក៏ជាហានិភ័យអាយុជីវិតដែរ។ ជ្រូកត្រូវបានជ្រើសរើសដោយហេតុផលបីយ៉ាង៖ ទំហំ និងសរីរវិទ្យាស្រដៀងមនុស្សពេញវ័យ បង្កាត់ពូជបានលឿននិងច្រើន (ខុសពីស្វាដែលយឺត និងជិតពូជមនុស្សខ្លាំងពេកលើផ្នែកសីលធម៌) ហើយហានិភ័យចម្លងវីរុសអាចត្រួតពិនិត្យបានប្រសើរជាងតាមរយៈកន្លែងចិញ្ចឹមគ្មានមេរោគ (pathogen-free)។

អ្នកជំងឺរង់ចាំតម្រងនោម (សហរដ្ឋអាមេរិក)	ជាង៩២.០០០នាក់ក្នុងបញ្ជីរង់ចាំ · ២៨.០០០នាក់ទទួលបានក្នុងឆ្នាំ២០២៤
អ្នកជំងឺតម្រងនោមដំណាក់កាលចុងក្រោយ	ជាង៨០០.០០០នាក់ · អត្រាមរណភាព៥ឆ្នាំលើសពី៥០%លើអ្នកលាងឈាម
ហេតុអ្វីជ្រូក មិនមែនស្វា?	ទំហំសរីរាង្គស្រដៀងមនុស្ស · បង្កាត់ពូជលឿន · គ្រប់គ្រងជំងឺឆ្លងបានប្រសើរជាង
ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន (២០២៦)	ការសាកល្បងព្យាបាលផ្លូវការចាប់ផ្តើម · អ្នកជំងឺច្រើននាក់ធ្លាប់ទទួលការប្តូរ

💡 សូមកត់សម្គាល់អត្ថបទនេះប្រើពាក្យ «អះអាង» ជាប្រព័ន្ធ រាល់ពេលពិពណ៌នាលទ្ធផលពីសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រុមហ៊ុន ឬមន្ទីរពេទ្យផ្ទាល់ ខុសពីលទ្ធផលបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តីពិនិត្យដោយមិត្តភក្តិ (peer-reviewed) ឬបញ្ជាក់ដោយភ្នាក់ងារឯករាជ្យដូចជា FDA។

០២ប្រវត្តិសង្ខេប៖ ពីបេះដូងស្វានៅឆ្នាំ១៩៨៤ ដល់ជ្រូកកែច្នៃហ្សែន

ការសាកល្បងដំបូងៗ ភាគច្រើនប្រើសរីរាង្គស្វា ដោយសារភាពស្រដៀងហ្សែនកាន់តែជិតមនុស្ស។ ក្នុងទសវត្សរ៍១៩៦០ គ្រូពេទ្យ Keith Reemtsma បានប្តូរតម្រងនោមស្វាឈីមផង់ស៊េ (chimpanzee) ទៅអ្នកជំងឺជាច្រើននាក់ ដោយម្នាក់រស់បានប្រហែល៩ខែ។ ករណីល្បីល្បាញមួយ គឺខែតុលា ១៩៨៤ ពេលទារកម្នាក់ស្គាល់ក្នុងនាម «Baby Fae» ទទួលការប្តូរបេះដូងពីស្វាព្រុន (baboon) នៅមជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្រ Loma Linda។ ទារកនោះរស់២១ថ្ងៃ មុនស្លាប់ដោយសារបដិសេធភាពស៊ាំពាក់ព័ន្ធភាពមិនត្រូវគ្នានៃប្រភេទឈាម — ករណីនេះក៏បង្កចម្ងល់សីលធម៌ទូលំទូលាយអំពីការប្រើសត្វព្រៃជិតពូជមនុស្សសម្រាប់សាកល្បង។ ការស្រាវជ្រាវថយចុះជាច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់មក ដោយសារឧបសគ្គភាពស៊ាំដែលបច្ចេកវិទ្យាសម័យនោះមិនអាចដោះស្រាយ។ ចំណុចប្រែក្លាយមកដល់ឆ្នាំ២០១៥ ពេលក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ Harvard ដឹកនាំដោយសាស្ត្រាចារ្យ George Church ប្រើ CRISPR ដើម្បីបិទដំណើរការវីរុសខាងក្នុងហ្សែនជ្រូក (porcine endogenous retrovirus ឬ PERV) ច្រើនចំណុចក្នុងពេលតែមួយ — បង្ហាញថាការកែច្នៃហ្សែនកម្រិតធំបែបនេះអាចធ្វើទៅបាន។ ការរកឃើញនេះក្លាយជាមូលដ្ឋានបង្កើតក្រុមហ៊ុន eGenesis ក្នុងឆ្នាំដដែល ហើយបើកផ្លូវឲ្យក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតដូចជា Revivicor ចាប់ផ្តើមផ្សំការកែច្នៃប្រឆាំងភាពស៊ាំជាមួយការបិទ PERV ក្នុងជ្រូកតែមួយ។

⚠️ សូមកត់សម្គាល់PERV (porcine endogenous retrovirus) ខុសពី PCMV (porcine cytomegalovirus) ដែលនឹងលើកឡើងនៅផ្នែក E — PERV កប់ជាប់ជាមួយហ្សែនជ្រូកខ្លួនឯង ចាំបាច់ត្រូវបិទដោយការកែច្នៃហ្សែន ខណៈ PCMV ជាការឆ្លងមេរោគខាងក្រៅដែលអាចត្រូវពិនិត្យ និងច្រោះចេញដោយការត្រួតពិនិត្យសុខភាពហ្វូងជ្រូកឲ្យបានម៉ត់ចត់ជាមុន។

ដៃគ្រូពេទ្យវះកាត់កំពុងធ្វើការវះកាត់ក្នុងបន្ទប់វះកាត់មានលក្ខណៈស្អាតគ្មានមេរោគ — ក្រុមគ្រូពេទ្យវះកាត់កំពុងបំពេញការវះកាត់ក្នុងបន្ទប់វះកាត់មានលក្ខណៈស្អាតគ្មានមេរោគ។ ការវះកាត់ប្តូរសរីរាង្គជ្រូកកែច្នៃហ្សែនទៅមនុស្ស ប្រើបច្ចេកទេស និងកន្លែងវះកាត់ស្រដៀងនឹងការប្តូរសរីរាង្គមនុស្សទៅមនុស្សធម្មតា ប៉ុន្តែទាមទារការត្រួតពិនិត្យភាពស៊ាំម៉ត់ចត់ជាងច្រើនដង។ (រូបភាពជាឧទាហរណ៍ទូទៅនៃការវះកាត់ក្នុងបន្ទប់វះកាត់ មិនតំណាងឲ្យការវះកាត់ប្តូរសរីរាង្គជ្រូកជាក់លាក់ណាមួយក្នុងអត្ថបទនេះទេ)រូបភាព៖ Viktors Duks · ប្រភព៖ Pexels · ស្ថានភាព៖ អាជ្ញាប័ណ្ណ Pexels ប្រើប្រាស់បានដោយសេរី

០៣វិធីសាស្ត្រកែច្នៃហ្សែន៖ លុប បន្ថែម និងបិទ

ជ្រូកដែលប្រើសម្រាប់ការប្តូរសរីរាង្គទំនើប មិនមែនត្រូវបានកែច្នៃចំណុចតែមួយទេ — ក្រុមហ៊ុនចម្បងទាំងពីរប្រើវិធីសាស្ត្របីប្រភេទផ្សំគ្នា។ ទីមួយ ការលុបចោល «ស្ករជិន» (glycan antigens) លើផ្ទៃកោសិកាជ្រូក ដែលជាគោលដៅចម្បងនៃការវាយប្រហារភ្លាមៗរបស់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំមនុស្ស — ជាពិសេសហ្សែន GGTA1 ដែលផលិតម៉ូលេគុល alpha-gal, ហ្សែន CMAH ដែលផលិត Neu5Gc, និងហ្សែន B4GALNT2 ដែលផលិតអង់ទីហ្សែន Sda។ ក្រុមហ៊ុន eGenesis រាយការណ៍ថាបានលុបចោលទាំងបីនេះក្នុងជ្រូកសម្រាប់ផលិតផលដែលមានឈ្មោះកូដ EGEN-2784។ ទីពីរ ការបន្ថែមហ្សែនមនុស្ស (human transgenes) ចូលទៅក្នុងហ្សែនជ្រូក ដើម្បីជួយបញ្ឆោតប្រព័ន្ធភាពស៊ាំមនុស្សឲ្យទទួលស្គាល់សរីរាង្គបានប្រសើរជាង — រួមមានហ្សែនត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធកម្មបំពេញ (complement regulators ដូចជា CD46, CD55) ដែលទប់ស្កាត់ដំណើរការបំផ្លាញកោសិកា និងហ្សែនត្រួតពិនិត្យកកឈាម (coagulation regulators ដូចជា thrombomodulin) ដែលការពារកុំឲ្យឈាមកកខុសទីតាំងក្នុងសរីរាង្គថ្មី។ eGenesis អះអាងបន្ថែមហ្សែនមនុស្ស៧ប្រភេទ ខណៈ Revivicor/United Therapeutics ប្រើវិធីតូចជាង៖ បន្ថែម៦ និងបិទហ្សែនជ្រូក៤ សម្រាប់ UKidney — សរុប១០ចំណុច។ ទីបី ការបិទដំណើរការសកម្មនៃវីរុសខាងក្នុងហ្សែនជ្រូក (PERV) លើហ្សែន៥៩ចំណុច — ធ្វើឲ្យសរុប EGEN-2784 មានចំនួន៦៩ចំណុច (៣លុប + ៧បន្ថែម + ៥៩បិទ) យោងតាមទិន្នន័យក្រុមហ៊ុន និងមូលនិធិតម្រងនោមអាមេរិក។

eGenesis (EGEN-2784)	៦៩ចំណុចសរុប៖ លុប៣ + បន្ថែម៧ + បិទ PERV ៥៩
Revivicor/United Therapeutics (UKidney)	១០ចំណុចសរុប៖ បន្ថែមហ្សែនមនុស្ស៦ + បិទហ្សែនជ្រូក៤
គោលដៅនៃការលុប/បិទ	អង់ទីហ្សែនស្ករ (alpha-gal, Neu5Gc, Sda) និងវីរុស PERV
គោលដៅនៃការបន្ថែម	ត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធកម្មបំពេញ និងការកកឈាម

⚠️ សូមកត់សម្គាល់ចំនួនការកែច្នៃហ្សែនច្រើន (៦៩ធៀបនឹង១០) មិនមានន័យថាវិធីសាស្ត្រណាមួយប្រសើរជាងគ្នាដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ — ក្រុមហ៊ុនទាំងពីរកំពុងសាកល្បងទ្រឹស្ដីខុសគ្នាស្របគ្នាក្នុងការសាកល្បងព្យាបាលផ្លូវការ ហើយវិទ្យាសាស្ត្របច្ចុប្បន្នមិនទាន់មានចម្លើយច្បាស់លាស់ថាកម្រិតកែច្នៃប៉ុន្មានចំណុចទើបល្អប្រសើរបំផុតឡើយ។ អត្ថបទនេះជៀសវាងការពិពណ៌នាលម្អិតកម្រិតលំដាប់ហ្សែន ឬបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ជាក់លាក់ ដោយផ្តោតតែលើកម្រិតរបាយការណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ និងឯកសារផ្លូវការរបស់ក្រុមហ៊ុន/FDA។

ជ្រូកជាច្រើនក្បាលនៅក្នុងរបងជិតគ្នា ក្នុងកន្លែងចិញ្ចឹមស្អាត និងមានពន្លឺគ្រប់គ្រាន់ — ជ្រូកនៅក្នុងកន្លែងចិញ្ចឹមមានការគ្រប់គ្រងស្អាត។ ជ្រូកសម្រាប់ការប្តូរសរីរាង្គមិនមែនចិញ្ចឹមតាមរបៀបកសិដ្ឋានធម្មតាទេ — ត្រូវចិញ្ចឹមក្នុងកន្លែងគ្មានមេរោគជាក់លាក់ (designated pathogen-free) ត្រួតពិនិត្យម៉ត់ចត់ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យចម្លងវីរុសទៅមនុស្ស។ (រូបភាពជាឧទាហរណ៍ទូទៅនៃកន្លែងចិញ្ចឹមជ្រូក មិនតំណាងឲ្យកន្លែងចិញ្ចឹមជ្រូកសម្រាប់ការប្តូរសរីរាង្គជាក់លាក់ណាមួយទេ)រូបភាព៖ Barbara Barbosa · ប្រភព៖ Pexels · ស្ថានភាព៖ អាជ្ញាប័ណ្ណ Pexels ប្រើប្រាស់បានដោយសេរី

០៤បញ្ហាប្រឈមភាពស៊ាំ៖ ហេតុអ្វីរាងកាយមនុស្សតតាំង?

ការកែច្នៃហ្សែនកាត់បន្ថយ ប៉ុន្តែមិនលុបបំបាត់បញ្ហាភាពស៊ាំទាំងស្រុងបានទេ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របែងចែកការបដិសេធភាពស៊ាំជាបួនប្រភេទ។ ទីមួយ ការបដិសេធភ្លាមៗ (hyperacute rejection) កើតឡើងក្នុងនាទី-ម៉ោង បណ្តាលមកពីអង់ទីករមនុស្សប្រឆាំង alpha-gal លើផ្ទៃកោសិកាជ្រូក — កាត់បន្ថយច្រើនដោយការលុបចោលហ្សែន GGTA1 (ផ្នែក C)។ ទីពីរ ការបដិសេធដោយអង់ទីករមធ្យម (acute humoral) កើតក្នុងថ្ងៃ-សប្តាហ៍ ពាក់ព័ន្ធនឹងអង់ទីករថ្មីប្រឆាំងអង់ទីហ្សែនផ្សេង។ ទីបី ការបដិសេធកម្រិតកោសិកា (cellular) ពាក់ព័ន្ធកោសិកា T-lymphocyte វាយប្រហារជាលិកា — ស្រដៀងការប្តូរមនុស្ស-មនុស្ស ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញអះអាងអាចខ្លាំងជាង ដោយសារភាពខុសគ្នាហ្សែនកាន់តែធំ។ ទីបួន ជាបញ្ហាពិសេសរបស់ xenotransplant គឺភាពមិនប្រក្រតីនៃការកកឈាម (coagulation dysregulation) អាចនាំកកឈាមតូចៗច្រើនកន្លែង (thrombotic microangiopathy) ដោយសារប្រូតេអ៊ីនត្រួតពិនិត្យកកឈាមរបស់ជ្រូក និងមនុស្សមិនប្រតិកម្មគ្នា — ជាមូលហេតុហ្សែនត្រួតពិនិត្យកកឈាមមនុស្សត្រូវបានបន្ថែមចូល។

ការបដិសេធភ្លាមៗ (Hyperacute)	នាទី-ម៉ោង · បណ្តាលពី alpha-gal · កាត់បន្ថយច្រើនដោយការលុប GGTA1
ការបដិសេធដោយអង់ទីករ (Acute humoral)	ថ្ងៃ-សប្តាហ៍ · អង់ទីករថ្មីប្រឆាំងអង់ទីហ្សែនផ្សេង
ការបដិសេធកម្រិតកោសិកា (Cellular)	ស្រដៀងការប្តូរមនុស្ស-មនុស្ស ប៉ុន្តែអាចខ្លាំងជាង
ភាពមិនប្រក្រតីនៃការកកឈាម	ជាបញ្ហាពិសេសរបស់ xenotransplant · ដោះស្រាយដោយហ្សែនត្រួតពិនិត្យកកឈាមមនុស្ស

⚠️ សូមកត់សម្គាល់ការបដិសេធភាពស៊ាំរយៈពេលវែង (chronic rejection) នៅមិនទាន់ត្រូវបានយល់ច្បាស់ទេ ព្រោះគ្មានករណីប្តូរសរីរាង្គជ្រូកណាមួយរស់បានយូរគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីសង្កេតឃើញលំនាំពេញលេញនោះឡើយ — នេះជាចំណុចមួយក្នុងចំណោមចំណុចមិនទាន់ដឹងជាច្រើនដែលការសាកល្បងព្យាបាលផ្លូវការនាពេលបច្ចុប្បន្នព្យាយាមឆ្លើយតប។

អ្នកស្រាវជ្រាវពាក់អាវពិសោធន៍កំពុងធ្វើការជាមួយឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ — អ្នកស្រាវជ្រាវក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍កំពុងធ្វើការជាមួយឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ។ ការតាមដានប្រតិកម្មភាពស៊ាំរបស់អ្នកជំងឺក្រោយប្តូរសរីរាង្គជ្រូក — ធ្វើតេស្តឈាមរកអង់ទីករថ្មី និងសិក្សាគំរូជាលិកា — ជាការងារមន្ទីរពិសោធន៍ដែលបន្តជាប់រហូតក្រោយការវះកាត់។ (រូបភាពជាឧទាហរណ៍ទូទៅនៃការងារមន្ទីរពិសោធន៍ មិនតំណាងឲ្យក្រុមស្រាវជ្រាវជាក់លាក់ណាមួយក្នុងអត្ថបទនេះទេ)រូបភាព៖ Pavel Danilyuk · ប្រភព៖ Pexels · ស្ថានភាព៖ អាជ្ញាប័ណ្ណ Pexels ប្រើប្រាស់បានដោយសេរី

០៥ករណីព្យាបាលមនុស្សធម៌៖ Bennett, Faucette, Slayman, Looney

មុនមានការសាកល្បងផ្លូវការ (ផ្នែក F) ការប្តូរសរីរាង្គជ្រូកចូលមនុស្សដំបូងបំផុត ធ្វើឡើងក្រោមការអនុញ្ញាតពិសេសម្នាក់ៗ ហៅ «ការប្រើប្រាស់ក្នុងករណីមនុស្សធម៌» ព្រោះអ្នកជំងឺលែងមានជម្រើសផ្សេង។ លោក David Bennett Sr. អាយុ៥៧ឆ្នាំ ក្លាយជាមនុស្សដំបូងគេទទួលបេះដូងជ្រូក (ពី Revivicor) ថ្ងៃទី៧ ខែមករា ២០២២ នៅមជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្រសកលវិទ្យាល័យម៉ារីឡែន។ គាត់រស់ប្រហែល២ខែ មុនស្លាប់ថ្ងៃទី៨ ខែមីនា។ ការវិភាគក្រោយស្លាប់ (autopsy) របស់មន្ទីរពេទ្យផ្ទាល់ រកឃើញបេះដូងជ្រូកក្រាស់ និងរឹង បណ្តាលខ្សោយប្រភេទ diastolic heart failure ដោយគ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាជាការបដិសេធធម្មតានោះទេ — ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញកំណត់កត្តាចូលរួមចំណែកអាចមានពីរ៖ ថ្នាំបញ្ចុះភាពស៊ាំ IVIG និងការរកឃើញឌីអិនអេវីរុស porcine cytomegalovirus (PCMV) នៅក្នុងបេះដូងជ្រូក ដែលមិនត្រូវបានរកឃើញមុនការវះកាត់ — ថាតើវីរុសនេះជាមូលហេតុផ្ទាល់ដែរឬទេ នៅមិនទាន់ច្បាស់លាស់។ ជិត២ឆ្នាំក្រោយ លោក Lawrence Faucette អាយុ៥៨ឆ្នាំ ទទួលបេះដូងជ្រូកទីពីរនៅមន្ទីរពេទ្យដដែល ថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ២០២៣។ បេះដូងដំណើរការល្អដំបូង គ្មានសញ្ញាបដិសេធក្នុងខែដំបូង ប៉ុន្តែសញ្ញាបដិសេធចាប់ផ្តើមលេចឡើងក្រោយមក ហើយគាត់ស្លាប់ថ្ងៃទី៣០ ខែតុលា ប្រហែល៤០ថ្ងៃក្រោយការវះកាត់។

ចំពោះតម្រងនោម លោក Richard «Rick» Slayman អាយុ៦២ឆ្នាំ ក្លាយជាមនុស្សរស់ដំបូងគេលើពិភពលោកទទួលតម្រងនោមជ្រូកពី eGenesis នៅMassachusetts General Hospital ថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា ២០២៤។ គាត់ស្លាប់ថ្ងៃទី១១ ខែឧសភា ប្រហែល២ខែក្រោយការវះកាត់ ប៉ុន្តែការស៊ើបអង្កេតរបស់មន្ទីរពេទ្យផ្ទាល់ ខែវិច្ឆិកា ២០២៤ សន្និដ្ឋានមូលហេតុជាបញ្ហាបេះដូង គ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ការបដិសេធតម្រងនោមនោះទេ — ការសង្កត់ធ្ងន់ដោយមន្ទីរពេទ្យខ្លួនឯង មិនមែនភាគីឯករាជ្យទាំងស្រុងនោះទេ។ ចុងក្រោយ លោកស្រី Towana Looney អាយុ៥៣ឆ្នាំ ធ្លាប់បរិច្ចាគតម្រងនោមខ្លួនឯងម្ខាងកាលពីច្រើនឆ្នាំមុន ទទួលតម្រងនោមជ្រូកនៅNYU Langone Health ថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា ២០២៤ ក្លាយជាអ្នកទទួលការប្តូរសរីរាង្គជ្រូករស់បានយូរជាងគេនៅពេលនោះ។ ប៉ុន្តែតម្រងនោមរបស់គាត់ត្រូវដកចេញវិញថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ២០២៥ បន្ទាប់ពីដំណើរការ១៣០ថ្ងៃ ដោយសារបដិសេធភាពស៊ាំ — យោងតាម NYU Langone កើតឡើងក្រោយលោកស្រីត្រូវកាត់បន្ថយថ្នាំបញ្ចុះភាពស៊ាំ ដោយសារជំងឺឆ្លងផ្សេងកំពុងកើតមានក្នុងពេលនោះ — ការគ្រប់គ្រងភាពស៊ាំក្រោយប្តូរសរីរាង្គជ្រូក ត្រូវការតុល្យភាពរវាងទប់ស្កាត់បដិសេធ និងទប់ស្កាត់ការឆ្លងជំងឺក្នុងពេលតែមួយ។

🫀 David Bennett Sr.

មករា ២០២២ · បេះដូង · រស់ ~២ខែ · diastolic heart failure មិនមែនបដិសេធធម្មតា

🫀 Lawrence Faucette

កញ្ញា ២០២៣ · បេះដូង · រស់ ~៤០ថ្ងៃ · បដិសេធភាពស៊ាំ

🫘 Richard Slayman

មីនា ២០២៤ · តម្រងនោម · រស់ ~២ខែ · មូលហេតុបេះដូង មិនមែនបដិសេធ

🫘 Towana Looney

វិច្ឆិកា ២០២៤ · តម្រងនោម · ដំណើរការ >៤ខែ · ដកចេញដោយសារបដិសេធ

០៦ផ្លូវអនុញ្ញាតរបស់ FDA៖ ពីករណីមនុស្សធម៌ ដល់ការសាកល្បងផ្លូវការ

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក សរីរាង្គជ្រូកកែច្នៃហ្សែនត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា «ផលិតផលជីវសាស្ត្រ» ស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់ Center for Biologics Evaluation and Research (CBER) ក្នុងចំណោមFDA។ មានផ្លូវច្បាប់ពីរផ្សេងគ្នា។ ទីមួយ «ការចូលប្រើប្រាស់ក្នុងលក្ខណៈពង្រីក» ឬ expanded access (compassionate use) — ការអនុញ្ញាតពិសេសសម្រាប់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗដែលគ្មានជម្រើសផ្សេង ហើយស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់អាយុជីវិត។ ករណីទាំងបួននៅផ្នែក E — Bennett, Faucette, Slayman, Looney — សុទ្ធតែត្រូវបានព្យាបាលក្រោមផ្លូវនេះ ដោយ FDA អនុញ្ញាតជាលក្ខណៈករណីនីមួយៗ មិនមែនក្រោមក្របខ័ណ្ឌសាកល្បងជាប្រព័ន្ធទេ — ទិន្នន័យមានប្រយោជន៍សិក្សា ប៉ុន្តែមិនអាចទូទៅបានច្រើនដូចការសាកល្បងផ្លូវការនោះទេ។ ទីពីរ ការដាក់ពាក្យសុំ «ថ្នាំសាកល្បងថ្មី» (IND) ដែលតម្រូវទិន្នន័យពិសោធន៍លើសត្វ ដំណើរការផលិត និងផែនការសិក្សាលម្អិតពេញលេញ — ម៉ត់ចត់ជាងច្រើន ប៉ុន្តែអនុញ្ញាតឲ្យសាកល្បងជាមួយអ្នកជំងឺច្រើននាក់តាមដំណាក់កាល១,២,៣ធម្មតា។ ថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ២០២៥ FDA បានអនុញ្ញាត IND របស់ eGenesis សម្រាប់ EGEN-2784 — ជាការផ្លាស់ប្តូរពីករណីម្នាក់ៗ ទៅជាការសាកល្បងជាប្រព័ន្ធជាលើកដំបូងសម្រាប់វិស័យនេះ។

💡 សូមកត់សម្គាល់ភាពខុសគ្នារវាង expanded access និង IND clinical trial មិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហារដ្ឋបាលនោះទេ — វាកំណត់ថាទិន្នន័យសុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធភាពដែលទទួលបានមានទម្ងន់វិទ្យាសាស្ត្រកម្រិតណា។ ការសាកល្បងករណីម្នាក់ៗ (ដូចករណីទាំងបួននៅផ្នែក E) មិនមានក្រុមប្រៀបធៀប ឬចំនួនគំរូធំគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានស្ថិតិដែលអាចអនុវត្តបានទូទៅនោះទេ។

០៧ការសាកល្បងព្យាបាលឆ្នាំ២០២៥-២០២៦៖ EGEN-2784 និង UKidney

ក្រៅពី IND ផ្លូវការ eGenesis បន្តដំណើរការ «ការសិក្សាចូលប្រើប្រាស់ក្នុងលក្ខណៈពង្រីក» ជាមួយអ្នកជំងឺបីនាក់ ដោយពន្យារពេលដោយចេតនារវាងអ្នកជំងឺនីមួយៗ (៦ខែ រួចមក៣ខែ) ដើម្បីសិក្សាលទ្ធផលនីមួយៗមុននឹងបន្ត។ លោក Tim Andrews អាយុ៦៧ឆ្នាំ ទទួលការវះកាត់ថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ២០២៥ ហើយតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ eGenesis ខ្លួនឯង គាត់រស់នៅដោយគ្មានលាងឈាមអស់ជាង៧ខែ បន្ទាប់ពីធ្លាប់លាងឈាមអស់ជាង២ឆ្នាំ — ក្រុមហ៊ុនអះអាងជាកំណត់ត្រារស់យូរជាងគេលើពិភពលោកនៅពេលនោះ (ការអះអាងរបស់ក្រុមហ៊ុន មិនទាន់ផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយស្ថាប័នឯករាជ្យ)។ លោក Bill Stewart អាយុ៥៤ឆ្នាំ ប្រភេទឈាម O ធ្វើឲ្យរង់ចាំយូរជាងធម្មតា ទទួលការវះកាត់ថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ២០២៥ ចេញពីមន្ទីរពេទ្យ៧ថ្ងៃក្រោយមក ដោយលែងត្រូវការលាងឈាមជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលជាង២ឆ្នាំ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា United Therapeutics ដឹកនាំការសាកល្បង EXPAND (NCT06878560) សម្រាប់ UKidney ដោយសហការជាមួយ NYU Langone Health ក្រោមវេជ្ជបណ្ឌិត Robert Montgomery ប្រធានផ្នែកវះកាត់ NYU Grossman School of Medicine — ការវះកាត់ដំបូងក្រោមការសាកល្បងនេះធ្វើឡើងខែវិច្ឆិកា ២០២៥។

វេជ្ជបណ្ឌិតកំពុងពិគ្រោះជាមួយអ្នកជំងឺវ័យចំណាស់ក្នុងបន្ទប់ព្យាបាល — វេជ្ជបណ្ឌិតកំពុងពិគ្រោះជាមួយអ្នកជំងឺវ័យចំណាស់។ មុនចូលរួមការសាកល្បង EXPAND ឬការសិក្សាមនុស្សធម៌របស់ eGenesis អ្នកជំងឺត្រូវឆ្លងកាត់ការពិនិត្យសុខភាពលម្អិត ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់តាមលក្ខខណ្ឌចូលរួម។ (រូបភាពជាឧទាហរណ៍ទូទៅនៃការពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត មិនតំណាងឲ្យអ្នកជំងឺជាក់លាក់ណាមួយក្នុងអត្ថបទនេះទេ)រូបភាព៖ SHVETS production · ប្រភព៖ Pexels · ស្ថានភាព៖ អាជ្ញាប័ណ្ណ Pexels ប្រើប្រាស់បានដោយសេរី

Andrews · ២៥.០១.២០២៥អាយុ៦៧ · ក្នុងករណីមនុស្សធម៌ eGenesis

Stewart · ១៤.០៦.២០២៥អាយុ៥៤ · ក្នុងករណីមនុស្សធម៌ eGenesis

EXPAND · ០៥.១១.២០២៥ការវះកាត់ដំបូងក្រោមការសាកល្បង UKidney

លក្ខខណ្ឌចូលរួម EXPAND តម្រូវអាយុ៥៥-៧០ឆ្នាំ មានជំងឺតម្រងនោមដំណាក់កាលចុងក្រោយ និងបានលាងឈាមយ៉ាងតិច៦ខែ ខណៈអ្នកមានប្រវត្តិសុខភាពស្មុគស្មាញពេកត្រូវបានដកចេញ។ ដំណាក់កាលដំបូងគ្រោងលើអ្នកជំងឺ៦នាក់នៅមជ្ឈមណ្ឌលពីរ ចន្លោះពេល១២សប្តាហ៍រវាងការវះកាត់ តាមដាន២៤សប្តាហ៍ មុននឹងពង្រីកដល់៥០នាក់ ប្រសិនបើលទ្ធផលដំបូងល្អ។

០៨ព័ត៌មានចុងក្រោយបំផុត៖ ខែកញ្ញា ២០២៦

ព័ត៌មានថ្មីបំផុត បានចេញផ្សាយថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ២០២៦ ដោយSTAT News — ព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រឯករាជ្យ មិនមែនសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់ទេ។ eGenesis ប្រកាសថាអ្នកជំងឺពីរនាក់ក្នុងកម្មវិធីមនុស្សធម៌បីនាក់ (រួម Andrews និង Stewart ផ្នែក G) បានទទួលតម្រងនោមមនុស្សពិតប្រាកដ បន្ទាប់ពីតម្រងនោមជ្រូកចាប់ផ្តើមបរាជ័យ។ គ្រូពេទ្យបានដកតម្រងនោមជ្រូកចេញ ហើយអ្នកជំងឺត្រូវត្រឡប់ទៅលាងឈាមអស់ប៉ុន្មានខែ រហូតមានតម្រងនោមមនុស្ស — មិនមែនការផ្លាស់ប្តូរដោយរលូននោះទេ។ ចំណុចវិទ្យាសាស្ត្រសំខាន់មួយបានទទួលការបញ្ជាក់៖ eGenesis ធ្លាប់ព្រួយបារម្ភថាការទទួលសរីរាង្គជ្រូកជាមុន អាចធ្វើឲ្យរាងកាយបង្កើតអង់ទីករប្រឆាំង HLA កាន់តែច្រើន ធ្វើឲ្យការប្តូរសរីរាង្គមនុស្សនាពេលក្រោយពិបាកឡើង (ភាព «sensitization»)។ ការសិក្សាលើសត្វស្វាព្យាករថានឹងមិនកើតបញ្ហានេះទេ ហើយករណីទាំងពីរនេះឥឡូវផ្តល់ភស្តុតាងមនុស្សពិតដំបូងគេថាការព្យាករនោះត្រឹមត្រូវ។ ការសង្កេតនេះសំខាន់ចំពោះការគិតអំពីសរីរាង្គជ្រូកជា «ស្ពាន» (bridge therapy) — ព្យាបាលបណ្តោះអាសន្នរហូតមានសរីរាង្គមនុស្សប្តូរជាស្ថាពរ — ចាំបាច់ត្រូវសង្កត់ធ្ងន់ថានេះជាករណីតែពីរនាក់ មិនទាន់មានទិន្នន័យធំគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានស្ថិតិទូទៅ។

💡 សូមកត់សម្គាល់ការទ្រទ្រង់ជីវិតបានលើសពីមួយឆ្នាំ ត្រូវបានចាត់ទុកជាដំណឹងវិជ្ជមានលើសពីករណី២០២២-២០២៤ដែលភាគច្រើនរស់តែប៉ុន្មានខែ — ប៉ុន្តែមិនមានន័យថាបញ្ហាបដិសេធត្រូវបានដោះស្រាយស្រេចនោះទេ។

គ្រូពេទ្យវះកាត់ពាក់សម្លៀកបំពាក់វះកាត់ ធ្វើការជាមួយឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រទំនើបក្នុងបន្ទប់វះកាត់ — គ្រូពេទ្យវះកាត់ក្នុងបន្ទប់វះកាត់មានឧបករណ៍ទំនើប។ ការវះកាត់ដកសរីរាង្គជ្រូកចេញ រួចប្តូរជាមួយសរីរាង្គមនុស្សនៅពេលក្រោយ ត្រូវការជំនាញវះកាត់ខ្ពស់ ព្រោះជាលិកាជុំវិញសរីរាង្គដើមអាចផ្លាស់ប្តូរបន្ទាប់ពីការវះកាត់លើកមុន។ (រូបភាពជាឧទាហរណ៍ទូទៅនៃការវះកាត់ក្នុងបន្ទប់វះកាត់ មិនតំណាងឲ្យការវះកាត់ជាក់លាក់ណាមួយក្នុងអត្ថបទនេះទេ)រូបភាព៖ Anna Shvets · ប្រភព៖ Pexels · ស្ថានភាព៖ អាជ្ញាប័ណ្ណ Pexels ប្រើប្រាស់បានដោយសេរី

០៩សរីរាង្គផ្សេងទៀត និងបរិបទអន្តរជាតិ

តម្រងនោម និងបេះដូងជាសរីរាង្គទទួលការសិក្សាច្រើនជាងគេ ប៉ុន្តែមិនមែនតែពីរនេះទេ។ ខែមីនា ២០២៤ ក្រុមគ្រូពេទ្យនៅ Xijing Hospital ប្រទេសចិន បានប្តូរថ្លើមជ្រូកកែច្នៃហ្សែន (លុប៣ហ្សែន GGTA1, B4GALNT2, CMAH និងបន្ថែមហ្សែនមនុស្ស៣ CD46, CD55, THBD) ចូលអ្នកជំងឺម្នាក់ស្លាប់ខួរក្បាល (brain-dead) មិនមែនអ្នកជំងឺរស់ធម្មតាទេ — សិក្សាបានក្រោមក្របខ័ណ្ឌសីលធម៌ខុសពីសហរដ្ឋអាមេរិកដែលមិនអនុញ្ញាតការសិក្សាបែបនេះដោយងាយដូចគ្នា។ ថ្លើមជ្រូកដំណើរការដល់១០ថ្ងៃ ផលិតទឹកប្រមាត់មាស និងអាល់ប៊្យូមីនប្រភពជ្រូក គ្មានសញ្ញាបដិសេធភ្លាមៗ — លទ្ធផលបោះពុម្ពក្នុងNature ជាការសិក្សាឆ្លងកាត់ការពិនិត្យដោយមិត្តភក្តិ ខុសពីករណីជាច្រើននៅផ្នែក E-H ដែលព័ត៌មានច្រើនផុសពីសេចក្តីប្រកាសផ្ទាល់។ ចំពោះបេះដូង បន្ទាប់ពី Bennett និង Faucette គ្មានការសាកល្បងទំហំធំណាមួយទទួលបាន IND ដូចតម្រងនោមទេ គិតត្រឹមព័ត៌មានចុងក្រោយបំផុត — ឆ្លុះបញ្ចាំងគុណសម្បត្តិខាងបច្ចេកទេសរបស់តម្រងនោម៖ អ្នកជំងឺអាចត្រឡប់ទៅលាងឈាមបានប្រសិនបើសរីរាង្គបរាជ័យ ខណៈបេះដូងបរាជ័យមានន័យស្លាប់ភ្លាមៗ។

⚠️ សូមកត់សម្គាល់ភាពខុសគ្នារវាងក្របខ័ណ្ឌបទបញ្ជាអន្តរជាតិ (ដូចការសិក្សាលើអ្នកជំងឺស្លាប់ខួរក្បាលនៅចិន ធៀបនឹងផ្លូវ expanded access/IND របស់ FDA) មានន័យថាល្បឿននៃការស្រាវជ្រាវ និងប្រភេទទិន្នន័យដែលទទួលបាន អាចខុសគ្នាខ្លាំងអាស្រ័យលើប្រទេស — អត្ថបទនេះមិនវាយតម្លៃថាក្របខ័ណ្ឌណាមួយប្រសើរជាងគ្នាទេ គ្រាន់តែពិពណ៌នាភាពខុសគ្នាប៉ុណ្ណោះ។

១០ដែនកំណត់ និងសំណួរដែលនៅមិនទាន់ដោះស្រាយ

ទោះមានការវិវត្តគួរកត់សម្គាល់ក៏ដោយ ការប្តូរសរីរាង្គជ្រូកទៅមនុស្ស នៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលពិសោធន៍។ ចំណុចមិនទាន់ដឹងច្បាស់មានច្រើន៖ គ្មានករណីរស់លើសពីមួយឆ្នាំដោយសរីរាង្គជ្រូកតែមួយឡើយ ដូច្នេះលទ្ធភាពរស់៥-១០ឆ្នាំដូចការប្តូរមនុស្ស-មនុស្ស មិនទាន់មានទិន្នន័យបញ្ជាក់។ ហានិភ័យចម្លងវីរុសពីជ្រូក (zoonotic risk) ត្រូវការតាមដានអស់មួយជីវិត ព្រោះការបិទ PERV មិនមានន័យថាហានិភ័យវីរុសផ្សេង ដូចករណី PCMV របស់ Bennett ត្រូវលុបបំបាត់ទាំងស្រុងទេ។ ថ្លៃដើមផលិត និងចិញ្ចឹមជ្រូកក្នុងកន្លែងគ្មានមេរោគ ក៏ជាឧបសគ្គធំ — អ្នកជំនាញឧស្សាហកម្មទទួលស្គាល់ថាខ្ពស់ជាងទទួលសរីរាង្គមនុស្ស ហើយសំណួរថាតើអាចពង្រីកទំហំគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់អ្នកជំងឺរាប់ម៉ឺននាក់ក្នុងបញ្ជីរង់ចាំ (ផ្នែក A) នៅមិនទាន់មានចម្លើយច្បាស់។ លើសពីនេះ មានសំណួរសីលធម៌អំពីសុខុមាលភាពសត្វ និងភាពស្មុគស្មាញនៃការសម្រេចចិត្តព្រមព្រៀងចូលរួម (informed consent) ចំពោះអ្នកជំងឺជិតស្លាប់ដែលមានអារម្មណ៍ថាគ្មានជម្រើសផ្សេង។

💡 សូមកត់សម្គាល់អ្នកជំនាញភាគច្រើនពិពណ៌នាការប្តូរសរីរាង្គជ្រូកបច្ចុប្បន្នថាជា «ស្ពានឆ្លងកាត់» (bridge therapy) ជួយទ្រទ្រង់ជីវិតរយៈពេលប៉ុន្មានខែ ដល់ប៉ុន្មានឆ្នាំ រហូតដល់មានសរីរាង្គមនុស្សសម្រាប់ប្តូរ — មិនទាន់មានអ្នកណាអះអាងជាផ្លូវការថាវានឹងជំនួសការប្តូរសរីរាង្គមនុស្សទាំងស្រុងក្នុងពេលឆាប់ៗនោះទេ ហើយ FDA នៅតែត្រូវការទិន្នន័យសុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធភាពពីការសាកល្បងផ្លូវការទំហំធំជាងមុន មុននឹងអាចពិចារណាការអនុញ្ញាតពាណិជ្ជកម្មពេញលេញបាន។

១១សំណួរញឹកញាប់

តើ xenotransplantation ជាអ្វី និងខុសពីការប្តូរសរីរាង្គមនុស្សទៅមនុស្សយ៉ាងណា?

ការប្តូរសរីរាង្គ ជាលិកា ឬកោសិកាពីសត្វទៅមនុស្ស — បច្ចុប្បន្នប្រើជ្រូកកែច្នៃហ្សែនជាចម្បង ខុសពីការប្តូរធម្មតាដែលប្រើសរីរាង្គមនុស្សពីអ្នកបរិច្ចាគ។ សូមមើលផ្នែក A។

ហេតុអ្វីជ្រូក មិនមែនស្វា ត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រភពសរីរាង្គ?

ជ្រូកមានទំហំសរីរាង្គស្រដៀងមនុស្សពេញវ័យ បង្កាត់ពូជបានលឿននិងច្រើន ខុសពីស្វាដែលយឺត និងជិតពូជមនុស្សខ្លាំងពេកលើផ្នែកសីលធម៌។ សូមមើលផ្នែក A និង B។

តើហ្សែនណាខ្លះត្រូវបានកែច្នៃក្នុងជ្រូកសម្រាប់ការប្តូរសរីរាង្គ?

បីប្រភេទ៖ លុបអង់ទីហ្សែនស្ករដូចជា alpha-gal (GGTA1) បន្ថែមហ្សែនមនុស្សត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធកម្មបំពេញ/កកឈាម និងបិទវីរុស PERV។ eGenesis ធ្វើ៦៩ចំណុច ខណៈ Revivicor/United Therapeutics ធ្វើ១០ចំណុច។ សូមមើលផ្នែក C។

តើហេតុអ្វីរាងកាយមនុស្សនៅតែបដិសេធសរីរាង្គជ្រូក ទោះកែច្នៃហ្សែនរួចហើយ?

ការកែច្នៃហ្សែនកាត់បន្ថយការបដិសេធភ្លាមៗខ្លាំង ប៉ុន្តែការបដិសេធកម្រិតកោសិកា និងបញ្ហាកកឈាមមិនប្រក្រតី នៅតែជាឧបសគ្គ ហើយការបដិសេធរយៈពេលវែងនៅមិនទាន់ត្រូវបានយល់ច្បាស់ ព្រោះគ្មានករណីរស់បានយូរគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីសង្កេត។ សូមមើលផ្នែក D។

តើអ្នកជំងឺបួននាក់ដំបូង Bennett, Faucette, Slayman, Looney មានលទ្ធផលយ៉ាងណា?

Bennett និង Faucette (បេះដូង) ស្លាប់ក្នុងប៉ុន្មានសប្តាហ៍-ខែ។ Slayman (តម្រងនោម) ស្លាប់ដោយបញ្ហាបេះដូង មិនមែនបដិសេធ។ Looney (តម្រងនោម) ដំណើរការ១៣០ថ្ងៃ មុនត្រូវដកចេញដោយសារបដិសេធ។ សូមមើលផ្នែក E។

តើ «ការប្រើប្រាស់ក្នុងករណីមនុស្សធម៌» (expanded access) ខុសពីការសាកល្បងព្យាបាលផ្លូវការ (IND) យ៉ាងណា?

Expanded access ជាការអនុញ្ញាតករណីនីមួយៗសម្រាប់អ្នកគ្មានជម្រើសផ្សេង ខណៈ IND ជាការសិក្សាជាប្រព័ន្ធជាមួយអ្នកជំងឺច្រើននាក់ ផ្តល់ទិន្នន័យទូទៅបានច្រើនជាង។ សូមមើលផ្នែក F។

តើការសាកល្បងព្យាបាលផ្លូវការឥឡូវនេះមានអ្វីខ្លះ ហើយកំពុងធ្វើនៅឯណា?

eGenesis មាន EGEN-2784 (IND អនុញ្ញាតខែកញ្ញា ២០២៥) ខណៈ United Therapeutics/Revivicor មានការសាកល្បង EXPAND (NCT06878560) សម្រាប់ UKidney នៅ NYU Langone ដឹកនាំដោយវេជ្ជបណ្ឌិត Robert Montgomery។ សូមមើលផ្នែក G។

តើមានព័ត៌មានថ្មីបំផុតអ្វីខ្លះអំពីវិស័យនេះ?

ខែកញ្ញា ២០២៦ eGenesis ប្រកាសថាអ្នកជំងឺពីរនាក់ក្នុងកម្មវិធីមនុស្សធម៌របស់ខ្លួន បានផ្លាស់ប្តូរពីតម្រងនោមជ្រូកទៅតម្រងនោមមនុស្សដោយជោគជ័យ ដោយគ្មានភស្តុតាងបញ្ហា sensitization ដែលអ្នកជំនាញធ្លាប់ព្រួយបារម្ភ។ សូមមើលផ្នែក H។

តើមានការសិក្សាលើសរីរាង្គផ្សេងក្រៅពីតម្រងនោម និងបេះដូងទេ?

មាន — ខែមីនា ២០២៤ ក្រុមគ្រូពេទ្យនៅប្រទេសចិនបានប្តូរថ្លើមជ្រូកកែច្នៃហ្សែនទៅអ្នកជំងឺស្លាប់ខួរក្បាល ដែលដំណើរការបានដល់១០ថ្ងៃដោយគ្មានបដិសេធភ្លាមៗ។ សូមមើលផ្នែក I។

តើនេះជាដំណោះស្រាយចុងក្រោយសម្រាប់វិបត្តិខ្វះខាតសរីរាង្គដែរឬទេ?

មិនទាន់ទេ — អ្នកជំនាញភាគច្រើនចាត់ទុកសរីរាង្គជ្រូកបច្ចុប្បន្នជា «ស្ពានឆ្លងកាត់» ជួយទ្រទ្រង់ជីវិតរយៈពេលខ្លីទៅមធ្យម មិនទាន់មានទិន្នន័យរយៈពេលវែងគ្រប់គ្រាន់ ឬការអនុញ្ញាតពាណិជ្ជកម្មពេញលេញពី FDA នៅឡើយ។ សូមមើលផ្នែក J។

១២ប្រភព

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៤ ប្រភព

សេចក្តីជូនដំណឹង៖ អត្ថបទនេះមានគោលបំណងផ្តល់ព័ត៌មានទូទៅ អប់រំ និងសង្ខេបស្ថានភាពវិទ្យាសាស្ត្របច្ចុប្បន្នអំពីការប្តូរសរីរាង្គពីសត្វទៅមនុស្ស ដោយផ្អែកលើសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រុមហ៊ុន/មន្ទីរពេទ្យ ការចេញផ្សាយផ្លូវការរបស់ FDA និងរបាយការណ៍ព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រឯករាជ្យ។ អត្ថបទនេះមិនមែនជាដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រសម្រាប់បុគ្គលណាម្នាក់ឡើយ ហើយមិនមានចេតនាណែនាំការសម្រេចចិត្តព្យាបាលណាមួយចំពោះអ្នកអានឡើយ — សូមពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ឬអ្នកជំនាញសុខាភិបាលផ្ទាល់ សម្រាប់សំណួរអំពីការព្យាបាល ជម្រើសព្យាបាល ឬសុខភាពផ្ទាល់ខ្លួន។ ស្ថានភាពការសាកល្បងព្យាបាល និងលទ្ធផលអ្នកជំងឺអាចផ្លាស់ប្តូរបន្ទាប់ពីថ្ងៃបោះពុម្ព — សូមផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពដើម។

Facebook Telegram

📚 សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ · គួរដឹង Eksastra

អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។

សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ ទាំងអស់ →អ៊ុលត្រាសោនប្រមូលកំពស់ដឹកនាំដោយ MRI FDA/EMA អនុញ្ញាតកម្មវិធីវិនិច្ឆ័យរោគ AI យ៉ាងណា ព្យាបាលហ្សែនសម្រាប់ជំងឺកម្រ