០១ · ហេតុអ្វីពេលនេះហេតុអ្វីស៊ីរីសំខាន់ជាពិសេសនៅឆ្នាំ ២០២៦?

ជិតពីរឆ្នាំក្រោយការដួលរលំនៃរបប Bashar al-Assad ស៊ីរីកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្ដូរលឿនបំផុតក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ ត្រឹមតែខែសីហា ២០២៦ មួយខែ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗខាងក្រោមបានកើតឡើង៖

• យុត្តិធម៌អន្តរកាល៖ នៅថ្ងៃទី១១ សីហា តុលាការស៊ីរីបានកាត់ទោសប្រហារជីវិតកំបាំងមុខ លើអតីតប្រធានាធិបតី Bashar al-Assad និងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ លោក Maher ពីបទមនុស្សឃាត ការធ្វើទារុណកម្ម និងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ។
• រុស្ស៊ីនៅតែមានវត្តមាន៖ នៅថ្ងៃទី៩ សីហា ស៊ីរី និងរុស្ស៊ីបានព្រមព្រៀងលើអនុស្សរណៈស្ដីពីវត្តមានយោធារុស្ស៊ី ដោយសម្ភារៈស៊ីវិលត្រូវផ្ទេរទៅរដ្ឋាភិបាលស៊ីរី។
• អ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារម្ដងទៀត៖ នៅថ្ងៃទី១៨ សីហា អ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើមូលដ្ឋានអាកាស Abu al-Duhur ក្នុងខេត្តអ៊ីដលីប។ ប្រាំមួយថ្ងៃក្រោយមក កិច្ចពិភាក្សាបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងរវាងស៊ីរី និងអ៊ីស្រាអែល ដោយមានអាមេរិកសម្របសម្រួល បានធ្វើឡើងនៅហ្ស៊កដានី។
• ចេញពីបញ្ជីភេរវកម្ម៖ នៅថ្ងៃទី២៤ សីហា អាមេរិកបានដកស៊ីរីចេញពីបញ្ជី «រដ្ឋឧបត្ថម្ភភេរវកម្ម» ក្រោយរយៈពេល ៤៧ ឆ្នាំ។
• ឃឺដចូលកងទ័ពជាតិ៖ នៅថ្ងៃទី២៥ សីហា មេបញ្ជាការ SDF លោក Mazloum Abdi បានប្រកាសរំលាយកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនជាកងកម្លាំងយោធាឯករាជ្យ។

ស៊ីរីកំពុងហែកទំព័រមួយចេញពីអតីតកាលដ៏ឈឺចាប់របស់ខ្លួន ដើម្បីឈានទៅរកការអភិវឌ្ឍ ការកសាងឡើងវិញ និងការស្ថាបនា។— លោក Ahmed al-Sharaa ប្រធានាធិបតីស៊ីរី ថ្ងៃទី២៤ សីហា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera

ការវិភាគស៊ីរីមានសារៈសំខាន់ហួសពីព្រំដែនរបស់ខ្លួន។ វាជាប់ព្រំដែនជាមួយតួកគី អ៊ីរ៉ាក់ ហ្ស៊កដានី លីបង់ និងអ៊ីស្រាអែល។ ក្រោមរបប Assad ស៊ីរីជាស្ពានសំខាន់របស់អ៊ីរ៉ង់ទៅកាន់ហេសបូឡា (Hezbollah) និងជាមូលដ្ឋានយោធាសំខាន់របស់រុស្ស៊ីនៅមេឌីទែរ៉ាណេ។ ថាតើស៊ីរីថ្មីនឹងក្លាយជារដ្ឋរួបរួម ឬបែកបាក់ជាតំបន់ៗ គឺនឹងប៉ះពាល់ដល់ជនភៀសខ្លួនរាប់លាននាក់ សន្តិសុខអ៊ីស្រាអែល និងតុល្យភាពអំណាចក្នុងតំបន់ទាំងមូល។

០២ · ការដួលរលំ១១ ថ្ងៃដែលបញ្ចប់របប Assad

គ្រួសារ Assad បានគ្រប់គ្រងស៊ីរីជាងកន្លះសតវត្សរ៍ គឺលោក Hafez al-Assad ពីដើមទសវត្សរ៍ ១៩៧០ ហើយបន្ទាប់មកកូនប្រុសរបស់គាត់ លោក Bashar ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០០។ បាតុកម្មដោយសន្តិវិធីក្នុងឆ្នាំ ២០១១ បានប្រែក្លាយជាសង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏បង្ហូរឈាម ដែលសម្លាប់មនុស្សរាប់សែននាក់ ហើយបណ្ដាលឱ្យជនស៊ីរីរាប់លាននាក់ភៀសខ្លួន។ ដោយមានជំនួយពីរុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ និងហេសបូឡា របប Assad អាចដណ្ដើមយកទឹកដីភាគច្រើនមកវិញ ហើយចាប់ពីឆ្នាំ ២០២០ សង្គ្រាមហាក់ដូចជាកក។

ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី២៧ វិច្ឆិកា ២០២៤ ក្រុមឧទ្ទាមដឹកនាំដោយក្រុម Hayat Tahrir al-Sham (HTS) ពីខេត្តអ៊ីដលីប បានបើកប្រតិបត្តិការមួយឈ្មោះ «ទប់ស្កាត់ការឈ្លានពាន»។ របបដែលមើលទៅរឹងមាំ បានដួលរលំលឿនជាងអ្នកវិភាគណាម្នាក់រំពឹងទុក។

ហេតុអ្វីរបបដួលរលំលឿនម្ល៉េះ?

• រុស្ស៊ីរវល់នឹងអ៊ុយក្រែន៖ ម៉ូស្គូធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ។ ត្រឹមថ្ងៃទី២ ធ្នូ នាវាចម្បាំងរុស្ស៊ីបានចាប់ផ្ដើមចាកចេញពីមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹក Tartus។
• ហេសបូឡាចុះខ្សោយ៖ សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីស្រាអែលក្នុងឆ្នាំ ២០២៣–២០២៤ បានធ្វើឱ្យហេសបូឡាបាត់បង់មេដឹកនាំ Hassan Nasrallah និងមេបញ្ជាការជាច្រើន។
• អ៊ីរ៉ង់ដកថយ៖ ចាប់ពីថ្ងៃទី៦ ធ្នូ អ៊ីរ៉ង់បានជម្លៀសមេបញ្ជាការកងកម្លាំង Quds និងបុគ្គលិករបស់ខ្លួនចេញពីស៊ីរី។
• កងទ័ពខ្វះកម្លាំងចិត្ត៖ កងទ័ពដែលអស់កម្លាំងក្រោយសង្គ្រាមជាងមួយទសវត្សរ៍ បានដកថយពីទីក្រុងមួយទៅទីក្រុងមួយ ដោយស្ទើរតែគ្មានការតស៊ូ។

ការវិភាគរបប Assad មិនដែលឈ្នះសង្គ្រាមដោយកម្លាំងខ្លួនឯងទេ។ វារស់រានបានដោយសារសម្ព័ន្ធមិត្តបរទេស។ នៅពេលរុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ និងហេសបូឡា ត្រូវបានរំខានដោយសង្គ្រាមផ្សេងៗក្នុងពេលតែមួយ រចនាសម្ព័ន្ធទាំងមូលបានរលំដូចផ្ទះសន្លឹកបៀ។

០៣ · អ្នកដឹកនាំលោក al-Sharaa និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃរដ្ឋថ្មី

លោក Ahmed al-Sharaa កើតនៅថ្ងៃទី២៩ តុលា ១៩៨២ ក្នុងទីក្រុងរីយ៉ាដ (Riyadh) ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ ពិភពលោកស្គាល់គាត់ជាយូរមកហើយ ក្រោមឈ្មោះសម្ងាត់ក្នុងសមរភូមិ «Abu Mohammad al-Julani»។ ដំណើរនយោបាយរបស់គាត់ ពីមេដឹកនាំក្រុមជ្រុលនិយម ទៅជាប្រមុខរដ្ឋដែលទទួលបានការស្វាគមន៍ពីលោកខាងលិច គឺជារឿងមួយដែលកម្រមានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ប្រភព៖ Wikipedia (Ahmed al-Sharaa)។

ច្បាប់មូលដ្ឋាន និងស្ថាប័ន

• សេចក្ដីប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ៖ លោក al-Sharaa បានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី១៣ មីនា ២០២៥។ វាកំណត់ដំណាក់កាលអន្តរកាល ៥ ឆ្នាំ ប្រព័ន្ធប្រធានាធិបតីដែលមានអំណាចប្រតិបត្តិខ្លាំង ចែងថាឥស្លាមជា «ប្រភពចម្បងនៃនីតិបញ្ញត្តិ» ហើយប្រធានាធិបតីត្រូវតែជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម។
• រដ្ឋាភិបាលអន្តរកាល៖ ប្រកាសនៅថ្ងៃទី២៩ មីនា ២០២៥ ដោយមានរដ្ឋមន្ត្រីមួយចំនួនមកពីសហគមន៍ជនជាតិភាគតិច។
• សភាប្រជាជន៖ មានអាសនៈ ២១០។ អាសនៈ ១៤០ ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយប្រយោលតាមរយៈក្រុមប្រឹក្សាបោះឆ្នោតក្នុងតំបន់ ចាប់ពីថ្ងៃទី៥ តុលា ២០២៥ ហើយ ៧០ ទៀត (មួយភាគបី) តែងតាំងដោយប្រធានាធិបតី។

ការបោះឆ្នោតត្រូវបានពន្យារពេលនៅខេត្តស៊ូវ៉ៃដា រ៉ាក្កា (Raqqa) និងហាសាកា (Hasakah) ដោយសារបញ្ហាសន្តិសុខ។ ក្នុងចំណោមតំណាងរាស្ត្រ ១១៩ នាក់ដែលជាប់ឆ្នោតនៅថ្ងៃទី៥ តុលា មានស្ត្រីតែ ៦ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ សភាបានបើកសម័យប្រជុំដំបូងនៅថ្ងៃទី១២ កក្កដា ២០២៦ ជិតប្រាំបួនខែក្រោយការបោះឆ្នោតលើកដំបូង ហើយបានជ្រើសរើសលោក Abdul Hamid al-Awak ជាប្រធានសភា ដោយសំឡេង ៩៩។

ការវិភាគអ្នកគាំទ្រមើលឃើញថា ការប្រមូលអំណាចនៅក្នុងដៃប្រធានាធិបតី គឺចាំបាច់ដើម្បីការពារប្រទេសកុំឱ្យបែកបាក់។ អ្នករិះគន់ ជាពិសេសមេដឹកនាំឃឺដ និងឌ្រូស ព្រួយបារម្ភថា ស៊ីរីកំពុងប្ដូរពីរបបផ្ដាច់ការមួយ ទៅរបបផ្ដាច់ការមួយទៀត ដែលមានពណ៌សាសនាខ្លាំងជាងមុន។ ការធ្វើតេស្តពិតប្រាកដ គឺថាតើរដ្ឋធម្មនុញ្ញអចិន្ត្រៃយ៍ និងការបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ នឹងកើតឡើងមុនអន្តរកាលបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ២០៣០ ឬយ៉ាងណា។

០៤ · ការទូតពីរដ្ឋឯកោ ទៅរដ្ឋដែលពិភពលោកទទួលស្គាល់

ក្រោមរបប Assad ស៊ីរីរងទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដែលរារាំងធនាគារ និងអ្នកវិនិយោគស្ទើរតែទាំងអស់។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីបានដាក់ការលើកទណ្ឌកម្មជាអាទិភាពលេខមួយ ហើយលទ្ធផលមកដល់លឿនជាងការរំពឹងទុក។

ប្រភព៖ Wikipedia (International sanctions against Syria និង Ahmed al-Sharaa) · សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ UN · Al Jazeera។

ពួកគេបានស៊ូទ្រាំនឹងគ្រោះមហន្តរាយ សង្គ្រាម និងការសម្លាប់គ្រប់គ្រាន់ហើយ។— លោក Donald Trump ពេលប្រកាសលើកទណ្ឌកម្មលើស៊ីរី នៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ថ្ងៃទី១៣ ឧសភា ២០២៥ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Wikipedia

មិនមែនគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែមានទំនុកចិត្តនោះទេ។ ពេលអនុប្បវាទលើសេចក្ដីសម្រេច ២៧៩៩ តំណាងចិនបានព្រមានថា ស៊ីរីនៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពផុយស្រួយ ដោយមានអ្នកប្រយុទ្ធភេរវកម្មបរទេស រួមទាំងសមាជិកចលនាឥស្លាម Turkestan ខាងកើត (ETIM)។ ប៉េកាំងស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មី «រកទំនុកចិត្ត» ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។

ការវិភាគវ៉ាស៊ីនតោនបានភ្នាល់ថា ការគាំទ្រលោក al-Sharaa ល្អជាងការទុកស៊ីរីឱ្យធ្លាក់ក្នុងភាពវឹកវរ ដែលអាចទាញអ៊ីរ៉ង់ ឬរុស្ស៊ីត្រឡប់មកវិញ។ ប៉ុន្តែការលើកទណ្ឌកម្មមិនមែនស្មើនឹងការវិនិយោគភ្លាមៗទេ។ ក្រុមហ៊ុនធំៗ នៅតែរង់ចាំមើលស្ថិរភាព និងនីតិរដ្ឋ។

០៥ · ជនជាតិភាគតិចអាឡាវី ឌ្រូស និងគ្រិស្តបរិស័ទ៖ របួសដែលមិនទាន់ជា

ស៊ីរីជាសង្គមចម្រុះ។ យោងតាមបណ្ណាល័យសភាចក្រភពអង់គ្លេស ជនជាតិឃឺដមានប្រហែល ១០–១៥% នៃប្រជាជន សហគមន៍អាឡាវី (Alawite) ដែលគ្រួសារ Assad មកពីនោះ មានប្រហែល ១០–១៥% គ្រិស្តបរិស័ទរហូតដល់ ១០% និងសហគមន៍ឌ្រូស (Druze) ប្រហែល ៣%។ ការសម្លាប់រង្គាលពីរលើកក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ បានធ្វើឱ្យជនជាតិភាគតិចបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើរដ្ឋថ្មីយ៉ាងខ្លាំង។

តំបន់ឆ្នេរ ខែមីនា ២០២៥

ក្រោយក្រុមប្រដាប់អាវុធស្មោះត្រង់នឹង Assad វាយប្រហារកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលនៅតំបន់ឆ្នេរ កងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមដែលដើរតាមពួកគេ បានធ្វើប្រតិបត្តិការបង្ក្រាប ដែលប្រែក្លាយជាការសម្លាប់តាមនិកាយសាសនា។ គណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតរបស់ UN បានរកឃើញថា មនុស្សប្រហែល ១ ៤០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ ភាគច្រើនជាជនស៊ីវិល។ គណៈកម្មការជាតិរបស់ស៊ីរីផ្ទាល់ (២២ កក្កដា ២០២៥) បានកំណត់អត្តសញ្ញាណជនសង្ស័យ ២៩៨ នាក់មកពីក្រុមយោធា និង ២៦៥ នាក់ពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមប្រដាប់អាវុធរបស់របបចាស់។

ទំហំ និងភាពឃោរឃៅនៃអំពើហិង្សាដែលបានកត់ត្រាក្នុងរបាយការណ៍របស់យើង គួរឱ្យរន្ធត់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។— លោក Paulo Sérgio Pinheiro ប្រធានគណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតរបស់ UN ស្ដីពីស៊ីរី ថ្ងៃទី១៤ សីហា ២០២៥ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ OHCHR

ស៊ូវ៉ៃដា ខែកក្កដា ២០២៥

នៅខែកក្កដា ២០២៥ ការប៉ះទង្គិចរវាងកុលសម្ព័ន្ធបេឌូអ៊ីន (Bedouin) និងក្រុមប្រដាប់អាវុធឌ្រូស បានរីករាលដាលក្លាយជាអំពើហិង្សាធំ នៅពេលកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលចូលមក។ យោងតាមបណ្ណាល័យសភាអង់គ្លេស អំពើហិង្សានោះបានសម្លាប់មនុស្សប្រហែល ១ ៧០០ នាក់ និងធ្វើឱ្យ ២០០ ០០០ នាក់ភៀសខ្លួន។ ត្រឹមពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០២៦ មនុស្សប្រហែល ១៥៥ ០០០ នាក់នៅតែភៀសខ្លួន ហើយស៊ូវ៉ៃដានៅតែស្ថិតនៅក្រៅការគ្រប់គ្រងរបស់ដាម៉ាស។ ផែនទីបង្ហាញផ្លូវ ១៣ ចំណុចដែលព្រមព្រៀងក្នុងខែកញ្ញា ២០២៥ ត្រូវបាន UN វាយតម្លៃក្នុងខែមិថុនា ២០២៦ ថា «គ្មានវឌ្ឍនភាព»។

ប្រភព៖ OHCHR (១៤.០៨.២០២៥) · House of Commons Library (០១.០៩.២០២៦)។ តួលេខអ្នកស្លាប់ខុសគ្នាទៅតាមប្រភព។

ការវិភាគយោងតាមបណ្ណាល័យសភាអង់គ្លេស ព្រះរាជអាជ្ញាបានចោទប្រកាន់មនុស្សប្រហែល ៥៦៥ នាក់ ហើយការកាត់ក្ដីដំបូងលើអំពើហិង្សាតំបន់ឆ្នេរ បានចាប់ផ្ដើមក្នុងខែវិច្ឆិកា ២០២៥។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ជនជាតិភាគតិច សំណួរសំខាន់មិនមែនត្រឹមថាតើអ្នកប្រព្រឹត្តខ្លះនឹងត្រូវជាប់ទោសនោះទេ។ ពួកគេចង់ដឹងថា តើកងកម្លាំងសន្តិសុខរបស់រដ្ឋ នឹងការពារ ឬគំរាមកំហែងពួកគេនៅពេលអនាគត។

០៦ · ឃឺដពីសង្គ្រាម ទៅការរំលាយ SDF

កងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី (SDF) ដឹកនាំដោយជនជាតិឃឺដ ធ្លាប់ជាដៃគូសំខាន់បំផុតរបស់អាមេរិកក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងក្រុមរដ្ឋឥស្លាម (IS) ហើយគ្រប់គ្រងភាគឦសានស៊ីរី ដែលមានអណ្ដូងប្រេង និងទំនប់ធំៗ។ ក្រោយការដួលរលំរបស់ Assad វ៉ាស៊ីនតោនបានប្ដូរការគាំទ្រទៅរដ្ឋាភិបាលលោក al-Sharaa វិញ ដែលធ្វើឱ្យ SDF បាត់បង់ខែលការពារសំខាន់។

នេះគឺជាការចាប់ផ្ដើមនៃការផ្លាស់ប្ដូរពិតប្រាកដ ពីសមរភូមិ ទៅរកសន្តិភាព។— លោក Mazloum Abdi មេបញ្ជាការ SDF ថ្ងៃទី២៥ សីហា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera

ក្រុម IS ក៏មិនទាន់បាត់ខ្លួនដែរ។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អគ្គលេខាធិការ UN ចុះថ្ងៃទី៣១ កក្កដា ២០២៦ ដែលដកស្រង់ដោយ Security Council Report អ្នកប្រយុទ្ធ IS រហូតដល់ ៣ ០០០ នាក់នៅតែសកម្ម ហើយមនុស្សពី ១៥ ០០០ ទៅ ២០ ០០០ នាក់មិនអាចតាមដានបាន ក្រោយការបិទជំរំ al-Hol។

ការវិភាគការរំលាយ SDF គឺជាជ័យជម្នះធំសម្រាប់ដាម៉ាស ព្រោះវាបញ្ចប់ការបែងចែកប្រទេសជាពីរ។ ប៉ុន្តែជនជាតិឃឺដបានបោះបង់កងកម្លាំងរបស់ខ្លួន ដោយមិនទាន់មានការធានាក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញអចិន្ត្រៃយ៍។ សូមអានបន្ថែម៖ ជនជាតិឃឺដ៖ ប្រជាជាតិធំបំផុតដែលគ្មានរដ្ឋ។

០៧ · អ៊ីស្រាអែលអ៊ីស្រាអែល និងភាគខាងត្បូងស៊ីរី

ចាប់តាំងពីកិច្ចព្រមព្រៀងផ្ដាច់កងកម្លាំងឆ្នាំ ១៩៧៤ តំបន់សតិភ័យដែលឃ្លាំមើលដោយកងកម្លាំង UN (UNDOF) បានបំបែកកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល និងស៊ីរី នៅខ្ពង់រាបហ្គូឡង់ (Golan Heights)។ ភ្លាមៗក្រោយការដួលរលំនៃ Assad អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជូនកងទ័ពចូលតំបន់សតិភ័យនោះ ហើយបំផ្លាញសមត្ថភាពយោធាស៊ីរីជាទ្រង់ទ្រាយធំ។

• ធ្នូ ២០២៤៖ ត្រឹមថ្ងៃទី១២ ធ្នូ យោធាអ៊ីស្រាអែលប្រកាសថា បានបំផ្លាញប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសរបស់ស៊ីរីជាង ៨០%។
• ២៣ កុម្ភៈ ២០២៥៖ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ Israel Katz បញ្ជាក់ថា អ៊ីស្រាអែលនឹងរក្សាប៉ុស្តិ៍ពីរនៅកំពូលភ្នំហ៊ើរម៉ូន (Hermon) និងប៉ុស្តិ៍ប្រាំពីរក្នុងតំបន់សតិភ័យ «ដោយគ្មានកំណត់»។
• ២ ធ្នូ ២០២៥៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Benjamin Netanyahu ទាមទារតំបន់គ្មានយោធា ចាប់ពីដាម៉ាសរហូតដល់តំបន់សតិភ័យ រួមទាំងភ្នំហ៊ើរម៉ូន។
• ៦ មករា ២០២៦៖ អាមេរិក អ៊ីស្រាអែល និងស៊ីរី ប្រកាសបង្កើតយន្តការរួមមួយ ដើម្បីសម្របសម្រួលការចែករំលែកព័ត៌មានស៊ើបការណ៍ និងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងយោធា។
• សីហា ២០២៦៖ អ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារមូលដ្ឋាន Abu al-Duhur ដោយចោទថា ស៊ីរីបានបំពាន «ស្ថានភាពដើម» ដោយអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពតួកគីដាក់ពង្រាយនៅជិតអាឡិបប៉ូ។

ការវិភាគអ៊ីស្រាអែលមិនជឿទុកចិត្តលើអតីតមេដឹកនាំ HTS ទេ ហើយចង់ឱ្យភាគខាងត្បូងស៊ីរីខ្សោយ និងគ្មានយោធា។ ដាម៉ាសមិនមានកម្លាំងតបតវិញទេ ដូច្នេះវាពឹងលើការទូត និងលើវ៉ាស៊ីនតោន។ សម្រាប់អាមេរិក ការធ្វើឱ្យសម្ព័ន្ធមិត្តពីររបស់ខ្លួនគឺអ៊ីស្រាអែល និងតួកគី មិនប៉ះទង្គិចគ្នាលើទឹកដីស៊ីរី គឺជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយ។

០៨ · ការកសាងឡើងវិញ២១៦ ពាន់លានដុល្លារ និងការវិលត្រឡប់មកផ្ទះ

ក្នុងខែតុលា ២០២៥ ធនាគារពិភពលោកបានប៉ាន់ស្មានថា ការកសាងស៊ីរីឡើងវិញនឹងត្រូវចំណាយប្រហែល ២១៦ ពាន់លានដុល្លារ ស្មើនឹងជិត ១០ ដងនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ឆ្នាំ ២០២៤ ដែលមានត្រឹម ២១,៤ ពាន់លានដុល្លារ។ ការខូចខាតរូបវន្តផ្ទាល់មានប្រហែល ១០៨ ពាន់លានដុល្លារ ដែល ៤៨% ជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ សេដ្ឋកិច្ចស៊ីរីបានរួមតូចជាង ៥០% ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១០ ហើយប្រាក់ចំណូលជាតិសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ មានត្រឹម ៨៣០ ដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។

យោងតាម Security Council Report ជនស៊ីរីជាង ៣ លាននាក់បានវិលត្រឡប់មកវិញ ចាប់តាំងពីខែធ្នូ ២០២៤។ ប៉ុន្តែជនភៀសខ្លួនប្រហែល ៤ លាននាក់នៅតែរស់នៅក្នុងប្រទេសអេហ្ស៊ីប អ៊ីរ៉ាក់ ហ្ស៊កដានី លីបង់ និងតួកគី ហើយមនុស្ស ៥,៥ លាននាក់នៅតែជាជនផ្លាស់ទីលំនៅក្នុងប្រទេស។

ការវិភាគការលើកទណ្ឌកម្មបានបើកទ្វារ ប៉ុន្តែប្រាក់ ២១៦ ពាន់លានដុល្លារ មិនអាចមកពីរដ្ឋាភិបាលមួយ ឬម្ចាស់ជំនួយពីរបីនាក់ទេ។ ស៊ីរីត្រូវការការវិនិយោគឯកជន ដែលនឹងមកដល់តែនៅពេលអ្នកវិនិយោគជឿថា សង្គ្រាមពិតជាបានបញ្ចប់មែន។

០៩ · បន្ទាប់ពីនេះសេណារីយ៉ូ និងអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

• ស៊ូវ៉ៃដា៖ តើមានកិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយជាមួយមេដឹកនាំឌ្រូសដែរឬទេ?
• កិច្ចចរចាជាមួយអ៊ីស្រាអែល៖ ជុំបន្ទាប់ក្រោយកិច្ចពិភាក្សានៅហ្ស៊កដានី។
• ការរួមបញ្ចូល SDF៖ អាវុធធុនធ្ងន់ និងស្ថានភាពរបស់ YPJ។
• ការវិនិយោគ៖ តើការលើកទណ្ឌកម្ម នឹងប្រែក្លាយជាគម្រោងកសាងពិតប្រាកដដែរឬទេ?
• ឆ្នាំ ២០៣០៖ ការបញ្ចប់ដំណាក់កាលអន្តរកាល ៥ ឆ្នាំ តាមសេចក្ដីប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. Wikipedia — 2024 Syrian opposition offensives
2. Wikipedia — Ahmed al-Sharaa
3. Wikipedia — 2025 Syrian parliamentary election
4. Wikipedia — International sanctions against Syria
5. OHCHR — UN Syria Commission finds March coastal violence was widespread and systematic (14.08.2025)
6. The National — Syria’s post-war reconstruction costs estimated at $216bn, says World Bank (21.10.2025)
7. UN Press (via GlobalSecurity.org) — Security Council Adopts Resolution 2799 (2025) (06.11.2025)
8. International Crisis Group — Golan Heights and South/West Syria (18.08.2026)
9. Al Jazeera — US removes Syria from ‘state sponsor of terrorism’ list (24.08.2026)
10. Al Jazeera — Kurdish-led SDF announces dissolution after merging with Syria’s army (25.08.2026)
11. Security Council Report — Syria, September 2026 Monthly Forecast (09.2026)
12. House of Commons Library — Syria in 2026: Minority religious and ethnic groups after Assad (01.09.2026)

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ១០ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ Vyacheslav Argenberg (CC BY 4.0) · Voice of America (Public domain) · Yan Boechat / VOA (Public domain) · White House (Public domain) · Abd Alsattar Ardati (CC BY-SA 4.0) · Shadi Alashkar (CC BY 2.0) · Mohamed7799 (CC BY-SA 4.0) · Imrich (CC BY 3.0) · BSBS123 (CC BY-SA 4.0) · U.S. Department of State (Public domain)។ តារាង និងគំនូស រៀបចំដោយ Eksastra។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។