០១អ្នកណាមានប៉ុន្មាន

រឿងទីមួយត្រូវនិយាយឲ្យច្បាស់៖ គ្មានរដ្ឋកាន់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរណាមួយបោះពុម្ពបញ្ជីឃ្លាំងពេញលេញរបស់ខ្លួនឡើយ។ តួលេខទាំងអស់ជាការប៉ាន់ស្មានរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវឯករាជ្យ ដែលសាងឡើងពីរូបភាពផ្កាយរណប ឯកសារថវិកា និងទិន្នន័យសន្ធិសញ្ញាចាស់។ ប្រភពសំខាន់ពីរគឺ Nuclear Information Project របស់ Federation of American Scientists (FAS) និងជំពូកទី ៨ នៃ SIPRI Yearbook ដែលរៀបចំដោយក្រុមអ្នកវិភាគជិតតែមួយ ដូច្នេះតួលេខរបស់ពួកគេស្របគ្នា។

ពាក្យបីដែលមិនដូចគ្នា

ការយល់ច្រឡំធំបំផុត មិនកើតពីតួលេខខុសទេ តែកើតពីការច្រឡំពាក្យ។ មានកម្រិតបី ហើយសម្រាប់រដ្ឋតែមួយ វាអាចខុសគ្នាជាងបីដង។

តារាងខាងក្រោមប្រើការប៉ាន់ស្មាន FAS សម្រាប់ដើមឆ្នាំ ២០២៦។

SIPRI ប៉ាន់ស្មានថា ២,១០០ ដល់ ២,២០០ ក្នុងចំណោមនោះ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពត្រៀមខ្ពស់លើមីស៊ីលបាលីស្ទិក។ អាមេរិក និងរុស្ស៊ីរួមគ្នាកាន់កាប់ប្រហែល ៨៦% នៃឃ្លាំងសរុប និង ៨៣% នៃស្តុកយោធា — សមាមាត្រពីរខុសគ្នា ព្រោះភាគបែងខុសគ្នា។

០២ត្រីភាគី — ជើងបីនៃការដឹកជញ្ជូន

ពាក្យ «ត្រីភាគី» (triad) សំដៅលើវិធីបីយ៉ាងក្នុងការដឹកក្បាលគ្រាប់ទៅគោលដៅ៖ មីស៊ីលលើដី មីស៊ីលបាញ់ពីនាវាមុជទឹក និងអាវុធដឹកដោយយន្តហោះ។ ជើងនីមួយៗត្រូវរក្សាទុកមិនមែនព្រោះវាល្អជាងគេ តែព្រោះចំណុចខ្សោយរបស់វាខុសពីជើងផ្សេង។

តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ FAS សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ អាមេរិកមានមីស៊ីល Minuteman III ចំនួន ៤០០ ក្នុងអណ្តូងនៅកងបីកន្លែង ជាមួយក្បាលគ្រាប់រហូតដល់ ៨០០ កំណត់ឲ្យកម្លាំង ICBM។ ជើងសមុទ្ររួមមាននាវាមុជទឹកថ្នាក់ Ohio ចំនួន ១៤ គ្រឿង (៨ នៅប៉ាស៊ីហ្វិក ៦ នៅអាត្លង់ទិក) មីស៊ីល Trident II D5 ចន្លោះ ២២០ ដល់ ២៨០ និងក្បាលគ្រាប់ប្រហែល ៩៥០។ ជើងអាកាសមាន B-2A ចំនួន ១៩ និង B-52H ដែលមានលទ្ធភាពនុយក្លេអ៊ែរ ៤៦ គ្រឿង ជាមួយអាវុធប្រហែល ៣០០ នៅមូលដ្ឋាន។

រុស្ស៊ីរក្សាទម្រង់ស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែពឹងលើជើងដីច្រើនជាង។ FAS ប៉ាន់ស្មាន ICBM ផ្ទុកនុយក្លេអ៊ែរប្រហែល ៣២៤ គ្រឿង ដែលអាចដឹកក្បាលគ្រាប់ដល់ ១,០៩២ នាវាមុជទឹក ១៣ គ្រឿង (Delta IV ចំនួន ៥ និង Borei ចំនួន ៨) ដឹកក្បាលគ្រាប់ប្រហែល ៩២៨ ក្នុងនោះ ៧០៤ ដាក់ប្រើ និងយន្តហោះ Tu-160 ជាមួយ Tu-95MS ប្រហែល ៦០ គ្រឿងជាមួយអាវុធប្រហែល ៥៨៦។

០៣New START និងអ្វីដែលវាកំណត់

សន្ធិសញ្ញា New START ត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងប្រាក នៅថ្ងៃទី ៨ មេសា ២០១០ ហើយចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ៥ កុម្ភៈ ២០១១។ វាបានជំនួស START I (១៩៩១) និងលុបចោល SORT (២០០២)។ អាណត្តិដើមមានដប់ឆ្នាំ ហើយត្រូវបានពន្យារប្រាំឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ដែលធ្វើឲ្យថ្ងៃផុតកំណត់ធ្លាក់មកលើ ៥ កុម្ភៈ ២០២៦។

អ្វីដែលវាមិនបានកំណត់

ចំណុចនេះសំខាន់ដូចអ្វីដែលវាកំណត់ដែរ។ New START មិនប៉ះពាល់អាវុធមិនមែនយុទ្ធសាស្ត្រ (non-strategic) ឡើយ — ជាថ្នាក់ដែល FAS ប៉ាន់ស្មានថារុស្ស៊ីមានប្រហែល ១,៧៩៤ ក្បាលគ្រាប់ (២០២៦) និងអាមេរិកប្រហែល ២០០ គ្រាប់បែក B61-12 ក្នុងនោះប្រហែល ១០០ ដាក់នៅមូលដ្ឋានប្រាំមួយកន្លែងក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប។ វាក៏មិនកំណត់ក្បាលគ្រាប់បម្រុង មិនរាប់បញ្ចូលចិន និងមិនប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលដែរ។

ប្រព័ន្ធផ្ទៀងផ្ទាត់ — ផ្នែកដែលមានតម្លៃបំផុត

តាម Arms Control Association សន្ធិសញ្ញាអនុញ្ញាតឲ្យភាគីនីមួយៗធ្វើ ការត្រួតពិនិត្យនៅនឹងកន្លែងដល់ ១០ ដង ក្នុងមួយឆ្នាំលើប្រព័ន្ធដែលដាក់ប្រើ បូក ៨ ដង ទៀតលើទីតាំងដែលមានតែប្រព័ន្ធមិនដាក់ប្រើ។ លើសពីនោះ ភាគីទាំងពីរផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យលម្អិតពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ ផ្ញើដំណឹងជាប្រចាំពីចលនាកម្លាំង និងផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យតេឡេម៉ែត្រពីការសាកល្បងមីស៊ីល។ ការត្រួតពិនិត្យទាំងនោះមិនមែនជាការជឿទុកចិត្តទេ — វាជាការរាប់។

០៤៥ កុម្ភៈ ២០២៦

អ្វីដែលកើតឡើងនៅថ្ងៃនោះមិនមែនជាការបង្កើនចំនួនអាវុធទេ។ អ្វីដែលបាត់គឺពីរយ៉ាង៖ ពិដានច្បាប់ និង កាតព្វកិច្ចផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យ។ ចាប់ពីព្រឹកនោះមក គ្មានឯកសារច្បាប់ណាមួយហាមឃាត់មិនឲ្យភាគីណាមួយឡើងលើសពី ១,៥៥០ ឬ ៧០០ ទៀតឡើយ។

តាម Arms Control Association (មីនា ២០២៦) អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការបរទេសអាមេរិក Thomas DiNanno បានលើកអាទិភាពពីរគឺ ការរាប់បញ្ចូលអាវុធរុស្ស៊ីទាំងអស់ និងការដោះស្រាយបញ្ហាឃ្លាំងអាវុធរបស់ចិន។ គាត់ក៏កត់សម្គាល់ថាអាមេរិក «នៅរក្សាសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរដែលមិនដាក់ប្រើ»។

០៥ស្ថាបត្យកម្មសន្ធិសញ្ញាដែលនៅសល់

ការផុតកំណត់នៃ New START មិនបានលុបស្ថាបត្យកម្មច្បាប់ទាំងមូលទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលនៅសល់មិនស្មើគ្នា។

មូលហេតុដែល CTBT មិនចូលជាធរមានគឺវិធានផ្ទាល់របស់វា៖ វាទាមទារសច្ចាប័នពីរដ្ឋទាំង ៤៤ ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ ២។ ក្នុងចំណោមនោះ ប្រាំបួនរដ្ឋមិនទាន់ផ្តល់សច្ចាប័នទេ គឺចិន ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន កូរ៉េខាងជើង អ៊ីស្រាអែល អ៊ីរ៉ង់ អេហ្ស៊ីប រុស្ស៊ី និងអាមេរិក។ ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកបដិសេធសច្ចាប័នក្នុងខែតុលា ១៩៩៩ ហើយរុស្ស៊ីដកសច្ចាប័នវិញក្នុងឆ្នាំ ២០២៣។

NPT ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦

សន្និសីទត្រួតពិនិត្យ NPT លើកទី ១១ បានប្រព្រឹត្តទៅពី ២៨ មេសា ដល់ ២២ ឧសភា ២០២៦ ដោយមានរដ្ឋចូលរួម ១៣០ ហើយបញ្ចប់ដោយគ្មានឯកសារលទ្ធផលឯកភាព ជាលើកទីបីជាប់ៗគ្នា។ តាម Arms Control Association ចំណុចជាប់គាំងចម្បងគឺភាសាទាក់ទងអ៊ីរ៉ង់។ សន្និសីទបន្ទាប់គ្រោងនៅឆ្នាំ ២០៣១។

រីឯ INF វិញ បន្ទាប់ពីអាមេរិកដកខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ រុស្ស៊ីបានរក្សាការហាមឃាត់ខ្លួនឯងមិនដាក់ពង្រាយមីស៊ីលថ្នាក់នេះ រហូតដល់ ៤ សីហា ២០២៥ ទើបប្រកាសបញ្ចប់វា ដោយលើកហេតុផលពីការដាក់ពង្រាយប្រព័ន្ធ Typhon និង LRHW របស់អាមេរិកនៅហ្វីលីពីន និងអូស្ត្រាលី។

០៦កម្មវិធីទំនើបកម្ម

រដ្ឋកាន់អាវុធទាំងប្រាំបួនកំពុងធ្វើទំនើបកម្មឃ្លាំងអាវុធរបស់ខ្លួន តាម SIPRI Yearbook ២០២៦ ប៉ុន្តែថវិកាដែលបានបោះពុម្ពច្បាស់ជាងគេគឺរបស់អាមេរិក។ ការិយាល័យថវិកាសភា (CBO) បានប៉ាន់ស្មានក្នុងខែមេសា ២០២៥ ថាកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែរអាមេរិកនឹងចំណាយ ៩៤៦ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងរយៈពេលដប់ឆ្នាំ ២០២៥–២០៣៤ ជាមធ្យមប្រហែល ៩៥ ពាន់លានក្នុងមួយឆ្នាំ។

ក្នុងតួលេខនោះ CBO បែងចែក ៣៥៧ ពាន់លានសម្រាប់ការប្រតិបត្តិការនិងថែទាំ ៣០៩ ពាន់លានសម្រាប់ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនថ្មី ៧៩ ពាន់លានសម្រាប់ប្រព័ន្ធបញ្ជា ៧២ ពាន់លានសម្រាប់មន្ទីរពិសោធន៍ និង ១២៩ ពាន់លានជាប្រាក់បម្រុង។

ការពន្យារពេលជាបទដ្ឋាន

ចក្រភពអង់គ្លេសបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី ៣០ មិថុនា ២០២៦ នូវការវិនិយោគជាង ៦៣ ពាន់លានផោន (ប្រហែល ៨៤ ពាន់លានដុល្លារ) លើកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែររយៈពេលបួនឆ្នាំ។ បារាំងកំពុងណែនាំមីស៊ីល M51.3 និង ASMPA-R និងកំពុងអភិវឌ្ឍ ASN4G ព្រមទាំងនាវាមុជទឹកជំនាន់ទីបី ដែល SIPRI សរសេរថានឹងធ្វើឲ្យស្តុករបស់បារាំងកើនឡើង។

០៧ចិន

ចិនមានឃ្លាំងអាវុធដែលកើនលឿនជាងគេ ហើយក៏ជាឃ្លាំងដែលការប៉ាន់ស្មានមានភាពមិនច្បាស់លាស់ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមរដ្ឋធំៗដែរ។ ដោយសារតួលេខទាំងនេះត្រូវបានប្រើក្នុងការជជែកនយោបាយ ការចង្អុលប្រាប់ថាអ្នកណានិយាយអ្វី គឺជារឿងចាំបាច់។

FAS មិនយល់ស្របនឹងវិធីព្យាករនោះទេ។ ក្នុងការវិភាគខែកក្កដា ២០២៦ អ្នកនិពន្ធសរសេរថាពួកគេ «មិនអាចផលិតឡើងវិញនូវការប៉ាន់ស្មានរបស់ក្រសួងការពារជាតិ ដោយផ្អែកលើរចនាសម្ព័ន្ធកម្លាំងដែលអាចមើលឃើញបានទេ លុះត្រាតែយើងកំណត់ក្បាលគ្រាប់ឲ្យអណ្តូងថ្មីៗរបស់ចិនមួយចំនួនធំ»។ ពួកគេក៏កត់សម្គាល់ថាការព្យាករឆ្នាំ ២០៣០ «ហាក់ដូចជាគ្រាន់តែយកអត្រាកំណើនក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ដល់ ២០២៣ មកអនុវត្តបន្តទៅឆ្នាំបន្ទាប់ៗ»។

វាលអណ្តូង

អ្នកវិភាគបានកំណត់អត្តសញ្ញាណវាលអណ្តូងធំបីកន្លែងតាមរូបភាពផ្កាយរណបពាណិជ្ជ៖ Yumen ក្នុងខេត្តកានស៊ូ ប្រហែល ១២០ អណ្តូង Hami ក្នុងស៊ីនជាំង ប្រហែល ១១០ និង Yulin ក្នុងតំបន់ Ordos ប្រហែល ៩០។ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកនិយាយថាមីស៊ីល «ជាង ១០០» ត្រូវបានផ្ទុកចូលអណ្តូងទាំងនោះ។ FAS ឆ្លើយតបថាពួកគេមិនទាន់ឃើញភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងរូបភាពពាណិជ្ជដើម្បីបញ្ជាក់រឿងនេះទេ។

ចំណែកមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន FAS រាប់មីស៊ីល DF-31A/AG ដាក់ប្រើប្រហែល ២៤ និង DF-41 ប្រហែល ២៨ ព្រមទាំង DF-5 ជំនាន់ចាស់។ ជើងសមុទ្រមាននាវាមុជទឹកថ្នាក់ Type 094 ចំនួនប្រាំមួយ ហើយជើងអាកាសមានយន្តហោះ H-6N ប្រហែល ២០ គ្រឿង។

០៨រដ្ឋកាន់អាវុធផ្សេងទៀត

រដ្ឋប្រាំពីរផ្សេងទៀតកាន់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ហើយករណីនីមួយៗខុសគ្នាទាំងទំហំ និងភាពថ្លា។

បារាំង — ស្តុកប្រហែល ២៩០ ក្បាលគ្រាប់ និងឃ្លាំងសរុប ៣៧០ ដោយប្រហែល ៨០ ជាក្បាលគ្រាប់ TN 75 ដកចេញពីប្រើប្រាស់ដែលរង់ចាំរុះរើ។ នៅថ្ងៃទី ១០ កក្កដា ២០២៥ បារាំង និងចក្រភពអង់គ្លេសបានចុះសេចក្តីប្រកាស Northwood ដែលបើកផ្លូវឲ្យសម្របសម្រួលកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួនក្នុងករណីគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។

ចក្រភពអង់គ្លេស — ពឹងលើនាវាមុជទឹកតែមួយប្រភេទ។ រដ្ឋាភិបាលឈប់បោះពុម្ពចំនួនពិតតាំងពីឆ្នាំ ២០២១ ហើយបានលើកពិដានពី ២២៥ ទៅ ២៦០ ក្បាលគ្រាប់។ FAS ប៉ាន់ស្មានឃ្លាំងសរុប ២២៥។ SIPRI កត់សម្គាល់ថាការសាកល្បង Trident ចុងក្រោយក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ បរាជ័យដោយសារបញ្ហាឧបករណ៍សាកល្បង ហើយថាការល្បាតឥឡូវមានរយៈពេល ១៥០ ដល់ ២០០ ថ្ងៃ ធៀបនឹង ៦០ ដល់ ៧០ ថ្ងៃកាលពីមុន។

ឥណ្ឌា — ប្រហែល ១៩០ ក្បាលគ្រាប់។ ឥណ្ឌាដំណើរការនាវាមុជទឹកបាញ់មីស៊ីលបីគ្រឿង ដោយគ្រឿងទីបួនរំពឹងទុកក្នុងឆ្នាំ ២០២៧ និងបានដាក់ពង្រាយមីស៊ីល Agni-V ដែលមានលទ្ធភាពដឹកក្បាលគ្រាប់ច្រើន។ SIPRI សរសេរថាឥណ្ឌាកំពុងផ្លាស់ទៅរកការដាក់ក្បាលគ្រាប់ជាមួយមធ្យោបាយបាញ់ក្នុងពេលសន្តិភាព។

ប៉ាគីស្ថាន — ប្រហែល ១៧០ ក្បាលគ្រាប់។ កម្មវិធីមីស៊ីល Ababeel ដែលមានលទ្ធភាពដឹកក្បាលគ្រាប់ច្រើន បានសាកល្បងជោគជ័យតែពីរបីដងប៉ុណ្ណោះ ដោយមានគម្លាតលើសប្រាំមួយឆ្នាំរវាងការសាកល្បង (SIPRI)។ ជម្លោះខែឧសភា ២០២៥ រវាងឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថានជាជម្លោះធំបំផុតក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ប៉ុន្តែ SIPRI កត់សម្គាល់ថាភាគីទាំងពីរបានរក្សាវាឲ្យនៅក្នុងកម្រិតធម្មតា។

អ៊ីស្រាអែល — ប្រហែល ៩០ ក្បាលគ្រាប់។ អ៊ីស្រាអែលមិនដែលទទួលស្គាល់ថាខ្លួនកាន់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងគ្មានគោលនយោបាយប្រកាសឡើយ ដែលធ្វើឲ្យករណីរបស់ខ្លួនស្រពិចស្រពិលជាងគេ។

កូរ៉េខាងជើង — ប្រហែល ៦០ ក្បាលគ្រាប់ដែលបានផ្គុំរួច ខណៈ SIPRI ប៉ាន់ស្មានថាសម្ភារៈដែលមានអាចគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ប្រហែល ៩០។ វាបានបង្ហាញមីស៊ីល Hwasong-19 ក្នុងខែតុលា ២០២៤ និង Hwasong-20 ដែលមិនទាន់សាកល្បង។

០៩គោលលទ្ធិ

ចំនួនក្បាលគ្រាប់ប្រាប់តែផ្នែកមួយ។ ផ្នែកមួយទៀតគឺគោលលទ្ធិ — វិធានដែលរដ្ឋមួយប្រកាសអំពីលក្ខខណ្ឌប្រើប្រាស់។

តាមឯកសារព័ត៌មានរបស់ Arms Control Association ចិនជារដ្ឋតែមួយគត់ក្នុងចំណោមប្រាំរដ្ឋដែល NPT ទទួលស្គាល់ ដែលប្រកាសមិនប្រើមុនដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ដោយប្រើពាក្យថាខ្លួន «មិនប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរមុនគេនៅពេលណាក៏ដោយ» (១៩៩៥) និងបញ្ជាក់ឡើងវិញក្នុងខែកុម្ភៈ ២០១៨។ ឥណ្ឌាបានប្រកាសមិនប្រើមុនក្នុងសេចក្តីព្រាងគោលលទ្ធិខែសីហា ១៩៩៩ ទោះអ្នកវិភាគខ្លះចោទសួរពីភាពជឿជាក់របស់វា។ កូរ៉េខាងជើងបានប្រកាសអ្វីស្រដៀងគ្នាក្នុងខែមករា ២០១៦។

អាមេរិកបានបដិសេធការប្រកាសមិនប្រើមុនក្នុង Nuclear Posture Review ឆ្នាំ ២០២២ ដោយរក្សាជម្រើសប្រើក្នុង «កាលៈទេសៈធ្ងន់ធ្ងរបំផុត»។ បារាំងប្រកាន់យកភាពមិនច្បាស់លាស់ដោយចេតនា ចក្រភពអង់គ្លេសរក្សាជម្រើសប្រឆាំងគំរាមកំហែងពីអាវុធមហាប្រល័យផ្សេងទៀត ហើយអ៊ីស្រាអែលមិនមានគោលនយោបាយប្រកាសសោះ។

១០ហានិភ័យ

អ្វីដែលអ្នកឯកទេសព្រួយបារម្ភ ភាគច្រើនមិនមែនជាការវាយប្រហារដោយចេតនាទេ តែជាការកាត់បន្ថយពេលវេលា និងព័ត៌មានក្នុងដៃអ្នកសម្រេចចិត្ត។

ការបាត់បង់ការផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យ។ នេះជាការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែងបំផុតក្រោយថ្ងៃទី ៥ កុម្ភៈ ២០២៦។ ទាំង FAS និង SIPRI សរសេរថាការបាត់បង់យន្តការតម្លាភាពធ្វើឲ្យភាពមិនច្បាស់លាស់អំពីការដាក់ពង្រាយពិតប្រាកដកើនឡើង ហើយការប៉ាន់ស្មាននាពេលអនាគតនឹងពឹងកាន់តែខ្លាំងលើរូបភាពផ្កាយរណប។

បញ្ញាសិប្បនិម្មិត និងពេលវេលាសម្រេចចិត្ត។ ក្នុងកិច្ចពិភាក្សារបស់ Arms Control Association ខែកក្កដា ២០២៦ ហានិភ័យដែលលើកឡើងរួមមានការលំអៀងទៅរកការជឿលើកុំព្យូទ័រ និងការបង្កើត «ទំនុកចិត្តក្លែងក្លាយ» លើព័ត៌មានដែលបង្កើតរូបភាពស្ថានការណ៍ជូនអ្នកដឹកនាំ — ជាការព្រមានរបស់ Lt. Gen. John Shanahan (២០២៥)។ នៅខែវិច្ឆិកា ២០២៤ មេដឹកនាំអាមេរិក និងចិនបានបញ្ជាក់ពីតម្រូវការរក្សាការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្សលើការសម្រេចចិត្តប្រើអាវុធ ប៉ុន្តែគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងចងកាតព្វកិច្ចណាមួយបំប្លែងវាទៅជាវិធានជាក់ស្តែងទេ។

ការចំណងគ្នារវាងប្រព័ន្ធនុយក្លេអ៊ែរ និងធម្មតា។ ប្រព័ន្ធបញ្ជា ទំនាក់ទំនង និងព្រមានមុនជាច្រើនបម្រើកម្លាំងទាំងពីរប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ។ ការស្រាវជ្រាវរបស់ RAND បង្ហាញថាការវាយប្រហារលើប្រព័ន្ធដែលមើលឃើញថាធម្មតា អាចត្រូវបានបកស្រាយថាជាការវាយប្រហារលើសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរ។

ការការពារមីស៊ីល។ នៅថ្ងៃទី ១២ ឧសភា ២០២៦ CBO បានប៉ាន់ស្មានថាស្ថាបត្យកម្មបែប Golden Dome អាចចំណាយ ១,២០០ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងរយៈពេលម្ភៃឆ្នាំ ក្នុងនោះប្រហែល ៧២០ ពាន់លានសម្រាប់ឧបករណ៍ស្កាត់ចាប់ក្នុងអវកាស ៧,៨០០។ តួលេខរបស់រដ្ឋបាល Trump ខែឧសភា ២០២៥ គឺ ១៧៥ ពាន់លាន។ រុស្ស៊ីហៅគម្រោងនេះថា «មិនស្ថិរភាពខ្លាំង» ចិនថាវានឹងប្រែអវកាសទៅជាតំបន់សង្គ្រាម ខណៈអ្នកនិពន្ធរបស់ CSIS ឆ្លើយតបថាពាក្យ «ស្ថិរភាពយុទ្ធសាស្ត្រ» គ្មាននិយមន័យឯកភាព ដូច្នេះមិនអាចវាស់បានជាកម្មវត្ថុទេ។

១១អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត

• ការឆ្លើយតបរបស់អាមេរិក — តើវ៉ាស៊ីនតោនឆ្លើយតបជាផ្លូវការនឹងការហាមឃាត់ខ្លួនឯងរបស់ម៉ូស្គូទេ ហើយតើភាគីណាមួយឡើងលើស ១,៥៥០ ឬ ៧០០ ទេ។ បើគ្មានការត្រួតពិនិត្យ រឿងនេះនឹងអាចរកឃើញតែតាមមធ្យោបាយបច្ចេកទេសជាតិ។
• ការសាកល្បងផ្ទុះ — តើមានរដ្ឋណាបំបែកការហាមឃាត់ខ្លួនឯងដែលកាន់តាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៩០ ទេ។
• Sentinel និង Sarmat — តើ Sentinel ហោះលើកដំបូងក្នុងខែមីនា ២០២៨ ទេ ហើយតើ Sarmat ចូលបម្រើការទេ។
• វាលអណ្តូងចិន — តើ FAS និង SIPRI កែតួលេខ ៦២០ ឡើងលើទេ និងតើរូបភាពពាណិជ្ជបង្ហាញការផ្ទុកមីស៊ីលទេ។
• Golden Dome — តើសភាអាមេរិកអនុម័តថវិកាដល់កម្រិតណាធៀបនឹងការប៉ាន់ស្មានរបស់ CBO។
• ប្រតិទិនសន្ធិសញ្ញា — សន្និសីទត្រួតពិនិត្យ TPNW លើកទីមួយ ៣០ វិច្ឆិកា ដល់ ៤ ធ្នូ ២០២៦ បន្ទាប់មកកិច្ចប្រជុំត្រៀម NPT ក្នុងឆ្នាំ ២០២៨។

១២សំណួរញឹកញាប់

១៣ប្រភព (Sources)

1. ចំនួនក្បាលគ្រាប់ និងលទ្ធភាពផ្ទុកបន្ថែម — FAS, Status of World Nuclear Forces (២០២៦) · FAS, The Expiration of New START
2. ការវាយតម្លៃសកល — SIPRI Yearbook 2026, ជំពូក ៨
3. ការផុតកំណត់ ដែនកំណត់ និងវិធានរាប់ — ACA (មីនា ២០២៦) · ACA, New START at a Glance
4. សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ Lavrov — Al Jazeera (១១ កុម្ភៈ ២០២៦)
5. Nuclear Notebook (Bulletin of the Atomic Scientists) — អាមេរិក · រុស្ស៊ី · ចិន (២០២៦)
6. តម្លៃកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែរអាមេរិក — CBO, Projected Costs 2025–2034 (មេសា ២០២៥)
7. Sentinel និងការពន្យារពេល — GAO, ICBM Modernization (២០២៦)
8. សន្និសីទត្រួតពិនិត្យ NPT ២០២៦ — ACA (មិថុនា ២០២៦)
9. TPNW និង CTBT — ACA, TPNW at a Glance · ACA, CTBT at a Glance
10. គោលនយោបាយប្រកាស និង Golden Dome — ACA, Declaratory Policy · DefenseScoop លើរបាយការណ៍ CBO (ឧសភា ២០២៦)

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។