០១តើអ្វីទៅជាការបំបែកអំបិលពីទឹកសមុទ្រ៖ RO ទល់នឹងកម្ដៅ (MSF/MED)

«ការបំបែកអំបិលពីទឹកសមុទ្រ» (desalination) សំដៅលើដំណើរការបំបែកអំបិល និងសារធាតុរំលាយផ្សេងទៀតចេញពីទឹកសមុទ្រ ឬទឹកប្រៃ ដើម្បីទទួលបានទឹកសាបប្រើប្រាស់បាន។ បច្ចេកវិទ្យាចម្បងមានពីរគ្រួសារ៖ ភ្នាស (membrane) តំណាងដោយ Reverse Osmosis (RO) និង កម្ដៅ (thermal) រួមមាន Multi-Stage Flash (MSF) និង Multi-Effect Distillation (MED)។ តាមការវិភាគឧស្សាហកម្ម សមត្ថភាពដំឡើងសកលបានឆ្លងកាត់កម្រិត ១០០ លាន m³/ថ្ងៃ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ព្យាករថានឹងកើនដល់ ១១៥-១២០ លាន m³/ថ្ងៃ មុនឆ្នាំ ២០៣០ ខណៈបច្ចេកវិទ្យា SWRO (Seawater RO) កាន់កាប់ជាង ៦០% នៃសមត្ថភាពដំឡើងសកលទាំងមូល ហើយតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា-អាហ្វ្រិកខាងជើង (MENA) កាន់កាប់ប្រមាណ ៤៨% នៃសមត្ថភាពសកល។

RO ធ្វើការដោយច្របាច់ទឹកសមុទ្រឆ្លងកាត់ភ្នាសពាក់កណ្ដាលជ្រាបចូល (semi-permeable membrane) ក្រោមសម្ពាធខ្ពស់ ដោយប្រើឧបករណ៍សង្គ្រោះថាមពល (energy recovery devices) យកកម្លាំងសម្ពាធពីទឹកប្រៃខាប់ដែលចោលចេញមកប្រើឡើងវិញ។ ចំណែក MSF ដុតកម្ដៅទឹកសមុទ្រ រួចបញ្ចេញសម្ពាធភ្លាមៗឱ្យវាចំហុយ (flash) នៅក្នុងបន្ទប់ជាបន្តបន្ទាប់ច្រើនដំណាក់កាល ខណៈ MED ចំហុយទឹកជាបន្តបន្ទាប់តាមប្រព័ន្ធច្រើនឥទ្ធិពល ប្រើកម្ដៅសំណល់ពីរោងចក្រថាមពលនៅជាប់គ្នា (cogeneration) ជាទូទៅ — ជាហេតុផលដែលបច្ចេកវិទ្យាកម្ដៅនៅតែពេញនិយមក្នុងឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់/ពែក្ស៊ិក ជាកន្លែងឧស្ម័នធម្មជាតិមានតម្លៃថោក។

1. បូមទឹកចូល — ពីច្រកបូមក្រោមទឹក កាត់បន្ថយត្រី ឬសារពាង្គកាយតូចៗចូលប្រព័ន្ធ។
2. ត្រៀមទឹកមុនច្របាច់ (pretreatment) — ត្រង និងចាក់ថ្នាំគីមីស្រាល ការពារភ្នាសកុំឱ្យស្ទះលឿន។
3. ច្របាច់ភ្នាសក្រោមសម្ពាធខ្ពស់ — សម្ពាធ ៥៥-៨៥ បារ បំបែកទឹកសាបចេញពីអំបិល។
4. សង្គ្រោះថាមពល — ថាមពលពីទឹកប្រៃខាប់ដែលចោល យកមកជំរុញការបូមជុំក្រោយ។
5. ត្រៀមក្រោយច្របាច់ + ចែកចាយ — បន្ថែមរ៉ែសារធាតុចាំបាច់ មុនបញ្ជូនចូលបណ្តាញសាធារណៈ។

០២អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត៖ NEOM និង Ras Al-Khair — កំពូលនៃចំណុះផលិតកម្មសកល

អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតគឺជាប្រទេសផលិតទឹកបំបែកអំបិលធំជាងគេលើពិភពលោក។ អង្គភាព Saline Water Conversion Corporation (SWCC) ដែលប្តូរឈ្មោះទៅជា Saudi Water Authority (SWA) នៅខែឧសភា ២០២៤ ដំណើរការហ្វូងរោងចក្របំបែកអំបិលធំជាងគេលើពិភពលោក — ផលិតលើសពី ៧ លាន m³/ថ្ងៃ ឆ្លងកាត់រោងចក្រប្រមាណ ៣០ កន្លែង តាមឆ្នេរសមុទ្រក្រហម និងឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ (Jubail, Yanbu, Shuaibah, Khobar)។ ផលិតកម្មសរុបរួមទាំងគម្រោងឯកជន (IWP) លើសពី ៩ លាន m³/ថ្ងៃ ស្មើនឹងប្រមាណ ២០% នៃផលិតកម្មទឹកបំបែកអំបិលសកលទាំងមូល។

រោងចក្រ Ras Al-Khair នៅឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ ជារោងចក្របំបែកអំបិលតែមួយធំបំផុតដែលធ្លាប់សាងសង់ ដោយបានចុះក្នុងកំណត់ត្រា Guinness World Records ជាផ្លូវការតាំងពីឆ្នាំ ២០១៦។ ប្រើប្រព័ន្ធចម្រុះទាំង MSF និង RO ផលិតបានដល់ ១.០៣៦.០០០ m³/ថ្ងៃ ដោយប្រមាណ ៩០% នៃទឹកនេះត្រូវបូមឆ្ពោះទៅទិសខាងលិចចម្ងាយ ៦០០ គីឡូម៉ែត្រ ដល់រាជធានីរីយ៉ាដ និងតំបន់ជុំវិញ។

ចំណែក NEOM — គម្រោងទីក្រុងធំមួយក្នុងចំណោមគម្រោង giga-project របស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត — កំពុងអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបំបែកអំបិលរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ តាមរយៈអង្គភាព ENOWA ដោយប្រើ «ភ្នាស RO កម្រិតទទួលបានខ្ពស់» (high recovery RO) ជាបណ្តើរបីដំណាក់កាល៖ ដំណាក់កាលទី ១ និងទី ២ នីមួយៗ ៣៣៣.០០០ m³/ថ្ងៃ សរុបគោលដៅដំណាក់កាលទី ៣ ១.០០០.០០០ m³/ថ្ងៃ។ NEOM អះអាងគោលដៅអត្រាទទួលបាន (recovery) លើសពី ៦០% និងគោលដៅ «ការចោលសូន្យ» (Zero Liquid Discharge, ZLD) ដោយដំណើរការទាំងស្រុងលើថាមពលកកើតឡើងវិញ — ជាការអះអាង/គោលដៅរបស់ក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់ មិនទាន់មានរោងចក្រណាមួយឈានដល់ដំណាក់កាលពេញលេញនេះនៅឡើយទេ។

NEOM ក៏កំពុងស្រាវជ្រាវប្រើកម្ដៅព្រះអាទិត្យប្រមូលផ្តុំ (concentrated solar heat) ជំនួសកម្ដៅឧស្ម័នធម្មជាតិ តាមរបាយការណ៍ SolarPACES ខណៈ Jubail មួយក្នុងចំណោមតំបន់ចាស់បំផុតរបស់ SWA ចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការតាំងពីទស្សវត្សរ៍ ១៩៧០។

០៣អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម៖ Taweelah និងចលនាឆ្ពោះទៅរោងចក្រ RO ដំណើរការដោយពន្លឺថ្ងៃ

រោងចក្រ Taweelah ក្រុងអាប៊ូដាប៊ី ដែលអភិវឌ្ឍដោយ Emirates Water and Electricity Company (EWEC) រួមជាមួយ ACWA Power និង Cox ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយសារព័ត៌មានឧស្សាហកម្មថាជា «រោងចក្រ RO ដែលកំពុងដំណើរការធំបំផុតលើពិភពលោក» ជាមួយសមត្ថភាព ៩០៩.២០០ m³/ថ្ងៃ។ រោងចក្រនេះជំនួសបច្ចេកវិទ្យាកម្ដៅចាស់ដោយ RO ទាំងស្រុង ជាផ្នែកនៃយុទ្ធសាស្ត្រថាមពល ២០៥០ របស់អាប៊ូដាប៊ី។

ក្រុងឌូបៃវិញ ក៏កំពុងផ្លាស់ប្តូរស្រដៀងគ្នា។ រោងចក្រ Jebel Ali M-Station ដែលធ្លាប់ជារោងចក្របូកបញ្ចូលថាមពល+ទឹកបំបែកអំបិលធំបំផុតក្នុងតំបន់ (ចុះក្នុង Guinness World Records ពីរដង) ធ្លាប់ពឹងផ្អែកលើ MSF ជាចម្បង។ Dubai Electricity and Water Authority (DEWA) ប្រកាសកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ ACWA Power សាងសង់រោងចក្រ Hassyan RO ដំណើរការដោយពន្លឺថ្ងៃទាំងស្រុង សមត្ថភាព ១៨០ លានហ្កាឡុងអង់គ្លេស/ថ្ងៃ (~៨១៨.០០០ m³/ថ្ងៃ) វិនិយោគ ៩១៤ លានដុល្លារ និងតម្លៃទឹកទាបជាប់ក្នុងកំណត់ត្រា ០,៣៦៥ដុល្លារ/m³ — ដែលក្រុមហ៊ុនអះអាងថានឹងក្លាយជា «រោងចក្របំបែកអំបិលដំណើរការដោយពន្លឺថ្ងៃធំបំផុតលើពិភពលោក» នៅពេលបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦។ នៅពេលនោះ សមត្ថភាពសរុបរបស់ឌូបៃនឹងកើនពី ៤៩០ ដល់ ៦៧០ លានហ្កាឡុងអង់គ្លេស/ថ្ងៃ។

DEWA កំណត់គោលដៅផ្លូវការថា ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ ១០០% នៃទឹកបំបែកអំបិលរបស់ឌូបៃនឹងផលិតដោយប្រើថាមពលស្អាត និងកម្ដៅសំណល់ (waste heat) បញ្ចូលគ្នា — សញ្ញាចង្អុលបង្ហាញពីនិន្នាការទូទាំងឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ដែលបោះបង់ចោលការដុតឧស្ម័នធម្មជាតិផ្ទាល់សម្រាប់ MSF ទៅរក RO ផ្សំថាមពលកកើតឡើងវិញ។ ក្រៅពី Taweelah និង Hassyan រោងចក្រ Fujairah 2 (MED+RO) ក៏បន្ថែម ៥៩១.០០០ m³/ថ្ងៃ — បង្ហាញពីរបៀបដែលអេមីរ៉ាតកសាងបណ្តាញពីរបច្ចេកវិទ្យាស្របគ្នា ចាស់សម្រាប់ស្ថេរភាព និងថ្មីសម្រាប់ថ្លៃដើមទាប។

០៤អ៊ីស្រាអែល៖ Sorek, Ashkelon និងការប្រែក្លាយជាមហាអំណាចទឹក

អ៊ីស្រាអែលបានកសាងបណ្តាញរោងចក្រ SWRO ធំៗចំនួនប្រាំតាមឆ្នេរសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ៖ Ashkelon (បើកឆ្នាំ ២០០៥) Palmachim (២០០៧) Hadera (២០១០) Sorek (២០១៣) និង Ashdod (២០១៥)។ តាមទិន្នន័យ Fanack Water រោងចក្រទាំងប្រាំនេះផលិតរួមគ្នាប្រមាណពាក់កណ្ដាលនៃទឹកផឹកសុទ្ធរបស់ប្រទេស។ រោងចក្រ Ashkelon ជាចំណុចផ្លាស់ប្តូរសំខាន់ — សាងសង់ក្រោយវិបត្តិរាំងស្ងួតធ្ងន់ធ្ងរដើមទសវត្សរ៍ ២០០០ ដែលធ្វើឱ្យបឹង Kinneret ធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតគ្រោះថ្នាក់ ជាកត្តាដែលរុញច្រាន់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលឱ្យសម្រេចចិត្តវិនិយោគទ្រង់ទ្រាយធំលើ SWRO ជាយុទ្ធសាស្ត្រជាតិ។ រោងចក្រ Sorek ដែលដំណើរការដោយ IDE Technologies ធ្លាប់ជារោងចក្រ SWRO តែមួយកន្លែងធំបំផុតលើពិភពលោកនៅពេលបើកដំណើរការ ដោយប្រើកប្បាល់សម្ពាធទំហំ ១៦ អ៊ីង (ធំជាងស្តង់ដារធម្មតាទ្វេដង) ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយ។ គម្រោងបន្ថែម Sorek II (ឬ Sorek B) ដែល IDE Technologies អភិវឌ្ឍជាមួយភ្នាសពី DuPont កំពុងបន្ថែមសមត្ថភាពប្រមាណ ៦២០.០០០-៦៧០.០០០ m³/ថ្ងៃ ទៀត។

តាមរបាយការណ៍ព័ត៌មានច្រើនប្រភព រួមទាំងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុនទឹកជាតិ Mekorot ការបំបែកអំបិលបានផ្គត់ផ្គង់ភាគច្រើននៃទឹកផឹក/ទឹកគ្រួសាររបស់អ៊ីស្រាអែលរួចទៅហើយ ហើយជាមួយរោងចក្របន្ថែមពីរកំពុងអភិវឌ្ឍ Mekorot កំណត់គោលដៅឱ្យការបំបែកអំបិលគ្របដណ្តប់ដល់ ៩០% នៃការប្រើប្រាស់ទឹកគ្រួសារ+ឧស្សាហកម្មប្រចាំឆ្នាំ។ ភស្តុតាងគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយ៖ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ អ៊ីស្រាអែលចាប់ផ្តើមបូមទឹកបំបែកអំបិលចូលបឹង Kinneret (សមុទ្រកាលីឡេ) ដើម្បីបំពេញកម្រិតទឹកទាប — ជាលើកដំបូងលើពិភពលោកដែលប្រទេសមួយប្រើទឹកបំបែកអំបិលដើម្បីបំពេញបឹងទឹកសាបធម្មជាតិវិញ តាមរបាយការណ៍ Times of Israel។

០៥ស៊ីលី៖ ការកើនឡើងយ៉ាងលឿននៅ Atacama ជំរុញដោយឧស្សាហកម្មរ៉ែ

ស៊ីលីមានរោងចក្របំបែកអំបិលសរុប ២៨ កន្លែង — ២២ កំពុងដំណើរការ ៦ កំពុងសាងសង់ ៣ ទទួលការអនុញ្ញាតបរិស្ថានរួច និង ១២ ទៀតកំពុងក្នុងដំណាក់កាលវាយតម្លៃដំបូង តាមការស្ទង់មតិជាតិដែលដកស្រង់ដោយ InvestChile។ សមត្ថភាពបច្ចុប្បន្នសរុប ៨.២០០ លីត្រ/វិនាទី ត្រូវបានព្យាករថានឹងកើនដល់ ២៥.០០០ លីត្រ/វិនាទី ត្រឹមឆ្នាំ ២០២៨ ប្រសិនបើគម្រោងទាំងអស់ចាប់ផ្តើមដំណើរការ — ស្មើនឹងកើនជិតបីដង។ តំបន់រ៉ែធំៗ Antofagasta (១៣ រោងចក្រ) និង Atacama (៥ រោងចក្រ) កាន់កាប់ភាគច្រើននៃចំនួននេះ ព្រោះឧស្សាហកម្មរ៉ែ — ប្រភពចំណូលចម្បងរបស់ស៊ីលី — ជាកម្លាំងចលករចម្បងនៃការវិនិយោគ។

ឧទាហរណ៍ធំបំផុតគឺ Escondida Water Supply (EWS) របស់ក្រុមហ៊ុន BHP សម្រាប់អណ្តូងរ៉ែសំបុរធំបំផុតលើពិភពលោក។ រោងចក្រនេះមានសមត្ថភាព ២.៥០០ លីត្រ/វិនាទី (~២១៦.០០០ m³/ថ្ងៃ) ចាប់ដំណើរការជាផ្លូវការខែមេសា ២០១៨ ដោយប្រើបំពង់ពីរបណ្តោយ ១៧០ គីឡូម៉ែត្រ បូមទឹកឆ្ពោះទៅកម្ពស់ជាង ៣.១០០ ម៉ែត្រពីលើផ្ទៃសមុទ្រ ឆ្លងវាលខ្សាច់ Atacama — បំពេញបន្ថែមរោងចក្រតូចជាងមុន (៥២៥ លីត្រ/វិនាទី) ដែលបានដំណើរការជាង ១២ ឆ្នាំរួចមកហើយ។ នាយក BHP Minerals Americas លោក Daniel Malchuk ថ្លែងថាក្រុមហ៊ុនគ្រោងនឹង «ឈប់ប្រើទឹកសាបទាំងស្រុង» នៅស៊ីលី ចាប់ពីឆ្នាំ ២០៣០ តទៅ — ប្តូរទៅពឹងផ្អែកលើទឹកបំបែកអំបិលទាំងស្រុងជំនួសទឹកក្រោមដីវាលខ្សាច់ដែលកំពុងហួតហែង។ ក្រៅពី BHP ក្រុមហ៊ុនរ៉ែធំៗផ្សេងទៀតនៅស៊ីលីក៏កំពុងអភិវឌ្ឍគម្រោងស្រដៀងគ្នា ដោយសារបទប្បញ្ញត្តិទឹកនៅតំបន់វាលខ្សាច់ Atacama កាន់តែតឹងរឹងឡើងលើការស្រង់ទឹកក្រោមដីសម្រាប់ឧស្សាហកម្ម ដែលជំរុញឱ្យរ៉ែជាច្រើនផ្លាស់ប្តូរទៅរកសមុទ្រជាប្រភពជំនួស។

០៦កាលីហ្វ័រញ៉ា៖ Carlsbad ដំណើរការបាន ខណៈ Huntington Beach ត្រូវបានច្រានចោល

រោងចក្រ Carlsbad Desalination Plant (ស្ថិតក្រោមកិច្ចសន្យាទិញទឹកជាមួយ San Diego County Water Authority) ជារោងចក្របំបែកអំបិលធំបំផុតនៅអាមេរិកខាងលិច បើកដំណើរការធ្នូ ២០១៥។ វាផលិតបានប្រមាណ ៥០ លានហ្កាឡុងអាមេរិក/ថ្ងៃ (~១៨៩.០០០ m³/ថ្ងៃ) គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ប្រជាជនប្រមាណ ៤០០.០០០ នាក់ ស្មើនឹងប្រមាណ ១០% នៃតម្រូវការទឹកតំបន់សាន់ឌៀហ្គោ ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងទិញទឹករហូតដល់ ៥៦.០០០ អេកឺហ្វីត/ឆ្នាំ។

ផ្ទុយទៅវិញ គម្រោងស្រដៀងគ្នានៅ Huntington Beach ដែលអភិវឌ្ឍដោយក្រុមហ៊ុនតែមួយ (Poseidon Water ក្រោយក្លាយជា Brookfield) ត្រូវបានគណៈកម្មការឆ្នេរសមុទ្រកាលីហ្វ័រញ៉ា (California Coastal Commission) ច្រានចោលជាឯកច្ឆន្ទ ខែឧសភា ២០២២ បន្ទាប់ពីវិភាគអស់រយៈពេលជាង ២២ ឆ្នាំ ដោយលើកហេតុផលអំពីការសម្លាប់សត្វសមុទ្រតូចៗចូលដក់ចូលបំពង់ដង្ហូម ការចោលទឹកប្រៃខាប់ និងតម្លៃថាមពលខ្ពស់ធៀបនឹងអត្ថប្រយោជន៍។

ទោះជាយ៉ាងណា SDCWA នៅតែចាត់ទុក Carlsbad ជាចំណែកសំខាន់ក្នុងឆ្នាំរាំងស្ងួត នៅពេលការបែងចែកទឹកទន្លេ Colorado ចន្លោះរដ្ឋកាន់តែតឹងរឹង — បង្ហាញពីតួនាទីវាជាកន្លែងជម្រកទឹកសម្រាប់ឆ្នាំពិបាក មិនមែនដំណោះស្រាយចម្បង។

០៧សិង្ហបុរី៖ NEWater និង «បួនម្លប់ទឹកជាតិ»

សិង្ហបុរីមិនពឹងផ្អែកលើការបំបែកអំបិលតែម្នាក់ឯងទេ ប៉ុន្តែផ្សំវាចូលនឹងយុទ្ធសាស្ត្រធំមួយហៅថា «បួនម្លប់ទឹកជាតិ» (Four National Taps) ដែលគ្រប់គ្រងដោយអង្គភាព PUB៖ (១) ការប្រមូលទឹកភ្លៀងក្នុងស្រុក (២) ការនាំចូលទឹកពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (៣) NEWater — ទឹកកខ្វក់ត្រូវបានកែច្នៃឡើងវិញកម្រិតខ្ពស់ដោយ RO+UV និង (៤) ទឹកបំបែកអំបិលពីសមុទ្រ។ បច្ចុប្បន្ន NEWater ផ្គត់ផ្គង់ប្រមាណ ៤០% នៃតម្រូវការទឹកជាតិ ការបំបែកអំបិលប្រមាណ ២៥% ការប្រមូលទឹកភ្លៀងក្នុងស្រុកប្រមាណ ២០% ហើយសល់ពីការនាំចូល។

PUB កំណត់គោលដៅរយៈពេលវែងឆ្ពោះទៅកម្រិតឯករាជ្យភាពខ្ពស់ជាងមុន៖ ត្រឹមឆ្នាំ ២០៦០ NEWater នឹងផ្គត់ផ្គង់ដល់ ៥៥% ខណៈការបំបែកអំបិលកើនដល់ ៣០% — សរុបជិត ៨៥% នៃតម្រូវការទឹកជាតិទាំងមូលនឹងមកពីបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃ+បំបែកអំបិលទាំងពីរនេះ កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើទឹកនាំចូល។ វិធីសាស្រ្តនេះខុសពីគំរូឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ ដែលពឹងផ្អែកលើការបំបែកអំបិលជាចម្បង ព្រោះសិង្ហបុរីវិនិយោគស្មើគ្នារវាងការកែច្នៃទឹកកខ្វក់ឡើងវិញ និងការបំបែកអំបិលពីសមុទ្រ — ជាការចែកចាយហានិភ័យបច្ចេកវិទ្យា។ សិង្ហបុរីមានរោងចក្របំបែកអំបិលបួនកន្លែងកំពុងដំណើរការ រួមមាន SingSpring (បើកឆ្នាំ ២០០៥) Tuaspring (២០១៣) និង Keppel Marina East (២០២០) — រោងចក្រដំបូងគេរបស់ប្រទេសដែលអាចត្រៀមទឹកបានទាំងពីអាងស្តុកទឹកសាប និងពីសមុទ្រ អាស្រ័យលើកម្រិតទឹកភ្លៀង។ រដ្ឋាភិបាលធ្លាប់ជជែកគ្នាជាសាធារណៈអំពីលទ្ធភាពសាងសង់រោងចក្រទីប្រាំបន្ថែមទៀត — សញ្ញាបញ្ជាក់ថាការធានារ៉ាប់រងធនធានទឹកនៅតែជាអាទិភាពជាប់លាប់ ទោះជាប្រទេសនេះមិនប្រឈមភាពខ្វះខាតធ្ងន់ធ្ងរដូចតំបន់ឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ក៏ដោយ។

០៨ថាមពល៖ គម្លាតធំរវាង RO និងកម្ដៅ ជំរុញឱ្យឆ្ពោះទៅរកពន្លឺថ្ងៃ

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្រិតប្រើប្រាស់ថាមពលរបស់ SWRO ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង៖ រោងចក្រ RO ដំបូងៗនាឆ្នាំ ១៩៥៩ ប្រើថាមពលរហូតដល់ ៨ kWh/m³ ជាមួយកង់ Francis ចាស់ៗ ថយចុះមក ៣-៥ kWh/m³ ជាមួយកង់ Pelton ហើយបច្ចុប្បន្ន រោងចក្រទំនើបបំផុតដែលប្រើឧបករណ៍សង្គ្រោះថាមពលសម្ពាធស្មើ (isobaric energy recovery) ភ្នាសកម្រិតខ្ពស់ និងម៉ាស៊ីនបូមប្រសើរ អាចធ្វើការនៅកម្រិតទាបជាង ២ kWh/m³ — ជិតដល់ដែនកំណត់ទ្រឹស្ដីអប្បបរមា ១ kWh/m³ តាមទិន្នន័យរបស់ Danfoss។ ផ្ទុយទៅវិញ MSF ប្រើប្រមាណ ២០-២៧ kWh/m³ MED ១៤-២១ kWh/m³ និង Mechanical Vapor Compression (MVC) ៧-១២ kWh/m³ — ខ្ពស់ជាង RO ច្រើនដង។

គម្លាតថាមពលនេះជាមូលហេតុចម្បងដែលរោងចក្រថ្មីៗនៅឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ (Taweelah, Hassyan, NEOM) ជ្រើសរើស RO ផ្សំជាមួយពន្លឺថ្ងៃ ជំនួសកម្ដៅចាស់ — ព្រោះ RO មិនត្រឹមតែប្រើថាមពលតិចជាងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចផ្គុំចូលនឹងប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញបានងាយស្រួលជាង ខណៈកម្ដៅត្រូវការចំណីកម្ដៅជាប់លាប់ (ជាធម្មតាមកពីការដុតឧស្ម័នធម្មជាតិ) ដែលមិនស៊ីគ្នាល្អជាមួយប្រភពពន្លឺថ្ងៃមិនទៀងទាត់។

ការធ្លាក់ចុះថាមពលបញ្ជូនឥទ្ធិពលទៅលើតម្លៃទឹកដោយផ្ទាល់៖ Sorek ផលិតទឹកក្នុងតម្លៃប្រមាណ $០,៧០/m³ ខណៈ Sorek II ចុះកិច្ចសន្យាទាបជាងទៀត ប្រមាណ $០,៤១/m³ ដែលរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលអះអាងជា «តម្លៃទាបបំផុតលើពិភពលោក»។ អ្នកស្រាវជ្រាវក៏កំពុងអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា forward osmosis ដែលអះអាងអាចកាត់បន្ថយថាមពលបន្ថែម ប៉ុន្តែនៅតែក្នុងដំណាក់កាលពិសោធន៍ជាភាគច្រើន មិនទាន់ដល់កម្រិតពាណិជ្ជកម្មធំដូច RO ស្តង់ដារឡើយ។

០៩ការចោលទឹកប្រៃខាប់៖ កង្វល់បរិស្ថានដែលមិនអាចជៀសផុត

រាល់លីត្រទឹកសាបផលិតបានតាមរយៈការបំបែកអំបិល តែងតែផលិតទឹកប្រៃខាប់ (brine) ជាផលបន្ទាប់បន្សំ — ស្ថិតិសកលដែលដកស្រង់ដោយ UNEP ពីការសិក្សា United Nations University បង្ហាញថា រាល់លីត្រទឹកសាបផលិត ត្រូវការចោលទឹកប្រៃខាប់ប្រមាណ ១,៥ លីត្រ ដែលមានកម្រិតប្រៃខាប់ជិតទ្វេដងទឹកសមុទ្រធម្មតា។ ការសិក្សានេះប៉ាន់ស្មានថាមានរោងចក្របំបែកអំបិលកំពុងដំណើរការជិត ១៦.០០០ កន្លែងក្នុង ១៧៧ ប្រទេសទូទាំងពិភពលោក។

ឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់/ពែក្ស៊ិកគឺជាតំបន់ដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ ព្រោះកាន់កាប់ប្រមាណ ៤៥% នៃផលិតកម្មទឹកបំបែកអំបិលទឹកសាបសកលទាំងមូល ក្នុងអាងសមុទ្រពាក់បិទជិត។ ការសិក្សាមួយបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី Scientific Reports (Nature) ប៉ាន់ស្មានថា កម្រិតប្រៃខាប់ជាមធ្យមទូទាំងអាងសមុទ្រកើនឡើងតិចជាង ០,១ psu ចំពោះកម្រិតបំបែកអំបិលបច្ចុប្បន្ន ហើយសូម្បីតែក្នុងសេណារីយ៉ូអាក្រក់បំផុត (សមត្ថភាព ៨០ លាន m³/ថ្ងៃ ត្រឹមឆ្នាំ ២០៥០) ក៏ការកើនឡើងទំនងជាមិនលើសពី ១ psu ដែរ — ការសិក្សានេះសន្និដ្ឋានថាផលប៉ះពាល់កម្រិតអាងសមុទ្រទាំងមូល «មិនសំខាន់»។

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះកំពុងស្វែងរកផ្លូវប្រែក្លាយបញ្ហាឱ្យទៅជាឱកាស៖ ការស្រង់រ៉ែសារធាតុមានតម្លៃពីទឹកប្រៃខាប់ ដូចជាអំបិលពាណិជ្ជកម្ម និងលីចូមកម្រិតទាប — គំនិតដែលនៅតែក្នុងដំណាក់កាលស្រាវជ្រាវជាភាគច្រើន មិនទាន់ដល់ទ្រង់ទ្រាយពាណិជ្ជកម្មធំទេ។

១០ការបំបែកអំបិលជាឧបករណ៍ការពារយុទ្ធសាស្ត្រ ខុសពីជម្លោះទឹកទន្លេឆ្លងដែន

ចំណុចប្លែកមួយនៃការបំបែកអំបិលពីទឹកសមុទ្រគឺ វាមិនពឹងផ្អែកលើប្រទេសជិតខាងណាមួយឡើយ។ ជម្លោះទឹកទន្លេឆ្លងដែនបែបប្រពៃណី — ដូចជាទន្លេនីល (អេហ្ស៊ីប-អេត្យូពី ជុំវិញទំនប់ GERD) ទន្លេ Indus (ឥណ្ឌា-ប៉ាគីស្ថាន) ទន្លេ Colorado (សហរដ្ឋអាមេរិក-ម៉ិកស៊ិក) ឬទន្លេ Jordan — សុទ្ធតែពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងចែករំលែកជាមួយប្រទេសដទៃ ដែលអាចប្រែប្រួលតាមនយោបាយ ឬអាកាសធាតុ។ ការបំបែកអំបិលពីសមុទ្របើកទ្វារឱ្យប្រទេសនីមួយៗគ្រប់គ្រងផ្គត់ផ្គង់ទឹករបស់ខ្លួនដោយឯករាជ្យ ដរាបណាមានឆ្នេរសមុទ្រ និងថាមពលគ្រប់គ្រាន់ — ជាមូលហេតុដែលអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អេមីរ៉ាត និងអ៊ីស្រាអែល ចាត់ទុកវាជាសសរស្តម្ភសន្តិសុខជាតិ មិនមែនគ្រាន់តែជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈធម្មតាឡើយ។

និន្នាការនេះកំពុងរីករាលដាលហួសពីតំបន់ស្ងួតបែបប្រពៃណី។ ជាមួយតម្លៃបច្ចេកវិទ្យា RO ធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ ថាមពលពន្លឺថ្ងៃថោកជាងមុន និងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃទឹកភ្លៀងកើនឡើងដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ប្រទេសនានាទូទាំងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក អឺរ៉ុបខាងត្បូង និងអាមេរិកខាងត្បូង កំពុងបង្កើនការវិនិយោគលើការបំបែកអំបិលជាផ្នែកនៃផលប័ត្រធនធានទឹកចម្រុះ — មិនមែនជំនួសប្រភពទឹកផ្សេងទាំងស្រុងទេ ប៉ុន្តែជា «ការធានារ៉ាប់រង» ប្រឆាំងនឹងភាពរាំងស្ងួត ការកើនប្រជាជន និងជម្លោះឆ្លងដែនដែលអាចកើតឡើង។

• តើរោងចក្រ Hassyan ដំណើរការដោយពន្លឺថ្ងៃពេញលេញរបស់ឌូបៃ នឹងបញ្ចប់ដំណើរការតាមកាលវិភាគឆ្នាំ ២០២៦ ដែរឬទេ។
• តើ NEOM នឹងផ្សព្វផ្សាយទិន្នន័យឯករាជ្យបញ្ជាក់ការចោលសូន្យ (ZLD) ជាក់ស្តែងនៅពេលណា។
• តើគម្រោង Sorek II របស់អ៊ីស្រាអែលនឹងបញ្ចប់ដំណើរការពេញលេញនៅពេលណា ហើយសមាមាត្រពិតប្រាកដទឹកគ្រួសារពីការបំបែកអំបិលនឹងឈានដល់កម្រិតណា។
• តើគម្រោងបំបែកអំបិលថ្មីៗនៅស៊ីលី ២០ ជាងកន្លែងកំពុងក្នុងការវាយតម្លៃ នឹងទទួលការអនុញ្ញាតប៉ុន្មានកន្លែងត្រឹមឆ្នាំ ២០២៨។
• តើកាលីហ្វ័រញ៉ានឹងអនុម័តគម្រោងបំបែកអំបិលថ្មីមួយណាទៀតដែរឬទេ បន្ទាប់ពីការច្រានចោល Huntington Beach។

១១សំណួរញឹកញាប់

១២ប្រភពឯកសារយោង

1. Aquatech
2. Vision2030.ai
3. NEOM
4. Zawya
5. Smart Water Magazine
6. Fast Company Middle East
7. Fanack Water
8. IDE Technologies
9. Times of Israel
10. InvestChile
11. Bechtel
12. San Diego County Water Authority
13. CalMatters
14. Karmactive
15. Danfoss
16. Scientific Reports (Nature)
17. UNEP
18. Ampac

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦