០១«Lapse in Appropriations» គឺជាអ្វី — និយមន័យត្រឹមត្រូវ

រដ្ឋធម្មនុញ្ញសហរដ្ឋអាមេរិក មាត្រា១ ជំពូក៩ កថាខណ្ឌទី៧ (Article I, Section 9, Clause 7) ចែងយ៉ាងច្បាស់ថា គ្មានប្រាក់ណាមួយអាចដកចេញពីឃ្លាំងរតនាគាររដ្ឋ (Treasury) ដោយគ្មានច្បាប់ថវិកាដែលសភាអនុម័តជាមុនឡើយ។ សភាកុងហ្គ្រេសត្រូវអនុម័តច្បាប់ថវិកាប្រចាំឆ្នាំចំនួន១២ច្បាប់ ឬច្បាប់ថវិកាបណ្តោះអាសន្ន (continuing resolution) មុនថ្ងៃទី១ខែតុលា ជាថ្ងៃចាប់ផ្តើមឆ្នាំសារពើពន្ធថ្មី។ ប្រសិនបើគ្មានច្បាប់ណាមួយចូលជាធរមានទាន់ពេលទេ ភ្នាក់ងារពឹងផ្អែកលើថវិកាប្រចាំឆ្នាំ (discretionary) ស្ថិតក្នុងស្ថានភាព «ចន្លោះខ្វះថវិកា» ជាផ្លូវការ — ភាសាបច្ចេកទេសហៅ lapse in appropriations មិនត្រឹមតែពាក្យប្រជាប្រិយ «government shutdown» នោះទេ។ ចំណុចយល់ច្រឡំធម្មតាគឺ ការបិទរដ្ឋមិនមែនមានន័យថារដ្ឋាភិបាលទាំងមូលឈប់ដំណើរការនោះទេ — កម្មវិធីមានច្បាប់ថវិកាអចិន្ត្រៃយ៍ (permanent appropriation) ដូចជា Social Security នៅតែបន្តធម្មតា។ អ្វីដែលឈប់ គឺមានតែផ្នែកដែលពឹងផ្អែកលើសេចក្តីសម្រេចថ្មីរបស់សភាប៉ុណ្ណោះ — ដែលគ្របដណ្តប់ទីភ្នាក់ងារភាគច្រើននៃរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ។

០២ច្បាប់ Antideficiency Act៖ ចលករផ្លូវច្បាប់នៃការបិទ

ច្បាប់ដែលបំប្លែងចន្លោះខ្វះថវិកា ឲ្យក្លាយជាការបិទរដ្ឋភ្លាមៗ គឺច្បាប់ Antideficiency Act (ADA) ដែលដើមឡើយអនុម័តឆ្នាំ១៨៨៤ (ក្រមច្បាប់សហព័ន្ធ 31 U.S.C. §១៣៤១-១៣៤២)។ គោលបំណងដើមរបស់ ADA គឺទប់ស្កាត់ការិយាល័យរដ្ឋមិនឲ្យចំណាយលើសអ្វីដែលសភាបានអនុញ្ញាត — ចំណុចប្រែក្លាយសំខាន់កើតឡើងឆ្នាំ១៩៨០-៨១ នៅពេលរដ្ឋមន្ត្រីយុត្តិធម៌ (Attorney General) លោក Benjamin Civiletti ចេញមតិយោបល់ផ្លូវការពីរដងបកស្រាយ ADA យ៉ាងតឹងរឹងជាងមុន៖ ភ្នាក់ងាររដ្ឋមិនត្រឹមតែហាមឃាត់ចំណាយលើសប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងត្រូវផ្អាកប្រតិបត្តិការមិនចាំបាច់ទាំងអស់ភ្លាមៗនៅពេលថវិកាផុតកំណត់ ដោយមិនអាចរង់ចាំសភាដោះស្រាយបានទៀតឡើយ។ មតិយោបល់ Civiletti នេះក្លាយជាស្តង់ដារអនុវត្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ មជ្ឈមណ្ឌលគោលនយោបាយពីរបក្ស (Bipartisan Policy Center) កត់សម្គាល់ថា ការមិនគោរព ADA អាចនាំឲ្យទទួលទោសផ្នែករដ្ឋបាល ហើយក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ អាចជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ ទោះបីការចោទប្រកាន់ក្នុងន័យនេះកម្រកើតឡើងណាស់ក៏ដោយ។

០៣មន្ត្រី «ចាំបាច់» ធៀបនឹង «ត្រូវសម្រាកបង្ខំ» — តើសម្រេចយ៉ាងណា

រាល់ភ្នាក់ងាររដ្ឋសហព័ន្ធ ត្រូវរៀបចំផែនការគ្រាអាសន្ន (contingency plan) ជាមុន តាមការណែនាំរបស់ការិយាល័យគ្រប់គ្រង និងថវិកា (OMB) ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ Circular A-11។ ផែនការនេះបែងចែកមន្ត្រីជាពីរប្រភេទ៖ «excepted» ឬ «ចាំបាច់» ដែលបន្តធ្វើការដោយគ្មានប្រាក់ខែភ្លាមៗ និង «furloughed» ឬ «ត្រូវសម្រាកបង្ខំ» ដែលត្រូវឈប់ធ្វើការទាំងស្រុងរហូតដល់មានច្បាប់ថវិកាថ្មី។ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យសម្រាប់ចាត់ទុកជា «ចាំបាច់» យោងតាមការវិភាគរបស់ GAO មានបួនប្រភេទ៖ ថវិកាក្រៅប្រចាំឆ្នាំ ច្បាប់ផ្សេងបញ្ជាឲ្យអនុវត្តដាច់ខាត ភារកិច្ចរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រធានាធិបតី និងការពារជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ។ ក្រុមចុងក្រោយនេះមានទំហំធំបំផុត — គ្របដណ្តប់មន្ត្រីត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍អាកាស ប៉ូលិសព្រំដែន ការពារជាតិសកម្ម និងគ្រូពេទ្យបន្ទាន់សុខភាព។ ក្នុងអំឡុងការបិទឆ្នាំ២០២៥ តាមស្ថិតិផ្លូវការ មន្ត្រីប្រមាណ ៨៣០.០០០នាក់ បន្តទទួលប្រាក់ខែធម្មតា ព្រោះកម្មវិធីរបស់ពួកគេពឹងផ្អែកលើប្រភពថវិកាក្រៅច្បាប់ថវិកាប្រចាំឆ្នាំ ខណៈមន្ត្រី «ចាំបាច់» ប្រមាណ ២លាននាក់ ត្រូវធ្វើការបន្តដោយគ្មានប្រាក់ខែភ្លាមៗ រហូតដល់ការបិទបញ្ចប់ ហើយមន្ត្រី «ត្រូវសម្រាកបង្ខំ» ប្រមាណ ៩០០.០០០នាក់ ត្រូវនៅផ្ទះទាំងស្រុង។ ចាប់ពីច្បាប់ Government Employee Fair Treatment Act (GEFTA) ចូលជាធរមានឆ្នាំ២០១៩ មន្ត្រីទាំងពីរប្រភេទត្រូវបានធានាទទួលប្រាក់ខែសងត្រឡប់ (back pay) ដោយស្វ័យប្រវត្តិភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការបិទបញ្ចប់។

០៤ប្រវត្តិការបិទរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ១៩៧៦-២០២៦

ចាប់ពីច្បាប់ថវិកាសហព័ន្ធសម័យទំនើបឆ្នាំ១៩៧៤ រហូតដល់ការបិទចុងក្រោយបំផុតឆ្នាំ២០២៦ សហរដ្ឋអាមេរិកជួបប្រទះការឈប់សម្រាកថវិកា (funding gaps) ជាង២០ដង — ភាគច្រើនខ្លីត្រឹមមួយទៅពីរបីថ្ងៃ និងមិនធ្វើឲ្យប្រតិបត្តិការឈប់ដល់សាធារណជនសោះឡើយ ជាពិសេសមុនឆ្នាំ១៩៨០។ ខាងក្រោមនេះជាការបិទរដ្ឋដ៏សំខាន់បំផុតដែលធ្វើឲ្យសេវាសាធារណជនឈប់ដំណើរការជាក់ស្តែង៖

០៥ករណីសិក្សា៖ ការបិទ៤៣ថ្ងៃ ឆ្នាំ២០២៥

ការបិទរដ្ឋឆ្នាំ២០២៥ ចាប់ផ្តើមថ្ងៃទី១ខែតុលា ព្រោះសភាកុងហ្គ្រេសបរាជ័យក្នុងការអនុម័តច្បាប់ថវិកាសម្រាប់ឆ្នាំសារពើពន្ធ២០២៦។ សភាតំណាងរាស្ត្រដែលគណបក្សសាធារណរដ្ឋគ្រប់គ្រង ដឹកនាំដោយប្រធានសភា Mike Johnson បានអនុម័តច្បាប់ថវិកាបណ្តោះអាសន្ន ក៏ប៉ុន្តែសមាជិកព្រឹទ្ធសភាគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដឹកនាំដោយ Chuck Schumer បានទប់ស្កាត់ច្បាប់នេះម្តងហើយម្តងទៀត ដោយទាមទារឲ្យបន្តជំនួយធានារ៉ាប់រងសុខភាព Affordable Care Act (ACA) ដែលជិតផុតកំណត់ខែវិច្ឆិកា។ ការឈប់សម្រាកនេះបានបន្តរហូតដល់ ៤៣ថ្ងៃ — លើសកំណត់ត្រាចាស់៣៥ថ្ងៃឆ្នាំ២០១៨-១៩ ក្លាយជាការបិទរដ្ឋវែងបំផុតនៅពេលនោះ។ តាមស្ថិតិផ្លូវការ មន្ត្រីប្រមាណ ៩០០.០០០នាក់ ត្រូវសម្រាកបង្ខំ ខណៈមន្ត្រី «ចាំបាច់» ប្រមាណ ២លាននាក់ ត្រូវធ្វើការបន្តដោយគ្មានប្រាក់ខែ។ ជំនួយអាហារូបករណ៍ SNAP ត្រូវផ្អាកសម្រាប់ខែវិច្ឆិកា ខណៈកង្វះខាតបុគ្គលិកត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍អាកាស បង្កឲ្យការហោះហើរនៅព្រលានយន្តហោះធំៗត្រូវពន្យារ និងលុបចោលជាច្រើន — សមត្ថភាពជើងហោះហើរធ្លាក់ចុះពី៤%ដល់១០%ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ខែវិច្ឆិកា។ ការបិទបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១២ខែវិច្ឆិកា នៅពេលប្រធានាធិបតី Trump ចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់ផ្តល់ថវិការហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ខែមករា ២០២៦ រួមទាំងការសន្យាបោះឆ្នោតលើបញ្ហាជំនួយ ACA។

០៦ករណីសិក្សា៖ ការបិទពីរដងឆ្នាំ២០២៦ និងកំណត់ត្រា៧៦ថ្ងៃ

ថវិកាបណ្តោះអាសន្នដែលបញ្ចប់ការបិទឆ្នាំ២០២៥ ផុតកំណត់ថ្ងៃទី៣០ខែមករា ២០២៦ ក៏ប៉ុន្តែសភាមិនអាចអនុម័តច្បាប់ថ្មីទាន់ពេលម្តងទៀត — ជាពិសេសក្រោយហេតុការណ៍ភ្នាក់ងារគយ និងការពារព្រំដែន (CBP) បាញ់សម្លាប់លោក Alex Pretti នៅថ្ងៃទី២៤ខែមករា ធ្វើឲ្យសមាជិកព្រឹទ្ធសភាគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដកការគាំទ្រច្បាប់ថវិកាក្រសួងសន្តិសុខមាតុភូមិ (Department of Homeland Security ឬ DHS)។ ការបិទលើកទីមួយឆ្នាំ២០២៦ បានកើតឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី៣១ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី៣ខែកុម្ភៈ (៤ថ្ងៃ) មុននឹងព្រឹទ្ធសភាអនុម័តកញ្ចប់ថវិកាចម្រុះ (សំឡេងឯកភាព ៧១-២៩) បញ្ចូលច្បាប់ថវិកាប្រចាំឆ្នាំចំនួន៥ បូករួមនឹងថវិកាបណ្តោះអាសន្នពីរសប្តាហ៍សម្រាប់ DHS ដែលសភាតំណាងរាស្ត្រអនុម័តជាបន្តបន្ទាប់ (២១៧-២១៤)។ ក៏ប៉ុន្តែថវិកាបណ្តោះអាសន្នខ្លីនោះ គ្រាន់តែពន្យារជម្លោះទៅមុខ — ភាគីទាំងពីរបានជាប់គាំងលើកំណែទម្រង់អនុវត្តច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យទប់ស្កាត់ថវិកាបណ្តោះអាសន្នរបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋ ខណៈគណបក្សសាធារណរដ្ឋទប់ស្កាត់សំណើបើកឡើងវិញ DHS របស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ — នាំឲ្យកើតការបិទលើកទីពីរចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ខែកុម្ភៈ រហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ខែមេសា សរុប ៧៦ថ្ងៃ — ជម្នះកំណត់ត្រា៤៣ថ្ងៃឆ្នាំ២០២៥ត្រឹមតែបួនខែក្រោយមក ក្លាយជាការបិទរដ្ឋសហព័ន្ធពេញលេញវែងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកទាំងអស់។ ការដោះស្រាយចុងក្រោយកើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៦ខែមីនា នៅពេលសមាជិកព្រឹទ្ធសភាទាំងពីរគណបក្សយល់ព្រមផ្តល់ថវិកា DHS ដោយលើកលែងតែ ICE និងប៉ូលិសព្រំដែន — ព្រឹទ្ធសភាអនុម័តតាមសំឡេងឯកភាពថ្ងៃទី២៧ខែមីនា សភាតំណាងរាស្ត្រអនុម័តតាមថ្ងៃទី៣០ខែមេសា ហើយប្រធានាធិបតី Trump ចុះហត្ថលេខាថ្ងៃដដែល។

០៧ផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែងលើប្រជាជន

ការបិទរដ្ឋមិនមែនគ្រាន់តែជាការតតាំងនយោបាយក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនប៉ុណ្ណោះទេ — វាប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃប្រជាជនផ្ទាល់។ ក្នុងអំឡុងការបិទ៤៣ថ្ងៃឆ្នាំ២០២៥ ជំនួយអាហារូបករណ៍ SNAP ដែលជួយគ្រួសារជាង៤០លាននាក់ ត្រូវផ្អាកសម្រាប់ខែវិច្ឆិកា។ វិស័យធ្វើដំណើរតាមអាកាសរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត៖ មន្ត្រីត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍អាកាសត្រូវធ្វើការបន្តដោយគ្មានប្រាក់ខែ ធ្វើឲ្យសមត្ថភាពជើងហោះហើរធ្លាក់ចុះពី៤%ដល់១០%ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ខែវិច្ឆិកា។ តុលាការសហព័ន្ធត្រូវកាត់បន្ថយកាលវិភាគសវនាការ ខណៈឧទ្យានជាតិភាគច្រើននៅតែបើកទ្វារដោយសេវាកម្មកាត់បន្ថយ។ ក្រុមគ្រួសារជាច្រើនត្រូវពឹងផ្អែកលើប្រាក់សន្សំ ឬឥណទានដើម្បីគ្របដណ្តប់ចំណាយប្រចាំខែ ទោះនឹងទទួលបានប្រាក់ខែសងត្រឡប់ក៏ដោយ — ខណៈវិទ្យាស្ថានឯករាជ្យប៉ាន់ស្មានថា ការបិទរដ្ឋធំៗនីមួយៗបង្កការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចរាប់ពាន់លានដុល្លារ។

០៨ហេតុអ្វីរចនាសម្ព័ន្ធអាមេរិកបង្កស្ថានភាពប្រកួតប្រជែងបែបនេះ

ការបិទរដ្ឋមិនមែនជាគ្រោះថ្នាក់ចៃដន្យទេ — វាជាផលវិបាកផ្ទាល់ពីរបៀបរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាមេរិកបែងចែកអំណាចរវាងសាខាប្រតិបត្តិ និងសាខានីតិប្បញ្ញត្តិ។ ជាប្រព័ន្ធប្រធានាធិបតី (presidential system) សភាកុងហ្គ្រេសមានអំណាចផ្តាច់មុខលើថវិកា («power of the purse») ខណៈប្រធានាធិបតីមានអំណាចទប់ស្កាត់ច្បាប់ (veto)។ សំខាន់ជាងនេះទៅទៀត ទាំងប្រធានាធិបតី និងសមាជិកសភា សុទ្ធតែមានអាណត្តិថេរតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ — គ្មានភាគីណាមួយអាចរំលាយភាគីម្ខាងទៀត ឬអំពាវនាវឲ្យបោះឆ្នោតថ្មីជាបន្ទាន់ ខុសពីប្រព័ន្ធសភានិយម ដែលការបរាជ័យអនុម័តថវិកា ជាធម្មតាស្មើនឹងការបាត់បង់ទំនុកចិត្ត ដែលនាំឲ្យរដ្ឋាភិបាលធ្លាក់ចុះ ឬបង្ខំឲ្យបោះឆ្នោតថ្មីភ្លាមៗ — ជាយន្តការដោះស្រាយវិបត្តិផ្ទាល់ក្នុងខ្លួន។ ក្នុងប្រព័ន្ធអាមេរិក ការជាប់គាំង (gridlock) គ្រាន់តែបន្តកកកុញដោយគ្មានយន្តការបង្ខំណាមួយ។ លើសពីនេះ សភាកុងហ្គ្រេសត្រូវអនុម័តច្បាប់ថវិកាដាច់ដោយឡែកចំនួន១២ច្បាប់ ធ្វើឲ្យភាគីនយោបាយម្ខាងអាចប្រើច្បាប់ថ្នាក់មួយ (ដូចជា DHS ក្នុងឧទាហរណ៍ឆ្នាំ២០២៦) ជាឧបករណ៍ចរចាដាច់ដោយឡែក ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ផ្នែកផ្សេងទៀត។ រចនាសម្ព័ន្ធនេះខុសពីអត្ថបទស្តីពីមូលហេតុដែលបណ្ដាប្រទេសកាត់បន្ថយចំនួនក្រសួង ដែលផ្តោតលើទំហំរដ្ឋាភិបាល — នៅទីនេះបញ្ហាមិនមែនទំហំរដ្ឋាភិបាលធំពេកទេ ប៉ុន្តែជាយន្តការសម្រេចចិត្តថវិកា ដែលមិនមានច្បាប់ដេហ្វូល (default rule) សម្រាប់ករណីមិនឯកភាពគ្នា។

០៩អាល្លឺម៉ង់៖ «Nothaushalt» ថវិកាបណ្តោះអាសន្នតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ

អាល្លឺម៉ង់ដោះស្រាយបញ្ហាដូចគ្នា ដោយច្បាប់ដេហ្វូលដែលចារឹកក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញផ្ទាល់៖ មាត្រា១១១ រដ្ឋធម្មនុញ្ញមូលដ្ឋាន (Grundgesetz) អនុញ្ញាតឲ្យរដ្ឋាភិបាលចូលរបបគ្រប់គ្រងថវិកាបណ្តោះអាសន្ន (Nothaushalt) ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ប្រសិនបើសភាសហព័ន្ធ (Bundestag) មិនអនុម័តច្បាប់ថវិកាថ្មីមុនចាប់ផ្តើមឆ្នាំសារពើពន្ធ។ ក្រោមរបបនេះ រដ្ឋាភិបាលអាចបន្តចំណាយចាំបាច់៖ ស្ថាប័នមូលដ្ឋានដែលមានស្រាប់ គម្រោងសំណង់កំពុងដំណើរការ (ដូចជាគម្រោងផ្លូវដែក Deutsche Bahn) កាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ដែលបានប្តេជ្ញាស្រាប់ និងកម្មវិធីសង្គមមូលដ្ឋានដូចជាប្រាក់ឧបត្ថម្ភកូន។ ក៏ប៉ុន្តែរបបនេះមានដែនកំណត់ច្បាស់លាស់៖ រដ្ឋាភិបាលមិនអាចផ្តើមកម្មវិធីចំណាយថ្មីទាំងស្រុង ឬខ្ចីប្រាក់ថ្មីលើសកម្រិតច្បាប់អនុញ្ញាតបានទេ — គម្រោងផ្តួចផ្តើមថ្មីៗត្រូវពន្យារពេល ឬលុបចោលទាំងស្រុង រហូតដល់មានច្បាប់ថវិកាថ្មីពិតប្រាកដ។ លទ្ធផលសំខាន់គឺ គ្មានទីភ្នាក់ងារណាមួយត្រូវផ្អាកប្រតិបត្តិការ ឬបញ្ជូនមន្ត្រីទៅផ្ទះទេ — សេវាសាធារណៈបន្តដំណើរការធម្មតា ខណៈវិវាទនយោបាយបន្តដោះស្រាយក្នុងសភា។ ក្រោយការបោះឆ្នោតរំពេចខែកុម្ភៈ ការចរចាបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ជាធម្មតាត្រូវការពេលជាមធ្យម ២៦៤ថ្ងៃ — មានន័យថារបបគ្រប់គ្រងបណ្តោះអាសន្នអាចបន្តរហូតជិតមួយឆ្នាំ ដោយគ្មានការបិទសេវាណាមួយកើតឡើងឡើយ។

១០អង់គ្លេស និងអេស្ប៉ាញ៖ ការបន្តថវិកាដោយស្វ័យប្រវត្តិ

ប្រព័ន្ធសភានិយមពីរបន្ថែមទៀត ដោះស្រាយបញ្ហាដូចគ្នាតាមវិធីខុសគ្នា ប៉ុន្តែឈានទៅលទ្ធផលដូចគ្នា — គ្មានការបិទសេវាសាធារណៈ។ អង់គ្លេស មិនមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញសរសេរតែមួយច្បាប់ទេ ប៉ុន្តែពឹងផ្អែកលើទំនៀមទម្លាប់សភា និងច្បាប់ថវិកាឯកជន (Consolidated Fund Acts)។ រាល់ដើមឆ្នាំសារពើពន្ធ រដ្ឋាភិបាលដាក់ស្នើ «Estimates» លម្អិត ប៉ុន្តែសភាមិនអនុម័តជាផ្លូវការរហូតដល់ខែកក្កដា — ដើម្បីបំពេញគម្លាតនេះ រដ្ឋាភិបាលស្នើ «Vote on Account» ជាមុន ជាការអនុញ្ញាតជាមុនប្រមាណ ៤៥%នៃចំណាយឆ្នាំមុន ដល់ Estimates ពេញលេញត្រូវបានអនុម័ត។ ប្រសិនបើសភាចាញ់ឆ្នោតលើវិក័យប័ត្រថវិកា នេះជាធម្មតាចាត់ទុកជាការបាត់ទំនុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាល ដែលនាំឲ្យលាលែង ឬបោះឆ្នោតថ្មី — មិនមែនសេវាបិទដំណើរការទេ។ អេស្ប៉ាញ ទៅមុខមួយជំហានទៀត៖ មាត្រា១៣៤.៤ រដ្ឋធម្មនុញ្ញអេស្ប៉ាញ ១៩៧៨ ចែងថា ប្រសិនបើច្បាប់ថវិកាទូទៅរបស់រដ្ឋ (Presupuestos Generales del Estado) មិនអនុម័តមុនថ្ងៃទី១ខែមករា ថវិកាឆ្នាំមុននឹងបន្តអនុវត្តដោយស្វ័យប្រវត្តិ (prórroga presupuestaria) រហូតដល់ថវិកាថ្មីអនុម័តរួច — ដោយគ្មានតម្រូវការសកម្មភាពសភាបន្ថែម។ ក្នុងទសវត្សរ៍ ២០១០ និង២០២០ អេស្ប៉ាញធ្លាប់ជួបការបំបែកបំបាក់សភាធ្ងន់ធ្ងរ ធ្វើឲ្យថវិកាត្រូវបន្តជាច្រើនឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ដោយគ្មានការបិទសេវាណាមួយកើតឡើងទាល់តែសោះ។

១១បារាំង និងបែលហ្ស៉ិក៖ ការបញ្ជាដោយក្រឹត្យ និងរដ្ឋាភិបាលថែទាំបណ្តោះអាសន្ន

ប្រព័ន្ធបារាំង ក៏ចារឹកយន្តការជៀសវាងគម្លាតថវិកាក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៥៨ ដែរ។ មាត្រា៤៧ កថាខណ្ឌទី៣ ចែងថា ប្រសិនបើសភា (Assemblée nationale និងព្រឹទ្ធសភា Sénat) មិនអាចសម្រេចលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ថវិកា ក្នុងរយៈពេល៧០ថ្ងៃ រដ្ឋាភិបាលអាចអនុវត្តវិធានការថវិកាដោយក្រឹត្យ (ordonnance) ដែលមានឋានៈស្មើច្បាប់។ ក្រៅពីនេះ ប្រសិនបើដល់ថ្ងៃទី៣១ធ្នូ ថវិកាថ្មីនៅតែមិនអនុម័ត រដ្ឋាភិបាលអាចស្នើសភាអនុម័ត «ច្បាប់ថវិកាពិសេស» (loi de finances spéciale) ដែលអនុញ្ញាតឲ្យបន្តប្រមូលពន្ធ និងចំណាយចាំបាច់តាមកម្រិតឆ្នាំមុន។ វិបត្តិនយោបាយបារាំងចុងឆ្នាំ២០២៥ ដល់ដើមឆ្នាំ២០២៦ ជាមួយសភាបំបែកបំបាក់ជាបីជំរុំធំគ្មានសំឡេងភាគច្រើន បានធ្វើឲ្យលទ្ធភាពប្រើក្រឹត្យមាត្រា៤៧-៣ ក្លាយជាប្រធានបទជជែកជាសាធារណៈយ៉ាងទូលំទូលាយ។ គំនិតស្នូលនៅទីនេះស្រដៀងគ្នានឹងគោលការណ៍ «ស្វ័យប្រវត្តិកម្មច្បាប់ដេហ្វូល» ដែលពិភាក្សាក្នុងអត្ថបទស្តីពីប្រយោគផុតកំណត់ស្វ័យប្រវត្តិ (sunset clause) និងការត្រួតពិនិត្យបទប្បញ្ញត្តិ ក៏ប៉ុន្តែដំណើរការផ្ទុយទិសគ្នា៖ sunset clause ធ្វើឲ្យច្បាប់ចាស់ផុតកំណត់ស្វ័យប្រវត្តិលុះត្រាតែសភាធ្វើសកម្មភាពថ្មី ខណៈយន្តការថវិកាបន្ត (prórroga, Nothaushalt ឬក្រឹត្យបារាំង) ធ្វើឲ្យលក្ខខណ្ឌចាស់បន្តអនុវត្តស្វ័យប្រវត្តិលុះត្រាតែមានច្បាប់ថ្មីជំនួស — គោលការណ៍ដេហ្វូលផ្ទុយពីគ្នា ប៉ុន្តែសុទ្ធតែជាឧបករណ៍រចនាស្ថាប័នការពារភាពខ្វិនរដ្ឋដូចគ្នា។ ជាចុងក្រោយ បែលហ្ស៉ិក បង្ហាញវិធីទីបី៖ ក្រោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី Yves Leterme លាលែងថ្ងៃទី២៦មេសា ២០១០ បែលហ្ស៉ិកគ្មានរដ្ឋាភិបាលបោះឆ្នោតថ្មីរហូតដល់ថ្ងៃទី៥ធ្នូ ២០១១ — សរុប ៥៨៩ថ្ងៃតាមកំណត់ត្រា Guinness World Records។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលថែទាំបណ្តោះអាសន្ន (caretaker government) នៅតែបន្តគ្រប់គ្រងកិច្ចការធម្មតា (affaires courantes) ខណៈសេវាសាធារណៈ និងថវិការដ្ឋ នៅតែបន្តអនុវត្តតាមច្បាប់ចាស់ រហូតដល់ព្រះចៅអធិរាជ Albert II តែងតាំងគណរដ្ឋមន្ត្រីថ្មីនាំដឹកនាំដោយលោក Elio Di Rupo។ ឧទាហរណ៍នេះបង្ហាញថា ប្រព័ន្ធសភានិយម ញែក «អ្នកគ្រប់គ្រង» ចេញពី «ការបន្តដំណើរការរដ្ឋ» បានយ៉ាងច្បាស់ — ខុសពីអាមេរិកទាំងស្រុង។

១២សំណួរញឹកញាប់

១៣ប្រភព

1. US GAO — Shutdowns/Lapses in Appropriations
2. Bipartisan Policy Center — The Antideficiency Act Explained
3. Congressional Research Service (Congress.gov) — Government Shutdowns: Applying the Antideficiency Act to a Lapse in Appropriations
4. Wikipedia — 2025 United States federal government shutdown
5. Wikipedia — 2026 United States federal government shutdowns
6. NPR — How long will the government shutdown last? Here’s how long past shutdowns lasted
7. Committee for a Responsible Federal Budget — Government Shutdowns Q&A
8. Brookings Institution — What is a government shutdown, and why are we likely to have another one?
9. Stabilitätsrat / Basic Law for the Federal Republic of Germany — Article 111 (Grundgesetz)
10. IamExpat Germany — What happens if there is no German budget by the New Year?
11. UK Parliament — MPs’ Guide to Procedure: Votes on Account
12. Congreso de los Diputados (Spain) — Sinopsis Artículo 134, Constitución Española
13. Blog Jus Politicum — Budget: que sont les ordonnances de l’article 47, alinéa 3 de la Constitution?
14. Guinness World Records — Longest time without a government in peacetime (Belgium)
15. Eurofound — Belgium breaks world record for longest period without government

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៤ ប្រភព