០១ · ហេតុអ្វីពេលនេះហេតុអ្វីក្រុមហ៊ូធីត្រឡប់មកជាព័ត៌មានធំម្ដងទៀត?

នៅថ្ងៃទី១០–១២ កញ្ញា ២០២៦ កងកម្លាំងហ៊ូធីបានដណ្ដើមក្រុងកំពង់ផែម៉ុកា (Mokha) ស្រុកឌូបាប់ (Dhubab) និងកោះពេរីម (Perim) ដែលអ្នកស្រុកហៅថា «ម៉ាយូន»។ កោះភ្នំភ្លើងតូចនេះស្ថិតនៅចំកណ្ដាលច្រកបាប់អែលម៉ាន់ដាប់ (Bab al-Mandab) ហើយបំបែកច្រកនេះជាផ្លូវកប៉ាល់ពីរ (Euronews)។ ជាលទ្ធផល ក្រុមហ៊ូធីឥឡូវគ្រប់គ្រងឆ្នេរសមុទ្រក្រហមទាំងមូលរបស់យេម៉ែន ហើយកងកម្លាំងរបស់ពួកគេនៅឆ្ងាយពីឆ្នេរអាហ្វ្រិកប្រហែល ២០ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ (Al Jazeera)។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះសំខាន់ដោយសារហេតុផលបួនយ៉ាង៖

• ផ្លូវពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក៖ យោងតាម Al Jazeera ច្រកបាប់អែលម៉ាន់ដាប់ដឹកជញ្ជូនប្រហែល ១២% នៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ១១% នៃប្រេងតាមសមុទ្រ និង ៨% នៃឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ (LNG)។
• សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់៖ ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់ផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ កុម្ភៈ ២០២៦ ច្រកហ័រមូស (Hormuz) ត្រូវបានរំខាន។ ដូច្នេះ ផ្លូវសមុទ្រក្រហមបានក្លាយជាផ្លូវជំនួសដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រេងឈូងសមុទ្រ។
• សង្គ្រាមស៊ីវិលឆេះឡើងវិញ៖ បទឈប់បាញ់ដែលអង្គការសហប្រជាជាតិសម្របសម្រួលក្នុងឆ្នាំ ២០២២ បានដួលរលំនៅខែកក្កដា ២០២៦។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ដែល Al Jazeera ដកស្រង់ មនុស្ស ៧២៨ នាក់បានស្លាប់ ឬរបួស ចាប់ពីថ្ងៃទី២៣ សីហា ដល់ដើមខែកញ្ញា ២០២៦។
• វិបត្តិមនុស្សធម៌៖ យោងតាម OCHA ប្រជាជនយេម៉ែន ២២ លាននាក់ត្រូវការជំនួយក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ រួចទៅហើយ មុនពេលការប្រយុទ្ធថ្មីនេះចាប់ផ្ដើម។

ការធ្វើនាវាចរណ៍មានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់ លើកលែងតែកប៉ាល់សាអូឌីត ដែលត្រូវបានហាមឃាត់រួចហើយ។— លោក Yahya Saree អ្នកនាំពាក្យយោធាហ៊ូធី ខែកញ្ញា ២០២៦ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Euronews

ការវិភាគអស់រយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍ ពិភពលោកខាងក្រៅតែងមើលក្រុមហ៊ូធីថាជា «ក្រុមឧទ្ទាមក្នុងស្រុក» ឬជា «ភ្នាក់ងាររបស់អ៊ីរ៉ង់»។ ការពិពណ៌នាទាំងពីរនេះមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ក្រុមហ៊ូធីជាចលនាដែលមានឫសគល់ក្នុងស្រុកយ៉ាងជ្រៅ ប៉ុន្តែក៏ជាសមាជិកសំខាន់នៃបណ្ដាញសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់ផងដែរ។ ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិរបស់ពួកគេ ជួយពន្យល់ថា ហេតុអ្វីការវាយប្រហារតាមអាកាសរាប់ពាន់ដង មិនអាចបំបាក់ពួកគេបាន។

០២ · ដើមកំណើតពីក្រុមសិក្សាសាសនានៅសាដា ដល់សង្គ្រាមប្រាំមួយជុំ

ក្រុមហ៊ូធីកាន់និកាយហ្សៃឌី ដែលជាមែកធាងមួយនៃសាសនាអ៊ីស្លាមស៊ីអ៊ីត ហើយខុសពីនិកាយស៊ីអ៊ីត «ដប់ពីរអ៊ីម៉ាម» ដែលកាន់នៅអ៊ីរ៉ង់។ យោងតាម Wikipedia អ្នកកាន់និកាយហ្សៃឌីមានប្រហែល ៣៤% នៃប្រជាជនយេម៉ែន ហើយអ្នកកាន់និកាយស៊ុននីមានប្រហែល ៦៥%។ យោងតាមវិទ្យាស្ថានមជ្ឈិមបូព៌ា (MEI) និកាយហ្សៃឌីជានិកាយលេចធ្លោនៅភាគខាងជើងយេម៉ែន រហូតដល់របបអ៊ីម៉ាមហ្សៃឌីត្រូវបានផ្ដួលរំលំនៅឆ្នាំ ១៩៦២ (MEI)។

ក្រោយឆ្នាំ ១៩៦២ អ្នកកាន់និកាយហ្សៃឌីជាច្រើនមានអារម្មណ៍ថា ពួកគេត្រូវបានគេបំភ្លេចចោល។ តំបន់សាដាក្រីក្រ ហើយចលនាសាឡាហ្វីស៊ុននី (Salafi) បានរីកសាយភាយចូលមកក្នុងតំបន់។ ក្នុងបរិបទនេះ ក្រុមសិក្សាមួយឈ្មោះ«យុវជនអ្នកមានជំនឿ» (Believing Youth) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខេត្តសាដា។ Wikipedia ចុះកាលបរិច្ឆេទបង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩៩២ ចំណែក MEI រៀបរាប់ថា លោក Badreddin al-Houthi បានចូលរួមក្នុងក្រុមនេះតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៦។ យោងតាម Wikipedia សិស្សប្រហែល ១៥ ០០០ ទៅ ២០ ០០០ នាក់ បានចូលរួមជំរុំរដូវក្ដៅរបស់ក្រុមនេះនៅឆ្នាំ ១៩៩៤–១៩៩៥។

លោក ហ៊ូសេន អាល់ហ៊ូធី និងសង្គ្រាមឆ្នាំ ២០០៤

យោងតាម MEI លោក Badreddin al-Houthi និងកូនប្រុសរបស់គាត់ លោក Hussein Badreddin al-Houthi បានដណ្ដើមការដឹកនាំក្រុមនេះនៅឆ្នាំ ២០០០ ហើយបានធ្វើឱ្យវាកាន់តែរ៉ាឌីកាល់។ លោក ហ៊ូសេន បានរិះគន់ប្រធានាធិបតី អាលី អាប់ឌុលឡាហ៍ សាលេហ៍ (Ali Abdullah Saleh) ពីការចងសម្ព័ន្ធជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ពាក្យស្លោកដែលក្រុមនេះហៅថា «សារខា» (sarkha) ត្រូវបានប្រកាសថា៖ «ព្រះជាម្ចាស់ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ស្លាប់ទៅអាមេរិក ស្លាប់ទៅអ៊ីស្រាអែល បណ្ដាសាដល់ជនជាតិយូដា ជ័យជម្នះដល់អ៊ីស្លាម»។

នៅឆ្នាំ ២០០៤ ក្រោយរដ្ឋាភិបាលប៉ុនប៉ងចាប់ខ្លួនគាត់ លោក ហ៊ូសេន បានបើកការបះបោរប្រដាប់អាវុធ។ គាត់ត្រូវបានសម្លាប់នៅថ្ងៃទី១០ កញ្ញា ២០០៤ (Wikipedia)។ ចលនានេះបានយកឈ្មោះគ្រួសាររបស់គាត់ ហើយតាំងពីពេលនោះមក ត្រូវបានដឹកនាំដោយប្អូនប្រុសរបស់គាត់ លោក Abdul-Malik al-Houthi។ ឈ្មោះផ្លូវការរបស់ចលនានេះគឺ «អង់សារ៉ាល់ឡោះ» (Ansar Allah) ដែលមានន័យថា «អ្នកគាំទ្រព្រះជាម្ចាស់»។

• សង្គ្រាមសាដា ៦ ជុំ (២០០៤–២០១០)៖ យោងតាម MEI ក្រុមហ៊ូធីបានប្រយុទ្ធនឹងកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលចំនួនប្រាំមួយជុំ រហូតដល់មានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់នៅឆ្នាំ ២០១០។
• ការពង្រីកកម្លាំង៖ Wikipedia ប៉ាន់ស្មានថា ក្រុមនេះមានអ្នកប្រយុទ្ធពី ១ ០០០ ទៅ ៣ ០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ ប៉ុន្តែកើនដល់ប្រហែល ១០០ ០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០១១។
• មេរៀនសង្គ្រាម៖ សង្គ្រាមទាំងនេះបានបង្រៀនក្រុមហ៊ូធីឱ្យចេះប្រយុទ្ធនៅតំបន់ភ្នំ និងទប់ទល់នឹងកងទ័ពដែលមានអាវុធល្អជាង។

ការវិភាគក្រុមហ៊ូធីមិនមែនចាប់កំណើតជាក្រុមយោធាទេ។ ពួកគេចាប់ផ្ដើមជាចលនាអត្តសញ្ញាណសាសនា និងតំបន់ ដែលប្រឆាំងនឹងការរើសអើង និងឥទ្ធិពលបរទេស។ សង្គ្រាមរបស់រដ្ឋាភិបាលសាលេហ៍ ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនសាដារងគ្រោះ ទំនងជាបានពង្រឹងការគាំទ្រដល់ចលនានេះ ជាជាងបំផ្លាញវា។

០៣ · ២០១១–២០១៥ពីបដិវត្តន៍អារ៉ាប់ ដល់ការដណ្ដើមទីក្រុងសាណា

នៅឆ្នាំ ២០១១ រលកបាតុកម្ម «និទាឃរដូវអារ៉ាប់» បានរាលដាលដល់យេម៉ែន។ ក្រុមហ៊ូធីបានចូលរួមក្នុងបដិវត្តន៍នេះ ហើយប្រធានាធិបតីសាលេហ៍ ដែលកាន់អំណាចជាង ៣០ ឆ្នាំ ត្រូវបង្ខំចិត្តចុះចេញពីតំណែងនៅឆ្នាំ ២០១២។ អនុប្រធានាធិបតី អាប់ដ្រាប់ប៊ូ ម៉ានស៊ួរ ហាឌី (Abdrabbuh Mansur Hadi) បានឡើងកាន់តំណែងជំនួស។ ក្រុមហ៊ូធីបានចូលរួមក្នុងសន្និសីទសន្ទនាជាតិ ប៉ុន្តែក្រោយមកបានបដិសេធកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សះផ្សា។

ឆ្នាំ ២០១៤ តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈឡើងថ្លៃបានបង្កកំហឹងក្នុងចំណោមប្រជាជន។ ក្រុមហ៊ូធីបានប្រើកំហឹងនេះ ដើម្បីទាមទារឱ្យបញ្ចុះតម្លៃប្រេង និងផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋាភិបាល (CFR)។ គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ពួកគេបានចងសម្ព័ន្ធជាមួយអតីតសត្រូវរបស់ខ្លួន គឺលោកសាលេហ៍ ដែលនៅតែមានឥទ្ធិពលលើអង្គភាពកងទ័ពមួយចំនួនធំ។

យោងតាម MEI ត្រឹមឆ្នាំ ២០១៥ ក្រុមហ៊ូធីគ្រប់គ្រងប្រហែលមួយភាគបីនៃទឹកដីយេម៉ែន ប៉ុន្តែគ្រប់គ្រងប្រជាជនភាគច្រើនលើសលប់ ដោយសារតំបន់ខ្ពង់រាបភាគខាងជើង និងភាគខាងលិច ជាតំបន់ដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនជាងគេ។

ការវិភាគការដណ្ដើមសាណាបង្ហាញពីចំណុចខ្លាំងចម្បងរបស់ក្រុមហ៊ូធី៖ ភាពបត់បែនខាងនយោបាយ។ ពួកគេបានចងសម្ព័ន្ធជាមួយលោកសាលេហ៍ ដែលធ្លាប់ធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងពួកគេប្រាំមួយដង ហើយបានប្រើបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាតម្លៃប្រេង ដើម្បីទាក់ទាញការគាំទ្រលើសពីមូលដ្ឋានសាសនារបស់ខ្លួន។

០៤ · ២០១៥–២០២២សង្គ្រាមសម្ព័ន្ធដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត

នៅថ្ងៃទី២៦ មីនា ២០១៥ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានដឹកនាំសម្ព័ន្ធប្រទេសអារ៉ាប់ ដែលរួមមាន អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម (UAE) អេហ្ស៊ីប ហ្ស៊កដានី បារ៉ែន គុយវ៉ែត កាតា ម៉ារ៉ុក និងស៊ូដង់ ដើម្បីស្ដារអំណាចរដ្ឋាភិបាលហាឌីឡើងវិញ (Wikipedia)។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្ដល់ការគាំទ្រផ្នែកស៊ើបការណ៍ និងភស្តុភារ។ សង្គ្រាមនេះបានអូសបន្លាយប្រហែលប្រាំពីរឆ្នាំ រហូតដល់បទឈប់បាញ់ឆ្នាំ ២០២២។

យោងតាម CFR សម្ព័ន្ធនេះបានធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសជាង ២៥ ០០០ ដង ដែលបណ្ដាលឱ្យជនស៊ីវិលស្លាប់ និងរបួសជាង ១៩ ២០០ នាក់។ ជាសរុប មនុស្សប្រហែល ៣៧៧ ០០០ នាក់បានស្លាប់ ពីឆ្នាំ ២០១៥ ដល់ដើមឆ្នាំ ២០២២ ដែលប្រហែល ៦០% ស្លាប់ដោយសារមូលហេតុប្រយោល ដូចជាអសន្តិសុខស្បៀង និងកង្វះសេវាសុខាភិបាល។

• បទឈប់បាញ់ឆ្នាំ ២០២២៖ អង្គការសហប្រជាជាតិបានប្រកាសបទឈប់បាញ់ទូទាំងប្រទេសរយៈពេលពីរខែ នៅថ្ងៃទី២ មេសា ២០២២។ វាផុតកំណត់ជាផ្លូវការនៅខែតុលា ២០២២ ប៉ុន្តែការប្រយុទ្ធធំៗ នៅតែស្ងប់ស្ងាត់ជាច្រើនឆ្នាំ។
• កិច្ចចរចា៖ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងក្រុមហ៊ូធីបានចរចាគ្នាដោយផ្ទាល់។ នៅថ្ងៃទី២៣ ធ្នូ ២០២៣ បេសកជនពិសេសរបស់ UN បានប្រកាសថា ភាគីនានាបានប្ដេជ្ញាចិត្តលើជំហានឆ្ពោះទៅរកបទឈប់បាញ់។

ការវិភាគសង្គ្រាមរយៈពេលប្រាំពីរឆ្នាំ មិនបានបណ្ដេញក្រុមហ៊ូធីចេញពីសាណាទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបានផ្ដល់ឱ្យពួកគេនូវសាច់រឿងអំពី «ការតស៊ូប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានពីបរទេស» និងមូលហេតុសម្រាប់ពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ ហើយនៅចុងឆ្នាំ ២០២៣ សង្គ្រាមហ្គាហ្សាបានរំខានដល់កិច្ចចរចាសាអូឌីត–ហ៊ូធី។

០៥ · អំណាចអ៊ីរ៉ង់ និងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចរបស់ក្រុមហ៊ូធី

ទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមហ៊ូធី និងអ៊ីរ៉ង់ ជាប្រធានបទដែលគេជជែកគ្នាច្រើនបំផុត។ យោងតាម MEI អ៊ីរ៉ង់បានចាប់ផ្ដើមផ្ដល់ជំនួយតាំងពីឆ្នាំ ២០០៤ ក្នុងទម្រង់ជា «ព័ត៌មានស៊ើបការណ៍ អាវុធ ភស្តុភារ ថវិកា ការគាំទ្រការទូត និងការបណ្ដុះបណ្ដាល»។ Wikipedia សរសេរថា កងកម្លាំង Quds នៃឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ បានរត់ពន្ធអាវុធទៅឱ្យក្រុមហ៊ូធីតាំងពីឆ្នាំ ២០០៩ ភាគច្រើនតាមទូកក្ដោង និងទូកនេសាទតូចៗ ហើយត្រឹមឆ្នាំ ២០១៥ បានបន្ថែមគ្រឿងបន្លាស់មីស៊ីលផងដែរ។

តើអ្នកណាដឹកនាំ?

• Abdul-Malik al-Houthi៖ មេដឹកនាំកំពូលតាំងពីឆ្នាំ ២០០៤ ដោយគ្មានឋានៈផ្លូវការ (MEI)។
• «អ្នកត្រួតពិនិត្យ» (mushrifin)៖ យោងតាម MEI ក្រុមហ៊ូធីដាក់អ្នកត្រួតពិនិត្យរបស់ខ្លួននៅក្នុងគ្រប់ក្រសួង និងស្ថាប័ន ដើម្បីគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល។
• កម្លាំងយោធា៖ Wikipedia ដកស្រង់ការប៉ាន់ស្មានថា ចំនួនអ្នកប្រយុទ្ធបានកើនពីប្រហែល ២០០ ០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដល់ប្រហែល ៣៥០ ០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។ តួលេខទាំងនេះពិបាកផ្ទៀងផ្ទាត់។

ការវិភាគការពិពណ៌នាដែលត្រឹមត្រូវជាងគេ ប្រហែលជា «ដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រដែលមានស្វ័យភាព» ជាជាង «ភ្នាក់ងារ» ដែលធ្វើតាមបញ្ជា។ អ៊ីរ៉ង់ផ្ដល់បច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីល និងដ្រូន ដែលធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ូធីអាចគំរាមកំហែងផ្លូវសមុទ្រ។ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ូធីមានផលប្រយោជន៍ក្នុងស្រុកផ្ទាល់ខ្លួន ជាពិសេសការរក្សាអំណាចលើយេម៉ែនភាគខាងជើង។

០៦ · ២០២៣–២០២៥វិបត្តិសមុទ្រក្រហម៖ ពេលក្រុមក្នុងស្រុកមួយរំខានពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក

ក្រោយសង្គ្រាមហ្គាហ្សាផ្ទុះឡើងនៅខែតុលា ២០២៣ ក្រុមហ៊ូធីបានចាប់ផ្ដើមបាញ់មីស៊ីល និងដ្រូនទៅអ៊ីស្រាអែល។ យោងតាម MEI ការបាញ់លើកដំបូងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ តុលា ២០២៣។ នៅថ្ងៃទី១៩ វិច្ឆិកា ២០២៣ ពួកគេបានចាប់យកកប៉ាល់ដឹកឡាន Galaxy Leader ព្រមទាំងនាវិក ២៥ នាក់ ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនជាង ១៤ ខែ រហូតដល់ថ្ងៃទី២២ មករា ២០២៥ (Wikipedia)។

ក្រុមហ៊ូធីអះអាងថា ពួកគេវាយប្រហារតែកប៉ាល់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអ៊ីស្រាអែល ប៉ុន្តែអង្គការ Human Rights Watch (HRW) ចាត់ទុកការវាយប្រហារលើកប៉ាល់ស៊ីវិលដែលមិនចូលរួមក្នុងជម្លោះ ថាជាឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមជាក់ស្ដែង។ យោងតាម Wikipedia ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ ពួកគេបានវាយប្រហារកប៉ាល់ ១៧៨ គ្រឿង លិចកប៉ាល់ ៤ គ្រឿង និងសម្លាប់នាវិក ៩ នាក់។ ក្នុងខែកក្កដា ២០២៥ តែមួយ កប៉ាល់ Magic Seas និង Eternity C ត្រូវបានលិច ហើយនាវិក Eternity C យ៉ាងហោចណាស់ ៤ នាក់ត្រូវបានរាយការណ៍ថាស្លាប់ (HRW)។

ក្រុមហ៊ូធីគួរតែបញ្ឈប់ការវាយប្រហារទាំងអស់លើកប៉ាល់ដែលមិនចូលរួមក្នុងជម្លោះ ហើយដោះលែងនាវិកដែលពួកគេឃុំខ្លួនភ្លាមៗ។— Niku Jafarnia អ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកយេម៉ែន Human Rights Watch ខែកក្កដា ២០២៥ (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ HRW

ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនធំៗបានបង្វែរផ្លូវជុំវិញជ្រោយ Good Hope នៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ថ្លៃដឹកកុងតឺន័រពីសៀងហៃទៅអឺរ៉ុបបានកើនឡើងជាមធ្យម ២៥៦% ពីខែធ្នូ ២០២៣ ដល់កុម្ភៈ ២០២៤ ហើយចំណូលពីព្រែកជីក Suez របស់អេហ្ស៊ីបបានធ្លាក់ពីប្រហែល ៩,៤ ពាន់លានដុល្លារ មកនៅ ៧,២ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំសារពើពន្ធ ២០២៣–២០២៤ (Wikipedia)។ សូមអានបន្ថែម៖ ព្រែកជីក Suez៖ ប្រវត្តិ ក្រុមហ៊ូធី និងពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។

០៧ · ការឆ្លើយតបហេតុអ្វីការវាយប្រហារតាមអាកាសមិនអាចបញ្ឈប់ក្រុមហ៊ូធី?

ពិភពលោកបានឆ្លើយតបដោយប្រតិបត្តិការយោធាជាច្រើន (Wikipedia)៖

• Prosperity Guardian (ធ្នូ ២០២៣)៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបង្កើតសម្ព័ន្ធកងទ័ពជើងទឹក ដើម្បីការពារកប៉ាល់ពាណិជ្ជកម្ម។
• Poseidon Archer (ចាប់ពី ១២ មករា ២០២៤)៖ អាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេសវាយប្រហារគោលដៅហ៊ូធីនៅលើដីគោកយេម៉ែន។
• Aspides (ចាប់ពី ១៩ កុម្ភៈ ២០២៤)៖ បេសកកម្មកងទ័ពជើងទឹករបស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលផ្ដោតលើការការពារកប៉ាល់។
• Rough Rider (ចាប់ពី ១៥ មីនា ២០២៥)៖ យុទ្ធនាការវាយប្រហារខ្លាំងក្លារបស់អាមេរិក។ Wikipedia សរសេរថា គោលដៅជាង ១ ០០០ ត្រូវបានវាយប្រហារ ហើយ Airwars រាប់បានជនស៊ីវិល ២២៤ នាក់ស្លាប់។
• បទឈប់បាញ់អាមេរិក–ហ៊ូធី (៦ ឧសភា ២០២៥)៖ ដោយមានការសម្របសម្រួលពីអូម៉ង់ ក្រុមហ៊ូធីយល់ព្រមឈប់វាយប្រហារកប៉ាល់អាមេរិក ប៉ុន្តែមិនមែនកប៉ាល់ផ្សេងទៀតទេ។
• អ៊ីស្រាអែល៖ បានវាយប្រហារកំពង់ផែហូដៃដា (Hodeidah) និងសាណាច្រើនដង។ ចុងខែសីហា ២០២៥ ការវាយប្រហារនៅសាណាបានសម្លាប់នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរដ្ឋាភិបាលហ៊ូធី លោក Ahmed al-Rahawi និងរដ្ឋមន្ត្រីមួយចំនួនទៀត (TIME)។

ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ រដ្ឋបាល Trump បានចាត់ក្រុមហ៊ូធីជាអង្គការភេរវកម្មឡើងវិញ (MEI)។ ក្រោយបទឈប់បាញ់នៅហ្គាហ្សាក្នុងខែតុលា ២០២៥ ក្រុមហ៊ូធីបានផ្អាកការវាយប្រហារលើអ៊ីស្រាអែល និងលើកប៉ាល់អន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែការផ្អាកនេះមានរយៈពេលខ្លី។

ការវិភាគមានហេតុផលបីយ៉ាងដែលការវាយប្រហារតាមអាកាសមិនអាចបំបាក់ក្រុមហ៊ូធី។ ទីមួយ ពួកគេធ្លាប់រស់រានពីការវាយប្រហាររបស់សម្ព័ន្ធសាអូឌីតរាប់ម៉ឺនដងរួចមកហើយ។ ទីពីរ មីស៊ីល និងដ្រូនមានតម្លៃថោក ងាយលាក់ក្នុងតំបន់ភ្នំ ហើយអាចបាញ់ពីឡានចល័ត។ ទីបី ការប្រឈមមុខនឹងមហាអំណាចធំៗ បានបង្កើនកិត្យានុភាពរបស់ក្រុមហ៊ូធីនៅក្នុងពិភពអារ៉ាប់។

០៨ · ២០២៦ឆ្នាំ ២០២៦៖ សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ និងការដណ្ដើមច្រកបាប់អែលម៉ាន់ដាប់

ហេតុអ្វីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងម្ល៉េះ? ដោយសារច្រកហ័រមូសត្រូវបានរំខាន សាអូឌីតបាននាំចេញប្រេងកាន់តែច្រើនតាមសមុទ្រក្រហម។ យោងតាម Al Jazeera ការនាំចេញប្រេងឆៅសាអូឌីតឆ្លងកាត់ច្រកបាប់អែលម៉ាន់ដាប់ ពីខែមីនា ដល់កក្កដា ២០២៦ ខ្ពស់ជាងឆ្នាំ ២០២៥ «ប្រាំបីដង»។ ដូច្នេះ ការបិទផ្លូវរបស់ក្រុមហ៊ូធី គំរាមកំហែងដល់ផ្លូវនាំចេញដ៏សំខាន់មួយរបស់ប្រេងសាអូឌីត។

ការវិភាគក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ក្រុមហ៊ូធីបានផ្លាស់ប្ដូរពីក្រុមដែលវាយប្រហារកប៉ាល់ពីចម្ងាយ ទៅជាអ្នកកាន់កាប់ទឹកដីនៅមាត់ច្រកផ្ទាល់។ នេះធ្វើឱ្យពួកគេមានអំណាចចរចាខ្លាំងជាងមុន ប៉ុន្តែក៏ធ្វើឱ្យពួកគេងាយរងការវាយប្រហារជាងមុនដែរ ព្រោះឆ្នេរសមុទ្ររាបស្មើ ពិបាកការពារជាងតំបន់ភ្នំនៅភាគខាងជើង។

០៩ · បន្ទាប់ពីនេះមនុស្សធម៌ សេណារីយ៉ូ និងអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

យោងតាមផែនការឆ្លើយតបមនុស្សធម៌ឆ្នាំ ២០២៦ របស់ OCHA ប្រជាជនយេម៉ែន ២២ លាននាក់ត្រូវការជំនួយ ១៨,៣ លាននាក់ប្រឈមនឹងអសន្តិសុខស្បៀងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយ ៥,២ លាននាក់ជាជនភៀសខ្លួនក្នុងប្រទេស។ UN ស្នើសុំថវិកា ២,១៦ ពាន់លានដុល្លារ (UN Yemen)។ តួលេខទាំងនេះត្រូវបានចេញផ្សាយ មុនពេលការប្រយុទ្ធខែកញ្ញាចាប់ផ្ដើម។

ការប៉ុនប៉ងដណ្ដើមយកសាណាវិញ នឹងក្លាយជា «ការបង្ហូរឈាម»។— Hisham al-Omeisy អ្នកវិភាគយេម៉ែន ដែលរំពឹងថា ជម្លោះនឹងបញ្ចប់ដោយការចរចា ជាជាងជ័យជម្នះយោធា (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Al Jazeera

• ច្រកបាប់អែលម៉ាន់ដាប់៖ តើក្រុមហ៊ូធីនឹងវាយប្រហារកប៉ាល់មិនមែនសាអូឌីតដែរឬទេ? ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនធំៗ នឹងសម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើចំណុចនេះ។
• សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់៖ បទឈប់បាញ់ណាមួយរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែល អាចកាត់បន្ថយសម្ពាធលើសមុទ្រក្រហម។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. Middle East Institute — The Houthis (backgrounder, 15.05.2026)
2. CFR Global Conflict Tracker — Conflict in Yemen and the Red Sea (24.09.2026)
3. Wikipedia — Houthis
4. Wikipedia — Yemeni civil war (2014–present)
5. Wikipedia — Red Sea crisis
6. Wikipedia — 2026 in Yemen
7. OCHA / UN Yemen — Yemen Humanitarian Needs and Response Plan 2026 (29.03.2026)
8. Human Rights Watch — Yemen: Houthis’ Attacks on Cargo Ships Apparent War Crimes (23.07.2025)
9. TIME — Israeli Strike Kills Houthi Prime Minister in Yemeni Capital (30.08.2025)
10. Al Jazeera — Saudi-Houthi fighting in Yemen escalates: What happened, and what’s next (08.09.2026)
11. Euronews — Houthis seize key Yemeni island in Bab el-Mandeb (12.09.2026)
12. Al Jazeera — Red Sea nations watch as Houthis seize Bab al-Mandeb strait (13.09.2026)

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៩ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ Julian-G. Albert (CC BY 2.0) · Julien Harneis (CC BY-SA 2.0) · Casey Coombs / VOA (Public domain) · Ibrahem Qasim (CC BY-SA 4.0) · Henry Ridgwell / VOA (Public domain) · U.S. Navy / Aaron Lau (Public domain) · Garitzko (Public domain) · Richard Weil (CC0) · UK Ministry of Defence (OGL 3)។ តារាង និងគំនូសតាង រៀបចំដោយ Eksastra។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។