០១តើ CBDC ជាអ្វី — និយមន័យ និងភាពខុសពីការទូទាត់ឌីជីថលបច្ចុប្បន្ន

រូបិយប័ណ្ណឌីជីថលធនាគារកណ្តាល (Central Bank Digital Currency ឬ CBDC) មានន័យតឹងរ៉ឹងជាងអ្វីដែលព័ត៌មានទូទៅច្រើនប្រើ។ តាមនិយមន័យរបស់ធនាគារទូទាត់អន្តរជាតិ (BIS) ដែលជាស្ថាប័នសម្របសម្រួលការងាររបស់ធនាគារកណ្តាលទូទាំងពិភពលោក CBDC គឺជាបំណុលផ្ទាល់របស់ធនាគារកណ្តាលខ្លួនឯង ក្នុងទម្រង់ឌីជីថល — ខុសពីលុយក្នុងកម្មវិធីធនាគារ ឬកម្មវិធីទូទាត់ចល័តដែលអ្នកប្រើប្រាស់ភាគច្រើនស្គាល់ស្រាប់ ដែលជាបំណុលរបស់ធនាគារពាណិជ្ជ ឬក្រុមហ៊ុនឯកជនម្ចាស់កម្មវិធីនោះ មិនមែនរបស់ធនាគារកណ្តាលទេ។

BIS បែងចែក CBDC ជាពីរប្រភេទចម្បង៖ CBDC រាយ (retail) សម្រាប់សាធារណជនទូទៅប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ប្រកួតប្រជែងផ្ទាល់ជាមួយសាច់ប្រាក់ និងលុយក្នុងគណនីធនាគារ — នេះជាប្រភេទដែល e-CNY របស់ចិន អឺរ៉ូឌីជីថល eNaira និង Sand Dollar ជាកម្មសិទ្ធិ — និង CBDC ដុំសរុប (wholesale) ដែលកំណត់សិទ្ធិចូលតែធនាគារ និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់ការផាត់ទាត់រវាងធនាគារ ដូចជាគម្រោង Project Agorá របស់ BIS ដែលធនាគារកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិកចូលរួមស្រាវជ្រាវខាងផ្នែកនេះ ខណៈមិនមានគម្រោង CBDC រាយសកម្មទេ តាមដែលនឹងពន្យល់នៅផ្នែក F។

០២CBDC មិនមែន «Bitcoin របស់រដ្ឋាភិបាល» ទេ

ការយល់ច្រឡំដែលឃើញញឹកញាប់បំផុតក្នុងសារព័ត៌មាន និងបណ្តាញសង្គមគឺថា CBDC ជា «Bitcoin ដែលរដ្ឋាភិបាលចេញ» ។ ការប្រៀបធៀបនេះខុសនៅចំណុចជាមូលដ្ឋានច្រើន។ Bitcoin ជាបណ្តាញវិមជ្ឈការ (decentralized) គ្មានអ្នកចេញ គ្មានអង្គភាពណាទទួលខុសត្រូវផ្លូវច្បាប់ ហើយតម្លៃប្រែប្រួលទាំងស្រុងទៅតាមទីផ្សារ។ CBDC វិញផ្ទុយស្រឡះ៖ អ្នកចេញច្បាស់លាស់គឺធនាគារកណ្តាលរបស់រដ្ឋ តម្លៃស្មើនឹងឯកតារូបិយប័ណ្ណជាតិដដែលជានិច្ច (មិនប្រែប្រួល ១ CBDC ស្មើ ១ ឯកតារូបិយប័ណ្ណជាតិជានិច្ច) ហើយក្នុងករណីភាគច្រើន — រួមទាំងអឺរ៉ូឌីជីថល និង e-CNY — ស្ថាបត្យកម្មបច្ចេកទេសជាឃ្លាំងទិន្នន័យកណ្តាល ឬបណ្តាញអនុញ្ញាតតឹងរ៉ឹង (permissioned ledger) ដែលធនាគារកណ្តាល និងអន្តរការីមានអាជ្ញាប័ណ្ណគ្រប់គ្រង មិនមែនបណ្តាញ proof-of-work បើកចំហដូច Bitcoin ទេ។

អគ្គនាយក BIS លោក Agustín Carstens ធ្លាប់សង្ខេបភាពខុសគ្នានេះថា CBDC ជា «រូបិយប័ណ្ណឌីជីថល ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រីបតូ» ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថាធនាគារកណ្តាលត្រូវរក្សា «តួនាទីស្នូល ធានាស្ថេរភាពនៃតម្លៃ ភាពបត់បែននៃការផ្គត់ផ្គង់សរុប និងសុវត្ថិភាពទាំងមូលនៃប្រព័ន្ធ»។ គាត់រិះគន់ Bitcoin ថាប្រើថាមពលច្រើនជាងប្រទេសស្វីសទាំងមូល និងងាយប្រែប្រួលកាន់តែខ្លាំងនៅពេលរង្វាន់ខារ (mining reward) ថយចុះ ខណៈគាត់រិះគន់ stablecoin ឯកជនថាមានការលើកទឹកចិត្តខ្លាំងក្នុងការគេចចេញពីលក្ខខណ្ឌធានាទ្រព្យសមស្រប ព្រោះជាបំណុលក្រុមហ៊ុនឯកជន មិនមែនរដ្ឋ។

០៣ទិដ្ឋភាពសកលលោក — ស៊េរីលេខតាមដានរបស់ BIS/Atlantic Council

ចំនួន ១៤៦ ប្រទេស/សហភាពរូបិយវត្ថុ តំណាងឲ្យជាង ៩៨% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបពិភពលោក កំពុងស្វែងយល់ CBDC តាមក្របខណ្ឌតាមដានរបស់ Atlantic Council (ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦)។ ក្នុងចំណោមនោះ ៧៧ ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលកម្រិតខ្ពស់ជាង — អភិវឌ្ឍន៍ សាកល្បង ឬដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ — និង ៤១ មានគម្រោងសាកល្បង (pilot) កំពុងដំណើរការជាក់ស្តែង។ សមាជិកក្រុម G20 ស្ទើរតែទាំងអស់ លើកលែងតែសហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងស្វែងយល់ CBDC ក្នុងទម្រង់ណាមួយ ដោយ ១៨ ក្នុងចំណោមនោះស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលកម្រិតខ្ពស់។

ប៉ុន្តែមានតែបីប្រទេសប៉ុណ្ណោះដែលបានបញ្ចប់ការដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជា CBDC រាយពេញលេញទូទាំងប្រទេស៖ បាហាម៉ាស៍ (Sand Dollar) ហ្សាម៉ាអ៊ិក (JAM-DEX) និងនីហ្សេរីយ៉ា (eNaira)។ Atlantic Council កត់សម្គាល់ថា ទោះបីការដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់បានបញ្ចប់ក៏ដោយ ទាំងបីនេះនៅតែជួបប្រទះនឹង «ការទទួលយកយឺត និងបញ្ហាបច្ចេកទេសជាច្រើន» — ព័ត៌មានលម្អិតនឹងបកស្រាយនៅផ្នែក G។

០៤e-CNY របស់ចិន — គម្រោងសាកល្បងធំបំផុតលើពិភពលោក

ក្នុងចំណោមគម្រោង CBDC ទាំង ៤១ ដែលកំពុងសាកល្បង e-CNY (យន់ចិនឌីជីថល) របស់ធនាគារកណ្តាលចិន (PBOC) ជាគម្រោងធំបំផុតតាមទំហំប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែង តាមការវាយតម្លៃរបស់ Atlantic Council។ PBOC ចាប់ផ្តើមការសាកល្បងផ្ទៃក្នុងតាំងពីឆ្នាំ២០១៤ ហើយបានពង្រីកការសាកល្បងជាសាធារណៈតាំងពីឆ្នាំ២០១៩ ក្នុងទីក្រុងជាច្រើន។ គិតត្រឹមខែវិច្ឆិកា ២០២៥ PBOC រាយការណ៍ថា e-CNY បានដំណើរការជាង ៣.៤៨ ប៊ីលានប្រតិបត្តិការ សរុបទឹកប្រាក់ប្រមាណ ១៦.៧ ទ្រីលានយន់ (ប្រហែល ២.៣ ទ្រីលានដុល្លារ) — ចាប់តាំងពីការសាកល្បងចាប់ផ្តើមឆ្នាំ២០១៩ មិនមែនតួលេខប្រចាំឆ្នាំទេ។

ថ្ងៃទី ១ មករា ឆ្នាំ២០២៦ PBOC បានចាប់ផ្តើមក្របខណ្ឌគ្រប់គ្រងថ្មី អនុញ្ញាតឲ្យធនាគារពាណិជ្ជផ្តល់ការប្រាក់លើសមតុល្យកាបូប e-CNY និងគ្រប់គ្រងវាជាផ្នែកនៃប្រតិបត្តិការទ្រព្យសកម្ម-បំណុលធម្មតា ព្រមទាំងធានារ៉ាប់រងប្រាក់បញ្ញើលើសមតុល្យកាបូបឈ្មោះពិត។ អនុអភិបាល PBOC លោក Lu Lei ពន្យល់ថា ការផ្លាស់ប្តូរនេះតំណាងឲ្យការប្តូរតួនាទី e-CNY ពី «ជំនួសសាច់ប្រាក់» សុទ្ធសាធ ទៅជាដំណើរការស្រដៀងឧបករណ៍ប្រាក់បញ្ញើធម្មតាបន្ថែមទៀត — សញ្ញាបញ្ជាក់ថា PBOC កំពុងព្យាយាមបង្កើនការប្រើប្រាស់ ក្រៅពីត្រឹមតួលេខប្រតិបត្តិការសរុប។

ការភ្ជាប់ឆ្លងព្រំដែន — Project mBridge

e-CNY ក៏ជាផ្នែកសំខាន់នៃ mBridge វេទិកា CBDC ពហុភាគីសម្រាប់ការទូទាត់ឆ្លងព្រំដែន ដែលសម្របសម្រួលដោយ BIS Innovation Hub ជាមួយ PBOC អាជ្ញាធររូបិយវត្ថុហុងកុង ធនាគារជាតិថៃ ធនាគារកណ្តាលអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម និងធនាគារកណ្តាលអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ ចាប់តាំងពីខែតុលា ២០២៤ ដល់ការវាយតម្លៃចុងក្រោយ mBridge បានដំណើរការលើសពី ៤,០០០ ប្រតិបត្តិការឆ្លងព្រំដែន សរុបទឹកប្រាក់ប្រមាណ ៥៥.៤៩ ពាន់លានដុល្លារ ដោយ e-CNY កាន់កាប់ប្រមាណ ៩៥.៣% នៃទំហំផាត់ទាត់លើវេទិកានេះ។

០៥អឺរ៉ូឌីជីថល — គម្រោង និងកាលវិភាគរបស់ ECB

ធនាគារកណ្តាលអឺរ៉ុប (ECB) បានចាប់ផ្តើមដំណាក់កាល «ស៊ើបអង្កេត» (investigation) លើអឺរ៉ូឌីជីថលតាំងពីខែតុលា ២០២១ រួចប្តូរទៅដំណាក់កាល «ត្រៀមរៀបចំ» (preparation) ខែវិច្ឆិកា ២០២៣។ ថ្ងៃទី ៣០ តុលា ២០២៥ ECB ប្រកាសបិទដំណាក់កាលត្រៀមរៀបចំ ចូលដំណាក់កាលថ្មីផ្តោតលើ «ការត្រៀមខ្លួនផ្នែកបច្ចេកទេសសម្រាប់ការចេញផ្សាយដំបូង»។ ប៉ុន្តែ ECB សង្កត់ធ្ងន់ច្បាស់ថា សេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយថាតើនឹងចេញផ្សាយអឺរ៉ូឌីជីថលឬអត់ «នឹងធ្វើឡើងលុះត្រាតែច្បាប់ត្រូវបានអនុម័ត» ដោយសភាអឺរ៉ុប និងក្រុមប្រឹក្សាសហភាពអឺរ៉ុប។ បើបទប្បញ្ញត្តិនេះអនុម័តក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ការសាកល្បងជាក់ស្តែង (pilot) អាចចាប់ផ្តើមប្រហែលពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៧ ដោយគោលដៅចេញផ្សាយដំបូងគឺឆ្នាំ២០២៩។ ថវិកាអភិវឌ្ឍន៍ប៉ាន់ស្មានប្រមាណ ១.៣ ពាន់លានអឺរ៉ូ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៩ និងការចំណាយប្រតិបត្តិការប្រចាំឆ្នាំប្រមាណ ៣២០ លានអឺរ៉ូ ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៩តទៅ។

ជម្រើសរចនាសំខាន់ៗ

សមាជិកក្រុមប្រតិបត្តិ ECB លោក Piero Cipollone ថ្លែងនៅសភាអឺរ៉ុប (ខែវិច្ឆិកា ២០២៥) ថា «អឺរ៉ូឌីជីថលនឹងមិនដែលក្លាយជាលុយកម្មវិធីដែលកម្មវិធីនិយម (programmable money) ដាច់ខាត — មិនអាចដាក់កម្រិតការប្រើប្រាស់ចំពោះគោលបំណងកំណត់ជាមុនបានទេ» ព្រមទាំងបញ្ជាក់ថា «គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានបង្ខំឲ្យប្រើប្រាស់អឺរ៉ូឌីជីថលទេ — វានឹងផ្តល់ត្រឹមជម្រើសទូទាត់បន្ថែម»។ គាត់ថ្លែងបន្ថែមថា ECB «នឹងមិនអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណអ្នកទូទាត់ ឬអ្នកទទួលបានទេ» សម្រាប់ប្រតិបត្តិការលើបណ្តាញ ហើយប្រព័ន្ធនេះនឹងស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់អាជ្ញាធរការពារទិន្នន័យឯករាជ្យរបស់សហភាពអឺរ៉ុប។

០៦ធនាគារកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិក — ជំហរប្រុងប្រយ័ត្ន និងជម្លោះនយោបាយ

ខុសពីចិន និងអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិកជាសមាជិកតែមួយគត់ក្រុម G20 ដែលមិនស្វែងយល់ CBDC យ៉ាងសកម្ម។ ធនាគារកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិក (Fed) គ្មានគម្រោង CBDC រាយសកម្មទេ។ ខែមករា ២០២៥ លិខិតបទបញ្ជាប្រធានាធិបតីលេខ ១៤១៧៨ របស់លោក Trump បានបញ្ជាឲ្យស្ថាប័នសហព័ន្ធទាំងអស់ ជៀសវាងការបង្កើត ផ្សព្វផ្សាយ ឬសម្របសម្រួល CBDC ណាមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយលិខិតបញ្ជាថ្លែងថា CBDC «គំរាមកំហែងដល់ស្ថិរភាពប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ ឯកជនភាពបុគ្គល និងអធិបតេយ្យភាពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក» — ជាការកំណត់ជំហររបស់រដ្ឋបាល មិនមែនការសន្និដ្ឋានឯករាជ្យទេ។

ខែមិថុនា ២០២៦ ព្រឹទ្ធសភាបានអនុម័តច្បាប់លំនៅដ្ឋានមួយ (21st Century ROAD to Housing Act) ដោយសម្លេង ៨៥ លើ ៥ ដែលមានបញ្ញត្តិហាមឃាត់ Fed មិនឲ្យចេញផ្សាយ ឬបង្កើត CBDC ឬទ្រព្យសកម្មឌីជីថលណាមួយ «ស្រដៀងគ្នាខ្លាំង» ជារយៈពេល ៤ឆ្នាំ (ដល់ចុងឆ្នាំ២០៣០) មិនថាដោយផ្ទាល់ ឬតាមរយៈអន្តរការីក៏ដោយ។ តាមរបាយការណ៍របស់ Coindesk គ្មានគម្រោង CBDC សហព័ន្ធណាមួយកំពុងដំណើរការជាក់ស្តែងទេនៅពេលដែលសមាជិកសភាបានបញ្ចូលបញ្ញត្តិនេះទៅក្នុងច្បាប់លំនៅដ្ឋានដែលមិនពាក់ព័ន្ធគ្នាដោយផ្ទាល់ — ឆ្លុះបញ្ចាំងជំហរនយោបាយប្រឆាំងជាមូលដ្ឋានច្រើនជាងការឆ្លើយតបនឹងគម្រោងជាក់ស្តែងណាមួយ។

មតិផ្ទាល់របស់មន្ត្រី Fed

ជំហរប្រុងប្រយ័ត្ននេះមានប្រវត្តិមុនជម្លោះនយោបាយថ្មីៗនេះទៅទៀត។ អភិបាល Fed លោក Christopher Waller ធ្លាប់មានសុន្ទរកថាឆ្នាំ២០២១ ចំណងជើង «CBDC៖ ដំណោះស្រាយស្វែងរកបញ្ហា?» ដោយសួរថាតើ CBDC រាយសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍អ្វីខ្លះលើសពីអ្វីដែលវិស័យឯកជនផ្តល់រួចហើយ — ការទូទាត់ភ្លាមៗ និង stablecoin — ខណៈមានចំណាយ និងហានិភ័យឯកជនភាពច្រើន។ អភិបាលថ្មី Fed លោក Kevin Warsh ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ហៅ CBDC សហរដ្ឋអាមេរិកថាជា «ជម្រើសគោលនយោបាយមិនល្អ»។ អតីតប្រធាន Fed លោក Jerome Powell ធ្លាប់លើកឡើងថា ប្រសិនបើ Fed ធ្លាប់តាមដាន CBDC ជាក់ស្តែង វានឹងធ្វើការឆ្លងកាត់ធនាគារពាណិជ្ជ មិនមែនគណនីផ្ទាល់ជាមួយអតិថិជនម្នាក់ៗទេ — ជម្រើសកាត់បន្ថយហានិភ័យត្រួតពិនិត្យផ្ទាល់ តែមិនដែលក្លាយជាគោលនយោបាយសកម្មទេ។

០៧ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាអ្នកត្រួសត្រាយ — eNaira និង Sand Dollar

ខែតុលា ២០២០ បាហាម៉ាស៍បានចាប់ផ្តើម Sand Dollar — CBDC រាយដំបូងគេលើពិភពលោកដែលដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ទូទាំងប្រទេស មុនពេលចិនពង្រីកការសាកល្បងជាសាធារណៈផងសោះ។ តាមរបាយការណ៍ថ្មីៗរបស់ធនាគារកណ្តាលបាហាម៉ាស៍ គិតត្រឹមខែធ្នូ ២០២៣ កាបូបផ្ទាល់ខ្លួនសកម្មមាន ១១៨,៩៥៥ កើនឡើង ២០% ធៀបនឹងដើមឆ្នាំ ខណៈបរិមាណប្រតិបត្តិការ P2B/B2B ខែវិច្ឆិកា ២០២៣ ឡើងដល់ ៤.៥ លានដុល្លារ កើនទ្វេដងធៀបនឹងខែដូចគ្នាឆ្នាំមុន ហើយបរិមាណ Sand Dollar កំពុងចរាចរណ៍ឡើងដល់ ១.៧ លានដុល្លារ កើន ៦០.៨%។ ខែមករា ២០២៣ ការទូទាត់ចល័តក្នុងស្រុកយ៉ាងហោចណាស់ ៨០% ត្រូវបានកត់ត្រាជា Sand Dollar — ប៉ុន្តែនេះជាចំណែកនៃទីផ្សារទូទាត់ចល័តដែលនៅតូចខ្លួនឯង មិនមែនចំណែកនៃប្រព័ន្ធទូទាត់សរុបប្រទេសទេ។

នីហ្សេរីយ៉ាចាប់ផ្តើម eNaira ខែតុលា ២០២១ ជា CBDC រាយដំបូងគេនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក ដោយមានការទាញយកកម្មវិធីជាង ៥០០,០០០ ក្នុងរយៈពេល ២៥ថ្ងៃដំបូង។ ក្រដាសការងារ IMF ចំណងជើង «eNaira, One Year After» (ឆ្នាំ២០២៣) រកឃើញថាការទទួលយកនៅ «ទាបខ្លាំងគួរឲ្យខកចិត្ត»៖ គិតត្រឹមខែវិច្ឆិកា ២០២២ កាបូបឌីជីថលមានចំនួន ៨៦០,០០០ ប៉ុន្តែមានតែប្រមាណ ១% នៃគណនីធនាគារសកម្មប៉ុណ្ណោះដែលប្រើប្រាស់ eNaira ជាក់ស្តែង ខណៈ ៩៨.៥% នៃកាបូបទាំងអស់មិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងសប្តាហ៍ណាមួយសោះ។ គិតត្រឹមដើមឆ្នាំ២០២៥ ចំនួនកាបូបកើនដល់ប្រមាណ ១៣ លាន ប៉ុន្តែទឹកប្រាក់ eNaira កំពុងចរាចរណ៍សរុបមានត្រឹមតែ ១៨.៣១ ពាន់លាននៃរ៉ា (ប្រមាណ ១១.៤ លានដុល្លារ) — ស្មើនឹងត្រឹមតែ ០.៣៧% នៃលុយសរុបកំពុងចរាចរណ៍ក្នុងប្រទេស។ គោលនយោបាយប្តូរទម្រង់ក្រដាសប្រាក់ណៃរ៉ា ឆ្នាំ២០២២-២០២៣ របស់ធនាគារកណ្តាលនីហ្សេរីយ៉ា ដែលបង្កើតការខ្វះខាតសាច់ប្រាក់ក្រដាសដោយចេតនាដើម្បីជំរុញការប្រើ eNaira បានបង្កជាប្រតិកម្មសាធារណៈអវិជ្ជមានច្រើនជាងការទទួលយកនិរន្តរភាព។ IMF ណែនាំឲ្យប្រើ eNaira ក្នុងកម្មវិធីជំនួយរដ្ឋាភិបាល ពង្រីកការចូលរួមរបស់ពាណិជ្ជករ និងផ្តល់អត្រាប្តូរប្រាក់ប្រកួតប្រជែងសម្រាប់ការផ្ញើប្រាក់មកវិញ។

០៨ជម្លោះឯកជនភាព — ការត្រួតពិនិត្យ ឬឯកជនភាព?

ចំណុចកណ្តាលនៃជម្លោះ CBDC ទូទាំងពិភពលោកគឺភាព «កម្មវិធីនិយម» (programmability) និងសមត្ថភាពមើលឃើញប្រតិបត្តិការរបស់ធនាគារកណ្តាល។ អ្នកស្រាវជ្រាវវិទ្យាស្ថាន Cato លោក Nicholas Anthony និងលោក Norbert Michel (ក្រដាសព័ត៌មានលម្អិត ខែមករា ២០២៣) ព្រមានថា CBDC អាចផ្តល់ឲ្យធនាគារកណ្តាលនូវ «ទស្សនវិស័យពេញលេញលើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុគ្រប់មួយ» ហើយដោយសារភាពកម្មវិធីនិយម «ស្ទើរតែគ្មានដែនកំណត់» អាជ្ញាធរអាចនឹង «ហាមឃាត់ ឬកំណត់ការទិញ ជំរុញ ឬទប់ស្កាត់ការទិញ ឬកកនិងរឹបអូសមូលនិធិ»។ ពួកគេលើកឧទាហរណ៍ដូចជាការដាក់កម្រិតការចំណាយអំឡុងឆ្លងរាតត្បាត ឬការកកគណនីរបស់អ្នកតវ៉ាដោយសន្តិវិធី ជាសេណារីយ៉ូអាក្រក់បំផុតដែលអាចកើតឡើងតាមទ្រឹស្តី។

មន្ត្រីធនាគារកណ្តាលនីមួយៗឆ្លើយតបខុសគ្នាទៅតាមតំបន់។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវរូបិយប័ណ្ណឌីជីថលរបស់ PBOC លោក Mu Changchun ថ្លែងច្បាស់ថា «CBDC ដែលអនាមិកទាំងស្រុងគឺមិនអាចអនុវត្តជាក់ស្តែងបានទេ» ដោយពិពណ៌នា e-CNY ថាមាន «ភាពអនាមិកអាចគ្រប់គ្រងបាន» (controllable anonymity) — ឯកជនភាពពីអ្នកប្រើប្រាស់ ឬពាណិជ្ជករផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែមិនមែនពីធនាគារកណ្តាល/អាជ្ញាធរបទប្បញ្ញត្តិទេ ដោយផ្អែកលើតម្រូវការប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ ប្រឆាំងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម និងការគេចពន្ធ។ ផ្ទុយទៅវិញ សមាជិកក្រុមប្រតិបត្តិ ECB លោក Cipollone ដែលបានលើកឡើងនៅផ្នែក E ប្តេជ្ញាចិត្តលើការអនាមិកកម្ម ការអ៊ិនគ្រីប ការមិនកម្មវិធីនិយម និងការត្រួតពិនិត្យដោយអាជ្ញាធរការពារទិន្នន័យឯករាជ្យ — ទស្សនវិស័យរចនាខុសគ្នាចំពោះការរិះគន់ជាមូលដ្ឋានដូចគ្នា។

០៩អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត

ការសង្ខេបទិន្នន័យទាំងអស់ខាងលើបង្ហាញពិភពពីរល្បឿនផ្សេងគ្នា។ រដ្ឋដែលមានសមត្ថភាពរដ្ឋបាលរួម ដូចជាចិន អាចជំរុញការសាកល្បង CBDC ក្នុងទំហំធំបានលឿន ទោះការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងធៀបនឹងលុយសរុបនៅតែតូចក៏ដោយ។ ប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យដែលមានសភាដ៏រឹងមាំ ដូចជាសហភាពអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដំណើរការយឺតជាង ដោយផ្តោតលើការធានាផ្លូវច្បាប់ជាមុនសិន ជួនកាលដល់ថ្នាក់ផ្អាកទាំងស្រុងតាមនយោបាយ។ ខណៈសេដ្ឋកិច្ចតូចៗ ដូចជាបាហាម៉ាស៍ និងនីហ្សេរីយ៉ា ចាប់ផ្តើមឆាប់ ប៉ុន្តែជួបប្រទះការទទួលយកទន់ខ្សោយ ដោយគ្មានហេតុផលប្រើប្រាស់ច្បាស់លាស់ដែលប្រកួតឈ្នះកម្មវិធីទូទាត់ចល័តឯកជនដែលមានស្រាប់។

ចំណុចសំខាន់ត្រូវតាមដាន

1. លទ្ធផលបទប្បញ្ញត្តិអឺរ៉ូឌីជីថលរបស់សហភាពអឺរ៉ុប (២០២៦) — កត្តាកំណត់ថាតើការសាកល្បងអាចចាប់ផ្តើមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៧ ដូចផែនការឬអត់។
2. ជោគវាសនាច្បាប់ហាមឃាត់ CBDC របស់ព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិកនៅសភាតំណាងរាស្ត្រ — និងថាតើការស្រាវជ្រាវ CBDC ដុំសរុប Project Agorá នៅតែបន្តដោយឡែកឬអត់។
3. ចំណែក e-CNY ក្នុងលុយសរុបកំពុងចរាចរណ៍ — ថាតើការផ្លាស់ប្តូរឲ្យមានការប្រាក់ខែមករា ២០២៦ លើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងលើសពីតួលេខប្រតិបត្តិការសរុបដែលមានស្រាប់ឬអត់។
4. ករណីប្រើប្រាស់ពិតរបស់ eNaira/Sand Dollar — ថាតើការបញ្ចេញអត្ថប្រយោជន៍រដ្ឋាភិបាល ឬការផ្ញើប្រាក់មកវិញ អាចក្លាយជាហេតុផលពិតប្រាកដ តាមអនុសាសន៍ IMF ឬអត់។
5. ថាតើការសន្យាមិនកម្មវិធីនិយម និងឯកជនភាពរបស់ ECB នៅតែស្ថិតក្នុងអត្ថបទច្បាប់ចុងក្រោយ — ចំណុចនេះនឹងឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់ចំពោះការរិះគន់របស់ Cato Institute។

១០សំណួរញឹកញាប់

១១ប្រភព (Sources)

1. Central Bank Digital Currency Tracker — Atlantic Council (ឧសភា ២០២៦)
2. Digital currencies and the future of the monetary system — BIS, Agustín Carstens (២០២១)
3. Eurosystem moving to next phase of digital euro project — ECB (៣០ តុលា ២០២៥)
4. The digital euro: a collective step forward for Europe — ECB, Piero Cipollone (១៧ វិច្ឆិកា ២០២៥)
5. China to Allow Interest on Digital Yuan in Major Overhaul — Caixin Global (២៩ ធ្នូ ២០២៥)
6. What to watch as China prepares its digital yuan for prime time — Atlantic Council
7. US Senate passes housing bill that carries four-year ban on a Fed CBDC — CoinDesk (២២ មិថុនា ២០២៦)
8. President Trump signs Executive Order on Digital Assets — Reed Smith (មករា ២០២៥)
9. CBDC: A Solution in Search of a Problem? — Federal Reserve, Christopher Waller (២០២១)
10. Nigeria’s eNaira, One Year After — IMF Working Paper (២០២៣)
11. IMF report explores Nigeria’s slow CBDC adoption — Ledger Insights (២០២៣)
12. CBDCs in Africa: The eNaira, the eCedi, and the Adoption Problem — All Business Africa (២០២៦)
13. Public Update on The Bahamas Digital Currency SandDollar — Central Bank of The Bahamas (វិច្ឆិកា ២០២៣)
14. Observations from the Retail CBDCs of the Caribbean — Federal Reserve Bank of Kansas City
15. Central Bank Digital Currency — Cato Institute, Nicholas Anthony & Norbert Michel (២០២៣)
16. PBoC official says ‘completely anonymous CBDC is not an option’ — The Block

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។