០១គន្លងទាំងបី៖ LEO, MEO និង GEO

ពាក្យថា «អវកាស» ស្តាប់ទៅដូចជាកន្លែងតែមួយ ប៉ុន្តែតាមពិត លំហជុំវិញផែនដីត្រូវបានបែងចែកជាតំបន់ការងារខុសៗគ្នា ដែលកំណត់ដោយកម្ពស់។ កម្ពស់កំណត់ល្បឿន ល្បឿនកំណត់រយៈពេលវិល ហើយរយៈពេលវិលកំណត់ថាតើផ្កាយរណបនោះអាចធ្វើការអ្វីបាន។ តាមឯកសាររបស់ភ្នាក់ងារអវកាសអឺរ៉ុប (ESA) មានប្រភេទសំខាន់បី។

ក្រៅពីនេះ ESA ក៏រាប់ គន្លងស៊ីនក្រូនស៊ូរីយា (SSO) នៅកម្ពស់ ៦០០ ដល់ ៨០០ គ.ម. ដែលឆ្លងកាត់ចំណុចដដែលនៅម៉ោងដដែលរាល់ថ្ងៃ — ល្អសម្រាប់ការតាមដានបរិស្ថាន — និង គន្លងប៉ូល នៅចន្លោះ ២០០ ដល់ ១,០០០ គ.ម.។

ដោយសារហេតុនេះ សហភាពទូរគមនាគមន៍អន្តរជាតិ (ITU) ចាត់ទុកទាំង រលកអាកាស និង គន្លង ជា «ធនធានមានកំណត់» ដែលទាមទារកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងរដ្ឋាភិបាល។ ITU ប្រើយន្តការពីរ៖ ផែនការ (Plans) ដែលបម្រុងទុកជាមុននូវប្រេកង់ និងទីតាំងសម្រាប់រដ្ឋសមាជិកម្នាក់ៗ ដូចជាផែនការចតរថយន្តមានលេខកំណត់ និង ដំណើរការសម្របសម្រួល (coordination) ដែលរដ្ឋត្រូវចរចាជាមួយរដ្ឋដទៃ មុនពេលប្រេកង់របស់ខ្លួនត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីមេអន្តរជាតិ (MIFR)។ ចំណុចទាំងនេះនឹងត្រូវពន្យល់លម្អិតក្នុងផ្នែក F។

០២តើមានផ្កាយរណបប៉ុន្មាន?

លេខដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បានល្អបំផុតមកពីបញ្ជីរបស់ Jonathan McDowell (Jonathan’s Space Report) ដែលតាមដានវត្ថុក្នុងគន្លងតាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៨០។ គិតត្រឹម ៨ កក្កដា ២០២៦ មានផ្កាយរណប សកម្ម ចំនួន ១៦,២៣៤ ដួង។

ចំណុចសំខាន់នៅក្នុងលេខទាំងនេះគឺ ការប្រមូលផ្តុំ៖ ប្រតិបត្តិករតែមួយកាន់កាប់ប្រហែល ៦៦% នៃផ្កាយរណបសកម្មទាំងអស់លើពិភពលោក — មិនធ្លាប់មានករណីបែបនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអវកាសទេ។ ចំណែកទៀត ផ្កាយរណបជាង ២,០០០ ដួងមិនអាចគេចវេះបាន បើមានវត្ថុហោះមករកវា។

ល្បឿននៃការកើនឡើងក៏សំខាន់ដែរ។ តាមរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំរបស់ McDowell (ចុះថ្ងៃ ៤ កុម្ភៈ ២០២៦) ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ តែមួយ មានបន្ទុកអវកាស (payload) ចំនួន ៤,៥២៦ ត្រូវបានបាញ់បង្ហោះ ក្នុងនោះ ៤,៥២២ ជាផ្កាយរណប។ របាយការណ៍បរិស្ថានអវកាសរបស់ ESA (ការបោះពុម្ពលើកទី ១០.០ ចុះថ្ងៃ ១ ឧសភា ២០២៦) បញ្ជាក់ស្របគ្នាថា ឆ្នាំ ២០២៥ បានបន្ថែមបន្ទុកអវកាសថ្មី «ជាង ៤,០០០»។

០៣ក្រុមផ្កាយរណបយក្ស

មុននឹងអានលេខណាមួយអំពី «ក្រុមផ្កាយរណបយក្ស» (megaconstellation) ចាំបាច់ត្រូវបែងចែកបួនរឿងផ្សេងគ្នា ដែលសារព័ត៌មានច្រើនតែច្រឡំបញ្ចូលគ្នា។

1. ដាក់ពាក្យទៅ ITU — ជាឯកសារកក់ប្រេកង់ និងគន្លង។ វាមិនតម្រូវឲ្យមានយន្តហោះអវកាសណាមួយកើតមានឡើងទេ។
2. បានបាញ់បង្ហោះ — ចំនួនសរុបដែលធ្លាប់ឡើងទៅ រាប់បញ្ចូលទាំងអ្នកដែលធ្លាក់មកវិញហើយ។
3. នៅក្នុងគន្លង — ចំនួនដែលនៅសល់ខាងលើ រាប់ទាំងអ្នកដែលខូច។
4. ដំណើរការបាន — ចំនួនពិតដែលបម្រើអតិថិជន។ នេះជាលេខតូចជាងគេ។

Starlink (SpaceX, សហរដ្ឋអាមេរិក)

គិតត្រឹម ៨ សីហា ២០២៦ តាមបញ្ជីរបស់ McDowell៖ បាញ់បង្ហោះសរុប ១២,៦៩២, នៅក្នុងគន្លង ១០,៩៣៩, ដំណើរការបាន ១០,៩២៣ និងធ្លាក់មកវិញ ឬបញ្ចប់ដំណើរការ ១,៧៥៣។ ចំនួនធ្លាក់មកវិញនោះស្មើនឹងជិត ១៤% នៃចំនួនបាញ់បង្ហោះទាំងអស់ — ផ្កាយរណបទាំងនេះមានអាយុកាលខ្លី ហើយត្រូវជំនួសជានិច្ច។

Amazon Leo (ពីមុនឈ្មោះ Project Kuiper)

ដល់ ៨ សីហា ២០២៦៖ បាញ់បង្ហោះ ៣៩៨, ក្នុងគន្លង ៣៩២, ដំណើរការបាន ៣៩១។ នេះជាចំណុចដែលបទប្បញ្ញត្តិក្លាយជារឿងជាក់ស្តែង៖ អាជ្ញាបណ្ណឆ្នាំ ២០២០ របស់គណៈកម្មការទំនាក់ទំនងសហព័ន្ធអាមេរិក (FCC) តម្រូវឲ្យដាក់ពង្រាយផ្កាយរណប ១,៦១៦ ដួងមុន ៣០ កក្កដា ២០២៦។ ក្រុមហ៊ុនខកខាន។ តាមរបាយការណ៍ខែមិថុនា ២០២៦ FCC មិនបានផ្តល់ការពន្យារពេលពីរឆ្នាំតាមសំណើទេ ប៉ុន្តែបានចេញ «ការលើកលែងមានលក្ខខណ្ឌ» ដោយរក្សាកាលកំណត់ ៣០ កក្កដា ២០២៩ សម្រាប់ជំនាន់ទីមួយទាំង ៣,២៣២ ដួង។ ផ្កាយរណបដែលឡើងក្រោយកាលកំណត់នឹងបាត់បង់អាទិភាពបទប្បញ្ញត្តិជាបណ្តោះអាសន្ន ដែលអាចសង្គ្រោះវិញនៅ មីនា ២០២៨។

Guowang និង Qianfan (ចិន)

Guowang (ផ្កាយរណបមានឈ្មោះ Xingwang) — ដល់ ១២ សីហា ២០២៦៖ បាញ់បង្ហោះ ២២៥, ក្នុងគន្លង ២២០, ដំណើរការបាន ២១៩។ ឯកសារដែលចិនដាក់ទៅ ITU រៀបរាប់ក្រុមរង «GW» ពីរ សរុប ១២,៩៩២ ដួង នៅកម្ពស់ ៥០០ ដល់ ១,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រ។

Qianfan («ក្តោងមួយពាន់» ហៅផងដែរថា G60) ប្រតិបត្តិដោយក្រុមហ៊ុន SSST នៅសៀងហៃ — ដល់ ១២ សីហា ២០២៦៖ បាញ់បង្ហោះ ២៣៩, ក្នុងគន្លង ២៣៩, ដំណើរការបាន ២១៧។ ប៉ុន្តែក្នុងចំណោមនោះ មានតែ ១៣៣ ដួងទេដែលឈានដល់គន្លងប្រតិបត្តិការ ខណៈ ២២ ត្រូវបានចុះថា «ខូច កំពុងធ្លាក់» និង ៣១ នៅ «អណ្តែត»។ ផែនការដែលបានប្រកាសគឺលើសពី ១៥,០០០ ដួង ដោយដំណាក់កាលទីមួយ ១,២៩៦ ដួង។

គោលដៅដែល Qianfan ប្រកាសពីមុនគឺ ៦៤៨ ដួងមុនចុងឆ្នាំ ២០២៥ ប៉ុន្តែជាងប្រាំពីរខែក្រោយពេលនោះ វាទើបបាញ់បង្ហោះបាន ២៣៩។ គម្លាតរវាងផែនការនិងការអនុវត្ត ជាលក្ខណៈទូទៅនៃវិស័យនេះទាំងមូល។

០៤សំរាមអវកាស និងរោគសញ្ញា Kessler

ចំនួនវត្ថុដែលមនុស្សតាមដានបាន និងចំនួនវត្ថុដែលមានពិត គឺជាពីរលេខខុសគ្នាឆ្ងាយ។ ស្ថិតិផ្លូវការរបស់ ESA (៣១ កក្កដា ២០២៦) បង្ហាញដូចខាងក្រោម។

លេខធំពីរខាងស្តាំមិនមែនជាការរាប់ទេ — វាជា ការគណនាតាមគំរូ (MASTER-8, ប្រជាជនយោង សីហា ២០២៤) ព្រោះបំណែកតូចបែបនោះមិនអាចតាមដានម្តងមួយៗបានឡើយ។ ESA ក៏ប៉ាន់ស្មានថាមានម៉ាស់សរុប ជាង ១៧,០០០ តោន ក្នុងគន្លង និងព្រឹត្តិការណ៍បែកបាក់ ផ្ទុះ ឬបុកគ្នា ជាង ៦៦០ លើក ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

របាយការណ៍បរិស្ថានអវកាសរបស់ ESA (លើកទី ១០.០ ចុះថ្ងៃ ១ ឧសភា ២០២៦ វិភាគឆ្នាំ ២០២៥) សន្និដ្ឋានច្បាស់ថាបរិស្ថាននេះ មិនចីរភាព៖ «កម្រិតនៃការគោរពគោលការណ៍ណែនាំកាត់បន្ថយសំរាមអវកាស ជារួមមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីសម្រេចបរិស្ថានអវកាសប្រកបដោយចីរភាពរយៈពេលវែងឡើយ»។ ESA បានណែនាំ សន្ទស្សន៍សុខភាពបរិស្ថានអវកាស ក្នុងរបាយការណ៍ចុះថ្ងៃ ២២ តុលា ២០២៥៖ តម្លៃដែលចាត់ទុកជាចីរភាពគឺ ១.០ ចំណែកតម្លៃបច្ចុប្បន្នគឺ ៤.០ — មានន័យថាហានិភ័យខ្ពស់ជាងគោលដៅបួនដង។

អ្វីដែលអាចវាស់បានឥឡូវនេះ គឺតម្លៃប្រតិបត្តិការនៃការកកកុញ។ តាមរបាយការណ៍ដែល SpaceX ដាក់ជូន FCC រៀងរាល់ប្រាំមួយខែ Starlink បានធ្វើសកម្មភាពគេចវេះការបុកគ្នា ១៤៨,៦៩៦ លើក ក្នុងរយៈពេលមិថុនា ដល់វិច្ឆិកា ២០២៥ ដែលនាំឲ្យសរុបឆ្នាំ ២០២៥ ស្ថិតក្នុងកម្រិតប្រហែល ៣០០,០០០ លើក ធៀបនឹងប្រហែល ២០០,០០០ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤។ ការគេចវេះមួយៗមិនមែនជាគ្រោះថ្នាក់ទេ — តែនិន្នាការនេះបង្ហាញថា LEO ត្រូវការការគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍ជាប្រចាំ។

០៥GPS និងការរំខានសញ្ញា

ប្រព័ន្ធរុករកតាមផ្កាយរណប (GNSS) — GPS, Galileo, GLONASS និង BeiDou — មិនត្រឹមតែប្រាប់ទីតាំងទេ។ វាផ្តល់ផងដែរនូវ ម៉ោងយោងជាសកល ដែលបណ្តាញទូរស័ព្ទ ប្រព័ន្ធទូទាត់ធនាគារ និងបណ្តាញអគ្គិសនីពឹងផ្អែកលើ។ ការរំខានសញ្ញារបស់វាមានពីរប្រភេទ ដែលច្រើនតែគេច្រឡំគ្នា។

តាមមូលដ្ឋានទិន្នន័យហោះហើររបស់ IATA (GADM FDX) ព្រឹត្តិការណ៍បាត់សញ្ញា GPS បានកើនឡើង ២២០% ចន្លោះឆ្នាំ ២០២១ និង ២០២៤។ នៅ ១៨ មិថុនា ២០២៥ EASA និង IATA បានចេញផែនការរួមមានសសរស្តម្ភបួន៖ ការរាយការណ៍និងតាមដាន, វិធានការកាត់បន្ថយ, ការគ្រប់គ្រងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងដែនអាកាស, និងការសម្របសម្រួលរវាងភ្នាក់ងារ។ នៅ ៤ កក្កដា ២០២៦ EASA បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឯកសារណែនាំម្តងទៀត ដោយរាយតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ជាងគេ៖ សមុទ្របាល់ទិក, សមុទ្រខ្មៅ, មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត, មជ្ឈិមបូព៌ា, អឺរ៉ុបខាងកើត និងតំបន់អាក់ទិក។

ករណីជាក់ស្តែងដែលមានឯកសារច្បាស់៖ Finnair បានផ្អាកជើងហោះហើរទៅទីក្រុង Tartu ប្រទេសអេស្តូនី ចាប់ពី ២៩ មេសា ដល់ ៣១ ឧសភា ២០២៤ បន្ទាប់ពីយន្តហោះពីរត្រូវវិលត្រឡប់ទៅ Helsinki វិញ ព្រោះនីតិវិធីចុះចតនៅ Tartu ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើ GNSS។ អ្នករាយការណ៍ជាផ្លូវការមានបី៖ EASA, IATA និង ICAO។

០៦ច្បាប់អវកាស និងការបែងចែកគន្លង

ក្របខណ្ឌច្បាប់សម្រាប់អវកាសមានពីរជាន់៖ សន្ធិសញ្ញាសហប្រជាជាតិ ដែលកំណត់គោលការណ៍និងទំនួលខុសត្រូវ ហើយ បទប្បញ្ញត្តិវិទ្យុរបស់ ITU ដែលបែងចែកប្រេកង់និងទីតាំងជាក់ស្តែង។ ជាន់ទីពីរនេះទេ ដែលកំណត់ថាអ្នកណាអាចដំណើរការអ្វីនៅទីណា។

សន្ធិសញ្ញាលំហអវកាស ១៩៦៧

បើកឲ្យចុះហត្ថលេខានៅ ២៧ មករា ១៩៦៧ ចូលជាធរមាន ១០ តុលា ១៩៦៧។ គិតត្រឹមខែតុលា ២០២៥ មានរដ្ឋភាគី ១១៨ និងរដ្ឋចុះហត្ថលេខាបន្ថែម ២០។ គោលការណ៍សំខាន់៖ អវកាស «មិនស្ថិតក្រោមការកាន់កាប់ជាកម្មសិទ្ធិជាតិ ដោយការទាមទារអធិបតេយ្យ ដោយការប្រើប្រាស់ ឬការកាន់កាប់»។ រដ្ឋទទួលខុសត្រូវចំពោះសកម្មភាពជាតិ រួមទាំងសកម្មភាពក្រុមហ៊ុនឯកជនផងដែរ។

ទំនួលខុសត្រូវ និងការចុះបញ្ជី

អនុសញ្ញាទំនួលខុសត្រូវ ចូលជាធរមាន ១ កញ្ញា ១៩៧២ (រដ្ឋផ្តល់សច្ចាប័ន ៩៨ រដ្ឋចុះហត្ថលេខា ១៩ និងអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាល ៤ គិតត្រឹម ១ មករា ២០២១)។ រហូតមកដល់ពេលនេះ វាត្រូវបានប្រើជាផ្លូវការតែ មួយលើក ប៉ុណ្ណោះ៖ ក្រោយពីផ្កាយរណបសូវៀត Cosmos 954 ធ្លាក់មកលើដីកាណាដាក្នុងខែមករា ១៩៧៨ ភាគីទាំងពីរបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងនៅ ២ មេសា ១៩៨១ ដោយសហភាពសូវៀតបង់ ៣ លានដុល្លារកាណាដា ជាការទូទាត់ចុងក្រោយ។

អនុសញ្ញាចុះបញ្ជី អនុម័តឆ្នាំ ១៩៧៤ ចូលជាធរមាន ១៥ កញ្ញា ១៩៧៦ (៧៨ រដ្ឋផ្តល់សច្ចាប័ន និង ៣ រដ្ឋចុះហត្ថលេខា គិតត្រឹមមករា ២០២៦)។ រដ្ឋត្រូវជូនដំណឹងទៅអគ្គលេខាធិការសហប្រជាជាតិអំពីរដ្ឋបាញ់បង្ហោះ, លេខសម្គាល់វត្ថុ, កាលបរិច្ឆេទបាញ់បង្ហោះ, ប៉ារ៉ាម៉ែត្រគន្លង និងមុខងារទូទៅ។

«ការយកមកប្រើ» (bring into use)

ការដាក់ពាក្យទៅ ITU គឺជាការ កក់ ប្រេកង់និងទីតាំង។ ដើម្បីរក្សាការកក់នោះ រដ្ឋត្រូវយកវាមកប្រើពិតប្រាកដក្នុងរយៈពេល ប្រាំពីរឆ្នាំ ហើយត្រូវរក្សាទុកយ៉ាងតិច ៩០ ថ្ងៃ។ ចន្លោះប្រហោងច្បាស់លាស់គឺ៖ ការកក់ធំមហិមាអាចត្រូវ «ធ្វើឲ្យមានសុពលភាព» ដោយផ្កាយរណបតែពីរបីដួង។ ដើម្បីបិទចន្លោះនេះ ITU បានអនុម័ត Resolution 35 (វិសោធនកម្មនៅ WRC-23) ដែលកំណត់គោលដៅជាដំណាក់កាល។

០៧អ្នកលេង៖ ការបាញ់បង្ហោះតាមប្រទេស

ឆ្នាំពេញចុងក្រោយដែលមានទិន្នន័យបិទបញ្ជីគឺឆ្នាំ ២០២៥។ តាមរបាយការណ៍សង្ខេបប្រចាំឆ្នាំរបស់ Jonathan McDowell (ចុះថ្ងៃ ៤ កុម្ភៈ ២០២៦) មានការប៉ុនប៉ងបាញ់បង្ហោះចូលគន្លងចំនួន ៣២៩ លើក ក្នុងនោះ ៣២១ ឡើងដល់គន្លង ឬគន្លងដែនកំណត់។

ការរាប់នេះធ្វើតាម ទីតាំងកន្លែងបាញ់បង្ហោះ មិនមែនតាមសញ្ជាតិក្រុមហ៊ុនទេ — ដូច្នេះនូវែលហ្សេឡង់ទើបលេចឡើងខ្ពស់ (មូលដ្ឋាននៅ Mahia)។ ចំពោះចិន អ្នកតាមដានផ្សេងទៀតរាប់បាន ៩៧ បេសកកម្មសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៥ — គម្លាតកើតឡើងព្រោះនិយមន័យ «ការប៉ុនប៉ង» និង «បេសកកម្ម» មិនដូចគ្នា។ យើងរាយទាំងពីរ ដោយមិនជ្រើសយកមួយណាជាការពិតតែមួយ។

ចំណុចសំខាន់នៃទីផ្សារបាញ់បង្ហោះមិនមែនជាចំនួនប្រទេសដែលចូលរួមទេ តែជា កម្រិតប្រមូលផ្តុំ។ គ្រាប់រ៉ុក្កែតតែមួយម៉ូដែល — Falcon 9 — បានធ្វើ ១៦៥ លើកក្នុងចំណោម ៣២៩ លើកនៃឆ្នាំ ២០២៥ គឺប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃការបាញ់បង្ហោះទាំងអស់លើពិភពលោក។ បន្សំរវាងអ្នកបាញ់បង្ហោះលេចធ្លោមួយ និងប្រតិបត្តិករផ្កាយរណបលេចធ្លោមួយ (ជាក្រុមហ៊ុនតែមួយ) គឺជាការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធដ៏សំខាន់បំផុតនៃទសវត្សរ៍នេះ។

សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ ការគ្រោងទុករបស់ចិនស្ថិតនៅកម្រិត ១៤០ លើក ឬច្រើនជាង តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋ និងអ្នកវិភាគលោកខាងលិច។ ត្រឹមចុងខែមីនា ២០២៦ ចិនបានបញ្ចប់ការបាញ់បង្ហោះជោគជ័យ ៣៤ លើក ហើយក្រុមផ្កាយរណបយក្សទាំងពីរ (Guowang និង Qianfan) ត្រូវបានប៉ាន់ថានឹងស៊ីអស់ ៧០ លើក ឬច្រើនជាង នៃចំនួននោះ។

០៨អវកាសយោធា និងអាវុធប្រឆាំងផ្កាយរណប

តាំងពីចុងទសវត្សរ៍ ២០១០ មក រដ្ឋធំៗបានផ្តាច់សកម្មភាពអវកាសយោធាចេញជាស្ថាប័នដាច់ដោយឡែក។ កងកម្លាំងអវកាសសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានបង្កើតនៅ ២០ ធ្នូ ២០១៩ តាមរយៈច្បាប់អនុញ្ញាតការពារជាតិសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២០។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ វាមានបុគ្គលិកសរុប ១៣,៥២៧ នាក់ (យោធា ៨,៦០០ និងស៊ីវិល ៤,៩២៧) ហើយថវិកាឆ្នាំ ២០២៣ គឺ ២៦.៣ ពាន់លានដុល្លារ។

នៅចិន កងកម្លាំងអវកាសយោធា (Aerospace Force) ត្រូវបានបង្កើតនៅ ១៩ មេសា ២០២៤ ពេលកងកម្លាំងគាំទ្រយុទ្ធសាស្ត្រ (SSF) ត្រូវបានរំលាយចេញជាបីផ្នែក។ តាមការវិភាគរបស់ Jamestown Foundation វារៀបចំជុំវិញមូលដ្ឋានអវកាសប្រាំពីរ ដែលទទួលបន្ទុកការបាញ់បង្ហោះ, ការតាមដាននិងបញ្ជា, ការដឹងស្ថានភាពអវកាសនិងការព្រមានមីស៊ីល, ការស្រាវជ្រាវសាកល្បង និងការគាំទ្របរិស្ថានសមរភូមិ។

ចំណែកឯការហាមឃាត់ជាផ្លូវការ គេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន៖ សេចក្តីសម្រេចមហាសន្និបាតមិនមានកម្លាំងចងជាច្បាប់ដូចសន្ធិសញ្ញាទេ ហើយតាមការវិភាគរបស់ Secure World Foundation ទោះបីរដ្ឋ ១៥៥ បោះឆ្នោតគាំទ្រក៏ដោយ ក៏មានតែផ្នែកតូចមួយប៉ុណ្ណោះដែលបានប្តេជ្ញាជាជាតិដោយឡែក។

០៩តារាសាស្ត្រ និងផលប៉ះពាល់

ក្រុមផ្កាយរណបយក្សប៉ះពាល់តារាសាស្ត្រតាមពីរផ្លូវដាច់ដោយឡែក៖ ពន្លឺដែលឆ្លុះ ដែលទុកខ្សែស្នាមលើរូបថតតេឡេស្កុប និង រលកវិទ្យុដែលលេចធ្លាយ ដែលលង់សញ្ញាខ្សោយពីសកលលោកឆ្ងាយ។ ទាំងពីរឥឡូវមានការវាស់វែងជាក់លាក់។

សហភាពតារាសាស្ត្រអន្តរជាតិ (IAU) តាមរយៈ មជ្ឈមណ្ឌលការពារមេឃងងឹតនិងស្ងាត់ (CPS) បានកំណត់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យពីរ៖ កម្រិត ៧.០ សម្រាប់ការមិនរំខានការស្រាវជ្រាវវិជ្ជាជីវៈ (ធៀបនឹងកម្ពស់ ៥៥០ គីឡូម៉ែត្រ ដោយកែតម្រូវតាមរូបមន្តសម្រាប់កម្ពស់ផ្សេង) និងកម្រិត ៦ សម្រាប់ការមិនរំខានការមើលមេឃដោយភ្នែកទទេ។

ក្នុងអត្ថបទចុះថ្ងៃ ១១ កញ្ញា ២០២៥ ក្នុងទស្សនាវដ្តី Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters អ្នកស្រាវជ្រាវ Anthony Mallama និង Richard E. Cole បានវាស់ក្រុមផ្កាយរណបប្រាំ៖ Starlink (ច្រើនជំនាន់), BlueBird, Qianfan, Guowang និង OneWeb។ តម្លៃមធ្យមលាតសន្ធឹងពី ៣.៣០ (BlueBird ភ្លឺជាងគេ) ដល់ ៧.៨៥ (OneWeb ស្រអាប់ជាងគេ)។ សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ «ស្ទើរតែទាំងអស់នៃយន្តហោះអវកាសទាំងនេះលើសកម្រិត magnitude ៧ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការរំខានការស្រាវជ្រាវវិជ្ជាជីវៈ។ ភាគច្រើនក៏លើសកម្រិត magnitude ៦ ដែរ»។ អ្នកនិពន្ធកត់សម្គាល់ថា វិធានការកាត់បន្ថយពន្លឺរបស់ SpaceX នៅលើម៉ូដែលថ្មីមានប្រសិទ្ធភាព ប៉ុន្តែការបន្ថយកម្ពស់គន្លងទូទាត់ផលចំណេញនោះមួយផ្នែក។

ផ្នែកវិទ្យុ

អត្ថបទដឹកនាំដោយ D. Grigg ក្នុងទស្សនាវដ្តី Astronomy & Astrophysics (១៧ កក្កដា ២០២៥) បានប្រើស្ថានីយសាកល្បង EDA2 នៅទីតាំង SKA-Low ក្នុងអូស្ត្រាលីខាងលិច។ ក្នុងរយៈពេលអង្កេតជាប់គ្នាប្រហែល ២៩ ថ្ងៃ និងរូបភាពមេឃពេញប្រហែល ៧៦ លាន សន្លឹកលើប្រេកង់ ២៤ ចន្លោះពី ៥០ ដល់ ៣៥០ MHz ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញផ្កាយរណប Starlink ដាច់ដោយឡែក ១,៨០៦ ដួង ក្នុងការកត់ត្រា ១១២,៥៣៤ លើក។ ប្រភេទរលកមានទាំងការបញ្ជូនចេតនានៅ ១៣៧.០៥ MHz និង វិទ្យុសកម្មអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចមិនចេតនា (UEMR) ជាចង្កោមធំទូលាយពីម៉ូដែល v2-mini។

ការងារកាត់បន្ថយដំណើរការតាមផ្លូវស្ម័គ្រចិត្ត៖ CPS ដើរតួជាចំណុចសម្របសម្រួលរវាងអ្នកតារាសាស្ត្រនិងប្រតិបត្តិករ ដោយចេញអនុសាសន៍អំពីពន្លឺ និងអំពីការចៀសវាងបញ្ជូនរលកលើទីតាំងតេឡេស្កុបវិទ្យុ។ ប៉ុន្តែអនុសាសន៍ទាំងនោះគ្មានកម្លាំងចងតាមច្បាប់ទេ។

១០អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត ២០២៦–២០២៧

• សន្និសីទវិទ្យុគមនាគមន៍ពិភពលោក WRC-27 — ១៨ តុលា ដល់ ១២ វិច្ឆិកា ២០២៧ នៅទីក្រុងសៀងហៃ។ នេះជាកន្លែងដែលបទប្បញ្ញត្តិវិទ្យុត្រូវបានពិនិត្យឡើងវិញ រួមទាំងវិធានសម្រាប់ក្រុមផ្កាយរណបមិនអចល័ត។
• Amazon Leo — តើក្រុមហ៊ុនអាចឈានដល់ ៥០% នៃជំនាន់ទីមួយមុន មីនា ២០២៨ ដើម្បីសង្គ្រោះអាទិភាពបទប្បញ្ញត្តិវិញឬទេ ហើយតើ ៣,២៣២ ដួងទាំងអស់នឹងឡើងទាន់ ៣០ កក្កដា ២០២៩ ដែរឬទេ។
• Guowang និង Qianfan — តើការបាញ់បង្ហោះ ៧០ លើកឬច្រើនជាងដែលចិនគ្រោងសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ នឹងកើតឡើងពិតឬទេ។ បើមិនកើតទេ គោលដៅដំណាក់កាលរបស់ Resolution 35 នឹងក្លាយជាសម្ពាធជាក់ស្តែងលើទំហំពាក្យស្នើដ៏ធំរបស់ពួកគេ។
• សន្ទស្សន៍សុខភាពបរិស្ថានអវកាសរបស់ ESA — តម្លៃបច្ចុប្បន្ន ៤.០ ធៀបនឹងកម្រិតចីរភាព ១.០។ របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំបន្ទាប់នឹងបង្ហាញថាតើលេខនេះថយចុះ ឬកើនឡើង។
• ការដកសំរាមចេញពីគន្លងជាក់ស្តែង — បេសកកម្ម ADRAS-J របស់ Astroscale បានចូលជិតបំណែករ៉ុក្កែតដល់ចម្ងាយ ១៥ ម៉ែត្រ ហើយបញ្ចប់ប្រតិបត្តិការនៅ ២៥ មីនា ២០២៦ ក្រោយ ២៩៣ ថ្ងៃក្នុងគន្លង។ បេសកកម្មបន្ត ADRAS-J2 ដែលនឹងព្យាយាម ដក បំណែកដដែលនោះចេញ ត្រូវបានគ្រោងបាញ់បង្ហោះក្នុងឆ្នាំថវិកា ២០២៧។
• ការគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍អវកាសស៊ីវិល — ប្រព័ន្ធ TraCSS របស់ការិយាល័យពាណិជ្ជកម្មអវកាសអាមេរិក រាយថាមានអ្នកប្រើសាកល្បង ៦៨ គ្រប់គ្រងផ្កាយរណបជាង ១១,២៩០ ដួង និងគណនីរដ្ឋាភិបាលជាតិ ៩ (កក្កដា ២០២៦)។ តើវានឹងក្លាយជាមណ្ឌលទិន្នន័យអន្តរជាតិ ឬនៅតែជាសេវាជាតិ?

១១សំណួរ​ចម្លើយ (FAQ)

១២ប្រភព (Sources)

1. ចំនួនផ្កាយរណបសកម្ម — Jonathan’s Space Report, Space Statistics (៨ កក្កដា ២០២៦)
2. ក្រុមផ្កាយរណប — Starlink, Amazon Leo, Xingwang / Guowang, Qianfan (សីហា ២០២៦)
3. ការបាញ់បង្ហោះ ២០២៥ — McDowell, Space Activities in 2025 (កុម្ភៈ ២០២៦)
4. សំរាមអវកាស — ESA Space Debris User Portal (កក្កដា ២០២៦), ESA Space Environment Report ed. 10.0, ESA health index, NASA ODQN v30 i1, Kessler & Cour-Palais, JGR (១៩៧៨), Aerospace America
5. ការរំខាន GNSS — EASA/IATA (មិថុនា ២០២៥), EASA guidance (កក្កដា ២០២៦), Finnair / Tartu (២០២៤)
6. សន្ធិសញ្ញាអវកាស — UNOOSA, Outer Space Treaty, តារាងស្ថានភាព, Cosmos 954 (១៩៨១)
7. ITU និងគន្លង — Resolution 35 (Rev. WRC-23), ITU, Regulation of satellites in Earth’s orbit, WRC-27
8. យោធា និង ASAT — SpacePolicyOnline (ធ្នូ ២០២២), Secure World Foundation, Jamestown, CRS, US Space Force
9. តារាសាស្ត្រ និងការតាមដានបន្ត — Mallama & Cole, MNRAS Letters (កញ្ញា ២០២៥), Grigg et al., A&A (កក្កដា ២០២៥), GeekWire, FCC និង Amazon Leo, Astroscale ADRAS-J, TraCSS

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។