អាវុធអ៊ីពែសូនិក — លឿនជាងសំឡេង ៥ ដង តែហេតុអ្វីល្បឿនមិនមែនជារឿងថ្មី
ពាក្យ «អ៊ីពែសូនិក» សំដៅលើល្បឿនចាប់ពី ៥ ដងនៃល្បឿនសំឡេងឡើងទៅ ប៉ុន្តែល្បឿននេះមិនមែនជារឿងថ្មីទេ។ ការហោះលើសកម្រិតនោះកើតឡើងលើកដំបូងតាំងពីខែកុម្ភៈ ១៩៤៩ ហើយក្បាលគ្រាប់របស់មីស៊ីលបាលីស្ទិកឆ្លងទ្វីបចូលបរិយាកាសវិញលឿនជាងនោះទៅទៀត។ អ្វីដែលថ្មីជាក់ស្តែងគឺការបង្វែរទិសក្នុងបរិយាកាស — ផ្លូវហោះដែលមិនមែនជាធ្នូអាចទស្សន៍ទាយបាន។ អត្ថបទនេះបែងចែកបីប្រភេទដែលគេច្រឡំគ្នា ពន្យល់ថ្លៃដើមរូបវិទ្យានៃការរអិលក្នុងខ្យល់ក្រាស់ និងបង្ហាញអ្វីដែលការវិភាគឯករាជ្យបាននិយាយអំពីពាក្យ «ទប់ស្កាត់មិនបាន»។ តួលេខគន្លឹះ៖ ការិយាល័យថវិកាសភាអាមេរិក (CBO) ប៉ាន់ថាមីស៊ីលរអិលអ៊ីពែសូនិកថ្លៃជាងមីស៊ីលបាលីស្ទិកប្រហែល ៣៣% ចំណែក GAO រាយការណ៍តម្លៃ ៦៣ ដល់ ៧១ លានដុល្លារក្នុងមួយគ្រាប់សម្រាប់កម្មវិធី CPS របស់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក (២០២៦)។
និយមន័យ — ហេតុអ្វីព្រំដែន ម៉ាក់ ៥ ជាការព្រមព្រៀង A
ក្នុងរបាយការណ៍ជូនសភាអាមេរិកចុះថ្ងៃទី ២៧ សីហា ២០២៥ សេវាស្រាវជ្រាវសភា (CRS) សរសេរថារដ្ឋមួយចំនួនកំពុងអភិវឌ្ឍ «អាវុធអ៊ីពែសូនិក ដែលហោះក្នុងល្បឿនយ៉ាងតិច ម៉ាក់ ៥ (Mach 5) — ប្រាំដងនៃល្បឿនសំឡេង»។ ប៉ុន្តែឃ្លាបន្ទាប់នៅក្នុងឯកសារដដែលនោះទើបជាចំណុចសំខាន់៖ «ខុសពីមីស៊ីលបាលីស្ទិក អាវុធអ៊ីពែសូនិកមិនដើរតាមគន្លងបាលីស្ទិកទេ ហើយអាចបង្វែរទិសនៅតាមផ្លូវទៅរកគោលដៅ»។ និយមន័យផ្លូវការចាប់ផ្តើមដោយល្បឿន តែបញ្ចប់ដោយចលនា។
ត្រូវយល់មួយទៀតថា «ម៉ាក់» មិនមែនជាឯកតាល្បឿនទេ។ វាជាសមាមាត្ររវាងល្បឿនរបស់វត្ថុ និងល្បឿនសំឡេងនៅត្រង់កន្លែងដែលវត្ថុនោះស្ថិតនៅ ហើយល្បឿនសំឡេងប្រែប្រួលតាមសីតុណ្ហភាពខ្យល់។ ដូច្នេះ ម៉ាក់ ៥ នៅរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ មិនស្មើនឹងល្បឿនដាច់ខាតដូចគ្នានឹង ម៉ាក់ ៥ នៅជិតដីទេ។ ព្រំដែន ម៉ាក់ ៥ ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសារនៅជុំវិញកម្រិតនោះ ឥទ្ធិពលកម្តៅ និងគីមីនៃខ្យល់ចាប់ផ្តើមគ្របដណ្តប់លើការរចនា — មិនមែនដោយសារមានអ្វីមួយផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗនៅ ម៉ាក់ ៤.៩ ទេ។ តាមឯកសារបច្ចេកទេស NASA/TM-2010-216220 (កុម្ភៈ ២០១០) ខ្យល់ដែលហូរកាត់យានហោះក្នុងល្បឿនបែបនេះត្រូវបានកម្តៅរបស់រលកឆក់ធ្វើឲ្យក្តៅខ្លាំង រហូតប្រែទៅជាឧស្ម័នអ៊ីយ៉ុង ឬ «ស្រទាប់ប្លាស្មា» ព័ទ្ធជុំវិញយាន។
បីប្រភេទដែលត្រូវបែងចែក B
ភាពច្របូកច្របល់ស្ទើរតែទាំងអស់ក្នុងប្រធានបទនេះកើតចេញពីការមិនបែងចែកបីវត្ថុខុសគ្នា។ តារាងខាងក្រោមប្រៀបធៀបតាមចំណុចបី៖ បាញ់ចេញយ៉ាងណា ហោះយ៉ាងណា និងប្រើថាមពលអ្វី។
| ក្បាលគ្រាប់ត្រឡប់បាលីស្ទិក (ballistic re-entry vehicle) | បាញ់ចេញ៖ ដោយរ៉ុក្កែតជំរុញ ចេញផុតបរិយាកាស។ ហោះ៖ តាមធ្នូដែលកំណត់ដោយទំនាញ ភាគច្រើនក្នុងលំហទទេ ហើយត្រឡប់ចូលបរិយាកាសវិញនៅចុងបញ្ចប់។ ថាមពល៖ គ្មានម៉ាស៊ីនក្រោយពេលរ៉ុក្កែតរលត់។ កំណែ MaRV អាចបង្វែរទិសបន្តិចនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ |
|---|---|
| យានរអិលអ៊ីពែសូនិក (hypersonic glide vehicle, HGV) | បាញ់ចេញ៖ ដោយរ៉ុក្កែតជំរុញដូចគ្នា។ ហោះ៖ តាម CRS វាត្រូវបានលែងចេញរួចរអិលទៅរកគោលដៅក្នុងបរិយាកាសខាងលើ ដោយបង្វែរទិសបាន។ ថាមពល៖ គ្មានម៉ាស៊ីនផ្ទាល់ខ្លួន — វាប្រើថាមពលចលនាដែលរ៉ុក្កែតបានផ្តល់ឲ្យ។ |
| មីស៊ីលក្រុយអ៊ីពែសូនិក (hypersonic cruise missile, HCM) | បាញ់ចេញ៖ ពីយន្តហោះ នាវា ឬដី ដោយប្រើរ៉ុក្កែតជំរុញដំបូង។ ហោះ៖ ទាបជាង និងក្នុងបរិយាកាសពេញមួយផ្លូវ។ ថាមពល៖ តាម CRS វាប្រើម៉ាស៊ីនស្រូបខ្យល់ប្រភេទ scramjet ដំណើរការពេញការហោះ។ |
ភាពខុសគ្នានេះមានផលវិបាកជាក់ស្តែង។ ក្បាលគ្រាប់បាលីស្ទិកហោះក្នុងលំហទទេជាចម្បង ដូច្នេះគ្មានកម្លាំងទាញត្រឡប់ ហើយផ្លូវរបស់វាគណនាទុកជាមុនបាន។ យានរអិល និងមីស៊ីលក្រុយហោះក្នុងខ្យល់ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យបង្វែរទិស តែក៏ធ្វើឲ្យវាបាត់បង់ថាមពល និងក្តៅខ្លាំងទៀតផង។
អ្វីដែលថ្មីពិតប្រាកដ C
បើល្បឿនមិនមែនជារឿងថ្មី ចុះអ្វីទៅជាថ្មី។ ចម្លើយមានពីរផ្នែក ហើយទាំងពីរទាក់ទងនឹងផ្លូវហោះ មិនមែនល្បឿនទេ។
១. ការបង្វែរទិសក្នុងបរិយាកាស
គន្លងបាលីស្ទិកជាធ្នូ។ នៅពេលរ៉ុក្កែតជំរុញរលត់ ផ្លូវដែលនៅសល់ត្រូវបានកំណត់ដោយទំនាញស្ទើរតែទាំងស្រុង។ នេះមានន័យថាប្រព័ន្ធការពារដែលឃើញការបាញ់ចេញ អាចគណនាចំណុចធ្លាក់តាំងពីដើមដំណើរ រួចសម្រេចចិត្តថាតើគួរទប់ស្កាត់ ឬទុកឲ្យវាធ្លាក់ក្នុងទីវាល។ យានដែលរអិលក្នុងខ្យល់អាចប្តូរទិសបាន ដែលធ្វើឲ្យការគណនានោះមិនអាចធ្វើបានទេ រហូតដល់វាចូលជិត។
នេះមិនមែនជាបញ្ហាបច្ចេកទេសសុទ្ធសាធទេ វាជាបញ្ហាសម្រេចចិត្ត។ អ្នកការពារដែលមិនដឹងចំណុចធ្លាក់ មិនអាចដឹងថាត្រូវការពារអ្វី មិនអាចជម្លៀសមនុស្សបាន និងមិនអាចចាត់ចែងគ្រាប់ទប់ស្កាត់ដែលមានចំនួនកំណត់បានត្រឹមត្រូវទេ។ ចំណុចនេះជាចំណុចខុសគ្នាពិតប្រាកដ ហើយវាមានតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្រពិត។
២. គន្លងទាប
ចំណុចទីពីរគឺរយៈកម្ពស់។ CRS សរសេរថា «រ៉ាដាដែលដាក់នៅលើដីមិនអាចរកឃើញអាវុធអ៊ីពែសូនិកបានទេ រហូតដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការហោះរបស់វា» ដោយសារកោងផែនដីបាំងគំហើញ។ ក្នុងការសាកល្បងមួយកាលពីថ្ងៃទី ១ វិច្ឆិកា ២០១៧ តាមឯកសារ CSIS យានរអិល DF-ZF របស់ចិនបានហោះប្រហែល ១,៤០០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងរយៈពេល ១១ នាទី នៅរយៈកម្ពស់ទាបប្រហែល ៦០ គីឡូម៉ែត្រ។ ក្បាលគ្រាប់បាលីស្ទិកដែលហោះចម្ងាយស្មើគ្នា ជាធម្មតាឡើងខ្ពស់ជាងនេះច្រើនដង។
តម្លៃរូបវិទ្យា D
គ្មានអ្វីឥតគិតថ្លៃទេ។ ការហោះក្នុងខ្យល់ក្រាស់ដើម្បីអាចបង្វែរទិសបាន ត្រូវបង់តម្លៃយ៉ាងតិចបីយ៉ាង។
កម្តៅ
CSIS រាយការណ៍ថាបញ្ហាបច្ចេកទេសសំខាន់មួយរបស់កម្មវិធី Avangard របស់រុស្ស៊ីគឺការការពារកម្តៅ ដោយសីតុណ្ហភាពផ្ទៃត្រូវបានរាយការណ៍ថាឈានដល់ប្រហែល ២,០០០ អង្សាសេ។ តួលេខនេះជាការរាយការណ៍ មិនមែនរង្វាស់ឯករាជ្យទេ។ ដើម្បីសាកល្បងសម្ភារៈក្នុងលក្ខខណ្ឌប្រហាក់ប្រហែលនោះ NASA ដំណើរការមជ្ឈមណ្ឌល Arc Jet នៅ Ames ដែលបង្កើតឡើងវិញនូវសីតុណ្ហភាព សម្ពាធ និងលំហូរឧស្ម័នដែលយានជួបប្រទះពេលចូលបរិយាកាស។ តាម NASA ប្រភពថាមពលធំបំផុតរបស់វាផ្គត់ផ្គង់រហូតដល់ ១៥០ មេហ្គាវ៉ាត់ ក្នុងរយៈពេល ១៥ វិនាទី។
ថាមពល
ការហោះក្នុងខ្យល់មានន័យថាមានកម្លាំងទាញត្រឡប់ជានិច្ច។ ការសិក្សាគំរូគណនាដ៏មានឥទ្ធិពលមួយដោយ Cameron Tracy និង David Wright ដែលបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី Science & Global Security (ភាគ ២៨ លេខ ៣ ឆ្នាំ ២០២០) បានរកឃើញថាមីស៊ីលរអិលអ៊ីពែសូនិក «ធ្វើដំណើរចម្ងាយឆ្លងទ្វីបយឺតជាងមីស៊ីលបាលីស្ទិកប្រៀបធៀបគ្នាដែលហោះតាមគន្លងទាប»។ មូលហេតុសាមញ្ញ៖ ខ្យល់ធ្វើឲ្យវាថយល្បឿនបន្តិចម្តងៗពេញផ្លូវ ចំណែកក្បាលគ្រាប់បាលីស្ទិកចំណាយពេលភាគច្រើននៅកន្លែងដែលស្ទើរតែគ្មានខ្យល់។
ទំនាក់ទំនង
តាមឯកសារបច្ចេកទេស NASA/TM-2010-216220 ស្រទាប់ប្លាស្មាដែលកើតជុំវិញយានក្នុងល្បឿនបែបនេះឆ្លុះរលកវិទ្យុត្រឡប់វិញ នៅពេលដង់ស៊ីតេប្លាស្មាខ្ពស់ជាងកម្រិតកំណត់ណាមួយ។ ឯកសារនោះរៀបរាប់ថាសម្រាប់យានអវកាសដែលចូលបរិយាកាសផែនដីវិញ ការដាច់ទំនាក់ទំនងអាចមានរយៈពេល ៤ ទៅ ១០ នាទី ហើយប្លាស្មាខ្លាំងបំផុតកើតឡើងចន្លោះរយៈកម្ពស់ប្រហែល ៩០ គីឡូម៉ែត្រ ចុះមកដល់ ៣០ គីឡូម៉ែត្រ។ ឯកសារនោះក៏បញ្ជាក់ថាសញ្ញា GPS ជាតម្រូវការទំនាក់ទំនងសំខាន់បំផុតក្នុងអំឡុងពេលនោះដែរ។ នេះជាតួលេខសម្រាប់យានអវកាស មិនមែនសម្រាប់អាវុធជាក់លាក់ណាមួយទេ ប៉ុន្តែបាតុភូតដដែលនេះកើតឡើងក្នុងគ្រប់ការហោះអ៊ីពែសូនិកក្នុងបរិយាកាស។
តើទប់ស្កាត់មិនបានមែនទេ E
នេះជាចំណុចដែលការផ្សព្វផ្សាយ និងឯកសារវិភាគបែកគ្នាឆ្ងាយបំផុត។ ពាក្យ «ទប់ស្កាត់មិនបាន» លេចឡើងញឹកញាប់ក្នុងសេចក្តីប្រកាសរបស់រដ្ឋ តែកម្រលេចក្នុងឯកសារបច្ចេកទេសដែលពិនិត្យដោយមិត្តរួមវិជ្ជាជីវៈ។
ការសិក្សាដែលគេដកស្រង់ច្រើនបំផុតគឺរបស់ Cameron Tracy និង David Wright ក្នុង Science & Global Security (២០២០)។ ដោយប្រើគំរូគណនានៃការហោះ អ្នកនិពន្ធទាំងពីរបានសន្និដ្ឋានថាយានទាំងនេះ «នៅតែមើលឃើញដោយឧបករណ៍ចាប់នៅក្នុងអវកាសដែលមានស្រាប់ ក្នុងអំឡុងពេលភាគច្រើននៃការហោះ» ហើយថាវាតំណាងឲ្យវឌ្ឍនភាព «តាមបែបវិវត្តន៍ មិនមែនបដិវត្តន៍»។ ពួកគេថាការបំផ្លើសកើតចេញពី «ដំណើរការសង្គមដែលអង្គភាពអភិវឌ្ឍអាវុធទាំងនេះបង្កើតការពិតបច្ចេកទេសខុសឆ្គង ដើម្បីគាំទ្រការវិនិយោគបន្ត»។
ហេតុផលរូបវិទ្យាគឺច្រាសពីអ្វីដែលមនុស្សភាគច្រើនស្មាន។ ការហោះក្នុងខ្យល់ក្រាស់ធ្វើឲ្យយានក្តៅខ្លាំង ហើយវានៅតែក្តៅសូម្បីក្រោយពេលរ៉ុក្កែតជំរុញរលត់ ដែលមានន័យថាវាបញ្ចេញកាំរស្មីអ៊ីនហ្វ្រារ៉ូខ្លាំង។ ក្បាលគ្រាប់បាលីស្ទិកដែលហោះក្នុងលំហត្រជាក់ ជាវត្ថុស្ងាត់ជាងក្នុងន័យនេះ។ តាម Union of Concerned Scientists ការរកឃើញនឹងក្លាយជាបញ្ហាលុះត្រាតែយានថយល្បឿនចុះជិត ម៉ាក់ ៥ — ដែលបំផ្លាញគោលបំណងនៃការប្រើល្បឿនខ្ពស់។
ភាពត្រឹមត្រូវទាមទារឲ្យនិយាយផ្នែកម្ខាងទៀតដែរ។ CRS ដកស្រង់មន្ត្រីការពារជាតិថា «គោលដៅអ៊ីពែសូនិកមានពន្លឺស្រអាប់ជាងអ្វីដែលអាមេរិកតាមដានជាធម្មតាដោយផ្កាយរណបក្នុងគន្លងភូស្ថិត ចន្លោះ ១០ ទៅ ២០ ដង»។ ចំណែកគ្រាប់ទប់ស្កាត់ជាក់លាក់មួយកំពុងសាងសង់៖ Glide Phase Interceptor (GPI) ដែលបាញ់ពីនាវាតាមប្រព័ន្ធ Aegis ដោយមានជប៉ុនទទួលបន្ទុកផ្នែកជំរុញ។
- ២៤ មីនា ២០២៥ — ការសាកល្បង FTX-40 «Stellar Banshee» បង្ហាញថា Aegis អាចតាមដានគោលដៅអ៊ីពែសូនិកបាន។ នេះជាការតាមដាន មិនមែនការបាញ់ទម្លាក់ទេ។
- ៣ មេសា ២០២៦ — កិច្ចសន្យាបន្ថែម ៤៧៥.៣ លានដុល្លារជូន Northrop Grumman ធ្វើឲ្យតម្លៃសរុបលើស ១.៣ ពាន់លានដុល្លារ។
- ៣១ ធ្នូ ២០២៩ — ថ្ងៃកំណត់ដោយសភាអាមេរិកសម្រាប់សមត្ថភាពដំបូង ១២ គ្រាប់ និង ៣១ ធ្នូ ២០៣២ សម្រាប់ ២៤ គ្រាប់។
សរុបមក ការទប់ស្កាត់គឺពិបាក ថ្លៃ និងមិនទាន់បង្ហាញ។ ប៉ុន្តែ «មិនអាចទប់ស្កាត់បាន» ជាការអះអាងទីផ្សារ មិនមែនការរកឃើញរូបវិទ្យាទេ។
កម្មវិធីតាមរដ្ឋ F
ក្នុងវិស័យនេះ ការប្រកាសតែងតែហួសពីគ្រឿងបរិក្ខារ។
| សហរដ្ឋអាមេរិក | យានរអិល៖ Dark Eagle របស់ជើងគោក និង CPS របស់ជើងទឹក ចែករំលែកយានរអិលរួម។ មីស៊ីលក្រុយ៖ HACM។ តាម CRS សំណើថវិកាស្រាវជ្រាវអ៊ីពែសូនិកឆ្នាំ ២០២៦ គឺ ៣.៩ ពាន់លានដុល្លារ ធ្លាក់ចុះពី ៦.៩ ពាន់លានក្នុងសំណើឆ្នាំ ២០២៥។ បង្ហាញ៖ ថ្នាលដំបូងរបស់ Dark Eagle ចែកជូនកងទ័ពនៅចុងឆ្នាំ ២០២៥។ |
|---|---|
| រុស្ស៊ី | Avangard — យានរអិលដាក់លើមីស៊ីលឆ្លងទ្វីប ប្រកាសល្បឿនរហូតដល់ ម៉ាក់ ២០ កងវរសេនាដំបូងប្រកាសដំណើរការធ្នូ ២០១៩។ Zircon — បាញ់ពីនាវា ប្រកាស ម៉ាក់ ៦ ដល់ ៨ ដាក់ប្រើមករា ២០២៣។ តួលេខទាំងអស់ជាតួលេខរដ្ឋរុស្ស៊ីប្រកាស។ |
| ចិន | DF-17 — មីស៊ីលចម្ងាយមធ្យមផ្ទុកយានរអិល DF-ZF បង្ហាញក្នុងក្បួនដង្ហែ ១ តុលា ២០១៩ ចម្ងាយប៉ាន់ស្មាន ១,៨០០–២,៥០០ គ.ម.។ តាម CSIS ចិនធ្វើការសាកល្បងហោះយ៉ាងតិច ៩ លើករវាងមករា ២០១៤ និងវិច្ឆិកា ២០១៧។ |
| កូរ៉េខាងជើង | Hwasong-16B — មីស៊ីលចម្ងាយមធ្យមឥន្ធនៈរឹង ផ្ទុកយានរអិល ឬក្បាលគ្រាប់បង្វែរទិសបាន។ ចម្ងាយប្រកាស ៥,៥០០ គ.ម.។ សាកល្បង៖ ២ មេសា ២០២៤ និង ៦ មករា ២០២៥។ |
| ជប៉ុន | HVGP — យានរអិល។ តាម Asian Military Review (សីហា ២០២៦) Block I គ្រោងចែកជូនកងទ័ពឆ្នាំ ២០២៦ ចម្ងាយ ៥០០ គ.ម. និង Block II ជុំវិញឆ្នាំ ២០៣០ ចម្ងាយ ៣,០០០ គ.ម.។ |
| ឥណ្ឌា និងរដ្ឋផ្សេងទៀត | ឥណ្ឌាសាកល្បងមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកចម្ងាយឆ្ងាយក្នុងខែវិច្ឆិកា ២០២៤ ដោយប្រកាសចម្ងាយលើស ១,៥០០ គ.ម.។ អូស្ត្រាលី ចក្រភពអង់គ្លេស និងអាមេរិកសហការក្នុងកម្មវិធីសាកល្បង HyFliTE ក្រោម AUKUS (២៥២ លានដុល្លារដល់ឆ្នាំ ២០២៨)។ |
កំណត់ត្រាសាកល្បង G
កំណត់ត្រាសាកល្បងជាកន្លែងវាស់វឌ្ឍនភាពពិតបានច្បាស់ជាងគេ ព្រោះការហោះបរាជ័យក៏ត្រូវរាយការណ៍ដែរ។ ការបរាជ័យផ្តល់ព័ត៌មានច្រើនមិនចាញ់ជោគជ័យទេ។
ចំណុចដំបូងគឺល្បឿននៃការសាកល្បងខ្លួនឯង។ តាមទស្សនាវដ្តី Aerospace America អាមេរិកបានធ្វើការហោះសាកល្បងអ៊ីពែសូនិកជាមធ្យមប្រហែលមួយលើកក្នុងមួយឆ្នាំ អស់រយៈពេលប្រមាណ ២០ ឆ្នាំ។ សាស្ត្រាចារ្យ Iain Boyd ត្រូវបានដកស្រង់ក្នុងអត្ថបទដដែលថាចិនបានធ្វើការហោះ «ច្រើនដងជាង ១០ ដង» នៃចំនួនរបស់អាមេរិក។ នេះជាការវាយតម្លៃរបស់អ្នកជំនាញ មិនមែនការរាប់ផ្លូវការទេ។
ចម្លើយរបស់អាមេរិកចំពោះបញ្ហានេះគឺកម្មវិធី MACH-TB ដែលជាកម្មវិធីសាកល្បងរួម។ ក្នុងខែមករា ២០២៥ ក្រុមហ៊ុន Kratos បានទទួលកិច្ចសន្យារយៈពេលប្រាំឆ្នាំតម្លៃ ១.៤៥ ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីរៀបចំការហោះសាកល្បង។ គោលដៅដែលប្រកាសគឺ ៥០ ការហោះក្នុងមួយឆ្នាំត្រឹមឆ្នាំ ២០២៧ ដែលស្មើនឹងប្រហែលមួយលើកក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ថ្លៃដើមក៏ជាផ្នែកមួយដែរ៖ នាយកប្រតិបត្តិ Stratolaunch លោក Zachary Krevor ប្រកាសតម្លៃប្រហែល ៣.២ លានដុល្លារក្នុងមួយការហោះ Talon-A ធៀបនឹងតួលេខយោង ១០៦ លានដុល្លារ។
ការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង H
ការប្រើប្រាស់ក្នុងសមរភូមិមានតិចជាងអ្វីដែលចំណងជើងព័ត៌មានបញ្ជាក់ ហើយករណីភាគច្រើនជាប់ការតវ៉ា។
Kinzhal (តាំងពី ២០២២)
រុស្ស៊ីអះអាងការប្រើប្រាស់លើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ១៩ មីនា ២០២២ លើឃ្លាំងគ្រាប់រំសេវក្បែរភូមិ Deliatyn ក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ តាម CSIS អាមេរិកបានតាមដានមីស៊ីលនោះតាមពេលវេលាជាក់ស្តែង។ ក្នុងខែឧសភា ២០២៣ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបញ្ជាក់ថា Patriot បានទម្លាក់ Kinzhal មួយលើទីក្រុងគៀវ។
Zircon (អះអាងតាំងពី ២០២៤)
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវនីតិវិទ្យាទីក្រុងគៀវបានប្រកាសក្រោយការវាយប្រហារថ្ងៃទី ៧ កុម្ភៈ ២០២៤ ថាសំណល់បំណែកបង្ហាញ «ធាតុដែលមានលក្ខណៈពិសេសនៃមីស៊ីល 3M22 Zircon» តាមពាក្យរបស់នាយកវិទ្យាស្ថាន Oleksandr Ruvin។ ការវិភាគរបស់ The War Zone កត់សម្គាល់ថាវិទ្យាស្ថាននោះមិនបានផ្តល់ការពន្យល់បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រាន់ទេ ហើយថា «គ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់បង្ហាញជាសាធារណៈ» ឡើយ។ ក្រសួងការពារជាតិចក្រភពអង់គ្លេសក្រោយមកបានវាយតម្លៃថាមីស៊ីលនោះ «ទំនងជាបាញ់ចេញ» ពីប្រព័ន្ធជើងគោក។
Oreshnik (វិច្ឆិកា ២០២៤)
តាមឯកសារ CSIS រុស្ស៊ីបាញ់មីស៊ីល Oreshnik ពី Kapustin Yar ចម្ងាយប្រហែល ៨០០ គីឡូម៉ែត្រទៅលើទីក្រុង Dnipro នៅថ្ងៃទី ២១ វិច្ឆិកា ២០២៤ ដោយលែងក្បាលគ្រាប់ប្រាំមួយ ដែលអ្នកវិភាគជឿថាប្រហែលជាការប្រើក្បាលគ្រាប់ច្រើនក្នុងសមរភូមិលើកដំបូង។ តាម Al Jazeera (៣១ ធ្នូ ២០២៥) រុស្ស៊ីបានដាក់ពង្រាយប្រព័ន្ធនេះនៅបេឡារុស។
មានទិន្នន័យមួយទៀតដែលគួរកត់សម្គាល់ ទោះមិនអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បានក្តី។ តាមការរាយការណ៍របស់ Financial Times ក្នុងខែកញ្ញា ២០២៥ ដែលដកស្រង់មន្ត្រីអ៊ុយក្រែន និងលោកខាងលិច រុស្ស៊ីបានកែមីស៊ីល Iskander-M និង Kinzhal ឲ្យ «ដើរតាមគន្លងធម្មតាមុននឹងមុជចុះ ឬបែរខ្លួនភ្លាមៗនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ»។ អត្រាទប់ស្កាត់បានធ្លាក់ពី ៣៧% ក្នុងខែសីហា ២០២៥ មកនៅ ៦% ក្នុងខែកញ្ញា ២០២៥។ តួលេខទាំងនេះមកពីភាគីមួយក្នុងសង្គ្រាម ហើយគ្មានការផ្ទៀងផ្ទាត់បច្ចេកទេសឯករាជ្យទេ។ ប្រសិនបើវាត្រឹមត្រូវ វាបញ្ជាក់ចំណុចសំខាន់នៃអត្ថបទនេះ៖ អ្វីដែលបំបាក់ការទប់ស្កាត់គឺចលនាចុងក្រោយ មិនមែនល្បឿនទេ។
ការតាមដានពីអវកាស I
ប្រសិនបើគន្លងទាបកាត់បន្ថយពេលព្រមានរបស់រ៉ាដាដី ចម្លើយសមហេតុផលគឺមើលពីលើចុះក្រោមវិញ។ នេះជាមូលហេតុដែលអាមេរិកកំពុងសាងសង់ស្រទាប់ឧបករណ៍ចាប់នៅគន្លងផែនដីទាប។ បញ្ហាបច្ចេកទេសដែល CRS ដកស្រង់គឺថាគោលដៅអ៊ីពែសូនិកមានពន្លឺស្រអាប់ជាងអ្វីដែលផ្កាយរណបព្រមានក្នុងគន្លងភូស្ថិតតាមដានជាធម្មតា ចន្លោះ ១០ ទៅ ២០ ដង។
- ១៥ កុម្ភៈ ២០២៤ — ផ្កាយរណបប្រាំមួយបានឡើងទៅគន្លងផែនដីទាបតាមរ៉ុក្កែត Falcon 9 ពី Cape Canaveral៖ ផ្កាយរណបស្រទាប់តាមដាន Tranche 0 ចំនួន ៤ របស់ទីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍអវកាស (SDA) និងផ្កាយរណប HBTSS ចំនួន ២ របស់ទីភ្នាក់ងារការពារមីស៊ីល។ ទាំងនេះជាគំរូសាកល្បង ដែលត្រូវការការសាកល្បងលើគន្លងរយៈពេលពីរឆ្នាំ។
- ១៣ កក្កដា ២០២៦ — SDA បានប្រកាសកិច្ចសន្យាសាងសង់ផ្កាយរណប ៣៦ សម្រាប់ស្រទាប់តាមដាន Tranche 3 ចែកលើប្លង់គន្លងបួន៖ L3Harris ទទួល ៩៥៥ លានដុល្លារសម្រាប់ ១៨ និង Sierra Space ទទួល ៧៩៨ លានដុល្លារសម្រាប់ ១៨ ទៀត សរុបប្រហែល ១.៧៥ ពាន់លានដុល្លារ។ រំពឹងរួចរាល់នៅចុងឆ្នាំ ២០២៨។
គួរកត់សម្គាល់ថា Tracy និង Wright មិនបានអះអាងថាយានទាំងនេះមើលមិនឃើញទេ — ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេអះអាងថាវាមើលឃើញដោយឧបករណ៍ដែលមានស្រាប់រួចហើយ។ អ្វីដែលស្រទាប់ថ្មីបន្ថែមមិនមែនជាការរកឃើញលើកដំបូងទេ តែជាការតាមដានជាប់ជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងគុណភាពគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីនាំគ្រាប់ទប់ស្កាត់ទៅរកគោលដៅ។
តម្លៃ និងអត្ថប្រយោជន៍ J
សំណួរដែលការិយាល័យថវិកាសួរមិនមែន «តើវាដំណើរការទេ» ទេ តែជា «តើវាសមនឹងលុយឬអត់ ធៀបនឹងជម្រើសផ្សេង»។ CBO បានធ្វើការគណនានេះក្នុងខែមករា ២០២៣។
ការសន្និដ្ឋានរបស់ CBO មិនមែនថាអាវុធអ៊ីពែសូនិកគ្មានប្រយោជន៍ទេ។ វាថាការបង់ថ្លៃបន្ថែម ៣៣% មិនត្រូវបានសងវិញដោយលទ្ធភាពរស់រានប្រសើរជាងទេ លុះត្រាតែគូបដិបក្ខមានប្រព័ន្ធការពារចម្ងាយឆ្ងាយដ៏ខ្លាំង ដែលបច្ចុប្បន្នមិនមាន។ តួលេខ GAO (កក្កដា ២០២៦) បំពេញរូបភាពនេះ៖ មីស៊ីល CPS មួយគ្រាប់ថ្លៃចន្លោះ ៦៣ ដល់ ៧១ លានដុល្លារ តម្លៃវដ្តជីវិតរបស់កម្មវិធី CPS ប្រហែល ៤១ ពាន់លានដុល្លារ (ឡើងពី ៣១ ពាន់លានក្នុងឆ្នាំ ២០២០) ហើយការទិញ Dark Eagle លើសពី ១០ ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់មីស៊ីល ៤៨ គ្រាប់។
ការគ្រប់គ្រងអាវុធ K
គ្មានសន្ធិសញ្ញាណាមួយដាក់ពិដានលើចំនួនអាវុធអ៊ីពែសូនិកទេ។ អ្វីដែលមានគឺយន្តការពីរដែលមិនត្រូវបានរចនាឡើងសម្រាប់ថ្នាក់អាវុធនេះ ហើយសមមិនល្អ។
| MTCR — របបត្រួតពិនិត្យបច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីល | ប្រភេទទី ១ គ្របដណ្តប់ប្រព័ន្ធពេញលេញដែលអាចដឹកបន្ទុក ៥០០ គីឡូក្រាមឡើងទៅ ចម្ងាយ ៣០០ គីឡូម៉ែត្រឡើងទៅ ដោយមាន «ការសន្មតយ៉ាងខ្លាំងថាត្រូវបដិសេធ» ការនាំចេញ។ ការសិក្សា SIPRI ដោយ Kolja Brockmann និង Dmitry Stefanovich (មេសា ២០២២) រកឃើញថា «មានភាពមិនច្បាស់លាស់ខ្លះ» ថាតើយានរអិលធ្លាក់ក្រោមប្រភេទទី ១ ឬប្រភេទទី ២។ |
|---|---|
| HCoC — ក្រមប្រតិបត្តិទីក្រុងឡាអេ | រដ្ឋចូលរួម ១៤៥ (២០២៤) ធៀបនឹង ៩៣ ពេលចាប់ផ្តើមក្នុងឆ្នាំ ២០០២។ តម្រូវឲ្យប្រកាសប្រចាំឆ្នាំ និងជូនដំណឹងមុនការបាញ់។ យានរអិលធ្លាក់ក្នុងវិសាលភាព «នៅពេលវាពឹងលើរ៉ុក្កែតជំរុញបាលីស្ទិកសម្រាប់ផ្នែកសំខាន់នៃការហោះ» ប៉ុន្តែបើគន្លងភាគច្រើនមិនមែនបាលីស្ទិក រដ្ឋអាចមិនចាត់ទុកវាជាមីស៊ីលបាលីស្ទិក។ មីស៊ីលក្រុយស្ថិតនៅក្រៅវិសាលភាព។ |
បញ្ហាកណ្តាលគឺនិយមន័យ។ ឧបករណ៍គ្រប់គ្រងអាវុធដែលមានស្រាប់ត្រូវបានសរសេរជុំវិញ «មីស៊ីលបាលីស្ទិក» ជាប្រភេទច្បាប់មួយ ហើយថ្នាក់អាវុធដែលកំណត់ដោយការមិនហោះតាមគន្លងបាលីស្ទិក គេចចេញពីនិយមន័យនោះដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ SIPRI ណែនាំឲ្យធ្វើវិសោធនកម្មឧបសម្ព័ន្ធ MTCR។ រហូតដល់ពេលនោះ ការត្រួតពិនិត្យពឹងលើការបកស្រាយរបស់រដ្ឋនីមួយៗ។
អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត L
- ការហោះសាកល្បង HACM — ការហោះលើកដំបូងគ្រោងក្នុងឆ្នាំថវិកា ២០២៦។ តើកម្មវិធីបញ្ចប់ការសាកល្បងទាំងប្រាំបានទេ បន្ទាប់ពី GAO ព្រមានពីហានិភ័យ។
- ថ្នាលទីពីររបស់ Dark Eagle — គ្រោងដើមឆ្នាំ ២០២៧។ ត្រូវមើលផងដែរថាតើអត្រាផលិត CPS ឡើងដល់ ១២ គ្រាប់ក្នុងមួយឆ្នាំទេ។
- ការសាកល្បងបាញ់ទម្លាក់ពិតរបស់ GPI — រហូតមកដល់ពេលនេះមានតែការតាមដាន។ ថ្ងៃកំណត់សមត្ថភាពដំបូងគឺ ៣១ ធ្នូ ២០២៩។
- ល្បឿនសាកល្បង MACH-TB — គោលដៅ ៥០ ការហោះក្នុងមួយឆ្នាំត្រឹមឆ្នាំ ២០២៧។
- ស្រទាប់តាមដាន Tranche 3 — ផ្កាយរណប ៣៦ គ្រោងរួចរាល់នៅចុងឆ្នាំ ២០២៨។
- ករណីប្រើប្រាស់ដែលផ្ទៀងផ្ទាត់បាន — គិតត្រឹមសីហា ២០២៦ គ្មានករណីប្រើយានរអិល ឬមីស៊ីល scramjet ក្នុងសមរភូមិដែលបញ្ជាក់ដោយឯករាជ្យទេ។
សំណួរញឹកញាប់ N
តើអាវុធអ៊ីពែសូនិកលឿនជាងមីស៊ីលធម្មតាមែនទេ?
ដូច្នេះអ្វីជាភាពខុសគ្នាពិត?
តើវាទប់ស្កាត់មិនបានមែនទេ?
តើ HGV និង HCM ខុសគ្នាយ៉ាងណា?
តើថ្លៃប៉ុនណា?
ប្រភព (Sources) O
- ✓គួរដឹង · Makiivka — ពេលសញ្ញាទូរស័ព្ទក្លាយជាគោលដៅសម្លាប់
- ✓គួរដឹង · សង្គ្រាមបន្ទះឈីប — ពេលបន្ទះតូចជាងក្រចកដៃ កំណត់អនាគតពិភពលោក
- ✓គួរដឹង · សមុទ្រចិនខាងត្បូង — ហេតុអ្វីផ្ទៃទឹកមួយកន្លែង ក្លាយជាចំណុចក្តៅបំផុតរបស់អាស៊ី?
- ✓គួរដឹង · ចរកសមុទ្រម៉ាឡាកា — ផ្លូវទឹកទទឹង ២.៨ គីឡូម៉ែត្រ ដែលទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី
- ✓គួរដឹង · ចរកហ័រមុស — ផ្លូវទឹកទទឹង ៣៩ គីឡូម៉ែត្រ ដែលពិភពលោកមិនអាចវាងបាន
- ✓គួរដឹង · រ៉ែធាតុកម្រ — លោហធាតុ ១៧ មុខ ដែលចិនកាន់សោ ហើយពិភពលោកកំពុងរកកូនសោថ្មី
- ✓គួរដឹង · ចរកតៃវ៉ាន់ — ហេតុអ្វីផ្លូវទឹកទទឹង ១៣០ គីឡូម៉ែត្រ កាន់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកក្នុងកណ្តាប់ដៃ
- ✓គួរដឹង · ខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រ — ខ្សែស្តើងប៉ុនបំពង់ទឹក ដែលដឹកអ៊ីនធឺណិតឆ្លងទ្វីបស្ទើរទាំងអស់
- ✓គួរដឹង · ផ្លូវសមុទ្រអាកទិក — ពេលទឹកកករលាយ តើផ្លូវកាត់ថ្មីពិតជាបើកមែនឬ?
- ✓គួរដឹង · គន្លងអវកាស — ផ្កាយរណបរាប់ម៉ឺន និងការប្រណាំងកាន់កាប់លំហជុំវិញផែនដី
- ✓គួរដឹង · ដ្រូនតូច — ពេលអាវុធថ្លៃពីររយដុល្លារ ដេញតាមគ្រឿងចម្បាំងតម្លៃរាប់លាន
- ✓គួរដឹង · ដ្រូនចម្ងាយឆ្ងាយ — ពីយន្តហោះឥតមនុស្សបើកតម្លៃរាប់លាន ដល់ដ្រូនវាយម្តងចប់ថ្លៃប៉ុន្មានម៉ឺន
- ✓គួរដឹង · ការប្រឆាំងដ្រូន — ពេលការពារម្តងថ្លៃជាងអ្វីដែលអ្នកបាញ់ធ្លាក់
- ✓គួរដឹង · ផ្កាយរណបឈ្លបយកការណ៍ — តើពីលើអវកាស គេមើលឃើញអ្វីខ្លះពិតប្រាកដ?
- ✓គួរដឹង · សង្គ្រាមប្រឆាំងអវកាស — ពេលគន្លងផែនដីក្លាយជាសមរភូមិមួយទៀត
- ✓គួរដឹង · ការពារមីស៊ីល — ស្រទាប់ការពារ តម្លៃ និងអត្ថន័យពិតនៃ «អត្រាទប់ស្កាត់»
- ១៧គួរដឹង · អាវុធអ៊ីពែសូនិក — លឿនជាងសំឡេង ៥ ដង តែហេតុអ្វីល្បឿនមិនមែនជារឿងថ្មី
- ១៨គួរដឹង · នាវាមុជទឹក — អាវុធដែលលាក់ខ្លួនបានល្អបំផុត និងការប្រណាំងស្តាប់សំឡេងក្រោមទឹក
- ១៩គួរដឹង · អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ក្រោយ New START — ពេលដែនកំណត់ចុងក្រោយផុតកំណត់
- ២០គួរដឹង · ឧស្សាហកម្មអាវុធ — អ្នកណាចំណាយ អ្នកណាផលិត និងហេតុអ្វីលុយច្រើនមិនស្មើនឹងគ្រាប់ច្រើន
- ២១គួរដឹង · ស៊ុយអេស និងបាប-អែល-ម៉ាន់ដេប — ពេលផ្លូវខ្លីបំផុតរវាងអឺរ៉ុប និងអាស៊ី ក្លាយជាផ្លូវដែលគេចៀស
- ២២គួរដឹង · ការវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ AI៖ បន្ទះឈីប ថាមពល បំណុល និងជម្លោះ «ពពុះ»
- ២៣គួរដឹង · បន្ទះឈីបទំនើបបំផុតរបស់ពិភពលោក — ហេតុអ្វីមានតែក្រុមហ៊ុនពីរបីប៉ុណ្ណោះដែលអាចផលិតបាន
- ២៤គួរដឹង · កុំព្យូទ័រកង់ទិច៖ អ្វីដែលវាធ្វើបានពិតប្រាកដសព្វថ្ងៃ និងហេតុអ្វីគ្រីបគ្រីបប្រញាប់រត់នាំមុខ
- ២៥គួរដឹង · សន្តិសុខអនឡាញ — ការវាយប្រហារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ សេដ្ឋកិច្ចនៃការទារលុយ និងអ្នកគំរាមកំហែងជាប់រ…
- ២៦គួរដឹង · ប្រឡាយប៉ាណាម៉ា — ពីវិបត្តិទឹកសាប ដល់វិវាទអធិបតេយ្យភាព
- ២៧គួរដឹង · ឯកត្តានុភាពដុល្លារ និងយន្តការទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច — ពេលរូបិយប័ណ្ណមួយក្លាយជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ…
