០១ដុល្លារជាតួលេខ៖ ទុនបម្រុង ពាណិជ្ជកម្ម ការទូទាត់

នៅពេលនិយាយថា «ដុល្លារគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក» ជាការពិតមានរង្វាស់យ៉ាងហោចណាស់បីផ្សេងគ្នា ដែលនីមួយៗវាស់វត្ថុមិនដូចគ្នា។ តាមទិន្នន័យ COFER របស់ IMF ដែលបានផ្សព្វផ្សាយសម្រាប់ត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦ ដុល្លារកាន់កាប់ ៥៧.១៣% នៃទុនបម្រុងបរទេសសកលដែលបានចាត់ថ្នាក់ កើនបន្តិចពី ៥៦.៤២% ក្នុងត្រីមាសទី៤ ឆ្នាំ២០២៥។ ទុនបម្រុងសកលសរុបមានប្រមាណ ១៣.១០ ទ្រីលានដុល្លារ។ អឺរ៉ូនៅចំណាត់ថ្នាក់ទី២ត្រឹម ២០.០៣% យេនជប៉ុន ៥.៤៤% ចំណែកយន់ចិន (RMB) មានតែ ១.៩៩%។ IMF កត់សម្គាល់ថាការកើនឡើងបន្តិចនេះមកពី «ឥទ្ធិពលវាយតម្លៃ» ព្រោះដុល្លារឡើងថ្លៃធៀបនឹងរូបិយប័ណ្ណផ្សេង មិនមែនមកពីធនាគារកណ្តាលទិញដុល្លារបន្ថែមទេ។

រង្វាស់ទីពីរគឺចំណែកនៃការជួញដូររូបិយប័ណ្ណបរទេស។ តាមការស្ទង់មតិត្រីឆ្នាំរបស់ BIS ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ការជួញដូរប្រចាំថ្ងៃសកលឡើងដល់ ៩.៦ ទ្រីលានដុល្លារ កើន ២៨% ពី ៧.៥ ទ្រីលានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០២២។ ដុល្លារនៅជាចំហៀងម្ខាងនៃប្រតិបត្តិការចំនួន ៨៩.២% (ក្នុងចំណោម ២០០% ព្រោះរាល់ប្រតិបត្តិការមានរូបិយប័ណ្ណពីរ) កើនបន្តិចពី ៨៨.៤% ក្នុងឆ្នាំ២០២២។ អឺរ៉ូធ្លាក់ពី ៣០.៦% មក ២៨.៩% ផោនអង់គ្លេសធ្លាក់ខ្លាំងពី ១២.៩% មក ១០.២% ចំណែកយន់ចិនឡើងដល់ ៨.៥% បន្តនិន្នាការកើនឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០១៣។

រង្វាស់ទីបីគឺចំណែកនៃការទូទាត់អន្តរជាតិតាមប្រព័ន្ធផ្ញើសារ SWIFT ដែលខុសពីទុនបម្រុង និងការជួញដូរទាំងស្រុង។ តាម SWIFT Global Currency Tracker ខែមិថុនា ២០២៦ ដុល្លារកាន់កាប់ ៥០.១០% នៃទឹកប្រាក់ទូទាត់សកល អឺរ៉ូ ២១.៨៨% ផោនអង់គ្លេស ៦.៧១% យេន ៣.៦៦% និងយន់ចិន ៣.១០% ដែលឡើងចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់ជាងមុនមួយថ្នាក់។

០២ហេតុអ្វីដុល្លារនៅតែគ្រប់គ្រង

ការពន្យល់សំខាន់បំផុតគឺ ឥទ្ធិពលបណ្តាញ (network effects)។ ក្រុមហ៊ុននាំចេញកំណត់តម្លៃជាដុល្លារ ព្រោះអ្នកទិញភាគច្រើនប្រើដុល្លារ ហើយធនាគារកាន់ដុល្លារជាទុនបម្រុង ព្រោះពាណិជ្ជកម្មភាគច្រើនធ្វើប្រតិបត្តិការជាដុល្លារ — រង្វិលជុំមួយដែលពង្រឹងខ្លួនឯង។ តាមការសិក្សារបស់ធនាគារកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិក (ជាមធ្យមឆ្នាំ១៩៩៩-២០១៩) ការនាំចេញត្រូវបានកំណត់តម្លៃជាដុល្លារក្នុងសមាមាត្រ ៩៦% នៅទ្វីបអាមេរិក ៧៤% នៅអាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក ៧៩% នៅផ្នែកសល់នៃពិភពលោក (លើកលែងអឺរ៉ុប) ខណៈអឺរ៉ុបខ្លួនឯងប្រើអឺរ៉ូជាចម្បង (៦៦%)។

ចំណុចទីពីរគឺ ជម្រៅទីផ្សារបំណុលរតនាគារ។ តាមស្ថិតិសមាគមឧស្សាហកម្មមូលបត្រ និងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ (SIFMA) ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ មូលបត្របំណុលរតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិកដែលមិនទាន់សង មានចំនួន ៣១.៥ ទ្រីលានដុល្លារ កើន ៨.៦% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ គ្មានទីផ្សារបំណុលរដ្ឋាភិបាលណាមួយក្នុងពិភពលោកមានទំហំ សន្តិសុខផ្នែកច្បាប់ និងសន្ធនីយភាពប្រៀបធៀបបានទេ — ធនាគារកណ្តាល និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុត្រូវការកន្លែងដាក់ទុនបម្រុងដ៏ធំដែលអាចលក់វិញបានលឿន ដោយមិនធ្វើឲ្យតម្លៃប្រែប្រួលខ្លាំង។

ចំណុចទីបីគឺ អវត្តមាននៃជម្រើសដែលអាចប្រកួតបាន។ អឺរ៉ូមិនមានទីផ្សារបំណុលរួមតែមួយ (គ្រាន់តែជាបំណុលរដ្ឋជាតិនីមួយៗ) យន់ចិនមានការគ្រប់គ្រងលំហូរដើមទុនតឹងរឹង ចំណែកមាស — ទោះមិនមែនរូបិយប័ណ្ណក៏ដោយ — មិនអាចផ្តល់ការប្រាក់ ឬប្រើសម្រាប់ការទូទាត់ប្រចាំថ្ងៃបានទេ។ អ្នកសិក្សាហៅនិន្នាការនេះថា «ការចាកចេញលាក់កំបាំង» — ធនាគារកណ្តាលមួយចំនួនកំពុងបន្ថែមមាសជំនួសរូបិយប័ណ្ណដទៃ ដែលនឹងបកស្រាយនៅផ្នែក H ខាងក្រោម។

០៣SWIFT និងការផាត់ទាត់ជាដុល្លារ — ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

SWIFT ជាសហករណ៍ដែលមានទីស្នាក់ការនៅប៊ែលហ្ស៉ិក ភ្ជាប់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុជាង ១១,៥០០ នៅជាង ២២០ ប្រទេស និងទឹកដី ផ្ញើសារជាមធ្យមជាង ៥៣ លាន សារក្នុងមួយថ្ងៃ។ ចំណុចសំខាន់ដែលច្រើនតែយល់ខុសគឺ SWIFT មិនផ្ទេរប្រាក់ទេ — វាគ្រាន់តែជាប្រព័ន្ធផ្ញើសារសុវត្ថិភាព ដែលប្រាប់ធនាគារមួយថាត្រូវផ្ទេរប៉ុន្មាន ទៅឲ្យអ្នកណា។ ការផ្ទេរប្រាក់ពិតប្រាកដកើតឡើងតាមប្រព័ន្ធធនាគារឆ្លងកាត់ខុសគ្នាទាំងស្រុង។

នេះជាចំណុចដែលធ្វើឲ្យដុល្លារខុសពីរូបិយប័ណ្ណដទៃ។ ធនាគារនៅប្រទេសណាមួយដែលចង់ផ្ទេរដុល្លារ ត្រូវការគណនី «nostro» នៅធនាគារដែលមានសិទ្ធិចូលប្រព័ន្ធទូទាត់ដុល្លាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដូចជា Fedwire ឬ CHIPS តាមរយៈធនាគារឆ្លងកាត់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ដូច្នេះប្រតិបត្តិការជាដុល្លាររវាងភាគីពីរនៅក្រៅសហរដ្ឋអាមេរិកទាំងស្រុង ជាធម្មតានៅតែឆ្លងកាត់ធនាគារអាមេរិកចំណុចមួយ ដែលធ្វើឲ្យប្រតិបត្តិការនោះស្ថិតក្រោមយុត្តាធិការច្បាប់សហរដ្ឋអាមេរិក។ នេះជារបៀបធម្មតាដែលប្រព័ន្ធរូបិយប័ណ្ណបម្រុងលើកលោកដំណើរការ ហើយអ្នកសិក្សាច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុហៅវាថា «យុត្តាធិការផ្អែកលើរូបិយប័ណ្ណ»។

ការផ្តាច់ SWIFT — ករណីជាក់ស្តែងពីរដង

SWIFT ត្រូវបានប្រើជាឧបករណ៍ទណ្ឌកម្មពីរដងធំៗ។ លើកទីមួយ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១២ SWIFT ប្រកាសផ្តាច់ធនាគារអ៊ីរ៉ង់ដែលស្ថិតក្រោមទណ្ឌកម្មចេញពីបណ្តាញ បន្ទាប់ពីសហភាពអឺរ៉ុបអនុម័តបទប្បញ្ញត្តិដែលធ្វើឲ្យវាជាកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់សម្រាប់ SWIFT ដែលមានទីតាំងនៅសហភាពអឺរ៉ុប។ លើកទីពីរ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ សហភាពអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត ផ្តាច់ធនាគាររុស្ស៊ីមួយចំនួន (មិនមែនទាំងអស់ទេ) ចេញពី SWIFT ជាផ្នែកនៃការឆ្លើយតបទៅនឹងការឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។

០៤យន្តការទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច — តើវារចនាយ៉ាងណា

តាមផ្លូវច្បាប់ សហរដ្ឋអាមេរិកអនុវត្តទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចភាគច្រើនក្រោមច្បាប់ IEEPA (១៩៧៧) ដែលអនុញ្ញាតឲ្យប្រធានាធិបតីប្រកាសអាសន្នជាតិ ហើយហាមឃាត់ប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុជាមួយបុគ្គល ឬស្ថាប័នដែលចាត់ថ្នាក់។ ការិយាល័យត្រួតពិនិត្យទ្រព្យសម្បត្តិបរទេស (OFAC) នៃក្រសួងរតនាគារជាអ្នកគ្រប់គ្រងបញ្ជី SDN ជាសាធារណៈ — ស្ថាប័ន ឬបុគ្គលណាដែលមាននៅក្នុងបញ្ជីនេះ ទ្រព្យសម្បត្តិណាមួយស្ថិតក្រោមយុត្តាធិការសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវកកជាបញ្ចាំ ហើយបុគ្គលអាមេរិកណាមួយត្រូវហាមមិនឲ្យធ្វើប្រតិបត្តិការជាមួយ។

ប្រភេទទណ្ឌកម្មសំខាន់ៗ

ចំណុចដែលពង្រីកអានុភាពសហរដ្ឋអាមេរិកលើសពីព្រំដែនរបស់ខ្លួនហៅថា ទណ្ឌកម្មបន្ទាប់បន្សំ។ ក្រោមគោលការណ៍នេះ ធនាគារ ឬស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុក្រៅសហរដ្ឋអាមេរិកខ្លួនឯង អាចត្រូវផាកពិន័យ ឬកាត់ផ្តាច់ចេញពីប្រព័ន្ធដុល្លារ ប្រសិនបើនៅតែធ្វើប្រតិបត្តិការសំខាន់ជាមួយភាគីដែលចាត់ថ្នាក់ SDN ទោះមិនដែលមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ។

ទណ្ឌកម្មមួយចំនួនក៏រចនាឡើងជាចំណែកនៃសន្ធិសញ្ញាពហុភាគី។ ឧទាហរណ៍ច្បាស់បំផុតគឺបញ្ញត្តិ «snapback» ក្នុងដំណោះស្រាយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២២៣១ (កក្កដា ២០១៥) ដែលអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសណាមួយក្នុងចំណោមភាគីដើមស្តារទណ្ឌកម្មអង្គការសហប្រជាជាតិឡើងវិញដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយមិនចាំបាច់បោះឆ្នោតថ្មី — នឹងបកស្រាយលម្អិតនៅផ្នែក F។

០៥ករណីរុស្ស៊ី ២០២២-២០២៦

ចាប់តាំងពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ សហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប អង់គ្លេស និងសម្ព័ន្ធមិត្តបានផ្គុំកញ្ចប់ទណ្ឌកម្មធំបំផុតដែលធ្លាប់មានប្រឆាំងនឹងសេដ្ឋកិច្ចមួយ។ តាមរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវសភាចក្រភពអង់គ្លេស (ខែសីហា ២០២៦) អង់គ្លេសបានចាត់ថ្នាក់ទណ្ឌកម្មចំនួន ៣,៤៥០ (បុគ្គល ស្ថាប័ន និងនាវា) ខណៈសហភាពអឺរ៉ុបចាត់ថ្នាក់ជិត ៣,០០០ បុគ្គល/ស្ថាប័ន បូកនឹងនាវា «កងនាវាស្រមោល» ចំនួន ៦៧៣ គ្រឿង។

របាំងតម្លៃប្រេង — យន្តការ និងលទ្ធផលដែលបានវាស់

ក្រុមប្រទេស G7 សហភាពអឺរ៉ុប និងអូស្ត្រាលីបានដាក់ «របាំងតម្លៃ» លើប្រេងឆៅរុស្ស៊ីនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ត្រឹម ៦០ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល រួចបន្ថយមកត្រឹម ៤៧.៦០ដុល្លារ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។ យន្តការនេះមិនហាមប្រេងរុស្ស៊ីទាំងស្រុងទេ — វាហាមក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន ធានារ៉ាប់រង និងហិរញ្ញវត្ថុពីប្រទេស G7 មិនឲ្យផ្តល់សេវាចំពោះនាវាដែលដឹកប្រេងលើសតម្លៃកំណត់។ តាមរបាយការណ៍វឌ្ឍនភាពរបស់ក្រសួងរតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រេងអ៊ូរ៉ាល់ (Urals) របស់រុស្ស៊ីបានជួញដូរក្នុងតម្លៃទាបជាង Brent ដល់ ២៥-៣៥ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល ធៀបនឹងតម្លៃទាបជាងតែពីរបីដុល្លារប៉ុណ្ណោះមុនសង្គ្រាម។ ចំណូលថវិការដ្ឋពីប្រេងធ្លាក់ជាង ៤០% ក្នុងខែមករា-មីនា ឆ្នាំ២០២៣ ធៀបនឹងឆ្នាំមុន ហើយចំណែកប្រេងក្នុងថវិការដ្ឋធ្លាក់ពី ៣០-៣៥% មុនសង្គ្រាម មកនៅត្រឹម ២៣% ក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ របាយការណ៍ដដែលរបស់សភាចក្រភពអង់គ្លេសបញ្ជាក់ថាចំណូលប្រេងរុស្ស៊ីធ្លាក់ចុះជាងមួយភាគបួនក្នុងឆ្នាំ២០២៥ គឺទាបបំផុតចាប់តាំងពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២។

ទុនបម្រុងធនាគារកណ្តាលដែលកកជាបញ្ចាំ

ក្រុមប្រទេស G7 និងសហភាពអឺរ៉ុបបានកកទុនបម្រុងធនាគារកណ្តាលរុស្ស៊ីប្រមាណ ៣០០ព.លានដុល្លារ ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅសហភាពអឺរ៉ុប (Euroclear ជាចម្បង) តាមការប៉ាន់ស្មានទូទៅ។ អង់គ្លេសផ្ទាល់រាយការណ៍ថាបានកកទ្រព្យសម្បត្តិទាក់ទងនឹងរុស្ស៊ីចំនួន ២៨.៧ព.លានផោន គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។

ការអនុវត្តទណ្ឌកម្មក៏មិនស្មើគ្នារវាងសម្ព័ន្ធមិត្តទេ៖ ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋបាល Trump បានពន្យារពេលអនុវត្តទណ្ឌកម្មមួយចំនួន ខណៈអង់គ្លេស និងសហភាពអឺរ៉ុបនៅតែបន្តតឹងរឹង តាមរបាយការណ៍សភាចក្រភពអង់គ្លេស។

០៦ករណីអ៊ីរ៉ង់ — ២០១២ ដល់ការវិលត្រឡប់ ២០២៥

អ៊ីរ៉ង់ជាករណីសិក្សាចាស់ជាងគេ និងមានទិន្នន័យវាស់វែងច្បាស់។ តាមក្រដាសស្រាវជ្រាវរបស់ Fed (IFDP) លើអ៊ីរ៉ង់ ២០១១-២០១៦ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបជាតម្លៃប្រាក់របស់អ៊ីរ៉ង់ធ្លាក់ពី ៥៨៣.៥ព.លានដុល្លារ (២០១១) មក ៣៨៥.៩ព.លានដុល្លារ (២០១៥) — ការធ្លាក់ចុះសរុបលើសពី ៣៣%។ ការនាំចេញប្រេងធ្លាក់ពី ២.៥លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃ (២០១១) មកនៅត្រឹមប្រហែល ១លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃ (២០១៤) ស្មើនឹងការធ្លាក់ចុះ ៦០%។ អត្រាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិតដួលពី ៥.៨% (២០១០) មក ២.៦% (២០១១) រួចអវិជ្ជមាន ៧.៤% (២០១២)។

យន្តការសំខាន់ពីរដែលបានប្រើ៖ សហភាពអឺរ៉ុបអនុម័តបទប្បញ្ញត្តិឲ្យ SWIFT ផ្តាច់ធនាគារអ៊ីរ៉ង់ចេញនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១២ និងចាប់ពីខែសីហា ២០១២ សហរដ្ឋអាមេរិកទាមទារឲ្យចំណូលប្រេងអ៊ីរ៉ង់រក្សាទុកក្នុងគណនី escrow ដោយមិនអាចត្រឡប់ចូលប្រទេសវិញដោយសេរី។

កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ២០១៥ និងការវិលត្រឡប់ឆ្នាំ២០២៥

ផែនការសកម្មភាពរួមទូលំទូលាយ (JCPOA) ឆ្នាំ២០១៥ បានលើកលែងទណ្ឌកម្មភាគច្រើនប្តូរនឹងការកំណត់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែដំណោះស្រាយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២២៣១ បានបញ្ចូលបញ្ញត្តិ «snapback» ដែលអនុញ្ញាតឲ្យភាគីណាមួយស្តារទណ្ឌកម្មអង្គការសហប្រជាជាតិឡើងវិញ ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់មិនគោរពកិច្ចសន្យា។ ថ្ងៃទី ២៨ សីហា ២០២៥ E3 (បារាំង អាល្លឺម៉ង់ អង់គ្លេស) បានជូនដំណឹងទៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខថាអ៊ីរ៉ង់មិនអនុវត្តតាមកិច្ចសន្យា។ បន្ទាប់ពីរយៈពេល ៣០ថ្ងៃដោយគ្មានដំណោះស្រាយបញ្ឈប់ ទណ្ឌកម្មអង្គការសហប្រជាជាតិត្រូវបានស្តារឡើងវិញដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅថ្ងៃទី ១៧ កញ្ញា ២០២៥ ហើយសហភាពអឺរ៉ុបធ្វើសេចក្តីប្រកាសផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ២៩ កញ្ញា ២០២៥ — កកទ្រព្យសម្បត្តិធនាគារកណ្តាលអ៊ីរ៉ង់ ហាមនាំចេញអាវុធ ហាមនាំចូលប្រេងឆៅ និងបិទច្រកអាកាសយានដ្ឋានអឺរ៉ុបចំពោះជើងហោះហើរអ៊ីរ៉ង់។

០៧សន្ទនា BRICS និងការស្វែងរករូបិយប័ណ្ណជំនួស

ការកកទុនបម្រុងធនាគារកណ្តាលរុស្ស៊ីនៅឆ្នាំ២០២២ បានធ្វើឲ្យប្រទេសមួយចំនួន — ជាពិសេសសមាជិកនៃក្រុម BRICS ដែលបានពង្រីកសមាជិកភាពចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៣ — និយាយពីតម្រូវការកាត់បន្ថយភាពពឹងផ្អែកលើដុល្លារខ្លាំងជាងមុន។ ការភ័យខ្លាចថាទុនបម្រុងខ្លួនឯងអាចត្រូវកកបានក្នុងករណីទំនាក់ទំនងយ៉ាប់យ៉ឺន ជាកត្តាចម្បងមួយនៅពីក្រោយ។

ប៉ុន្តែសំណើដ៏ធំបំផុត — រូបិយប័ណ្ណរួម BRICS ដែលនឹងប្រកួតផ្ទាល់ជាមួយដុល្លារ — ត្រូវបានបដិសេធជាផ្លូវការដោយឥណ្ឌា ដែលជាប្រធានក្រុម BRICS ក្នុងឆ្នាំ២០២៦។ រដ្ឋមន្ត្រីពាណិជ្ជកម្មឥណ្ឌា លោក Piyush Goyal ថ្លែងច្បាស់ថា «ឥណ្ឌាមិនគាំទ្រការណែនាំគម្រោងរូបិយប័ណ្ណ BRICS ណាមួយឡើយ ឥណ្ឌាប្រឆាំងនឹងវា»។ ជំនួសមកវិញ កិច្ចប្រជុំកំពូល BRICS ឆ្នាំ២០២៦ (Jaipur Consensus) បានផ្តោតលើយន្តការតូចជាង៖ ប្រព័ន្ធបញ្ចុះតម្លៃវិក្កយបត្រ (invoice-discounting) និងគោលការណ៍ណែនាំឥណទានសម្រាប់អ្នកនាំចេញខ្នាតតូច — មិនមែនរូបិយប័ណ្ណរួមទេ។

ចន្លោះរវាងសម្តីនយោបាយ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងធំណាស់។ អត្ថបទវិភាគរបស់វិទ្យាស្ថាន Lowy (វិច្ឆិកា ២០២៥) សង្ខេបចំណុចនេះថា «កិច្ចព្រមព្រៀងរូបិយប័ណ្ណក្នុងស្រុកកំពុងកើនឡើង ប៉ុន្តែការប្រកួតប្រជែងរួមមួយប្រឆាំងនឹងឯកត្តានុភាពដុល្លារនៅតែជាក្តីស្រមៃដ៏ឆ្ងាយ»។ ចំណែកចំណែកយន់ចិន (RMB) ក្នុងទុនបម្រុងសកលនៅតែជាប់ត្រឹម ១.៩៩% (COFER ត្រីមាស១ ២០២៦) និងចំណែកទូទាត់ SWIFT ត្រឹម ៣.១០% — ខ្ពស់ជាងមុន ប៉ុន្តែឆ្ងាយពីអំណាចប្រកួតជាមួយដុល្លារ ឬអឺរ៉ូ។

០៨មាសនៅធនាគារកណ្តាល

ការទិញមាសរបស់ធនាគារកណ្តាលជាចំណុចដែលត្រូវបានលើកឡើងញឹកញាប់ជាភស្តុតាងនៃការចាកចេញពីដុល្លារ។ តាមទិន្នន័យតម្រូវការមាសរបស់ World Gold Council (WGC) ធនាគារកណ្តាលបានទិញមាសលើសពី ១,០០០តោនក្នុងមួយឆ្នាំជាប់ៗគ្នាចាប់ពីឆ្នាំ២០២២ដល់២០២៤ (ខ្ពស់បំផុតឆ្នាំ២០២៤ត្រឹម ១,០៩២.៤តោន)។ ឆ្នាំ២០២៥ បរិមាណធ្លាក់ចុះ ២១% មកនៅត្រឹម ៨៦៣តោន ប៉ុន្តែនៅតែខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគឆ្នាំ២០១០-២០២១ (៤៧៣តោនក្នុងមួយឆ្នាំ) យ៉ាងខ្លាំង។

ការស្ទង់មតិធនាគារកណ្តាលឆ្នាំ២០២៥របស់ WGC រកឃើញថា ៩៥% នៃធនាគារកណ្តាលដែលឆ្លើយសំណួរ រំពឹងថាទុនបម្រុងមាសផ្លូវការសកលនឹងបន្តកើនឡើងក្នុងរយៈពេល ១២ខែខាងមុខ ហើយ ៤៣% គ្រោងនឹងបន្ថែមទុនបម្រុងផ្ទាល់ខ្លួន។ របាយការណ៍ខ្លួនឯងសង្កត់ធ្ងន់លើ «ភាពមិនច្បាស់លាស់សេដ្ឋកិច្ច និងភូមិសាស្ត្រ-នយោបាយជាប់លាប់» ជាមូលហេតុចម្បង មិនមែនលើកឡើងច្បាស់ថាជាការប្រឆាំងដុល្លារដោយផ្ទាល់ទេ។

០៩ពាណិជ្ជកម្មរូបិយប័ណ្ណក្នុងស្រុកទ្វេភាគី

ក្រៅពីលទ្ធភាពរូបិយប័ណ្ណរួម ដែលមិនទាន់មានលក្ខណៈជាក់ស្តែងទេ តួលេខគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍បំផុតកើតឡើងនៅកម្រិតទ្វេភាគី។ តាមរបាយការណ៍ព័ត៌មានពាណិជ្ជកម្មសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនក្នុងឆ្នាំ២០២៥-២០២៦ ការជួញដូររវាងរុស្ស៊ី និងចិនប្រមាណ ៩៩% ត្រូវបានទូទាត់ជារូបិយប័ណ្ណជាតិ ខណៈពាណិជ្ជកម្មរវាងរុស្ស៊ី និងឥណ្ឌាប្រមាណ ៩០-៩៥% ក៏ទូទាត់ជារូបិយប័ណ្ណជាតិដែរ។ លេខទាំងនេះខ្ពស់ណាស់ ប៉ុន្តែត្រូវអានដោយប្រុងប្រយ័ត្ន៖ រុស្ស៊ីជាប្រទេសដែលត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ភាគច្រើនចេញពីប្រព័ន្ធដុល្លារ/SWIFT ចាប់តាំងពី២០២២ ដូច្នេះការទូទាត់ជារូបិយប័ណ្ណជាតិមិនមែនជម្រើសដោយស្ម័គ្រចិត្តសុទ្ធសាធទេ — វាជាការសម្របខ្លួនចាំបាច់ដែលបង្ខំដោយកញ្ចប់ទណ្ឌកម្មខ្លួនឯង។

លើសពីករណីរុស្ស៊ី មានក្របខណ្ឌទូទាត់រូបិយប័ណ្ណក្នុងស្រុកកំពុងរីកចម្រើនយឺតៗ — ឥណ្ឌាបានចាប់ផ្តើមយន្តការទូទាត់ជារូព្យា និងក្រុមប្រទេស ASEAN មានក្របខណ្ឌលើកកម្ពស់ការទូទាត់រូបិយប័ណ្ណក្នុងតំបន់។ អត្ថបទវិភាគ Modern Diplomacy (ធ្នូ ២០២៥) ពិពណ៌នាផែនការធំរបស់ BRICS ថា «ធំសម្បើមក្នុងគំនិត តែខ្វះលម្អិតសំខាន់ៗ» ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថាចំនួនសរុបនៅតូចធៀបនឹងពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។

១០ភាពសង្ស័យរបស់អ្នកសេដ្ឋកិច្ច និងអ្វីត្រូវតាមដាន

និយាយសរុប ស្ថាប័ន និងអ្នកសេដ្ឋកិច្ចដែលតាមដានទិន្នន័យផ្ទាល់ ជាទូទៅមិនសូវជឿលើ de-dollarization ក្នុងរយៈពេលខ្លីនោះទេ។ កំណត់សម្គាល់ផ្លូវការរបស់ធនាគារកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិកខ្លួនឯង (កក្កដា ២០២៥) សន្និដ្ឋានថា «ដុល្លារនៅតែជារូបិយប័ណ្ណទុនបម្រុងលេចធ្លោបំផុតដាច់ខាត» ហើយការព្រួយបារម្ភថាទណ្ឌកម្មនឹងបណ្តាលឲ្យធនាគារកណ្តាលភៀសខ្លួនចេញពីដុល្លារជាទ្រង់ទ្រាយធំ «មិនទាន់មានភស្តុតាងជាក់ស្តែងកើតឡើងទេ»។

សាស្ត្រាចារ្យ Eswar Prasad នៃសាកលវិទ្យាល័យ Cornell ថ្លែងក្នុងបទសម្ភាសន៍ (Fortune ២៤ ឧសភា ២០២៥) ថា «ការដួលរលំចេញពីតំណែងរបស់ដុល្លារ…ពិបាកនឹងកើតឡើងណាស់ ប្រសិនបើប្រទេសដទៃមិនចាប់យកឱកាសដើម្បីជំនួសវា។ ហាក់ដូចជាពួកគេមិនទាន់មានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធ្វើដូច្នេះទេ»។ គាត់រំលេចឧបសគ្គរចនាសម្ព័ន្ធ៖ ចិនរក្សាការគ្រប់គ្រងលំហូរដើមទុនតឹងរឹង ចំណែកតំបន់អឺរ៉ូខ្វះទីផ្សារបំណុលរួមតែមួយ។

អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត

1. ចំណែក RMB ក្នុងទុនបម្រុង COFER — បច្ចុប្បន្ន ១.៩៩%។ ការឡើងហួស ៣-៤% ជាប់ច្រើនត្រីមាសនឹងជាសញ្ញាដំបូង។
2. ចំណែក RMB ក្នុងទូទាត់ SWIFT — បច្ចុប្បន្ន ៣.១០%។ ការឡើងលើសពី ៥% នឹងសំខាន់ជាងតួលេខទ្វេភាគីរុស្ស៊ី-ចិន។
3. របៀបវារៈកិច្ចប្រជុំកំពូល BRICS ២០២៧ — តើប្រធានក្រុមថ្មីនឹងលើកគំនិតរូបិយប័ណ្ណរួមមកវិញ ឬបន្តផ្តោតលើយន្តការតូចៗ។
4. ចង្វាក់ពន្យារពេលទណ្ឌកម្មសហភាពអឺរ៉ុប — បន្តរៀងរាល់ ៦ខែម្តង (ចុងក្រោយ ធ្នូ ២០២៥)។ តាម PIIE ភាពជាប់លាប់នៃឆន្ទៈនយោបាយសំខាន់ស្មើនឹងខ្លឹមសារទណ្ឌកម្មខ្លួនឯង។
5. ភាគរយកាន់កាប់បំណុលរតនាគារដោយបរទេស — ការធ្លាក់ចុះជាប់លាប់ក្នុងចំណោមអ្នកកាន់កាប់ ៣១.៥ទ្រីលានដុល្លារ នឹងជាសញ្ញាសំខាន់ជាងសម្តីនយោបាយ។

១១សំណួរញឹកញាប់

១២ប្រភព (Sources)

1. ទុនបម្រុងបរទេសផ្លូវការតាមរូបិយប័ណ្ណ (COFER) — IMF (ត្រីមាស១ ២០២៦)
2. តួនាទីអន្តរជាតិរបស់ដុល្លារអាមេរិក — ២០២៥ — Federal Reserve (កក្កដា ២០២៥)
3. ការស្ទង់មតិត្រីឆ្នាំ FX/OTC ២០២៥ — BIS (មេសា ២០២៥)
4. SWIFT — ស្ថិតិបណ្តាញ និង Global Currency Tracker — SWIFT · Global Currency Tracker (កក្កដា ២០២៦)
5. ស្ថិតិមូលបត្របំណុលរតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិក — SIFMA (កក្កដា ២០២៦)
6. Long-Run Consequences of Sanctions on Russia — NBER Baqaee & Malmberg (២០២៥)
7. The Price Cap on Russian Oil: A Progress Report — US Department of the Treasury
8. Sanctions on Russia — research briefing — UK House of Commons Library (សីហា ២០២៦)
9. Economic Sanctions against Russia: How Effective? How Durable? — PIIE (២០២៣)
10. The Impact of Financial Sanctions: The Case of Iran ២០១១-២០១៦ — Federal Reserve IFDP
11. Iran sanctions snapback: Council reimposes restrictive measures — EU Council (២៩ កញ្ញា ២០២៥)
12. និន្នាការតម្រូវការមាស — ធនាគារកណ្តាល ពេញឆ្នាំ២០២៥ — World Gold Council
13. King dollar: dominance and de-dollarization — Fortune (២៤ ឧសភា ២០២៥)
14. A reality check for BRICS and the lofty dedollarisation agenda — Lowy Institute (វិច្ឆិកា ២០២៥)

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។