០១ · ព្រឹត្តិការណ៍អ្វីកំពុងកើតឡើងនៅសភាឥណ្ឌូនេស៊ី?

នៅថ្ងៃទី១៧ កញ្ញា ២០២៦ គណៈកម្មការទី XI នៃសភាតំណាងរាស្ត្រឥណ្ឌូនេស៊ី (DPR) ដែលទទួលបន្ទុកកិច្ចការហិរញ្ញវត្ថុ បានបើកកិច្ចប្រជុំស្ដាប់យោបល់ ស្ដីពីការកែសម្រួល ច្បាប់លេខ ១៧ ឆ្នាំ ២០០៣ ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុរដ្ឋ។ ច្បាប់នេះកំណត់ថា ឱនភាពថវិកាប្រចាំឆ្នាំមិនត្រូវលើស ៣% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ហើយបំណុលសាធារណៈសរុបមិនត្រូវលើស ៦០% នៃ GDP ឡើយ។

អ្នកដែលលើកបញ្ហានេះខ្លាំងជាងគេ គឺប្រធានគណៈកម្មការទី XI លោក Mukhamad Misbakhun។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារ Reuters សមាជិកសភាមួយចំនួន ជាពិសេសមកពីសម្ព័ន្ធគណបក្សកាន់អំណាចរបស់ប្រធានាធិបតី Prabowo Subianto យល់ថា ពិដានទាំងនេះកំពុងរារាំងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

យើងមានសន្ទុះដើម្បីចេញពីអន្ទាក់ប្រាក់ចំណូលមធ្យម… តើយើងនឹងពង្រីកកំណើនយ៉ាងដូចម្ដេចបាន ប្រសិនបើយើងចាក់សោខ្លួនឯង ហើយនិយាយតែអំពី ៣% ជានិច្ច?— លោក Mukhamad Misbakhun ប្រធានគណៈកម្មការទី XI (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Reuters

លោក Misbakhun ក៏លើកចំណុចច្បាប់មួយដែរ។ យោងតាម DDTC News តួលេខ ៣% មិនមាននៅក្នុងតួមាត្រា ១២ នៃច្បាប់ទេ គឺមានតែនៅក្នុង សេចក្ដីពន្យល់ (elucidation) ប៉ុណ្ណោះ ហើយពិដានបំណុល ៦០% ក៏មានតែក្នុងឧបសម្ព័ន្ធនៃសេចក្ដីពន្យល់ដែរ។ លោកថា «ឱនភាពមិនមែនជាបទដ្ឋានច្បាប់ទេ» ហើយសួរថា តើតួលេខ ៣% បានក្លាយជារឿង «ពិសិដ្ឋ» ដែលប៉ះពាល់មិនបានឬ?

ភាគីរដ្ឋាភិបាលមិនយល់ស្របទេ។ អនុរដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ លោក Juda Agung បានប្រាប់គណៈកម្មការថា រដ្ឋាភិបាលនឹងរក្សាឱនភាពឱ្យនៅក្រោម ៣% ជានិច្ច ដើម្បី «រក្សាភាពជឿជាក់សារពើពន្ធ»។ តំណាងរាស្ត្រប្រឆាំងម្នាក់ គឺលោក Harris Turino បានព្រមានយ៉ាងច្បាស់ថា៖

ប្រសិនបើយើងមិនអាចដាក់វិន័យលើខ្លួនឯងបានទេ រួមទាំងការរក្សាពិដានឱនភាព ៣% នោះទីផ្សារនឹងដាក់វិន័យលើយើងនៅទីបំផុត។— លោក Harris Turino តំណាងរាស្ត្រប្រឆាំង (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Reuters

អ្នកសេដ្ឋកិច្ចដែលចូលរួមកិច្ចប្រជុំ បានស្នើជម្រើសកណ្ដាល ប្រសិនបើសភាពិតជាចង់បន្ធូរក្បួន៖

ប្រភព៖ Reuters (១៧.០៩.២០២៦), DDTC News (១៨.០៩.២០២៦) និង The Jakarta Post (២០.០៩.២០២៦)។ យោងតាម Reuters សភាទំនងជាមិនអាចបញ្ចប់ការពិភាក្សាមុនការបិទសម័យប្រជុំបច្ចុប្បន្ននៅខែវិច្ឆិកាទេ។

០២ · ប្រវត្តិពិដាន ៣% កើតចេញពីមេរៀននៃវិបត្តិ ១៩៩៧–៩៨

ដើម្បីយល់ថាហេតុអ្វីតួលេខ ៣% មានទម្ងន់ខ្លាំងម្ល៉េះ ត្រូវត្រឡប់ទៅវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ ១៩៩៧–៩៨ ដែលបានវាយប្រហារឥណ្ឌូនេស៊ីធ្ងន់ធ្ងរជាងគេបំផុតមួយក្នុងតំបន់។ យោងតាម Reuters និង The Jakarta Post ពិដានឱនភាព និងបំណុល ត្រូវបានដាក់ចូលក្នុងច្បាប់ឆ្នាំ ២០០៣ ក្រោយវិបត្តិនោះ ដើម្បីស្ដារវិន័យសារពើពន្ធ និង «ធ្វើជាយុថ្កាសម្រាប់ទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិន»។ ក្បួននេះអនុវត្តលើឱនភាពរួមរបស់រដ្ឋាភិបាលកណ្ដាល និងរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន។

ការវិភាគចំណុចសំខាន់នៃប្រវត្តិនេះ គឺឥណ្ឌូនេស៊ីធ្លាប់ «ផ្អាក» ពិដាន ៣% រួចហើយ ប៉ុន្តែការផ្អាកនោះមាន កាលកំណត់ច្បាស់លាស់ និង ផ្លូវត្រឡប់មកវិញ ដែលសរសេរក្នុងច្បាប់។ ការត្រឡប់មកក្រោម ៣% មុនកាលកំណត់ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ បានពង្រឹងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីថែមទៀត។ សំណើបច្ចុប្បន្នខុសពីនោះ ព្រោះវាកើតឡើងក្នុងពេលគ្មានវិបត្តិធំ ហើយមិនទាន់មានក្បួនជំនួសច្បាស់លាស់ណាមួយនៅឡើយទេ។

០៣ · តួលេខឱនភាពថវិកាតាមឆ្នាំ៖ ជិតដល់ពិដានម្ដងទៀត

ក្រោយពីធ្លាក់ចុះទាបបំផុតក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ឱនភាពបានកើនឡើងវិញយ៉ាងលឿន ក្រោមរដ្ឋាភិបាលថ្មី៖

ប្រភពទិន្នន័យ៖ ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុឥណ្ឌូនេស៊ី តាមរយៈ Katadata (២០២០), Reuters (២០២១–២០២៣, ២០២៥), Indonesia Business Post (២០២៤), Xinhua (២០២៥) និង Reuters/The Edge (២០២៦–២០២៧)។ តួលេខក្រោយការធ្វើសវនកម្មអាចខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច ឧទាហរណ៍ Reuters ក្រោយមកបានរាយការណ៍ឱនភាពឆ្នាំ ២០២២ ត្រឹម ២,៣៥%។

ឆ្នាំ ២០២៥៖ ឱនភាពធំបំផុតក្នុងរយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំ ក្រៅពីសម័យកូវីដ

យោងតាម Xinhua ដែលដកស្រង់តួលេខរបស់ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ឱនភាពឆ្នាំ ២០២៥ មានចំនួន ៦៩៥,១ ពាន់ពាន់លានរូពី ឬ ២,៩២% នៃ GDP។ ចំណូលរដ្ឋសរុបមាន ២ ៧៥៦,៣ ពាន់ពាន់លានរូពី ខណៈចំណាយមាន ៣ ៤៥១,៤ ពាន់ពាន់លានរូពី។ តួលេខនេះខ្ពស់ជាងគោលដៅដើមក្នុងថវិកា ដែលមានត្រឹម ២,៥៣% និងខ្ពស់ជាងការព្យាកររបស់ក្រសួងខ្លួនឯងកាលពីមុន (២,៧៨%)។

រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុនៅពេលនោះ លោក Purbaya Yudhi Sadewa បានការពារថា ឱនភាពត្រូវតែពង្រីក ព្រោះរដ្ឋាភិបាល «ត្រូវរក្សាឱ្យសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកបន្តរីកចម្រើន ក្នុងពេលសម្ពាធសកលខ្ពស់» ហើយការកាត់ចំណាយនឹងធ្វើឱ្យខូចប្រយោជន៍វិញ។

ឆ្នាំ ២០២៦ និង ២០២៧

• ថវិកាឆ្នាំ ២០២៦៖ គោលដៅឱនភាព ២,៦៨% នៃ GDP (៦៨៩,១ ពាន់ពាន់លានរូពី) ជាមួយចំណាយ ៣ ៨៤២,៧ ពាន់ពាន់លានរូពី។
• ការព្យាករថ្មី៖ រដ្ឋាភិបាលរំពឹងថា ឱនភាពឆ្នាំ ២០២៦ នឹងដល់ ២,៨៥% ហើយលោក Suahasil បានរក្សាតួលេខនេះ។ Fitch ព្យាករខ្ពស់ជាងនេះបន្តិច គឺ ២,៩%។
• ដល់ចុងខែសីហា ២០២៦៖ ឱនភាពមាន ២៤០,១ ពាន់ពាន់លានរូពី ឬ ០,៩៣% នៃ GDP (ANTARA)។
• ថវិកាឆ្នាំ ២០២៧៖ គណៈកម្មការថវិកានៃសភាបានអនុម័តឱនភាព ២,៤០% ជាមួយចំណាយ ៤ ១០៦,៣ ពាន់ពាន់លានរូពី (Reuters ថ្ងៃទី២៤ កញ្ញា ២០២៦)។

ការវិភាគតួលេខ ០,៩៣% ត្រឹមខែសីហា មើលទៅហាក់ដូចជាមានសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែនៅឥណ្ឌូនេស៊ី ការចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលច្រើនតែប្រមូលផ្ដុំនៅត្រីមាសចុងក្រោយនៃឆ្នាំ។ ឆ្នាំ ២០២៥ ក៏ធ្លាប់មានឱនភាពត្រឹមតែ ១,៣៥% នៅចុងខែសីហាដែរ ប៉ុន្តែបញ្ចប់ឆ្នាំនៅ ២,៩២%។ ដូច្នេះចន្លោះរវាង ២,៨៥% និង ៣% មានត្រឹមតែ ០,១៥ ពិន្ទុភាគរយប៉ុណ្ណោះ ដែលតូចណាស់ ប្រសិនបើតម្លៃប្រេងឡើង ឬប្រាក់រូពីធ្លាក់ថ្លៃបន្ថែម។

០៤ · សម្ពាធចំណាយកើនឡើង ប៉ុន្តែចំណូលមិនទាន់តាមទាន់

ការជជែកអំពីពិដាន ៣% មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យទេ។ វាជាលទ្ធផលនៃសម្ពាធពីរជ្រុងព្រមគ្នា៖ អាទិភាពចំណាយដ៏ធំរបស់ប្រធានាធិបតី Prabowo និងមូលដ្ឋានចំណូលដែលនៅតែទាបខ្លាំង។

១. កម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភឥតគិតថ្លៃ (MBG)

កម្មវិធី Makan Bergizi Gratis (MBG) ដែលផ្ដល់អាហារដល់សិស្សានុសិស្ស ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងម្ដាយបំបៅកូន គឺជាការសន្យាសំខាន់បំផុតរបស់លោក Prabowo។ វាបានចាប់ផ្ដើមនៅខែមករា ២០២៥ ហើយពង្រីកយ៉ាងលឿន៖

• ថវិកា៖ ថវិកាឆ្នាំ ២០២៦ ដំបូងមាន ៣៣៥ ពាន់ពាន់លានរូពី (ប្រហែល ១៨,៤ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក)។ នៅខែឧសភា ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលកាត់ចេញ ៦៧ ពាន់ពាន់លាន នៅសល់ ២៦៨ ពាន់ពាន់លានរូពី ក្រោមបទបញ្ជារបស់ប្រធានាធិបតីឱ្យ «បង្កើនប្រសិទ្ធភាព» (ANTARA)។
• ទំហំ៖ ត្រឹមថ្ងៃទី៣០ មេសា ២០២៦ កម្មវិធីនេះមានអ្នកទទួលផល ៦១,៩៦ លាននាក់ តាមរយៈផ្ទះបាយជាង ២៧ ០០០ កន្លែង។
• ទម្ងន់លើថវិកា៖ Fitch ប៉ាន់ស្មានថា MBG នឹងស៊ីថវិកាប្រហែល ១,៣% នៃ GDP រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៩។
• ការរិះគន់៖ យោងតាមតំណាងរាស្ត្រ Charles Honoris ដែលដកស្រង់ដោយ The Jakarta Post សិស្សជិត ៥៣ ០០០ នាក់ បានរងការពុលអាហារដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកម្មវិធីនេះ ចាប់តាំងពីវាចាប់ផ្ដើម។

២. Danantara៖ មូលនិធិអធិបតេយ្យភាពនៅក្រៅថវិកា

នៅថ្ងៃទី២៤ កុម្ភៈ ២០២៥ លោក Prabowo បានបើកដំណើរការ Danantara Indonesia ដែលជាមូលនិធិវិនិយោគរដ្ឋ ដែលគ្រប់គ្រងសហគ្រាសរដ្ឋជាង ១ ០០០ ហើយត្រូវបានរំពឹងថា នឹងមានទ្រព្យសកម្មលើសពី ៩០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ បញ្ហាសារពើពន្ធមានពីរ៖

• ចំណូលបាត់៖ យោងតាម Fitch ភាគលាភពីសហគ្រាសរដ្ឋ ដែលពីមុនចូលថវិកាជាតិ ឥឡូវផ្ទេរទៅ Danantara ធ្វើឱ្យលំហសារពើពន្ធរួមតូចជាងមុន។
• សកម្មភាព «ពាក់កណ្ដាលសារពើពន្ធ»៖ Fitch និងអ្នកវិភាគ David Nellor (East Asia Forum) ព្រមានថា Danantara អាចចំណាយលើគម្រោងសាធារណៈ និងខ្ចីប្រាក់នៅក្រៅថវិកា ដែលបង្កើតបំណុលយថាហេតុ (contingent liabilities) ដែលមិនបង្ហាញក្នុងតួលេខឱនភាពផ្លូវការ។

៣. ការពារជាតិ និងការផ្ទេរថវិកាទៅមូលដ្ឋាន

ក្នុងថវិកាឆ្នាំ ២០២៧ ដែលគណៈកម្មការថវិកាអនុម័ត ចំណាយលើការពារជាតិកើន ៦ ពាន់ពាន់លានរូពី ដល់ ៣៣៥ ពាន់ពាន់លានរូពី ឬប្រហែល ៨% នៃចំណាយសរុប (Reuters)។ នៅខែកញ្ញា ២០២៦ ឥណ្ឌូនេស៊ីក៏បានទទួលនាវាផ្ទុកយន្តហោះដំបូងរបស់ខ្លួនផងដែរ ដែលរដ្ឋាភិបាលថានឹងប្រើសម្រាប់ការសង្គ្រោះគ្រោះមហន្តរាយ និងបេសកកម្មមនុស្សធម៌ (Lianhe Zaobao)។

ផ្ទុយទៅវិញ ការផ្ទេរថវិកាទៅតំបន់ត្រូវបានកាត់បន្ថយពី ៨៦៩ ពាន់ពាន់លានរូពីក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ មកត្រឹម ៦៩៣ ពាន់ពាន់លានរូពីក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ គឺថយប្រហែល ២០% (The Jakarta Post)។ លោក Prabowo បានបន្ទោសរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានមួយចំនួនថា «មិនបានប្រើប្រាស់ប្រាក់» ដើម្បីជួសជុលសាលារៀន និងស្ពាន ហើយបានភ្ជាប់បញ្ហានេះទៅនឹងវិមជ្ឈការ «យ៉ាងលឿន» ក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍កន្លងមក។ រដ្ឋាភិបាលក៏កំពុងពិចារណាដកសិទ្ធិជ្រើសរើសគ្រូបង្រៀនពីមូលដ្ឋាន មកឱ្យរដ្ឋាភិបាលកណ្ដាលវិញ។ អ្នករិះគន់ហៅនិន្នាការនេះថា «ការធ្វើមជ្ឈការឡើងវិញ» (recentralization)។

៤. ចំណូលទាប៖ ចំណុចខ្សោយជាមូលដ្ឋាន

បញ្ហាធំជាងគេមិនមែនស្ថិតនៅលើចំណាយតែមួយមុខទេ។ យោងតាម Fitch ចំណូលរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីមានត្រឹមតែប្រហែល ១៣,៣% នៃ GDP ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦–២០២៧ ទាបជាងមធ្យមភាគនៃប្រទេសដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ BBB ដូចគ្នា (២៥,៥%) ស្ទើរតែពាក់កណ្ដាល។ ការបង់ការប្រាក់លើបំណុល ស៊ីប្រហែល ១៧% នៃចំណូលរដ្ឋាភិបាល ទោះបីបំណុលសរុបនៅត្រឹមប្រហែល ៤១% នៃ GDP ក៏ដោយ។

• ឆ្នាំ ២០២៤៖ ចំណូលពន្ធសម្រេចបានត្រឹម ៩៧,២% នៃគោលដៅ ខ្វះ ៥៦,៥ ពាន់ពាន់លានរូពី ដែលជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលបួនឆ្នាំ (Indonesia Business Post)។
• អាករលើតម្លៃបន្ថែម៖ យោងតាម East Asia Forum រដ្ឋាភិបាលបានបោះបង់ការតម្លើងអាករលើតម្លៃបន្ថែម (VAT) ១ ពិន្ទុភាគរយ ដែលមានក្នុងច្បាប់រួចហើយ នៅថ្ងៃទី៣១ ធ្នូ ២០២៤។
• តម្លៃប្រេង៖ លោក Purbaya ធ្លាប់ពន្យល់ថា តម្លៃប្រេងឆៅឥណ្ឌូនេស៊ីកើនឡើង ១ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល បន្ថែមឱនភាពប្រហែល ៦,៨ ពាន់ពាន់លានរូពី។ ហេតុនេះហើយ ភាពតានតឹងជុំវិញ ច្រកសមុទ្រហ័រមូស មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់លើថវិកាឥណ្ឌូនេស៊ី។
• សញ្ញាល្អខ្លះ៖ យោងតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់លោក Prabowo នៅសភាថ្ងៃទី១៤ សីហា ២០២៦ ចំណូលរដ្ឋកើនឡើង ២១,៣% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន ក្នុងរយៈពេលដល់ចុងខែកក្កដា ២០២៦ (ANTARA)។

ការវិភាគនៅពេលចំណូលមានត្រឹមប្រហែល ១៣% នៃ GDP ពិដាន ៣% ពិតជាតឹងណែនមែន។ ប៉ុន្តែនេះក៏ជាហេតុផលដែលវិនិយោគិនមើលពិដាននេះយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ដែរ៖ ប្រទេសដែលប្រមូលពន្ធបានតិច មានសមត្ថភាពតិចក្នុងការសងបំណុលបន្ថែម ប្រសិនបើឱនភាពកើនឡើងជាប់ៗគ្នា។ ដូច្នេះ អ្នកសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនយល់ថា ដំណោះស្រាយពិតប្រាកដគឺការបង្កើនចំណូល មិនមែនការដកពិដានចេញទេ។

០៥ · តួអង្គអ្នកណាចង់បានអ្វី? និងរដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុទីបីក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ

ការផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ

នៅថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ២០២៦ បីថ្ងៃមុនការជជែកនៅគណៈកម្មការទី XI លោក Prabowo បានតែងតាំងលោក Suahasil Nazara ជារដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ តាមអនុក្រឹត្យប្រធានាធិបតីលេខ ៩៧/P ឆ្នាំ ២០២៦ ជំនួសលោក Purbaya Yudhi Sadewa ដែលកាន់តំណែងបានតែមួយឆ្នាំ និងប្រាំមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ លោក Suahasil គឺជារដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុទីបីក្នុងរយៈពេលប្រហែលពីរឆ្នាំ បន្ទាប់ពីលោកស្រី Sri Mulyani Indrawati និងលោក Purbaya។ លោកមិនមែនជាមុខថ្មីទេ៖ លោកធ្លាប់ជាអនុរដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុតាំងពីឆ្នាំ ២០១៩ ក្រោមរដ្ឋាភិបាលទាំង Joko Widodo និង Prabowo (ICMSS, សាកលវិទ្យាល័យឥណ្ឌូនេស៊ី)។

នៅថ្ងៃទី១៨ កញ្ញា ២០២៦ មួយថ្ងៃក្រោយកិច្ចប្រជុំរបស់គណៈកម្មការទី XI លោក Suahasil បានឆ្លើយតបយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងសន្និសីទកាសែតស្ដីពីថវិកាជាតិ៖

ក្នុងនាមជាអ្នកគ្រប់គ្រងសារពើពន្ធ យើងនៅក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុនឹងបន្តធ្វើការក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់ដែលមានស្រាប់។ យើងប្រើ ៣% ជាឱនភាពអតិបរមានៃថវិកាជាតិ។— រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ Suahasil Nazara (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ ANTARA

យោងតាមការវិភាគរបស់ធនាគារ OCBC ដែលផ្សាយដោយ FXStreet លោក Suahasil បានរក្សាការព្យាករឱនភាពឆ្នាំ ២០២៦ ត្រឹម ២,៨៥% ហើយរដ្ឋាភិបាលនឹងរក្សាប្រាក់យ៉ាងតិច ២០០ ពាន់ពាន់លានរូពីនៅក្នុងធនាគាររដ្ឋ រហូតដល់ខែកក្កដា ២០២៧។ អ្នកវិភាគ Christopher Wong នៃ OCBC ពិពណ៌នាការតែងតាំងនេះថា ជា «និរន្តរភាពគោលនយោបាយ និងការសង្កត់ធ្ងន់ជាថ្មីលើវិន័យសារពើពន្ធ»។

ការវិភាគការផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋមន្ត្រីញឹកញាប់ផ្ទាល់ខ្លួន ក៏ជាបញ្ហាភាពជឿជាក់ដែរ។ Moody’s បានលើកឡើងពី «ការថយចុះនៃភាពអាចព្យាករបាននៃការធ្វើគោលនយោបាយ» រួចហើយ។ ការជ្រើសរើសមន្ត្រីបច្ចេកទេសដែលមានបទពិសោធន៍យូរ ដូចលោក Suahasil ហាក់ដូចជាសញ្ញាទៅកាន់ទីផ្សារថា រដ្ឋាភិបាលមិនចង់ឃើញការផ្លាស់ប្ដូរធំលើគោលនយោបាយសារពើពន្ធទេ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើសភានៅតែបន្តជំរុញការកែច្បាប់ ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ និងសម្ព័ន្ធកាន់អំណាចនៅក្នុងសភា នឹងបញ្ចេញសារខុសគ្នាទៅកាន់ទីផ្សារ។

០៦ · ទីផ្សារប្រាក់រូពី ទិន្នផលសញ្ញាប័ណ្ណ និងភ្នាក់ងារវាយតម្លៃ

ចំណាត់ថ្នាក់ឥណទាន «កម្រិតវិនិយោគ» (investment grade) ពីភ្នាក់ងារទាំងបី ជួយឱ្យរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីខ្ចីប្រាក់ក្នុងថ្លៃសមរម្យ។ ឆ្នាំ ២០២៦ ភ្នាក់ងារធំៗពីរក្នុងចំណោមបី បានបញ្ចេញសញ្ញាព្រមាន៖

ប្រភព៖ Bank Indonesia (៥.០២.២០២៦), Indonesia Business Post (៤.០៣.២០២៦) និង OJK (១៣.០៧.២០២៦)។

Fitch បានសរសេរយ៉ាងច្បាស់ថា ការរំលោភលើពិដានឱនភាព ៣% នឹង «ធ្វើឱ្យភាពជឿជាក់នៃគោលនយោបាយចុះខ្សោយ»។ Fitch ក៏បារម្ភអំពីការពង្រីកអាណត្តិរបស់ធនាគារកណ្ដាល Bank Indonesia ឱ្យរួមបញ្ចូលកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការបង្កើតការងារ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់បេសកកម្មរក្សាស្ថិរភាពអតិផរណា និងអត្រាប្ដូរប្រាក់។ ក្រោយការសម្រេចរបស់ Moody’s អភិបាល Bank Indonesia លោក Perry Warjiyo បានឆ្លើយតបថា ការកែទស្សនវិស័យ «មិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការចុះខ្សោយនៃមូលដ្ឋានគ្រឹះសេដ្ឋកិច្ចឥណ្ឌូនេស៊ីទេ»។

ប្រាក់រូពី និងទិន្នផលសញ្ញាប័ណ្ណ

• ប្រាក់រូពី៖ យោងតាមទិន្នន័យ Trading Economics ប្រាក់រូពីបានធ្លាក់ដល់កម្រិតខ្សោយបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រហែល ១៨ ២៧៩ រូពីក្នុងមួយដុល្លារ នៅខែកក្កដា ២០២៦ ហើយនៅថ្ងៃទី២៨ កញ្ញា វាជួញដូរប្រហែល ១៧ ៨៨៥ រូពី។ ថវិកាឆ្នាំ ២០២៧ សន្មតអត្រាប្ដូរប្រាក់មធ្យម ១៧ ៥០០ រូពី។
• សញ្ញាប័ណ្ណ៖ ទិន្នផលសញ្ញាប័ណ្ណរដ្ឋាភិបាលរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ មានប្រហែល ៧,០៨% នៅថ្ងៃទី២៥ កញ្ញា ២០២៦ ក្រោយពីឡើងដល់ ៧,១៤% នៅខែមិថុនា ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតចាប់តាំងពីខែមេសា ២០២៥ (Trading Economics)។
• កត្តាខាងក្រៅ៖ OCBC លើកឡើងថា ការងើបឡើងវិញរបស់រូពីឱ្យបានយូរអង្វែង «ប្រហែលជាត្រូវការការធូរស្រាលនៃអត្រាការប្រាក់អាមេរិក និងតម្លៃប្រេង» ព្រមជាមួយតម្រូវការពីវិនិយោគិនបរទេស។

ការវិភាគសម្ពាធលើរូពីមានមូលហេតុច្រើន ដូចជា ប្រាក់ដុល្លាររឹងមាំ តម្លៃប្រេងខ្ពស់ និងការព្រួយបារម្ភអំពីឯករាជ្យភាពរបស់ធនាគារកណ្ដាល។ មិនអាចសន្និដ្ឋានថា ការជជែកអំពីពិដាន ៣% តែមួយមុខ ជាមូលហេតុនៃចលនាទីផ្សារនោះទេ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលរូពីនៅជិតកម្រិតខ្សោយបំផុតរួចហើយ រាល់សញ្ញាដែលធ្វើឱ្យវិន័យសារពើពន្ធចុះខ្សោយ អាចបន្ថែមបន្ទុកលើថ្លៃខ្ចីប្រាក់ ដែលរដ្ឋាភិបាលត្រូវបង់រួចហើយប្រហែល ១៧% នៃចំណូល។

០៧ · តំបន់ឥណ្ឌូនេស៊ីធៀបនឹងប្រទេសជិតខាង

បើមើលតែតួលេខឱនភាព ឥណ្ឌូនេស៊ីហាក់ដូចជាមានវិន័យជាងប្រទេសជិតខាងធំៗមួយចំនួនក្នុងអាស៊ាន៖

ប្រភព៖ Reuters/The Edge និង Fitch (ឥណ្ឌូនេស៊ី) Business Today Malaysia ដកស្រង់ OCBC (ម៉ាឡេស៊ី ២៥.០៩.២០២៦) Philstar ដកស្រង់រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ Frederick Go (ហ្វីលីពីន ២១.០៨.២០២៦) និង Thai Examiner (ថៃ ១៨.០៩.២០២៦)។ និយមន័យឱនភាពរវាងប្រទេសនីមួយៗ មិនដូចគ្នាទាំងស្រុងទេ។

ការវិភាគការប្រៀបធៀបនេះបង្ហាញពីការជជែកពីរផ្នែក។ អ្នកគាំទ្រការកែច្បាប់អាចនិយាយថា ម៉ាឡេស៊ី និងហ្វីលីពីនមានឱនភាពខ្ពស់ជាង ប៉ុន្តែនៅតែទាក់ទាញវិនិយោគិនបាន។ ប៉ុន្តែឧទាហរណ៍របស់ថៃបង្ហាញថា ឱនភាពខ្ពស់ជាប់ៗគ្នាច្រើនឆ្នាំ អាចរុញបំណុលឱ្យជិតពិដានច្បាប់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ចំណុចខុសគ្នាសំខាន់សម្រាប់ឥណ្ឌូនេស៊ី គឺចំណូលទាប (១៣,៣% នៃ GDP តាម Fitch) និងការពឹងផ្អែកលើតម្រូវការពីវិនិយោគិនបរទេស។ សម្រាប់ប្រទេសបែបនេះ ពិដានច្បាស់លាស់ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ២០ ឆ្នាំ គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលពិបាកកសាងឡើងវិញ ប្រសិនបើបាត់បង់។

០៨ · ការវាយតម្លៃអត្ថប្រយោជន៍ និងហានិភ័យនៃការបន្ធូរពិដាន

ការរិះគន់អ្នកជំនាញរបស់លោក Prabowo

ការជជែកអំពីពិដាន ៣% កើតឡើងក្នុងបរិយាកាសនយោបាយតានតឹងជាមួយអ្នកជំនាញ។ យោងតាម The Jakarta Post នៅក្នុងពិធីខួបលើកទី២៨ នៃគណបក្ស PAN (National Mandate Party) នៅទីក្រុងហ្សាការតា កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី១៨ កញ្ញា ២០២៦ លោក Prabowo បានការពារកម្មវិធី MBG ហើយនិយាយថា៖

អ្នកជំនាញដែលចាត់ទុកខ្លួនឯងថាជាអ្នកជំនាញទាំងនេះ ពួកគេឆ្លាតពេក រហូតក្លាយជាល្ងង់។— ប្រធានាធិបតី Prabowo Subianto (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ The Jakarta Post

អ្នកស្រាវជ្រាវ និងក្រុមសង្គមស៊ីវិល បានតបវិញថា ការស្ដីបន្ទោសអ្នករិះគន់ម្ដងហើយម្ដងទៀត អាចបង្រួមការធ្វើគោលនយោបាយដែលផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវ និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិ។ ប្រាំមួយថ្ងៃក្រោយមក ពេលជួបអ្នកជំនាញនៅវិមានប្រធានាធិបតី លោក Prabowo បាននិយាយថា លោក «គោរពអ្នកជំនាញខ្ពស់បំផុត» ហើយថាសម្ដីរបស់លោកត្រូវបាន «បង្ខូចអត្ថន័យ» (យោងតាម Tempo និង BorneoTribun)។

ការវិភាគសម្រាប់វិនិយោគិន បញ្ហាមិនមែនស្ថិតលើពាក្យសម្ដីមួយឃ្លានោះទេ។ វាស្ថិតលើសំណួរថា តើការសម្រេចចិត្តសេដ្ឋកិច្ចធំៗ នៅតែឆ្លងកាត់ការពិនិត្យបច្ចេកទេសឬទេ។ Fitch បានលើកឡើងពី «និន្នាការធ្វើមជ្ឈការការសម្រេចចិត្ត» ជាហេតុផលមួយនៃទស្សនវិស័យអវិជ្ជមាន។ នៅពេលដែលពិដាន ៣% ត្រូវបានជជែកក្នុងពេលដំណាលគ្នានឹងការកាត់ការផ្ទេរថវិកាទៅតំបន់ និងការរិះគន់អ្នកជំនាញ ទីផ្សារអាចមើលឃើញថា ជារូបភាពតែមួយ៖ របាំងការពារស្ថាប័ន កំពុងត្រូវបានបន្ធូរ។

០៩ · បន្ទាប់ពីនេះសេណារីយ៉ូ និងអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

យើងបានចេញ Perppu កាលពីសម័យកូវីដ… វាជាការសម្រេចចិត្តនយោបាយនៅទីបំផុត។— រដ្ឋមន្ត្រីសម្របសម្រួលកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ច Airlangga Hartarto ខែមីនា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ MUC Consulting

អ្វីដែលត្រូវតាមដាន

• ខែវិច្ឆិកា ២០២៦៖ ការបិទសម័យប្រជុំសភា។ Reuters រំពឹងថា ការពិភាក្សាទំនងជាមិនទាន់បញ្ចប់មុនពេលនោះទេ។
• ឱនភាពចុងឆ្នាំ ២០២៦៖ តើតួលេខជាក់ស្ដែងនៅក្រោម ២,៨៥% ដូចការព្យាករ ឬខិតទៅជិត ៣%?
• ភ្នាក់ងារវាយតម្លៃ៖ ការពិនិត្យលើកក្រោយរបស់ Moody’s និង Fitch ដែលមានទស្សនវិស័យអវិជ្ជមានរួចហើយ អាចនាំទៅដល់ការទម្លាក់ចំណាត់ថ្នាក់ ប្រសិនបើក្បួនសារពើពន្ធចុះខ្សោយ។
• ប្រាក់រូពី និងប្រេង៖ ថវិកាឆ្នាំ ២០២៧ សន្មតអត្រា ១៧ ៥០០ រូពីក្នុងមួយដុល្លារ។ រូពីខ្សោយជាងនេះ និងតម្លៃប្រេងខ្ពស់ នឹងពង្រីកឱនភាព។
• MBG និង Danantara៖ ល្បឿនចំណាយរបស់កម្មវិធីអាហារ និងតម្លាភាពនៃសកម្មភាពខ្ចីប្រាក់របស់ Danantara។
• ការរៀបចំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី៖ The Jakarta Post រាយការណ៍ថា លោក Prabowo បានបញ្ជាក់ពីលទ្ធភាពរៀបចំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីឡើងវិញម្ដងទៀត មុនខួបពីរឆ្នាំនៃការកាន់តំណែងនៅខែតុលា។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. Reuters (via Investing.com) — Indonesia parliament discusses changes to fiscal deficit limit (17.09.2026)
2. The Jakarta Post — 3% deficit cap revision puts Indonesia’s fiscal credibility at risk (20.09.2026)
3. DDTC News — State Finance Draft Law Raises Proposal to Revise Budget Deficit (18.09.2026)
4. ANTARA — State Budget deficit managed within 3 percent cap: Finance Minister (18.09.2026)
5. ICMSS, FEB Universitas Indonesia — Suahasil Replaces Purbaya as Indonesia’s Minister of Finance (18.09.2026)
6. Xinhua — Indonesia’s 2025 budget deficit widens over pro-growth spending (08.01.2026)
7. Bank Indonesia — Moody’s Affirmed the Republic of Indonesia’s Sovereign Credit Rating at Baa2, Outlook Revised to Negative (05.02.2026)
8. Indonesia Business Post — Fitch revises Indonesia’s outlook to ‘negative’ amid policy uncertainty and fiscal risks (04.03.2026)
9. OJK — S＆P Affirms Indonesia’s Rating and Outlook (13.07.2026)
10. The Edge Malaysia (Reuters) — Indonesia parliamentary panel approves 2027 budget with deficit at 2.4% of GDP (24.09.2026)
11. The Jakarta Post — Recentralization concerns in fiscal, education heighten (21.09.2026)
12. The Jakarta Post — Prabowo’s latest swipe at experts draws backlash (21.09.2026)

ប្រភពបន្ថែមដែលបានប្រើសម្រាប់តួលេខជាក់លាក់៖ ANTARA (ថវិកា MBG ១៩.០៥.២០២៦ និងថវិកាដល់ខែកក្កដា ១៤.០៨.២០២៦) FXStreet/OCBC (២១.០៩.២០២៦) Trading Economics (រូពី និងទិន្នផលសញ្ញាប័ណ្ណ) MUC Consulting (សេណារីយ៉ូខែមីនា ២០២៦) East Asia Forum (១៥.០៣.២០២៦) FEB UI/Kompas (Perppu ១/២០២០) Katadata, Nasdaq/Reuters, Inquirer/Reuters, Indonesia Business Post (តួលេខឱនភាព ២០២០–២០២៤) Business Today Malaysia, Philstar និង Thai Examiner (ប្រទេសជិតខាង)។

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៧ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ Jakartadunia (CC BY-SA 4.0) · Andylala Waluyo, VOA (Public domain) · Rochelimit (CC BY-SA 4.0) · Rahmat, Cabinet Secretariat of the Republic of Indonesia (Public domain) · Meniirtjakarintan (CC BY-SA 4.0) · Fitrah 9131 (CC0) · Seeharee (CC0)។ គំនូសប្រៀបធៀប និងតារាង ត្រូវបានរៀបចំដោយ Eksastra ពីតួលេខផ្លូវការ និងប្រភពខាងលើ។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។