០១ · ហេតុអ្វីពេលនេះហេតុអ្វីត្រង់នីស្ទ្រៀ ត្រឡប់មកជាព័ត៌មានវិញ?

អស់រយៈពេលជាង ៣០ ឆ្នាំ ត្រង់នីស្ទ្រៀ (Transnistria) ត្រូវបានគេហៅថា «ជម្លោះកក» (frozen conflict)៖ គ្មានសង្គ្រាម គ្មានសន្តិភាព ហើយស្ទើរតែគ្មានការផ្លាស់ប្ដូរ។ ប៉ុន្តែចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ មក សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ការបញ្ចប់ការបញ្ជូនឧស្ម័នរុស្ស៊ី និងការចរចាចូល EU របស់ម៉ុលដាវី (Moldova) បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពនេះចាប់ផ្ដើមរលាយ។ ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ បង្ហាញពីល្បឿននៃការផ្លាស់ប្ដូរនេះ៖

• ការចរចាជាមួយ EU៖ នៅថ្ងៃទី១៥ មិថុនា ២០២៦ EU និងម៉ុលដាវីបានបើកក្រុមជំពូកចរចាទីមួយ ដែលហៅថា «មូលដ្ឋានគ្រឹះ» (Fundamentals) ទាក់ទងនឹងនីតិរដ្ឋ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ (ក្រុមប្រឹក្សា EU)។ ក្រុមជំពូកទំនាក់ទំនងខាងក្រៅ ត្រូវបានបើកបន្ទាប់នៅថ្ងៃទី១៤ កក្កដា ២០២៦។
• មេបញ្ជាការរុស្ស៊ីត្រូវហាមឃាត់៖ នៅថ្ងៃទី១៦ មេសា ២០២៦ ម៉ុលដាវីបានប្រកាសថា មេបញ្ជាការ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ៦ រូបនៃក្រុមកងកម្លាំងរុស្ស៊ីនៅត្រង់នីស្ទ្រៀ ជាជនមិនពេញចិត្ត (persona non grata) ហើយហាមមិនឱ្យចូលទឹកដីម៉ុលដាវី។
• ពន្ធថ្មី៖ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ កញ្ញា ២០២៦ ម៉ុលដាវីចាប់ផ្ដើមយកពន្ធលើតម្លៃបន្ថែម (VAT) និងពន្ធអាករពិសេស ជាដំណាក់កាល លើទំនិញមួយចំនួនរបស់ក្រុមហ៊ុននៅត្រង់នីស្ទ្រៀ ដោយមានគោលដៅបញ្ចូលតំបន់នេះទៅក្នុងប្រព័ន្ធសារពើពន្ធរបស់ម៉ុលដាវីទាំងស្រុងត្រឹមខែមករា ២០៣០ (Jamestown Foundation)។
• ថ្ងៃជាតិដោយគ្មានក្បួនដង្ហែយោធា៖ នៅថ្ងៃទី២ កញ្ញា ២០២៦ ត្រង់នីស្ទ្រៀបានប្រារព្ធខួបលើកទី ៣៦ នៃការប្រកាសឯករាជ្យ ដោយគ្មានក្បួនដង្ហែយោធាដូចឆ្នាំមុនៗ។

ការវិភាគចំណុចដែលប្លែកនៅឆ្នាំ ២០២៦ គឺតុល្យភាពកម្លាំងបានផ្លាស់ប្ដូរ។ មុនឆ្នាំ ២០២២ ទីរ៉ាស្ប៉ុល (Tiraspol) មានឧស្ម័នរុស្ស៊ីស្ទើរតែឥតគិតថ្លៃ និងផ្លូវគោកតាមអ៊ុយក្រែនទៅកាន់រុស្ស៊ី។ ឥឡូវនេះ ផ្លូវទាំងពីរនោះត្រូវបានបិទ ហើយគីស៊ីណូ (Chișinău) មានឱកាសកាន់តែច្រើនក្នុងការដាក់លក្ខខណ្ឌ។

០២ · មូលដ្ឋានត្រង់នីស្ទ្រៀជាអ្វី?

ត្រង់នីស្ទ្រៀ ជាដីតូចចង្អៀតមួយដែលលាតសន្ធឹងតាមច្រាំងខាងកើតនៃទន្លេនីស្ទ្រ (Dniester) រវាងផ្នែកធំនៃម៉ុលដាវី និងអ៊ុយក្រែន។ តំបន់នេះហៅខ្លួនឯងថា «សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវីព្រីដនីស្ត្រូវី» (Pridnestrovian Moldavian Republic) ហើយមានរដ្ឋាភិបាល រូបិយប័ណ្ណ ទង់ជាតិ និងកងកម្លាំងផ្ទាល់ខ្លួន។ ទោះយ៉ាងណា ប្រទេសសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិទាំងអស់ ចាត់ទុកវាជាផ្នែកមួយនៃម៉ុលដាវី។ តួលេខខាងក្រោមផ្អែកលើ Wikipedia៖

ពីច្បាប់ភាសា ដល់ការប្រកាសបំបែកខ្លួន

ឫសគល់នៃជម្លោះកើតឡើងនៅចុងសម័យសហភាពសូវៀត។ នៅថ្ងៃទី៣១ សីហា ១៩៨៩ ក្រុមប្រឹក្សាកំពូលនៃសាធារណរដ្ឋសូវៀតម៉ុលដាវី បានអនុម័តច្បាប់ភាសា ដែលធ្វើឱ្យភាសាម៉ុលដាវីក្លាយជាភាសាផ្លូវការ ហើយប្ដូរមកប្រើអក្សរឡាតាំងវិញ (Wikipedia)។ ប្រជាជនដែលនិយាយភាសារុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែននៅច្រាំងខាងកើតទន្លេ ភ័យខ្លាចការបាត់បង់ឋានៈ និងការរួបរួមជាមួយរ៉ូម៉ានី។ នៅថ្ងៃទី២ កញ្ញា ១៩៩០ ពួកគេបានប្រកាសបង្កើតសាធារណរដ្ឋដាច់ដោយឡែកមួយ។

ក្នុងប្រជាមតិឆ្នាំ ២០០៦ ដែលរៀបចំដោយអាជ្ញាធរទីរ៉ាស្ប៉ុល ៩៧,២% បានបោះឆ្នោតគាំទ្រ «ឯករាជ្យពីម៉ុលដាវី និងការរួមសហការដោយសេរីជាមួយរុស្ស៊ី»។ ប៉ុន្តែប្រជាមតិនោះ មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយម៉ុលដាវី ឬសហគមន៍អន្តរជាតិទេ។

សេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងលើរុស្ស៊ី តែលក់ទៅអឺរ៉ុប

• ក្រុមហ៊ុន Sheriff៖ សាជីវកម្មដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងតំបន់ ដែលកាន់សំឡេងភាគច្រើនក្នុងសភាក្នុងតំបន់ និងជាម្ចាស់បណ្ដាញផ្សាយ។
• រោងចក្រដែករីប៊ីនីតសា (Rîbnița)៖ ផ្ដល់ចំណូលប្រហែល ៦០% នៃថវិការបស់ត្រង់នីស្ទ្រៀ។
• ទីផ្សារនាំចេញ៖ យោងតាម CSIS ក្រុមហ៊ុននៅត្រង់នីស្ទ្រៀលក់ទំនិញនាំចេញ ៧១% ទៅ EU តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងសមាគមរវាងម៉ុលដាវី និង EU។
• សញ្ជាតិពីរ៖ CSIS ក៏បញ្ជាក់ថា ប្រជាជនជាង ៩០% នៅត្រង់នីស្ទ្រៀ កាន់សញ្ជាតិម៉ុលដាវី ហើយប្រហែលពាក់កណ្ដាល ឬច្រើនជាងនេះ កាន់សញ្ជាតិរុស្ស៊ី។

ការវិភាគត្រង់នីស្ទ្រៀរស់នៅក្នុងភាពផ្ទុយគ្នា៖ នយោបាយ និងសន្តិសុខរបស់វាពឹងលើម៉ូស្គូ ប៉ុន្តែប្រាក់ចំណូលភាគច្រើនមកពីទីផ្សារអឺរ៉ុប ហើយប្រជាជនភាគច្រើនកាន់លិខិតឆ្លងដែនម៉ុលដាវី ដើម្បីធ្វើដំណើរ។ ភាពផ្ទុយគ្នានេះ ផ្ដល់ឱ្យគីស៊ីណូ និង EU នូវឧបករណ៍ដាក់សម្ពាធដ៏សំខាន់។

០៣ · ប្រវត្តិសង្គ្រាមឆ្នាំ ១៩៩២ និងបទឈប់បាញ់ដែលនៅតែបន្ត

ការប៉ះទង្គិចបានកើនឡើងពីការប្រយុទ្ធគ្នាតូចៗ ទៅជាសង្គ្រាមពេញលេញក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗខាងក្រោមផ្អែកលើ Wikipedia៖

សង្គ្រាមនេះមានរយៈពេលខ្លី ប៉ុន្តែមានតម្លៃខ្ពស់៖ មនុស្សស្លាប់ជិត ១ ០០០ នាក់ និងរងរបួសជិត ៣ ០០០ នាក់។ កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់បានបង្កើតកងរក្សាសន្តិភាពចម្រុះ ដែលមានកងវរសេនាតូចរុស្ស៊ី ៥ ម៉ុលដាវី ៣ និងត្រង់នីស្ទ្រៀ ២។ រចនាសម្ព័ន្ធនេះ នៅតែមានរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

ការចរចាដែលមិនដែលបញ្ចប់

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មក ភាគីនានាបានព្យាយាមស្វែងរកដំណោះស្រាយនយោបាយ។ ទម្រង់ចរចា «៥+២» រួមមាន ម៉ុលដាវី ត្រង់នីស្ទ្រៀ អ៊ុយក្រែន រុស្ស៊ី និងអង្គការសន្តិសុខ និងសហប្រតិបត្តិការនៅអឺរ៉ុប (OSCE) ដោយមានសហរដ្ឋអាមេរិក និង EU ជាអ្នកសង្កេតការណ៍។ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ២០០៣ មន្ត្រីរុស្ស៊ី Dmitry Kozak បានស្នើផែនការសហព័ន្ធមួយ ដែលនឹងអនុញ្ញាតឱ្យទាហានរុស្ស៊ីមិនលើសពី ២ ០០០ នាក់ នៅបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ ២០២០។ ផែនការនោះបានបង្កការតវ៉ាធំៗនៅគីស៊ីណូ និងការជំទាស់ពីលោកខាងលិច ហើយមិនត្រូវបានអនុវត្តឡើយ។

ការវិភាគការឈប់បាញ់ឆ្នាំ ១៩៩២ បានបញ្ឈប់ការបង្ហូរឈាម ប៉ុន្តែក៏បានបង្កកស្ថានភាពដែលរុស្ស៊ីឈ្នះនៅលើសមរភូមិ។ ម៉ូស្គូក្លាយជាអ្នកសម្របសម្រួល អ្នករក្សាសន្តិភាព និងអ្នកគាំទ្រភាគីម្ខាងក្នុងពេលតែមួយ។ នេះជាគំរូដែលគេឃើញម្ដងទៀតនៅហ្សកហ្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែនក្នុងពេលក្រោយៗមក។

០៤ · យោធាកងទ័ពរុស្ស៊ី និងឃ្លាំងគ្រាប់រំសេវកូបាស្ណា

កងទ័ពទី ១៤ របស់សហភាពសូវៀត ដែលបានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមឆ្នាំ ១៩៩២ ត្រូវបានកាត់បន្ថយបន្តិចម្ដងៗ ហើយប្ដូរឈ្មោះជា «ក្រុមកងកម្លាំងប្រតិបត្តិការរុស្ស៊ី» (Operational Group of Russian Forces, OGRF) ដែលមានទីស្នាក់ការនៅទីរ៉ាស្ប៉ុល។ ម៉ុលដាវីចាត់ទុកវត្តមាននេះថាខុសច្បាប់ ព្រោះរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ១៩៩៤ ប្រកាសថាម៉ុលដាវីជាប្រទេសអព្យាក្រឹត ហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានកងទ័ពបរទេសនៅលើទឹកដីរបស់ខ្លួនទេ។

ប្រភព៖ Wikipedia — OGRF · CSIS ១៨.០២.២០២៦ · Crisis Group ៣០.០១.២០២៥។

ក្នុងខែមិថុនា ២០២៥ ប្រធានាធិបតីម៉ុលដាវី លោកស្រី Maia Sandu បានចោទថា រុស្ស៊ីព្យាយាមបញ្ជូនទាហានចូលមកដោយប្រើលិខិតឆ្លងដែនការទូត ប៉ុន្តែរុស្ស៊ីបានបដិសេធ។ Wikipedia ក៏កត់ត្រាថា សេវាស៊ើបការណ៍អ៊ុយក្រែនបានរាយការណ៍ពីការលំបាកក្នុងការជ្រើសរើសទាហាន និងករណីរត់ចោលជួរមួយចំនួន។

ការវិភាគក្នុងន័យយោធា OGRF មិនមែនជាកម្លាំងវាយលុកដ៏ធំទេ៖ វាតូច ចាស់ ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយប្រទេសដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យវាទទួលការពង្រឹង។ តម្លៃពិតរបស់វាគឺនយោបាយ៖ ដរាបណាទាហានរុស្ស៊ីនៅទីនោះ ម៉ូស្គូនៅតែមានសំឡេងលើអនាគតរបស់ម៉ុលដាវី ហើយឃ្លាំងកូបាស្ណា នៅតែជាបញ្ហាសុវត្ថិភាពសម្រាប់តំបន់ទាំងមូល។

០៥ · ថាមពលវិបត្តិឧស្ម័នឆ្នាំ ២០២៥៖ ពេលដែលរុស្ស៊ីបិទម៉ាស៊ីនកំដៅ

អស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍ ត្រង់នីស្ទ្រៀទទួលឧស្ម័នរុស្ស៊ីតាមបំពង់បង្ហូរកាត់អ៊ុយក្រែន ដោយស្ទើរតែមិនបង់ថ្លៃ។ ឧស្ម័ននោះដំណើរការរោងចក្រអគ្គិសនីគូឈួរហ្គាន (Kuciurgan/MGRES) ដែលលក់អគ្គិសនីត្រឡប់ទៅម៉ុលដាវីវិញ។ យោងតាម Crisis Group អគ្គិសនីរហូតដល់ ៨០% របស់ម៉ុលដាវី ធ្លាប់មកពីថាមពលដែលផលិតដោយឧស្ម័នរុស្ស៊ី។

កិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ជូនឧស្ម័នរវាងអ៊ុយក្រែន និង Gazprom បានផុតកំណត់នៅថ្ងៃទី៣១ ធ្នូ ២០២៤។ នៅថ្ងៃទី១ មករា ២០២៥ Gazprom បានបញ្ឈប់ការផ្គត់ផ្គង់ ដោយយកលេសថាម៉ុលដាវីជំពាក់បំណុល ៧០៩ លានដុល្លារ។ ម៉ុលដាវីឆ្លើយតបថា ខ្លួនជំពាក់យ៉ាងច្រើនត្រឹមតែ ៨,៦ លានដុល្លារប៉ុណ្ណោះ ដោយផ្អែកលើសវនកម្មអន្តរជាតិ (Crisis Group)។

• ផលប៉ះពាល់នៅត្រង់នីស្ទ្រៀ៖ ត្រឹមចុងខែមករា ២០២៥ អគារល្វែងប្រហែល ១ ៥០០ គ្មានកំដៅ ឬទឹកក្ដៅ គ្រួសារ ៧២ ០០០ គ្មានឧស្ម័ន ហើយមនុស្ស ៤ នាក់បានស្លាប់ដោយសារពុលឧស្ម័នកាបូនម៉ូណូស៊ីត។
• ឧស្សាហកម្មឈប់៖ ឧស្សាហកម្មទាំងអស់ លើកលែងតែការកែច្នៃអាហារ ត្រូវបានបញ្ឈប់។
• ផលប៉ះពាល់នៅម៉ុលដាវី៖ ម៉ុលដាវីត្រូវទិញអគ្គិសនីពីរ៉ូម៉ានី ដែលថ្លៃជាងអគ្គិសនីពីមុន ៦៥ ទៅ ៧៥%។
• ជំនួយ EU៖ នៅថ្ងៃទី២៧ មករា ២០២៥ គណៈកម្មការអឺរ៉ុបបានផ្ដល់ជំនួយបន្ទាន់ ៣០ លានអឺរ៉ូ ដើម្បីទិញឧស្ម័នសម្រាប់ត្រង់នីស្ទ្រៀ រហូតដល់ថ្ងៃទី១០ កុម្ភៈ ២០២៥ (គណៈកម្មការអឺរ៉ុប)។

នៅពាក់កណ្ដាលរដូវរងា អ្នករស់នៅជាង ៣៥០ ០០០ នាក់ក្នុងតំបន់ត្រង់នីស្ទ្រៀ ត្រូវបានទុកចោលក្នុងភាពងងឹត និងភាពត្រជាក់ ព្រោះរុស្ស៊ីសម្រេចចិត្តបញ្ឈប់ការផ្គត់ផ្គង់ឧស្ម័ន។— លោកស្រី Ursula von der Leyen ប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុប ២៧ មករា ២០២៥ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ គណៈកម្មការអឺរ៉ុប

ឧស្ម័នតាមអ្នកកណ្ដាល

ជំនួយបន្ទាន់របស់ EU គ្រាន់តែជាដំណោះស្រាយបណ្ដោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ។ យោងតាម Carnegie (តុលា ២០២៥) ក្រោយមក ក្រុមហ៊ុន MET Group របស់ហុងគ្រី ត្រូវបានរៀបចំឱ្យផ្គត់ផ្គង់ឧស្ម័នទៅក្រុមហ៊ុន Moldovagaz ដែលបញ្ជូនបន្តទៅត្រង់នីស្ទ្រៀ ដោយម៉ូស្គូបង់ប្រាក់តាមរយៈអ្នកកណ្ដាលមួយនៅទីក្រុងឌូបៃ។ រុស្ស៊ីបានប្ដូរអ្នកកណ្ដាលយ៉ាងហោចណាស់បីដង ហើយបញ្ហាទូទាត់ប្រាក់បានបង្កវិបត្តិថ្មីមួយទៀតក្នុងខែតុលា ២០២៥។

ការវិភាគវិបត្តិឧស្ម័នបានបង្ហាញការពិតមួយ៖ រុស្ស៊ីនៅតែចង់រក្សាត្រង់នីស្ទ្រៀ ប៉ុន្តែមិនអាច ឬមិនចង់ចំណាយច្រើនដូចមុនទៀតទេ។ Carnegie ព្រមានថា ប្រសិនបើបញ្ហានេះនៅតែត្រូវបានគេមិនអើពើ តំបន់នេះអាចក្លាយជា «មូលដ្ឋានយោធារុស្ស៊ីដែលទទួលឧបត្ថម្ភធន និងស្ទើរតែគ្មានមនុស្សរស់នៅ» (ប្រែសម្រួល)។

០៦ · សហភាពអឺរ៉ុបផ្លូវរបស់ម៉ុលដាវីទៅកាន់ EU

ម៉ុលដាវីជាប្រទេសតូចមួយ ដែលមានប្រជាជន ២ ៤០៩ ២០៧ នាក់ តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០២៤ (មិនរាប់បញ្ចូលត្រង់នីស្ទ្រៀ)។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ វាបានផ្លាស់ទីយ៉ាងលឿនឆ្ពោះទៅ EU។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗខាងក្រោមផ្អែកលើ Wikipedia និងក្រុមប្រឹក្សា EU៖

សមិទ្ធផលថ្ងៃនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្ដេជ្ញាចិត្ត ការលះបង់ និងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកំណែទម្រង់ជាក់ស្ដែងរបស់ម៉ុលដាវី។— លោកស្រី Marilena Raouna រដ្ឋមន្ត្រីរងស៊ីប ទទួលបន្ទុកកិច្ចការអឺរ៉ុប ក្នុងនាមប្រធានក្រុមប្រឹក្សា EU ១៥ មិថុនា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ ក្រុមប្រឹក្សា EU

ក្រុមប្រឹក្សា EU បញ្ជាក់ថា វឌ្ឍនភាពក្នុងក្រុមជំពូកនេះ «នឹងកំណត់ល្បឿនទាំងមូលនៃការចរចា»។ ការវិភាគសំណួរធំគឺ តើម៉ុលដាវីអាចចូល EU ដោយមិនទាន់ដោះស្រាយបញ្ហាត្រង់នីស្ទ្រៀបានដែរឬទេ? គំរូមួយដែលគេតែងលើកឡើង គឺស៊ីប (Cyprus) ដែលបានចូល EU ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ទោះបីកោះនេះនៅបែកបាក់ក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែការមានកងទ័ពរុស្ស៊ីនៅក្នុងទឹកដីរបស់ប្រទេសសមាជិកថ្មី ជាបញ្ហាដែលរដ្ឋសមាជិកមួយចំនួនប្រហែលជាមិនចង់ទទួលយកទេ។

០៧ · នយោបាយការជ្រៀតជ្រែករបស់រុស្ស៊ីក្នុងការបោះឆ្នោត

ប្រសិនបើត្រង់នីស្ទ្រៀជាឧបករណ៍យោធា និងថាមពលរបស់រុស្ស៊ី ការបោះឆ្នោតនៅម៉ុលដាវីគឺជាសមរភូមិនយោបាយ។ នៅថ្ងៃទី២០ តុលា ២០២៤ ប្រជាមតិស្ដីពី EU ត្រូវបានអនុម័តដោយសំឡេងគាំទ្រ ៥០,៣៥% ទល់នឹង ៤៩,៦៥% ពោលគឺខុសគ្នាត្រឹមតែ ១០ ៥៦៤ សំឡេងប៉ុណ្ណោះ ហើយអត្រាចូលរួម ៥០,៦៩%។ ពលរដ្ឋនៅក្រៅប្រទេសគាំទ្រ ៧៦,៧៩% ខណៈពលរដ្ឋក្នុងប្រទេសគាំទ្រត្រឹមតែ ៤៥,៣៨% (Wikipedia)។ ពីរសប្ដាហ៍ក្រោយមក លោកស្រី Sandu បានឈ្នះការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីជុំទីពីរ ដោយទទួលបានសំឡេងប្រហែល ៥៥%។

• ការទិញសំឡេង៖ មេប៉ូលិសម៉ុលដាវីបានប្រកាសថា ប្រាក់ ៣៩ លានដុល្លារ ត្រូវបានផ្ទេរតាមធនាគាររុស្ស៊ី Promsvyazbank ដែលត្រូវបានហាមឃាត់នៅម៉ុលដាវី ទៅកាន់ពលរដ្ឋម៉ុលដាវីជាង ១៣៨ ០០០ នាក់។ ការស៊ើបអង្កេតបានភ្ជាប់គម្រោងនេះទៅនឹងបណ្ដាញរបស់អ្នកនយោបាយ និងអ្នកជំនួញគាំទ្ររុស្ស៊ី លោក Ilan Shor។

ការបោះឆ្នោតសភានៅថ្ងៃទី២៨ កញ្ញា ២០២៥ ត្រូវបានគេមើលថាជាការសាកល្បងធំបំផុតសម្រាប់ទិសដៅ EU របស់ម៉ុលដាវី។ លទ្ធផលខាងក្រោមផ្អែកលើ Wikipedia (អត្រាចូលរួម ៥២,២១%)៖

មុនថ្ងៃបោះឆ្នោតពីរថ្ងៃ គឺនៅថ្ងៃទី២៦ កញ្ញា ២០២៥ គណបក្សពីរ (Heart of Moldova និង Greater Moldova) ត្រូវបានដកចេញពីការបោះឆ្នោត ពីបទទទួលហិរញ្ញប្បទានខុសច្បាប់។ ក្រោយការបោះឆ្នោត លោក Alexandru Munteanu បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលដែលមាន PAS ជាសំឡេងភាគច្រើន។

ការវិភាគលទ្ធផលឆ្នាំ ២០២៤ និង ២០២៥ បង្ហាញថា សង្គមម៉ុលដាវីនៅបែកបាក់។ វិធីសាស្ត្ររបស់រុស្ស៊ីមិនមែនជាការវាយលុកយោធាទេ ប៉ុន្តែជាប្រាក់ ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងការប្រើប្រាស់ភាពមិនពេញចិត្តផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។

០៨ · តួអង្គភាគីនីមួយៗចង់បានអ្វី?

អ្វីៗទាំងអស់ចុងក្រោយក៏កន្លងផុតទៅ ប៉ុន្តែប្រជាជននៅតែនៅ។— លោក Vadim Krasnoselsky មេដឹកនាំត្រង់នីស្ទ្រៀ កញ្ញា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Jamestown Foundation

០៩ · ការវិភាគហេតុអ្វីសំខាន់សម្រាប់អ៊ុយក្រែន និងអឺរ៉ុប

ត្រង់នីស្ទ្រៀនៅជាប់ព្រំដែនអ៊ុយក្រែនផ្ទាល់ ហើយឃ្លាំងកូបាស្ណានៅមិនឆ្ងាយពីព្រំដែននោះទេ។ ប៉ុន្តែចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ កងទ័ពរុស្ស៊ីនៅទីនោះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញ ហើយមិនអាចទទួលការពង្រឹងបានទេ។

ជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលបីទសវត្សរ៍ មានសន្ទុះច្បាស់លាស់ និងសំខាន់ឆ្ពោះទៅរកការបង្រួបបង្រួមត្រង់នីស្ទ្រៀ ប៉ុន្តែការប្រែក្លាយឱកាសនេះទៅជាដំណោះស្រាយអចិន្ត្រៃយ៍ ទាមទារចក្ខុវិស័យ ធនធានហិរញ្ញវត្ថុច្រើន និងការទូតដ៏ប្រុងប្រយ័ត្ន។— Leah Kieff, CSIS ១៨ កុម្ភៈ ២០២៦ (ប្រែសម្រួល)

សេណារីយ៉ូ

• ដំណាក់កាលពន្ធ៖ ផលិតផលប្រេងពីខែមករា ២០២៧ និងឧស្ម័ន និងអគ្គិសនីពីខែមេសា ២០២៧។
• ការចរចា EU៖ ការបើកក្រុមជំពូកដែលនៅសល់ ក្នុងចំណោម ៦។
• OGRF៖ ជំហានបន្ទាប់របស់ម៉ុលដាវីចំពោះកងទ័ពរុស្ស៊ី។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. Wikipedia — Transnistria War
2. Wikipedia — Transnistria
3. Wikipedia — Operational Group of Russian Forces in Moldova
4. International Crisis Group — Securing Moldova’s Future as the Gas Runs Low (30.01.2025)
5. European Commission — The EU offers emergency support to tackle the energy crisis in Moldova (27.01.2025)
6. Carnegie Endowment — Moldova’s Window to Reintegrate Breakaway Transnistria Is Closing (30.10.2025)
7. CSIS — Transnistria: A Conflict Unfrozen but Not Thawed (18.02.2026)
8. Wikipedia — 2024 Moldovan European Union membership constitutional referendum
9. Wikipedia — 2025 Moldovan parliamentary election
10. Wikipedia — Accession of Moldova to the European Union
11. Council of the EU — EU and Moldova reach a milestone in accession talks with opening of the first negotiation cluster (15.06.2026)
12. Jamestown Foundation — Transnistria’s Republic Day Tests a Fraying National Myth (24.09.2026)

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៨ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ inyucho / Flickr (CC BY 2.0) · ក្រសួងការពារជាតិសហព័ន្ធរុស្ស៊ី (CC BY 4.0) · Julian Nyča (CC BY-SA 4.0, រូបភាព ២) · Clay Gilliland (CC BY-SA 2.0) · Benimeda (CC BY-SA 4.0) · Christophe Licoppe / European Union (CC BY 4.0) · Diego Delso (CC BY-SA 4.0)។ តារាង និងគំនូសពន្យល់ រៀបចំដោយ Eksastra។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។